Басқарушылық есеп бухгалтерлік есеп жүйесінің элементі ретінде

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 2

I БАСҚАРУШЫЛЫҚ ЕСЕП БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖҮЙЕСІНІҢ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ 4
1.1 Басқарушылық есеп туралы жалпы ұғым 4
1.2 Басқарушылық есептің әдістері мен тәсілдері 7

II ШЫҒЫНДАРДЫҢ ЖІКТЕЛУІ 10
2.1 Шығындардың жіктелуі (классификация) және тәртібі 10
2.2 Өндірістік шығын есебінің әдістері және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау 17
2.3 Ақау, ысырап және тауарлы . материалдық қор қалдықтарының есебі 25

ҚОРЫТЫНДЫ 28

ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 29
КІРІСПЕ

Қазіргі заманда мемлекеттің дамуы үшін бухалтерлік басқарушылық есепке үлкен мән беріледі. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаев кәсіпкерлерге үндеуінде есепті, есеп беруді жетілдіріп, халқаралық стандартқа көшудің маңыздылығына тоқталады. Ол өзінің бұл үндеуінде қаржылық есеп беруді жасауды және ұсынуды ғана білдіріп қойған жоқ, сондай–ақ әр түрлі экономикалық шешімдерді қабылдай білуге шақырды.
Қайта құру жылдарында көптеген фирмалар әр қилы меншік түрлерін тудырады, олардың көбі соңғы он жылда бәсекелестікке төтеп бере алмады.
Нарықтық және экономикалық факторларға қарсы тұра алатын бірқатар аса ірі фирмалар бар. Тек аса ірі компаниялар ғана нарыққа елеулі ықпал ете алады, алайда мұндай компаниялардың саны аз.
Негізінде бұлар (компаниялар) мұндай мүмкіндігі жоқ аса үлкен де емес. Сондықтан олардың негізгі міндеті – нарық проблемаларымен «сыйысу» болып отыр және ең жоғарғы деңгейдегі экономикалық пайданы алу үшін нарық факторларын өз пайдаларына айландыруды көздейді.
Бәсекелестіктермен нарық жағдайының өзгеруіне қарсы тұра алмаудан және басшылықтың жетіспеушілігінен кәсіпорын күйреуге ұшырайды. Басқа субъектімен өзара әрекет тудыру мақсатында кәсіпорынға ықпал ететін менеджмент (басшылық) маңызды рөл ойнайды. Оның міндеті - кәсіпорын жұмысына қолайлы мүмкіндік іздестіру (тудыру), сондай – ақ оны (кәсіпорын жұмысын) тиімді тәсілмен басқару және үйлестіру болып табылады.
Осыған байланысты қаржы қызметі және қаржы менеджменті сияқты аса маңызды да өзекті мәселелерге, сондай – ақ қаржылық және басқарушылық есепке үлкен мән беріледі, өйткені бұл жалпылай және оперативтік басшылық үшін менеджерлердің қажеттіліктеріне сай келеді.Оның ішінде атқарымдық (функциональды) менеджмент, шығындарды басқару, әулетті (потенциальный) мүмкіндіктерді дамыту және оны субъектінің пайдаға асыруы, шығын калькуляциясы, қаржылық өндірушілікті қадағалау, басқарушылық шешімді қабылдаудың негізгі ретіндегі экономикалық талдау, стратегиялық есеп (әрекет ету нұсқаларын баламалы (альтернативта) таңдау үшін) және басқарушылық бақылау мәселелерін қарастыру қажет. Бұлар одан әрі өңдеуді (жетілдіруді) талап ететін негізгі мәселелер тобы болып табылады.
Шаруашылық жүргізу жағдайында субъект басшысының басқарушылық шешімді қабылдауда жауапкершілігі артады. Кәсіпорынды тиімді әрі оперативті басқару үшін қаржылық есеп беруде келтірілген ақпарат жеткіліксіз.
Сатуға жататын өнімді жоспарлау сомасындағы басқарушылық шешімді қабылдауға, баға қалыптастыруға, шектеу факторлары қоса ескерілетін өнім құрылымын анықтауға, бизнес пен күрделі қаржы жұмсалымдарының құрылымын өзгерту (реструктуризация) туралы шешуге және басқарушылық есеп шешуге тиісті басқа мәселелерге қажетті әлдеқайда барабар (адекватты) ақпаратты алу қажеттілігі туады.
Басқарушылық есеп басқару процесін есептік процеспен байланыстырады. Сондықтан бухгалтер басшылардың ақпараттық қажеттіліктерін анықтап, оларға керекті ақпаратты (қандай ақпаратты және қандай көлемде әзірлеу қажет) тез тауып беруі керек.
Бұл есеп екі аспектіде – субъектінің ақпараттық жүйесінің бөлігі ретінде және басқарушылық шешімді қабылдау, қызметті жоспарлау, оперативтик басқару мен бақылауға көмектесу, субъект қызметкерлерін межеленген шараларға ынталандыру, жекелеген бөлімшелерді, басқару аппаратын және жекелеген қызметкрлерді қызметпен қамтамасыз етуді (функционирования) бағалау және талдау үшін басшылар мен менеджерлерді ақпаратпен қамтамасыз ету мақсатындағы қызмет ретінде қарастырылуы керек.
Басқарушылық есеп мына принциптерге сәйкес ұйымдастырылады: субъекті үздіксіз қызмет етеді; жоспарлауда және есепте өлшеудің біркелкі бірліктерін пайдалану; тұтас субъект пен құрылымдық бөлімшелер қызметінің нәтижелерін және шығынды бағалау әрі талдау; бастапқы және аралық деректерді жинау, өңдеу және тапсыру процесінде оларды жиі пайдаланудағы сабақтастық; субъект ішінде коммуникация жүйесін ұйымдастыру; ақпараттардың жеткіліктігі және талдамалығы; өндірістік және коммерциялық циклды аңғаратын кезеңдігі; шығындар мен нәтижелерді сметалық басқару.
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1.“Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы” 2002жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының №309-ІІ заңы
2. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. Қазақстан Республикасы қаржы министрлігінің 2002 жылғы 18 қыркүйектегі №438 бұйрығымен бекітілген.
3. Еңбекақының формалары мен жүйелері Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 15.05.2000ж. №111-п “Қызметкерлерге еңбекақы төлеу мәселелері бойынша әдістемелік ұсыныс” Бұйрығында бекітілген.
4. Еңбекті нормалау ҚР-ның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 2000ж 22-ші маусымындағы №152-10 Бұйрығымен бекітілген.
5.“Еңбек туралы” “Қазақстан Республикасының заңы Алматы 2004жыл.
6. Әбдіманапов. Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясыжәне принциптері. Алматы 2001ж.(191-192б)
7. “Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі ” Алматы 2001жыл.
8. Назарова В.Л. “Шаруашылықты жүргізуші субьектілердегі- Бухгалтерлік есеп” Алматы “Экономика” 2005 жыл. (163-200б).
9. Салық кодексі. Алматы 2005 жыл.
10. Қ.К. Кеулімжанов, З.Әжібаева, Құдайбергенов.Н. “Бухгалтерлік есеп принциптері” Оқу құралы. Алматы 2003жыл.
11. Қ.К. Кеулімжанов, З. Әжібаева Қаржылық есеп. Алматы 2001жыл.
12. Бухгалтерлік есеп стандарты. Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы.- Алматы 2003 ж.
13. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысшы –қазақша сөздік. Дәуір 1998ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 2
I БАСҚАРУШЫЛЫҚ ЕСЕП ... ЕСЕП ... ... ... 4
1.1 Басқарушылық есеп туралы жалпы ұғым ... ... ... ... мен ... 7
II ШЫҒЫНДАРДЫҢ ЖІКТЕЛУІ 10
2.1 Шығындардың ... ... және ... ... ... ... есебінің әдістері және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау 17
2.3 Ақау, ысырап және тауарлы – материалдық қор қалдықтарының есебі ... ... ... ... ... мемлекеттің дамуы үшін бухалтерлік басқарушылық есепке
үлкен мән беріледі. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. ... ... ... есеп ... ... ... көшудің маңыздылығына тоқталады. Ол өзінің бұл үндеуінде
қаржылық есеп ... ... және ... ғана ... ... жоқ,
сондай–ақ әр түрлі экономикалық шешімдерді қабылдай білуге шақырды.
Қайта құру жылдарында көптеген фирмалар әр қилы ... ... ... көбі ... он жылда бәсекелестікке төтеп бере алмады.
Нарықтық және экономикалық факторларға қарсы тұра алатын ... ... ... бар. Тек аса ірі ... ғана ... ... ықпал ете
алады, алайда мұндай компаниялардың саны аз.
Негізінде бұлар (компаниялар) ... ... жоқ аса ... де емес.
Сондықтан олардың негізгі міндеті – нарық ... ... ... және ең ... деңгейдегі экономикалық пайданы алу үшін нарық
факторларын өз ... ... ... ... ... ... ... тұра алмаудан және
басшылықтың жетіспеушілігінен кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға ықпал ететін
менеджмент (басшылық) маңызды рөл ... Оның ... - ... ... мүмкіндік іздестіру (тудыру), сондай – ақ оны (кәсіпорын
жұмысын) тиімді тәсілмен басқару және үйлестіру болып табылады.
Осыған байланысты ... ... және ... ... ... ... да өзекті мәселелерге, сондай – ақ қаржылық және ... ... мән ... өйткені бұл жалпылай және оперативтік ... ... ... сай ... ... атқарымдық
(функциональды) менеджмент, шығындарды ... ... ... ... және оны субъектінің пайдаға асыруы, ... ... ... ... ... шешімді
қабылдаудың негізгі ретіндегі экономикалық талдау, стратегиялық есеп
(әрекет ету ... ... ... ... ... ... бақылау мәселелерін қарастыру қажет. Бұлар одан әрі өңдеуді
(жетілдіруді) талап ... ... ... тобы ... ... ... жағдайында субъект басшысының басқарушылық шешімді
қабылдауда жауапкершілігі артады. Кәсіпорынды тиімді әрі оперативті басқару
үшін ... есеп ... ... ақпарат жеткіліксіз.
Сатуға жататын өнімді жоспарлау сомасындағы басқарушылық шешімді
қабылдауға, баға қалыптастыруға, шектеу факторлары қоса ... ... ... бизнес пен күрделі қаржы жұмсалымдарының құрылымын
өзгерту (реструктуризация) туралы шешуге және ... есеп ... ... мәселелерге қажетті әлдеқайда барабар (адекватты) ақпаратты
алу қажеттілігі туады.
Басқарушылық есеп ... ... ... процеспен байланыстырады.
Сондықтан бухгалтер басшылардың ақпараттық қажеттіліктерін анықтап, ... ... ... ... және ... ... әзірлеу қажет) тез
тауып беруі керек.
Бұл есеп екі ...... ... ... ... және ... шешімді қабылдау, қызметті жоспарлау, оперативтик
басқару мен бақылауға ... ... ... межеленген
шараларға ынталандыру, жекелеген бөлімшелерді, басқару аппаратын және
жекелеген ... ... ... ... ... және ... үшін басшылар мен менеджерлерді ақпаратпен ... ... ... ... қарастырылуы керек.
Басқарушылық есеп мына принциптерге сәйкес ұйымдастырылады: субъекті
үздіксіз қызмет ... ... және ... ... біркелкі
бірліктерін пайдалану; тұтас субъект пен құрылымдық ... ... және ... ... әрі талдау; бастапқы және аралық
деректерді ... ... және ... процесінде оларды жиі пайдаланудағы
сабақтастық; ... ... ... ... ... ... және талдамалығы; өндірістік және ... ... ... ... мен нәтижелерді сметалық басқару.
I БАСҚАРУШЫЛЫҚ ЕСЕП БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП ЖҮЙЕСІНІҢ ... ... ... есеп ... ... ... есеп – субъект ақпарат жүйесінің құрамдық бөлігі.
Басқарушылық есеп – бұл ... ... ... ... ... (түсіндіру) және қандай да бір объектіні (яғни, ішкі есеп)
басқаруға ... ... ... ... мақсаты - өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құнын
калькуляциялау. ... ... ... алынған ақпаратты менеджерлер
сату бағасын белгілеу, пайданы есептеу және т. б. үшін ... ... ... есеп – бұл ... есеп қосу ... ... бір бөлігі.
Кәсіпорынды басқаруға қажетті барлық ... ... ... ... ... ... ... деп
аталады. Бұған есеп беруді жұмсау жұмысы, субъектінің ... ... ... ... ... ... ... байланыстының барлығы
қатысты болады.
Басқарушылық есептің объектісі – бұл ... ... ... оның ... ... ... мен ... баға белгілеу,
бюджеттеу және ішкі есеп беру.
Басқарушылық есептің пәні – объектілерінің жиынтығы және ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалары (міндеттері) – есеп,
жоспарлау, бақылау, талдау және ... пен оның ... ... ... ... мен шығындары туралы деректерді бағалау; аса
қажетті басқарушылық шешімді жедел ... ... үшін ... беру.
Басқарушылық есептің принциптері – субъектінің үздіксіз қызмет ... мен ... ... ... ... ... тұтас субъект
және оның құрылымдық ... ... ... мен ... және ... ... және аралық деректерді жинау, өңдеу, тапсыру
процесінде ... ... жиі ... субъект ішіндегі
коммуникация жүйесін ұйымдастыру; ... ... ... ... және ... циклдерді бейнелейтін кезеңдігі;
субъект қызметінің нәтижелері мен шығындарын сметалық басқару.
Нарықтық қатынастар жағдайында Қазақстан Респуликасында шаруашылық
жүргізуші ... ... және ... дербестік алады. Бұл олардың
өзіндік әлеуметтік даму бағдарламалары мен жоспарларын құру ... ... ... ... ... басшыларының басқарушылық
шешімді қабылдауға асқан жауапкершілікпен қарауынан байқалады. Өндірістік
қызметті тиімді басқару үшін ... ... мен ... ... ... ... ету аса қажет.
Тәжірибе көрсеткендей, күрделі өндірістік құрылымға ие ... ... ... ... мен ... оңтайландыруға және орнықты
экономикалық шешім қабылдауға септігін тигізетін экономикалық және ... ... ... ... ... өндірістік - шаруашылық қызметті
дамыту мен ұымдастыру бойынша басшылық қабылдаған шешім әрдайым орнықты
сипатта ... және ... ... есепсіз қабылдаудың салдары субъект
қызметін жағымсыз нәтижаелерге жиі ұрындырады.
Оперативті басқаруға қажетті ақпарат бухгалтерлік ... ... ... зор ... ... ... есеп жүйесінен табылады. Әйтсе
де бұл отандық есеп дамуның тіпті де жаңа ... ... XX ... ... ... функциясы одан кейінгі жылдарға қарағанда ... ...... тек ... ... қана ... жоқ, ол,
сонымен бірге, жоспарлы талдамалы жұмыстармен де ... ... ... ... ... және қаржы бөлімдері бөлініп,
нәтижесінде бухгалтердің қызметі шаруашылық процесіндегі фактілерді есептік
тіркеуге алып отырумен шектеліп ... ... есеп ... ... ... ... жақсы
жағына өзгеріп, бухгалтерлік - басқарушылық есептің біртұтас жүйесіндегі
әдістерді интеграциялауға мүмкіндік алды. Әр ... ... ... ... үшін ... мен ... кәсіпорынның өндірістік
әрі қаржылық жағдайы туралы шындыққа ... ... ... ... есеп ... ... есепті элемент ретінде
бөліп қарастыруға мүмкіндік тудырады.
Амеркандық бухгалтер ассоциациясының берген ... ... есеп – бұл ... ... және көрсеткіштер
бағасын сәйкестендіру ... ... бұл ... ... ... және ... ... пайдалану. Ал,
басқарушылық есеп – бұл басқаруда шешім ... ... ... ... ... ... ақпараттармен қамтамасыз ету ... ... ... өз ... ... аса ... анықтау,
өлшеу, жинау, талдау, әзірлеу, түсіндіру, ақпаратты тапсыру және ... Ол ... ... мен және ... болып табылады.
Есеп беруді жасау және оның сыртқы көрсеткіштерін ұсыну ... ... құқы ... ... есеп ... ақпараттың сипаты және көлеміне байланысты.
Субъект оны әр түрлі ... ... ... ... ... жүзеге асырушыға немесе қызметті бірігіп жүргізуге пайдалануға
береді.
Әр түрлі экономикалық ... ... ... олар әр ... ... және субъектінің басқа есеп беру құжаттарына сүйенеді.
• іштей пайдаланушы;
•сырттай пайдаланушылар.
Өз кезегінде бұл топтар пайдаланушылардың екі ... ... ... ... субъектіден тыс болса да, оған тікелей қаржылық мүддесі бар;
• субъект қызметіне ... ... ... ... ... ... барлардың категориясына жататындар:
• нақты және әулетті инвесторлар;
... және ... ... ... алушылар;
Жанама қаржылық мүддесі барлардың қатарына кіретіндер:
• салық органдары;
• реттеуші органдар;
• статистикалық органдар;
... ... ... ... ... тұтынушылар және т.б.).
Қаржылық есеп беруді әзірлеу және ... ... ... арқалайды.
Басқарушылық есеп – бұл есептік ... пен ... ... ... ... объектілеріне кәсіпорын мен оның жекеленген
құрлымдық ...... ... шығындары; тұтас субъектінің
және оның құрлымдық бөлімшелерінің (жауапты орталықтарының) шаруашылық
қызметтерінің ... ... ... ... ұйғаратын ішкі
баға белгелеу; бюджеттеу, болжа және іштегі есеп беру жатады. Басқарушылық
есептің ең ... ... бірі – бұл ... ... ... ... ... түрлеріндегі бірліктердің өзіндік
құнымен экономикалық есеп айырысу жүйесі.
Орындалған есеп айырысу базасында бір тапсырманы ... әр ... ... кездестіруге болады және олардың ішінен оңтайлысын
іріктеп алып, тиімді басқарушылық шешімді ... ... ... ... ... баламалы нұсқаларды салыстырып бағалауды және олардың
ішінен оңтайлысын іріктеп алуды ұйғарады. Бұл үшін жіберілген ... ... ... ... баламалы нұсқалар бойынша алдағы кезде болуы мүмкін
шығындар туралы ақпарат аса қажет.
Басқарушылық есеп негізінде (базасында) мыналар шешімін табады:
1) ... ... ... нүктесін анықтау;
өнім шығарылымын жоспарлау;
өнім құрылымын анықтау;
қосымша тапсырыстардан бас тарту немесе алу (тапсырыс беру);
бәсекелестік жағдайда баға белгілеу ... ... ... ұзақ ... стратегиялық маңызы бар ... ... ... ... тапсырмалар:
күрделі салымдар (капиталовложения);
бизнесті қайта құрылымдау (реструктуризация);
өнімнің жаңа түрлерін игерудің мақсатқа лайықтылығы;
Қазіргі заманның ... ... ... ... есеп ұғымдарын қатар қарастыру жиі кездеседі. Алайда ... ... ... ... ... ... ... өндірістік есеп –
бұл басқарушылық есептің ізашары болып табылады.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі заман жағдайында өндірістік ... ... ... ... ол өндіріс шығындарын қадағалайды, өткен кезеңмен,
сметамен немесе болжаумен салыстыру арқылы артық шығынның ... ... ... ... ... ... негізгі бөлімдеріне жататындар:
түрлер бойынша шығын есебі - өнімді ... ... ... қай
тобында шығын шыққанын көрсетеді;
пайда болу орны бойынша шығын есебі – шығын пайда болған орны ... ... ... ... мүмкіндік береді;
шығын шегушілер бойынша шығын есебі – қандай да бір нақты өнімнің
немесе ... ... ... ... бірлігіне байланысты барлық
шығындарды анықтауға ұйғарады.
Жоғарыда айтылғандардан мынадай қорытынды шығаруға болады: ... ... ғана оған ... табыс және рентабельдік деңгейдегі өнім
бірліктерінің өзіндік құнын ... ... ... ... есеп – ... тек жеке ... ғана мақсаты (самоцель) емес. Оның ақпараты
менеджерлерге оперативті өндірістік шешім қабылдау үшін ... ... ... ... мен ... есептің пәніне өндірістік басқару процесінің барлық
кезеңіндегі ... ... ... Пән мазұнында оның үш топқа
бөлуге болатын көп объектілері бар:
1. Өндірістік ... Ол ... ... ... процесінде
адамдарды мақсатқа сай еңбекпен қамтамасыз етеді. Оған жататындар:
негізгі құрал – еңбектің құнын елемейтін, пайдалы ... ... ... ... ... оның ... және пайдаланылуы;
материалдық емес активтер – ұзақ мерзімді жұмсалым объектісі, ... және ... ...... ... көмегімен өндіріс процесінде
өңдеуге арналған еңбек пәні.
2. Шаруашылық ... және ... ... жиынтығында
субъектінің өндірістік қызметін құрайды. Бұлар:
дайындау процесі – алу, сақтау, өндірістің шикізатпен, материалдармен,
отынмен, ... ... ... ... қамтамасыз етілуі,
маркетингтік қызмет;
өндіріс процесі - өнім (жұмыс, қызмет) ... ... Ол ... ... ... және жаңаларын әзірлеу
бойынша негізгі және қосалқы операциялардан тұрады;
қаржылық-өткізушілік қызмет – бұл ... ... ... ... ... ... тұтынушылармен тікелей байланыс орнату бойынша
нарықты қалыптастыратын ... ... топ – ... заңды тұлға ретінде, оның құрылымын,
бөлімдерін, қызметін, учаскесін жасау; жоспарлау, ... ... ... ... субъектінің мақсатына жетуді көздеген
орындаушылардың әрекеттерін іштей үйлестіру қызметтеріне сәйкес құрылымдық
бөлімшелердің арасында ақпараттық жүйені ... есеп ... ... ақпарат жүйесіндегі басқарушылық
есеп объектілерінде көрініс табатын әдістер мен тәсілдер жиынтығы жатады.
Басқарушылық есептің негізгі ...... ... мен ... ... ... қызметін толық бейнелеуге кепілдеме беретін машиналық ақпарат
құрылғысы;
түгендеу – объектінің нақты ... ... ... ... ... ... ... шығын, кем шығуды, тлан-
таражды анықтау тәсілі. Ол құндылықтардың ... ... ... ... ... есептік ақпараттың толықтығы мен шынайылығын
қамтамасыз етеді;
бағалау, топтау және қорытындылау, бақылау шоттарын ...... мына ... ... ... ... және жүйелейді:
― өндірістің өзіндік ерекшелігі;
― басқарудың технологиялық ұйымдастырушылық құрылымы, ... ... ... ... ... және ... ... қабылдауға
керекті қызмет нәтижесін бағалауда пайдаланады.
Бақылау шоты – бұл есептік кезең операцияларының қорытынды сомасы
бойынша ... шот. Бұл ... және ... ... ... ... жазумен, материалдық атауы мен бақылау
шоты бойынша жинақтаушы тізімімен хронологиясы сәйкес ... ... ... есеп карточкалары);
жоспарлау – субъектінің мүмкіндігін нақық жағдайымен сәйксетендіруеге
бағытталған үздіксіз циклды процесс. Ол болашақтағы ... ... ...... ... түрлерін тиімді пайдалануды қамтамасыз етуге
бағытталған оңтайлы мөлшерлік пен нормативтердің ғылыми негізделген есебі
және шығынды өнімге айландырудың әлдеқайда ... ... ... ... (шектеу) – қор мен шығын мөлшерлік жүйесіне негізделген
материалдық ... ... ... – бұл технологиялық құжатпен
белгіленген және өнім ... ... ... ... ... жоспарланған өнім бірлігіне ... ... ... – барлық қалған элементтермен өзара әрекеттеседі, талдау
процесінде жоспарлы тапсырманы орындау бойыншы, ... ... ... ... ... ... ... тудыратын ауытқулар мен
себептер бойынша ... ... ... ... пен ...... тапсырманы орындауға бағытталған жоспарлау мен
талдаудың аяқтаушы кезеңі ... ... ... ... ашуға және жоюға
мүмкіндік береді.
Өндірістің мына түрлері бар:
1. Негізгі – шығарылуы үшін ... ... ... сондай- ақ
сатуға және ішкі зауыттық тұтынуға (литтік, ұсталық, престеу, ... ... ... ... арналған.
Қосалқы - өндірістік процеске аса қажетті шыныққан жұмысшылары,
құралсайманы, аспаптары бар ... ... ... ... ... ... ... және оны мына ... ...... ... ... ... көлік цехтары және
т.б.).
Бұған қоса кәсіпорында (негізгі және қосалқы өндірісте) мыналар бар:
а) қосалқы цехтар (побочные ...... ... ... ... ... вата (мақта) өндіру цех және т.б.);
ә) қосалқы (подсобное) - өнімді негізгі материалдан, ... ... ... ... ... материалдардан дайындайды (тараны
және буып – түйу материалдарын дайындайды);
б) экперименттік тәжірбиелі цехтар – ... ... ... әр ... ... ... ... Қосалқы өндіріс - өндірістік процеске аса қажетті ... ...... ... бар ұйымдасқан – оқшауланған
кәсіпорын, негізгі өндіріске ... ... ... және оны ... ... (ашық кеніш, ағаш өндіру ... ... ... Жеке (жеке – дара) - өнім жеке даралармен немесе аса көп емес,
қайталанатын ... ... ... ... ... өндірудегі ауыр
машина жасау), бұл арада ... ... ... ... ... және ... ... көп бөлігі өндіріледі,
әзірлеу және аяқтау жұмыстарына үлкен шығын кетеді, өндірістік кезең ұзаққа
созылады.
2. Сериялық өндіріс – ... ... ... және шығару кезеңдік
қайталануымен сипатталады. Сериялардың мөлшеріне байланысты сериялық
өндірістің үш ... ... ... ... ірі ... ... ( өнім ... жыл бойы дайындалады);
ә) сериялық (мамандандырылуы тар болады, ал өндірістік желілер мен
цехтардың пәндік және технологиялық ... ... ұсақ ... ... ... өнімдерді шығару жеке-дара өндірістен
келген формамен шығарылады).
Сериялық өндірісте шығын есебінің мөлшерлік немесе ... ... ... ... және ... өзіндік құны
калькуляцияланады.
3. Жаппай өндіріс – уақыт кезеңінің ұзақтығында (ұзақты күні) біркелкі
өнім дайындалады.
Сипаттық белгілері:
аса көп ... өнім ... ... айтарлықтай
(значительно) болады;
жабдықтардың жоғары деңгейде мамандандырылуы;
өндіріс ырғақтығының жоғары болуы.
Жаппай өндіру ... ... ... ... ... прибор жасауда, кондитерлік өнеркәсіпте және басқа ... ... ... ... ... мөлшерлік әдісі және оның
элементі қолданылады.
Ірі сериялы және жаппай ... ... есеп ... үшін өнімділік
туралы рапорт ұштастырылған бағыттық құжатта жүргізіледі, ал жеке және ұсақ
сериялыда – кесімді жұмысқа жүктеліммен (наряд) жүргізіледі.
II ... ... ... ... ... және ... келген өнімді (жұмыс, қызмет) өндіру белгілі бір шығындармен
байланысты.
Шығындар – активтердің келуі немесе пайда болған ... ... ... ... ... ... шығынына өнімнің өзіндік құны жатады.
Өзіндік шығындарды дұрыс ұйымдастыру үшін оның ... аса ... ... ... № 7 «Тауарлы-материалдық қор
есебі» стандартына ... ... ... ... ... болу орны ... - өндіріс, цех, учаске, құрылымдық бөлімше.
Мұндай жіктеу өндірістік өнімнің өзіндік құнын анықтау үшін аса ... өнім ... ... ... ... – оның өзіндік құндарын
есептеу үшін керек;
3) шығын түрлері бойынша немесе өнімнің ... ... ... ... – экономикалық элементтер және калкуляциялау баптарымен.
Сонымен бірге:
а) экономикалық элемет бойынша - өнім ... үшін ... ... ... БЕС 7-ге ... мына ... элементтер
анықталады:
― материалдық шығындар;
― еңбекақы шығындары;
― аударым;
― құралдың тозуы;
― басқадай ... ... ... бойынша - өнімнің жекелеген түрлерінің өзіндік
құнын есептеу үшін пайдаланылады.
БЕС 7-ге ... оған ... ... ... ... үстеме шығындар.
Элементтер бойынша және калкуляция баптары ... ... ... ... |Калкуляция баптары |Сома ... | | | ... ... |78000 ... |25200 ... | | | ... ... ... |2. ... алынатын |41000 ... | ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... т.б. | ... ... |3980 |3. ... |(2400) |
| | ... ... | ... ... ... |6300 |4. ... |9100 |
| | ... ... ... |
| | ... ... | ... ... шығындар |11720 |5. ... |10000 ... |117000 |6. ... |2340 ... емес ... |7. ... және |4060 |
|есептен шығарылады | ... ... | ... (қайтарылған | ... | ... ... | | | ... ... | | | ... орны | | | ... | | | ... |600 |8. ... шығындар |17500 |
|өндірісқалдығының | |9. ... ... |7200 ... (+) | | | ... |114000 ... |114000 ... ... бойынша шығын (117000) және калькуляция баптары
бойынша шығын (114000) ... емес ... ... ... ... ... ... қорытындыға салғанға дейін аяқталған өндіріс
қалдығының өзгеруі сан ... ... ... ... ... ... ... (анологичных) атауда элемент және калькуляция ... бар. ... ... ... ... экономикалық элемент
бойынша 17000 теңге, ал ... ... бабы ... 10000 теңге
көрініс тапты. Айырмашылық құрал-сайманды күтумен (уход) ... ... ... ... яғни ... ... экономикалық және бап бойынша шығынды есепте топтастыру ... ... олар ... (элемент) және мақсатты тағайындауы
(калькуляция бабы) бойынша ... бір ғана ... ... кету керек. Бұл ақпарат есебінде шаруашылық жүргізуші ... ... өнім ... ... ... бойынша, калькуляциялау
баптарымен шығынның пайда болу орнына қарай бөлшектеп ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын әлдеқайда дұрыс ... және ... ... ... ... ... ... бойынша топтастыру оның құрылымын зерделеу,
өндірістік шығындар сметасын пайдалануын бақылау, жоспарлау және ... ... Бап ... топтастыру кәсіпорын шығынының талдамалық
есебін ұйымдастыру, калькуляциялау және ... ... ... бақылау үшін
пайдаланылады. Екі топтастыру бірін-бірі толықтырады және өнімді өндіруге
кететін шығын, есептеу және ... ... ... ... ... ... тудырады.
Өндіріске арналған шығындар басқада белгілердің қатары ... ... - ... ... ... тікелей байланысты:
шикізат және материалдар,
қосалқы материалдар мен басқа шығындар.
Үстеме - өндірісті ұйымдастыру, оған ... ету және ... ... ... ... ... – бір элементтен тұрады (еңбекақы, материалдар,
аударым).
Кешенді – ... ... ... ... ... ... цех ... аударым, материал, амортизация және басқа да бір
элементті шығындар).
Тікелей - ... ... бір ... ... өндіріспен байланысты және
оның өзіндік құнына тікелей салынуы мүмкін (шикізат, ... ... ... ... кіретін шығын бөлімше шығындары деп
аталады (автомеханиктың еңбекақысы – бұл автосервис бөлімшесінің ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын
сырдың құны – сырлау цехының тікелей шығыны болып ... - ... жеке ... ... ... тікелей салынбауы
мүмкін жеке шығын жанама (шартты) бөлінеді. ... ... ... ... деп ... (жарнамаға жұмсалатын шығын – бұл
субъект бөлімшелерінің жанама шығыны болып табылады).
Шығындар бір бөлімшеде тікелей, ... бір ... ... болуы
мүмкін (зауыт менеджерінің еңбекақысы – бұл жеке ... ... ... ... ... ... ... табылады).
Шығындардың тікелей және жанама болып бөлінуі салалық ерекшеліктерге,
өндірістің ... ... ... құнын калькуляциялаудың
қабылдаған әдісіне байланысты ... ... ... ... ... барлық шығындар тікелей болып табылады).
Өзгермелі – оның көлемінің өзгеруі өндіріс көлемінің өзгеруіне тікелей
үйлесімді (пропорционально) болады ... ... ... ... отын және т.б.) және бұл кезеңдегі өнім шығарылымын
үйлесімді (пропорционально) бөледі. Мысалы, егер өндіріс көлемі 10% - ... ... онда ... ... ... да 10% - ке ... шығын сомасы, теңгемен
1- сурет. Өндіріс көлемі мен өзгермелі шығын сомасының арасындағы
байланыс.
1 – суретте ... ... ... ... ... ... ... (пропорционально) өседі. Өндіріс көлемі 100 – ден 200 –
дейінгі бірлікке артқанда, жалпы өзгермелі шығын 1000 – нан 2000 ... ... ... ... шығын өнім бірлігіндегі есеп айырысуда ... де, ... бұл ... ... ... да – ... ме, екінші ме,
үшінші ме, оған қарамай ... боп ... ... ... ... ... ... - өзгермелі немесе шартты - тұрақты деп атау әдетке
айналған, өйткені олар әр түрлі нүктелерден екі түрлі рөл ойнайды.
|Көлем, ... ... ... |Бірлікке шыққандағы жалпы |
|бірлікте. |шығын ... ... |
| | ... ... |10 |1000 ... |10 |2000 ... |10 |3000 ... |10 |4000 ... - өнім ... ... өзгеруіні тәуледі емес (жылу,
өндіріс ғимаратын жарықтандыру, амортизация, жал (аренда), жарнама шығыны
және т.б.).
Егер көлем 10% - ке ... ... ... онда ... ... шығын
өзгеріссіз қалады, бірақ бір бірлікке ұдайы кеміп отырады.
Тұрақты шығынның жалпы ... ... ... шығынның жалпы сомасы мен өндіріс көлемінің
арақатынасы.
2-ші суреттен көріп отырғанымыздай, өндіріс ... ... де ... ... қалған. Егер өндіріс көлемі 10% - ке ... онда ... ... ... ... Егер өндіріс көлемі бір бірлікке тең
болса, онда тұрақты шығын 300 ... тең ... ... орай ... құны ... ... ... тұрақты |Бірлікке кіретін жалпы ... ... ... ... ... ... |
|1 |300 |300 |
|2 |150 |300 |
|5 |60 |300 ... |20 |300 ... |15 |300 ... |12 |300 ... |10 |300 ... – жиі ... ... ... ... материалдар
шығыны).
Бір жолғы – демалыс төлемі, жөндеу жүргізу және т.б. Ол сметаның
біріктіруімен белгіленген ... және ... ... ... ... қосылады.
Өндірістік – тауарлық өнімді дайындаумен және оның өндірістік өзіндік
құнын ... ... ... ... ... ... өнім
материалымен де, техникалық бақылаумен қабылданып, қоймаға өткізілген
тапсырыс берушінің материалы мен де ... ... ... ... ... өз ... ... дайындалған өнімнің өзімдік
құны, сондай – ақ субъектінің негізгі құжатын толтыруға бағытталған өнім).
Әкімшілік жалпы басқарумен байланысты ... және ... ... ... ... (өндірістен тыс) - өнімді сатып алушыға өткізумен
байланысты шығын.
Өндірушілік – ...... ... мен ... арқылы өнімді белгіленген сапада өндіруге кететін шығын.
Өндірушілік емес (жоспарланбаған) – ... ... ... ... ... ... ... яғни шығын
(жұмыссыз бос тұрып қалудың шығыны, ақау, мерзімнен тыс еңбекақы).
Реттелетін – ақтаушы шығын деңгейін реттейтін ... оған ... ... ... (дайындау учаскесінің мастері ... ... ... ... шығынға ықпалын жүргізе алмайды).
Жалпы - өндірілетін өнімнің барлық ... ... ... ... – есепте бір өнім бірлігіне кететін шығын.
Өнімге - өнімнің өзіндік құнына жұмсалатын шығын (тікелей шығын).
Кезеңге – кезең шығындары: ... және ... ... ... ... ... бойынша шығындар (жанама шығындар).
Калькуляциялау туралы жеткілікті ақпарат алу, өндірілген ... ... ... ... жоспарлау, бақылау және реттеу
мына ... ... ... ... Өндірілген өнімді калькуляциялау және бағалау үшін шығындарды
топтастыру:
негізгі - өндірістің технолгиялық процесімен тікелей байланысты;
үстеме - ... ... ... ... - ... нақты бір түрін өндірумен байланысты және ... ... ... ...... өнім ... өзіндік құнына тікелей емес, жанама
(шартты) бөлінеді;
кірістік (болашақта табыс әкелетін ресурстарға ие болу және оның ... ... ... ... материалдар).
2. Шешім қабылдау және жоспарлау үшін шығындарды топтастыру.
өзгермелі – оның ... ... ... ... ... ... - өнім өндіру көлемінің өзгеруіне тәуелді емес;
қайтарылмайтын - ... ... ... мен ... (вмененные) – ресурстар шектеулі болған жағдайда пайда
болады және оны болашақта пайдалану мүмкіндігін сипаттайды;
айыптық (өсетін) – ... бір өнім ... ... ... ... ... ... жеделдету үшін сыйлыққа төлеу);
маржиналдық (шектеулі) – қосымша шығындар, бірақ ... өнім ...... ... ... мен ... Шығындарды басқару мақсатында бақылау және процесін жүзеге асыру
үшін шығындарды ... ... яғни ... ... ... ... құнын бағалаудың және пайданы анықтаудың
өндірістік шығын есебі.
Өндіріске кететін шығын есебіне 90 «Негізгі өндіріс», 920 ... 93 ... ... ... ... ... ... ... ... |
|р/с|операциялардың | | | |
| ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... есебі |
|1 ... ... |901 ... ... |524000 |
| ... ... | |208 | |
| | | ... |
| | | |ар» | |
|2 ... ... |902 ... |681 |200000 |
| ... еңбекақы|жұмысшыларының |«Еңбекақы | |
| ... ... ... | |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... | |
|3 ... |903 ... |635 |37800 |
| ... ... ... |
| ... ... | |к ... | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... |904 ... ... |32700 |
| ... үстеме | ... | |
| ... ... | ... | |
| ... | | | ... ... есебі |
|5 ... ... |931 ... |201-206, |263800 |
| | | |208 | |
| | | ... |
| | | |ар» | |
|6 ... ... |932 ... |681 |150000 |
| ... ... ... | |
| ... | ... | |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... | |
|7 ... |933 ... |635 |28350 |
| ... ... ... |
| ... аударым жүзеге| |к ... | |
| ... | | | |
|8 ... құралдың |934 «Негізгі |687 |76000 |
| ... ... ... ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | |208 | |
| | | ... |
| | | |ар», 681 | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... | |
| | | |635 | |
| | | ... |
| | | |к ... | |
|9 ... емес |935 ... құралдың|111-116 |12300 |
| |активтердің ... және ... |
| ... мен ... емес |ық емес | |
| ... ... тозуы|активтердің |активтерді| |
| ... ... |ң | |
| | | ... |
| | | ... | |
| | | |131-134 | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... |Комуналдық қызмет |936 «Комуналдық |671 |9360 |
| ... ... ... ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... ... |937 ... |687 |32400 |
| ... ... ... ... | |
| | | ... |
| | | |қ | |
| | | ... ... |Басқадай үстеме |938 «Басқадай» |әр түрлі |27600 |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... |Үстеме шығындардың |930 «Үстеме шығындар»|931-938 |599810 |
| |өзіндік құны | ... | |
| ... | ... | ... ... шығын есебі ... ... ... ... ... |300000 |
| | | |208 | |
| | | ... |
| | | |ар» | ... ... ... |922 ... |681 |100000 |
| ... ... ... | |
| ... |еңбекақысы» ... | |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... | ... ... жұмысшыларының|923 «Аударым» |635 |18900 |
| ... ... | ... |
| ... ... | |к ... | |
| ... | | | ... |Үстеме шығындардың |924 «Үстеме ... |272810 |
| ... | ... | |
| | | ... | ... ... ... |920 «Қосалқы өндіріс»|921-924 |691710 |
| |орындалған | ... | |
| | | ... | ... ... ... |900 «Негізгі өндіріс»|920 |545855 |
| ... ... | ... | |
| ... | ... | |
| ... | | | |
| ... қосылады | | | ... ... ... |801 ... |920 |145855 |
| ... орындаған |өнімдердің (тауралар,|«Қосалқы | |
| ... ... ... қызмет) |өндіріс» | |
| ... ... ... | | ... Өндірістік шығын есебінің әдістері және өнімнің ... ... ... құны – бұл ... және өткізуге кететін ақшалай
түрдегі шығындар. Калькуляциялау – бұл ... ... ... де ... ... де өзіндік құнын есептеу. Ол кәсіпорын жұмысын оперативті
басқаруда маңызды орын алады, ... ішкі ... дер ... ... ... беріп, оны өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және ... ... ... ... ... өзіндік құнын
жоспарлауға және өнімнің (жұмыс, қызмет) нарықтығы сұранысын ескеретін
негізгі бағасын ... ... ... ... ... ... ... мына түрлері болуы мүмкін:
жоспарлы – еңбек шығынының, озық техника мен өндірістің және жұмыстың
жақсы ұйымдастырылуын білдіретін өндіріс қаражатының озық ... ... ... ... ... ... ... калькуляция - өнімнің өзіндік құны кәсіпорынға
тәуелді (өндіру, үнемдеу немесе жекеленген ресурстарды артық ... ... ... ... ... ... кем орындалуы) және
тәуелді болмайтын (материалдар құнын, амортизациялық аударымдардың
нормасын, ... ... ... газға, суға және т.б. тарифін
өзгерту) себептер бойынша ... ... ... ... ... ...... жоспарлы калькуляцияның әр
түрлілігі болып табылады. Ол шығын есебінің нормативті әдісін ... ... ... ... ... кәсіпорында жасалады. Оның
негізінде көбінесе қол жеткізген шығын деңгейін ... ... ... ... ... ... калькуляция жоспарлымен салыстырғанда
есептік кезеңдегі өнім ... ... ... ... ... нақты
көрсетеді;
жобалық калькуляциялау – келешекке құрылған жоспарлы калькуляцияның әр
түрлігі болып табылады. Ол ... ... ... вложений), жаңа
техниканың және технологияның тиімділігін анықтау үшін ... ала ... ...... ... ... және ... немесе төртінші тоқсандағы немесе басқа кезеңдегі ... өнім ... мен ... бойынша есеп айырысудың басқа кезеңінде
алынатын нақты өнім (табыс) негізінде жасалады. Бұл ... өнім ... ... ... ... ... ала ... Мұндай калькуляциялар, негізінде, ауыл шаруашылық
кәсіпорындарда ... ... ... ... объектісін және өнімінің
өзіндік құнын ... ... ... ... қажет.
Шағын есебінің объектісі – кәсіпорын өндіріс ... ... ... ... ... ... есебінің
объектісі мен калькуляциялау объектісі бір-біріне дәл келеді. Мысалы, тігін
өндірісінде шағын есебінің объектісі калькуляциялау объектісіне бұйым (сырт
және іш ... ... ...... ... өнім (жұмыс,
қызмет) түрлері. Мысалға, ауыл ... есеп және ... ... дәл ... (мал ... шығын есебінің
объектісі – ірі қара мал, ал ... ... – сүт, төл, ... ... біртұтас технологиялық процесте шикізаттың бір
түрінен әр ... өнім ... және ... ... ... өз ... ... Бір өнім бірлігінің өзіндік құны мына ... ... ... тастау әдісі – мұнда өнім өндірудің бір түрі негізгі,
ал қалғаны ілеспе (попутный) ретінде ... ... ... ... ... құн ... ... өнімнің өзіндік құнын шығарып тастайды,
ал алынған шама негізгі өнімнің өзіндік құны болып табылады.
Құрамдастырылған (комбинированный) әдіс – ... және ... ... ... ... өндірістік кешенде қолданылады. Шығарып
тастау әдісі мен ... бөлу ... ... ... ... ... сомасынан ілеспе өнімнің құнын шығарып тастайды,
ал шығыннан қалған бөлігі белгіленген ... ... ... бөлінеді.
Кезеңдер:
кешенді шығынның жалпы сомасының ілеспе ... ... ... ... ... ... ... тікелей көшірілуі мүмкін оның
бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнының жалпы шамасы анықталады.
Шағын есебінің объектілері бойынша ... ... ... бөліп көрсетіледі.
Табсырыстық әдіс – технологиялық ... ... ... ... ... негізгі еңбекақысын және үстеме шығындарды
нақты өнім шығарумен ... ... бір ... ... оңай ... ... ... толтыратын) өндірістерде қолданылады. Бұл әдіс,
әдеттегіше бір ... (тип) ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Өндірістік шығынның табсырыстық есебін ұйымдастыру мына жағдайларда
жүзеге асуы мүмкін: бірегей ұйымдарды ... ... ... ... немесе бірқатар бұйым партиясын ... ... ... ... өнім ... ... ... өзіндік құн туралы ақпарат алу қажет (құрылыс, кеме жасау, құбыр
жасау, ҒЗЖ (ғылыми зерттеу ... ... ... ... және кеңес
беру қызметтер және т. б. ұсақ сериялы, дара тұрпатты ... ... ... ... тапасырыстар бойынша ... ... ... ... ... ... пайда болған орыны бойынша ескеріліп, бөлу базасымен белгіленгенге
сәйкес тапсырыстардың өзіндік құнына қосылады.
Жеке тапсырыс шығын есебі мен ... ... ... Тапсырыстар бір бұйымға жеке (дара), ал ұсақ сериялы өндірісте
бірнеше бұйымдарға келіп ... ... ... тапсырыстық әдісіне мена ерекшелітер тән:
тапсырыстар бойынша шығындарды қорытындылау (жалпылау);
тапсырысты орындау барысында оны есептеп шығару ... ... ... жүргізу, сондай-ақ жанама шығынды
жекелеген тапсырыстарға бөлу аса ... ... ... ... шеттар саны кәсіпорынға
орналастырылған тапсырыстардың санына сәйкес келуі керек.
Қайта бөлу ... ... өнім ... ... ... ... ... өтетін тасқынды (поточный) және сериялық өндіріс ... ... ... ... ... ... аяқталған өнім
жатады, ал шығын есебінің объектісіне – ... ... яғни ... қайта
жасауға жөнелтілуі мүмкін немесе тарапқа өткізуге ... ... ... ... технологиялық процестің бір бөлігі жатады.
Әдістің мәні мынада – тіпті бір қайта жасаудан әр түрлі өнім түрлерін
алуға болса да, ... ... ... ... ... ... тікелей
шығынар көрініс табады.
Шығын есебінің қайта бөлістік әдісінің ерекшеліктеріне ... ... ... ... қайта жасау бойынша шығынды жалпылау,
күнтізбелік кезең үшін шығынды есептен шығару, ... ... ... ... ... ... шотқа талдамалық есепті жинақтау, шығын
есебінің қарапайымдылығы мен үнемділігі.
Жаппай өндіріс ... ... ... жай ... ... ... өндірісте орташалау әдісін қолданумен шартты
дайын өнімдегі жартылаи дайындалған ... ... ... ... Бұл арада 900 (негізгі өндіріс) шотында жасалған шығындар есептік
кезеңде өндірілген дайын өнімнің шартты ... ... ... ... ... ... ... өнімнің бірлігін өндіруде
негізгі материялдың бір шартты бірлігі және ... ... ... ... керек болады.
Бұл әдіс екі элементтен тұратын шартты түрде дайын болған, ... ... ... ... ... ... ... есептік кезеңге
және сол кезеңде аяқталмаған өндірістегі шығынды көрсететін элемент.
Шығындарды калькуляциялауды әдістер мен жүзеге ... ... ФИФО ... ... өңдеу өңдеуге жаңа өнімдердің түсуіне қарай жүзеге асырылады:
кезең барысында өнімбірлігінің орташалау – қоры ... ... ... ... ... ... шығын есебінің нұсқаларының ... ... ... ... ... жүзеге асырылады:
жартылай өңделген өнімсіз (бесполуфабрикатный) – оны бір ... ... ... ... ... өндірістегі жартылай
дайындалған өнімнің бақылау ... ... ... оперативті жүзеге
асырылады. Дайындауға кететін шығын баптарында ескеріледі. Үстемеленген
шығындар әрбір қайта жасау бойынша ... ... ал ... құны бірінші
қайта жасаудың өзіндік құнына қосылады. Өнім бірлігін ... ... ... есебі процесіндегі олардың қатысу өлестерін ескеру арқылы
қайта жасаулардың шығындарын жинақтаумен анықталады;
жартылай өңделген ...... ... келесі қайта
жасауға тапсыруда өзіндік өндірістегі жартылай дайындалған өнімнің ... ... ... жүргізіледі. Өндіріс шығынының жиынтық есебі өнімді
әрбір қайта жасау мен шығару бойынша анықталады, сонымен ... ... ... ... өнім ... ұйым ... және ... бөлімше
бойынша бір мезгілде калькуляцияланылады.
Жартылай дайындалған өнімдік нұсқада есетік жазбалар ... ... ... ... |Кредит |Сома ... ... өнім ... ... |910 «1-ші |900 |240000 ... ... ... |цехтың |«1-ші | ... 100000 + бір ... ... ... |жартылай |цехтың | ...... ... ... |өңделген |негізгі| |
|80000) ... ... |
| | |і» | ... ... дайындалған өнім одан әрі |900 «2-ші |910 |240000 |
|өңделуге №2 ... ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... |жартыла| |
| | |й | |
| | ... |
| | |н | |
| | ... | ... ... өнім №2 ... дайындалды |910 «2-ші |900 |593000 |
|(айдың басындағы ... ... ... ... | ... + бір айдағы өзіндік шығын 380000 +|жартылай |цехтың | ... ... ... ... ... |өңделген |негізгі| ... құны 240000 – ... ... ... ... ... өндіріс 150000) | |і» | ... ... ... өнім №3 цехына |900 «3-ші |910 |593000 ... әрә ... ... ( ... ... |«2-ші | ... ... өнім 98700 + бір ... |цехтың | |
|айдағы өзіндік шығын 650000 + №1 ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құны | |й | ...... ... ... өнім | ... |
|120000) | |н | |
| | ... | ... ... өнім ... ... ... |221 «Дайын|900/3-ц|1221700 ... ... ... ... 801 |ех | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | ... ... калькуляциялаудың процестік әдісі бір текті немесе
шамамен бірдей өнімді сериямен немесе ... ... ... ... кезеңіне жататын технологиялық процесте қолданылады. Шығынның
процестік калкуляциясын технологиясы әрбір өндірістікбөлшектердің ... ... ... ... және ... дәрежесіне қарай
өнімнің бір операциядан келесісіне жылжуын қарастыратын субъектілер
қолданылады. ... ... ... ... ... ... өнім ... Шығындар белгілі бір кезең үшін – бұл арада тапсырысты орындауға
қажетті уақытта айтып тұрған жоқ, есептік ... ... ... ... - ... ... бойынша қорытындыланады. Әрбір бөлімшеге
«Аяқталмаған өндіріс» жеке шот ашылады. Мұнда есептік кезеңнің басында ... ... ... ... ... ... өнім ... саналады.
Бұйымның бір бірлігінің өзіндік құны белгілі бір кезеңдегі өндірістік
өзіндік ... осы ... ... ... ... бөлу арқылы
есептеледі.
Мұндай өндіріске кен өндіруші өнеркәсіппен энегетика салалары жатады.
Мұнда ... өнім бір ... ... ... және ... ... табылады.
Шығындардың толық қосылуына қарай толық шығын және өзгермелі (тікелей)
шығын есеп әдістері ... ... ... ... ... ... ... бірлікке тікелей қатысты немесе ... сай ... ... ... ... ... ... Мұнда жанама шығын
өнім бірлігіне ... ... ... ... көмегімен қандай
да бір базаға үйлесімді ... ... ... ... бірнеше
кезеңнен жүзеге асырылады:
пайда болу орындары бойынша барлық шығындарды шоғырландыру және жанама
шығындарды бөлімшелерге бөлу;
шығынды негізгі өнімді шығармайтын бөлімшелерге бөлу, ... ... ... ... да бір ... ... ... бөлу;
Үстеме шығынды негізгі өнімді шығыраушы бөлімшелерге (өзіндік және
қайта ... өнім ... ... ... бір ... ... бөлу.
Бөлудің бірнеше базаларын пайдалануда бұл әдістің мынадай кімшіліктері
бар: матеметикалық қатаенің пайда болуы ықтималдығы ... ... ... тиімді анықтау мүмкін емес, өйткені ... ... ... ... ... болады; ұйым қызметінің қандай сәтте пайда
ала бастайтынын анықтаудың мүмкін ... ... ... әр ... ... қарастыру барысында шығынның мінез-құлқы
туралы аса қажетті мәліметтерді алудың қиындығы.
Пайда жанама салығы жоқ түсім мен өндірілген ... ... ... ... ... ... есептеледі.
«Директ-костинг» жүйесі бойынша шығын есебінің әдісі.
Жүйенің мәні: ... ... ... өнім түрлері бойынша
қорытындылайды, ал жанама шығындар жеке ... ... және ол ... ... ... болды, сол есептік кезеңдегі жалпы қаржылық нәтижеге
есептен шығарады.
«Директ костинг» жүйесі бойынша өзіндік құнды калкуляциялау кез келген
өндіріс ... ... ... өзгермейтін шамасын қарастырады,
сондықтан басқарушылық есептің негізгі назары тұрақты шығындарға бөлінеді.
«Директ костинг» жүйесін айрықшалап көрсететін бірнеше ... ... ... және ... ... ... бойынша өнімнің өзіндік құнын калкуляциялайды.
Есеп беруді жасау көп сатылы болады.
Есеп процесі екі кезеңде ... ... 1-ші есеп ... ... ... -Х Х Х ;
өзгермелі шығын -Х Х Х ... ... -Х Х Х ... 2-ші есеп ... ... ... ... яғни пайдалылығы –Х.
«Директ костинг» жүйесінің артықшылығы – баға белгілеудің ... ... ... ... мен ... ... жоспарлау,
нормалау, бақылау процесін оңайлатуға болады.
Бұл жүйе өндірісті өткізуге бағдарланған. ... ... ... ... ... соғұрлым табыс табады. Дайын өнімдер мен ... тек ... ... ... бойынша бағаланады. Мұндай жүйе
кәсіпорында соңғы мақсатқа – таза ... ... қол ... үшін ... ұлғайту жолдарын қарастыруға итермелейді.
Нормативті әдіс.
өнім өндіруге кететін материялды айдың басында цех ... ... ... қоса ... ... ... мен ... озық мөлшер
(действующих прогресивных ном) негізінде белгіленбеген лимит шегінде қатаң
тәртіппен беріледі.
Ауытқу ... (+ -) ... ... ... ... ... нормалауға және өндірістің технологиялық процесіне
қарай ұйымдастырылады.
Нормадан ... ... ... ... болады: материялдың
ауыстырылуы, оларды пайдалану сапасы (пішу сапасы), толыққанды ... ... ... ... біге ... және ... шығыны бойынша нормадан ауытқу мына әдістермен анықталады:
құжаттау әдісі – материялды ауыстыру салдарынан болатын ауытқуларды
анықтауда қолданылады. Даналық ... ... ... тыс ... ... құжаттар мен ресімделігі;
топтамалық пішу (партионного растроя) әдісі - ... ... ... ... (тері, тоқыма және т.б.) әрбір партисы нормадан
ауытқуды анықтауда қолданылады. Ауытқуды нормативті ... ... ... шығарылымын және материялдардың нақты шығынын салыстыру арқылы
анықтайды.
Түгендеу әдісі – осы ... ... бес ... ... бір ... ... ... нақты шығынын белгілеген норма ... ... ... ... ... сайын ауытқулар туралы, оның себептері мен оған
кінәлілерге сілтеме жасай ... ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына және аяқталмаған
өндіріс қалдығына қастысты, өндіріске ... ... ... ... ... ... ... Индекстер проценттік
қатынаспен норманың өзгеру соммасын және калькуляция баптарының ... ... ... ... ауытқуды анықтайды.
Өнімнің бір бірлігінің нақты құны шығын баптары бойынша номативтегі
нормативті калькуляциядан жазылатын өнім бірлігінің өзіндік ... ... ... ... ал норманың өзгеру соммасы мен ноармадан
ауытқу өндіріс есебінің тізімдемесінде көрсетілген индекстердің ... ... ... құны ... ... ... үстемелеу жолымен
немесе одан есептік кезеңде анықталған нормадан ... ... ... мен есептеледі.
«Стандарт-кост» жүйесі бойынша шығын есебінің әдісі.
(Стандарт) - ... аса ... ... және және ... ... ... саны немесе өнім (жұмыс, қызмет) бірлігінің өндірісіне
бұрын есептелген ... және ... ... – бұл өнімнің бір ... ... ... өндірістік
шығынның ақшалай көрінісі.
Америкалық әдебиеттерде (стандарт - кост) ұғымы өндірістің ... ... ... ... ... ... баяндалады.
«стандарт – кост» жүйесінің артықшылығы - өндіріс пен бұйымды
өткізудің ... ... ... ақпаратпен қамтамасыз етеді, өнім
бірлігінің өзіндік құнын ... ... ... ... белгілейді,
нормативтен ауытқуларды және оның әрбір ... ... ... ... ... ... ... кіріс пен шығыс туралы есеп беруді жасайды.
Ауытқу – ... және ... ... ... ... болжалды шығындар форманың ішінде есептелген ... және ... ... ... және есеп ... ... ... негізін құрайтын
өнім жатады.
Барлық стандарттар жиынтығы үш топқа бөлінеді:
баға деңгеінің есебіне ... ... ... - ... ... ... баға ме материал, ... ... ... ... және ... ... сметалық
мөлшерлемелері;
2) қалыпты – экономикалық кезең ішінде орташа бойынша болады;
3) ағындық – нақты есептік кезеңдегі болжалды әрі ... ... есеп ... ...... басында белгіленеді жәнежыл бойы өзгеріссіз
қалады (негізінде баға индексін есептеуде қолданылады);
қуаттылықты пайдалану деңгейіне ... ...... оны ... немесе идеалды орындаумен қол
жекткізгені. Олар ... ... ... нормативтік көлемге,
демалыс уақытына (ақау, бүліну уақыт шығындары ... ... ... ... табылады;
2) өткендегі орташа орындау – статистикалық деректермен есептеледі
және ақау, жұмыссыз бос ... ... яғни ... ... барлық
мүмкіншіліктер есепке алынады;
3) қалыпты орындау – алдағы кезеңдегі норма ... ... ... қарастырылады;
өнім шығару көлеміне қарай:
1) теориялық – кәсіпорынның теориялық қуаттылығы алдын ала анықталып
қойылған. Оларға жол жеткізу мүмкін емес ... бір ... ... ... ... практикалық – кәсіпорын жақсы орындаумен қол жеткізеді, нақты ... ... ... ... және ... қоймайтын шығындарды
жібереді;
3) қалыпты – кезең ішінде өндірістің жоғары және төменгі ... ... өнім ... қол ... ... ... ... - өнім шығарылымының болжалды көлеміндегі өндірістің нақты
шарты негізінде есептеледі.
Бұл сипаттамалар мынаны көрсетеді: Америкалық фирмаларда шығын баптары
бойынша стандарттарды белгілеудің әр ... ... бар. ... стандарттың жаңа тәсілдемелерінде өндіріс процесі басталғанға
дейінгі стандартты өзіндік құн қыртысында бухгалтерияда ... ... ... ... бұл бұйым, тапсырыстарды ... ... ... ... ... ... – тікелей шығындарды басқару ... ... ... ... пайдаланады:
1-ші нұсқа. Шығындар 900 «Негізгі өндіріс» шотының дебетінен ... ... құн ... ... ал ... өндіріс – стандартты
құн бойынша бағаланады.
2-ші нұсқа. 900 ... ... шот ... ... ... құн ... ... ал 900 «Негізгі өндіріс» шот кредиті есептен
шығарылады. Дайын өнім ... құн ... ... ... ... ... ана ... мына жаққа ауытқуы қоса ескеріліетін
стандарттық құн ... ... ... ... стандарттықтан болатын нақты шығын
ауытқуының өзіндік құнына жатқызбайды, «Өнімді (жұмыс, ... сату ... ... ... ... Бұл жүйеде басқару мақсатында нақты,
жоспарлы немесе нормтивті ... ... ... өндіріс шығынын
талдау ауытқуларды анықтаудың маңыздылығын қандай мәселелерді ... ... не ... ескеру үшін әрдайым бірнеше ... ... ... ... және тауарлы – материалдық қор қалдықтарының есебі
Ақау көптеген ... ... ... ... ... әрі ол ... жоспарлау мен шығынды басқарудың ең ... ... ... ... ... ... ... және 52 «Өндірістегі ақау»
шотының ішкі бөлімшесін жоюда ... ... ... қарағанда
маңызды болып қалатын бухалтерлік есесп шотында оның көріну проблемасы
пайда ... ... ... ... үшін ... ... процес және осыған сәйкес бақылауды жүзеге асыру, оның ішінде
өндірілетін өнімде ақау жібермеуді ... аса ... Ақау ... ... ... Ұйым өнімнің сапасын жақсартуға ... күш ... бұл өз ... жалпы шығындарды азайтып, өнімнің өткізілуін
жоғарылатады.
Ақау әдетте өнім өндірісі ... ... ... ... (байқалады),
оған да сапалы өнімді жасауға кеткен ... ... ... ... ... ... ... өндірісінде жұмысшы материалдарының
сапасыздығынан, аспаптардың тозуынан өндірістің ... ... ... бар ... ... ... ... сапаға, техникалық жағдайға немесе жобалық
шешіммен сәйкес келмейтін, нақты (тікелей) тағайындауы бойыеша ... ... да оны ... ... ғана ... ... ... экономикалық өндірістік процестің өнімділігін тудырған соң
ұйым басшылығы ... деп ... ақау ... ... ... яғни ... кондициялық (сапалық) өндірістегі шығынның бір бөлігі ретінде
қабылдауға басшылық келісті болуы қажет. Бұл ақау ... ... ... әрі оны ... мүмкін емес, өйткені ол есептік кезеңде
бақылауға көнбейді.
Ақау – кондициялық емес, яғни ақау деп ... ... өнім ... ... баға ... ... ... де ықтимал. Өнделуі аяқталған бұйым
ақау деп бөлек немесе толық танылуы мүмкін. Ақау деп танылған ... ... ... ... ... ... ... сәтіне дейінгі қосу (+)
істен шығу, алу (-) өткізудің мүмкін құны бойынша шығын) тең.
Ақау – бұл өндірісте ... ... ... ... Ол ... кемітіп, оның өзідік құнын арттырады.
Ақаудан басқа өндірісте ... та ... ... ... бастапқы
материалдар шығын кезінде өнімнің бір бөлігі болмайды, жоғалады, ... ... ... ... құны жоқ ... ... ... – бұл өнімнің бір бөлігі болып табылмаса да ... бір ... ... Оларды сатуға немесе қайталап пайдалануға болады (яғни өңдеу
өнеркәсібіндегі ... мен ағаш ... ... ... ... мен ... ... әдетте оның сапасын тексеру кезінде өнім өндірісі кезінде
аяқталған кезде пайда болады.
Бұл ... ... ... ... ... ... арналған
эквиваленттік бірліктің қорытынды есебін елемеуге болады дейді бұл былай
түсіндіріледі: қалыпты ақаудың ... – осы ... ... ... ... ... қолдану жолымен сапалы өнімдерге
автоматты түрде бөлінеді. Алайда мұндай жылдамдатылған әдіс нақты нәтижені
толық бермейді.
Ақауды ... ... ... ... мына белгілермен жіктеуге
болады:
қалыпты – ол тиімді өндіріс процесінде пайда болмайды және іріктелген
технологиялық ... тән ... ... ... ақауды көптеген
жағдайларды бақылауға болады.
қалыпты емес (сапасыз өнім) – ... ... ... уақыттағы
кезеңде залал ретінде есептен шығарылуы керек және кірістер мен ... есеп ... жеке бап ... ... ... керек әрі өндірілген
өнімнің өзіндік құнында көрінбеуі керек.
технологиялық бақылау бөлімі белгіленген кемістіктердің сипатына қарай
... және ... ... ... ақау (түпкілікті) – бұл түзелуі мүмкін емес ... ... ... емес бұйым;
ақау көзге түскен, яғни табылған орны бойынша ... ... ... ішкі және ... ... және басқа пайдалану
процесінде сатып алушы мен анықталатын сыртқы деп бөлінеді.
Өнімді техникалық қабылдау процесінде анықталған ... ... ақау ... ... ... ... ақау ... алынып,
изоляторға тапсырылады. Актіде ақау деп танылған өнімдердің саны, ... ... ... мен оған ... ... құны және ... ... сомасы, ақау деп танылған ... ... ... ... ... ... керек.
Жабдықтаушыдан келіп түсетін сапасыз материалдар, дайындау кезіндегі
немесе өткен операцияда өңдеу барысындағы жасырын ... ... ... мен ... ... технологиясының бұзылуы, жобалық
және технологиялық құжаттамалардағы дәлсіздіктер (неточности) ... ... ... ... ... ... ... бойынша ақаудың өзіндік құнын
калькуляциялауға қажетті ... ... ... ... ... мастермен немесе цех бастығымен
екі данадан жасалады.
Ақаудың себептері мен оған ... ... ... ... соң және ... бөлім қорытынды шығарғаннан кейін акт
бухгалтерияға тапсырылады. Әрбір акт ... ақау деп ... ... мен ... ... ... ... бойынша мөлшері
анықталып, ақаудан болатын ысыраптың және ішінара ақауларды түзетуге кеткен
шығындардың есебі жасалуы керек (қосымша ... ... ... ... жою, ... байланысты жүргізілетін басқа да қосымша
жұмыстар мен ... үшін ... ... ... ... ... өнім бойыеша анықталған кемістіктер кепілдеме берілген
мерзім ішінде ... ... ... шоты ... ... ... ... алушылармен зианның өтелуін қосқандағы үстеме шығындардың бір
бөлігі). Актіде, сонымен қатар, сапасыз материалдар мен ... ... ... ... ... олар өз ... мойындаса) шығын
сомасы, ақауды жіберушіліердің зианды өтеу ... ... ... бағасы бойынша ақау деп танылған бұйымда ... мен ... ... құны ... ... ... мен зианды өтеу
шығын сомаларының арасындағы айырмашылық ақаудан болатын ысырапты білдіреді
әрі шығын баптары мен экономикалық ... ... ... ... ... Актіні ақаудан болатын ысырапты кінәлінің есебінен ... ... ... ... ... шығару құжаттарға сәйкес
келетін ресімдеудің негізі болады. Ақауды түзетуге төленетін жұмыстың ақысы
ақаудың дабылдамалық жүктеліміне ... ... на ... жазылады, ал
ақауды түзету үшін пайдаланатын материалдарды босатуға, өзгертіп жасауға –
дабылдамалық талап етуге жазылады.
Түзетілетін ішкі ... ... құны ... пен ... ... материал құндарынан, ақауды түзету жұмыстары мен ... ... осы ... ... ... ... еңбекақы қорының аударымдарынан) тұрады. Ал, ақауды
түзетуден болатын ысыраптар оның ... ... ... ... ... баптары бойынша бағаланады ... ... ... ... ... шығындар). Егер субъект
үлкен бұйым номенклатурасына ие болса, ақау ... ... ... ... ... ... ... құны ақау деп танылған өнімнің өзіндік құнынан
және оны сатып алушыға жөнелту шығынынан, ... ақау деп ... ... ... ... ... ... ақауды түзету
үшін сатып алушыға берілетін шығындардан тұрады.Өнімді тұтынушылар төлеген
айыппұл, өсімақы, тұрақсыздық төлемі ... ... ... ... ... нәтижесіне есептен шығарылады.
Ақаудың болатын ысыраптың синтетикалық есебі 93 «Үстеме шығындар»
бөлімше шотында, 3 «Ақауды түзету шығындары» ... ... ... ... ... ... ... ысырап өндіріс шығындарының есебіне
есептеп шығарылады және ... ... ... ... ... ... ... бойынша мына шоттардың корреспонденттерінің
ұсынуға болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Басқарушылық ... ... ... ... ... ... ... және шешім қабылдау.
Жоспарлауға субъект қызметінің негізгі ... ... ... ... болжау және бұл мақсатқа қол жеткізу үшін әр ... ... ... ... ... қоса ... ... шығару және оны жалпылап (қорытып) талдау ... ... ... ... ... ... ... барысында оперативтік-бухгалтерлік есептің, қаржылық талдаудың және
қаржылық жоспарлаудың әдістерімен қарулануы керек.
Бақылау талдаушы - ... ... ... ... ... ... ол әрбір жауапты орталықтардың бюджетті ... ... ... ... және ... ... әрі ... қайталанбас үшін
оның есебін анықтайды. Бұл есеп берулер бөлімше бастықтарының ... ... ... ... және ... ... мен
менеджерлеріне жоспарлы көрсеткіштен нақты көрсеткіштің барлық ... бұл ... ... ... ... басқарушылық шешім түйсіктік (интуициялық) ... ... ... ... және ... ... жүгінеді.
Шешім қабылдау процесі субъектінің алдында тұрған мақсаттар мен
міндеттерді анықтаудан басталады. Бұған бастапқы ... ... мен ... ... ... байланысты (тәуелді) болады.
Шешім қабылдау баламалы нұсқалардың салыстырмалы бағасын және субъект
шаруашылық қызметінің мақсатында ... ... ... жауп ... ... алуды ұйғарады. Бұл үшін барлық, оның ... ... ... ... ... ... туралы ақпарат болуы керек.
Есепке кәсіпорын жіберіп ... ... да ... мүмкін. Яғни, кәсіпорынға
пайдасы тиетін нұсқа назарға ілінбей қалуы мүмкін.
Басқарушылық ақпараттар базасында оперативтік міндеттер (тапсырмалар)(
залалсыздық нүктесінің ... ... ... ... ... оның құрылымын (өнім түрлерін) жоспарлау, ... бас ... ... алу ... баға ... ... ұзақ
мерзімді стратегиялық маңызы бар келешектік ... ... ... ... ... (капиталовложения) туралы, бизнесті
қайта құрылымдау (реструктуризация) туралы, өнімнің жаңа түрлерін игерудің
мақсатқа лайықтылығы ... ... ... ... ... мен
тәсілін қолданып, осыған ұқсас мәселерді шешуде дұрыс ұсыныс (кеңес табуға
болады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне көшу қолға алынды, Осыған орай
қазақстандық кәсіпорындардың тәжірибесіне қаржылық және басқарушылық есепті
енгізу үшін ... ... ... ... есеп және ... есеп беру ... 2002жылғы 24
маусымдағы Қазақстан Республикасының №309-ІІ заңы
2. ... ... ... шоттар жоспары. Қазақстан
Республикасы ... ... 2002 ... 18 ... №438
бұйрығымен бекітілген.
3. Еңбекақының формалары мен жүйелері Еңбек және халықты ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу
мәселелері бойынша әдістемелік ұсыныс” Бұйрығында бекітілген.
4. Еңбекті нормалау ҚР-ның ... және ... ... ... 2000ж 22-ші ... ... Бұйрығымен бекітілген.
5.“Еңбек туралы” “Қазақстан Республикасының заңы Алматы 2004жыл.
6. ... Ә.Ә. ... есеп ... ... 2001ж.(191-192б)
7. “Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі ” Алматы 2001жыл.
8. Назарова В.Л. ... ... ... ... Алматы “Экономика” 2005 жыл. (163-200б).
9. Салық кодексі. ... 2005 ... Қ.К. ... ... ... ... ... Оқу құралы. Алматы 2003жыл.
11. Қ.К. Кеулімжанов, З. Әжібаева Қаржылық есеп. Алматы ... ... есеп ... Қазақстан Республикасының Ұлттық
комиссиясы.- Алматы 2003 ... ... С.Р. ... ... ... ... сөздік. Дәуір
1998ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
Бағалау әдістемелері9 бет
Кәсіпорын бухгалтериясында ТМҚ-ды есепке алу31 бет
Turbo Рascal программалау жүйесі6 бет
Web-қосымшаларды дайындау технологиялары. HTML тілі, оның негізгі компоненттері8 бет
«Нанокеуектікремнийдің тунелді өткелінен құралған шалғай - барьерлік sno2/n-si күн элементін зерттеу»54 бет
Динамикалық айнымалылар құрылымы22 бет
Жиымдар (массивтер)14 бет
Жиындар теориясына кіріспе30 бет
Және, немесе, емес базисіндегі сандық қондырғылар сұлбалары30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь