Қазақстан Экономикасын Кластерлер көтереді

Мазмұны

Кіріспе

І . Тарау. Кластер терминалогиясының даму тарихы

ІІ . Тарау. Шет елдердегі кластердің дамуы және өзгешелігі
2.1. Майкл Потердің кластер жайлы көзқарасы.
2.2. Германиядағы, Швециядағы Жапониядағы, Италиядағы кластерлердің даму процесі

ІІІ . Тарау. Қазақстан Экономикасын Кластерлер көтереді
3.1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтің Халыққа жолдауындағы басты мәселе «индустриялы дамытудағы кластерлік жүйені қолдану.
3.2. Қазақстан Республикасының кластерлердің түрлері және дамуы
3.3. Қазақстан Республикасының машина жасау жөніндегі кластерді құру жөніндегі мәселелер

Қорытынды

Пайдаланған әдебиет
Кіріспе

Менің курстық жұмысымның басты мақсаты – кластерлерді зерттеп, олардың мемлекетке тиімділігін ашып көрсету. Өйткені экономиканы дамытатын және елге қолайлы жағдайларды туғызатын осы жүйе болып табылады. Бұл шетелдік тәжірибеде дәлелденген. Сондай-ақ жүйе әлеуметтік және демографиялық салаларды да қамтиды.
Мен курстық жұмысымды 3-үлкен тарауға бөлдім:
І – Тарау. Кластер терминалогиясының даму тарихы.
ІІ – Тарау. Шет елдердегі кластердің дамуы және өзгешелігі.
ІІІ – Тарау. Қзақстан Экономикасын Кластерлер көтереді.
Бұл тарауларда ең алдымен кластердің терминалогиясы, терминнің шығу тарихымен сипатталады.
Қалыптасқан терминология бойынша кластер сөзі өнеркәсіп топтарды білдіреді, оның ошағы бір немесе бірнеше жетекші өндіріс болады. Мұның мысалы, мұнай мен газ өндіру, елдің көмір алаптарын игеру, түсті металдар өндіру және агро - өндіріс секторының өнеркәсіптері. «Кластер немесе өндіріс топтары – М.Потердің жазуынша – бұл географиялық көрші өзара байланысқан компаниялардың тобы. Олар белгілі ортада әрекететеді және өзара толықтырушы сипатта болады. Кейін, М.Потердің нұсқауынша, кластердің географиялық масштабы бір қаладан немесе басқа территориялар әкімшіліктік бірліктен нұсқалануы мүмкін, мысалы, әкімшіліктік облыстаң елдің барлық территориясына кейде көрші елдерге дейін созылуы мүмкін. Бұл кезде кластерге бөлуді, оның өнеркәсіп - өндірісті ошақты анықтаудан бастаудан жөн. Сосын таңдап алынған ошаққа тиесілі тауар мен қызмет көрсетудің инфраструктуралық сигменттері анықталады. Кластерді қалыптакстырудың критерийі ретінде өндіріс пен оның құраушыларының тиімділігінің өсуін айтады.
Дамушы экономикады кластердің қалыптасуына білім деңгейінің төмендегі, жұмыс күшінің төменгі классификациясы, технологияның әсіздігі, керекті капиталдың жетіспеуі, қоғамдық инстуттардың әлсіз дамуы кедергі болады. Үкімет пен әкімшілктің саясаты кейде кластердің қалыптасуына кері әсе тигізуі мүмкін. Оқу орындарының бағдарламалары Қазақстанда кластер талаптарына сәйкес келмей жатады. Аймақтардағы кластерден тыс жеке жұмыс істейтін компаниялар кластердің дамуын тежейді.
Белгілі американдық ғалым Майкл Потер өзінің «Халықаралық бәсекелестік» атты кітабында компьютер ғасырының белгісін білдіретін «кластер» (яғни пакет, шоғыр, бөлшек) деген түсінік енгізді. Электрондық есептеу машиналарында (ЭЕМ) ақпарат жүйесі құрылатын сияқты экономикада да ойдағыдай бәсекелеуші фирмалар тобы салалық, ұлттық, әлемдік рыноктарда бәсекелестік жағдайын дамыта отырып, ұқсаса нұсқадағы құрамалар пайда болады. Бәсекелестік артықшылығы серпілісінің көрінісі ретінде кластер дүниеге келеді, қалыптасады, кеңейеді, тереңдейді, бірақ, олардың сондай – ақ, тарылуы да, жіңішкеруі де, байланыстырылуы да, ыдырауы да мүмкін.Тағы да бір біз басшылыққа алуға тиіс. М.Потердің әдістемелік ұстамы – ол экономикалық өркендеу көзін не фирма деңгейінде, не елді тұтас алғандағы деңгейден іздеу дұрыс емес деп санайды. Жіңішкерек амал, ұстаныс іздеу қажет. Нақтырақ айтқанда: неліктен дәл осы елде тиісті сала халықаралық бәсекелестікте табысқа қолы жетті? Басқаша айтқанда, неге осы елге негізделген фирмаларға қарағанда бәсекелестік артықшылықтарды жасай алады және оны қолдан шығармайды
Мәселен, неліктен Германия типографиялық жабдықтардың, әсем автомобильдердің және химиялық реактивтердің және толып жатқан жетекші өндірушілердің базасына айналғанын қалай түсіндіруге болады? Немесе неліктен кіп – кішкентай Швейцарияда фармацептикалық өнеркәсіптің, шоколад өндірудің әлемдік жетекшілері шоғырланған? Неге, ауыр жүк машиналарын және тау – кен өнеркәсібі үшін жабдықтар шығару жөніндегі жетекші фирмалар Швецияны база жасаған? Неге, итальяндықтар керамикалық плиткалар, шаңғы ботинкалары, орайтын жабдықтар мен автоматтындарылған өндірістік жүйелер бойынша өте күшті болып келеді? Неге, Жапония тұрмысқа қажет электроника, роюот, фото, көшірмелік қондырғылар саласында бірінші орынды мықтап ұстауда?
Бәсекеге қабілетті ұлттық салалар бүкіл экономика бойынша біркелкі таралмаған, бір – біріне бағынышты салалардан тұратын кластерлерге байланыстырыған. Мысалы, Италияда экспорттың 40 пайызға жуығы азық – түлікпен, сәнді киім жасаумен немесе тұрғын үйді көркейтумен байланысты салалар кластерлерінің үлесіне келеді. Швецияда барлық экспорттың 50 пайызынан астамын тасымалдаумен, металлургия және ағаш өңдеумен байланысты салалар кластерлері өнімдерінің экспорты құрайды.
Ал өз елімізді қарастратын болсам, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің 2004 жылғы 19 науырыздағы Қазақстан Халқына Жолдауында Республика Үкіметінің алдына келесі міндет қойып былай деді: «Біздің іс жүзінде барынша тиімділік беретін үздік халықаралық тәжірибелерді енгізуіміз керек. Соның бір мысалы индустрияны дамытуға кластерлік тұрғыдан келу бола алады.
Биылғы жылдың соңына дейін біздің келешегі бар барлық Қазақстандық, ауқымды өңірлік және аймақтық кластерлерді (бәсекеге қабілетті салалар жиынтығы айқындап алуымыз қажет. Даму инститтуры болса, алдағы міндеттерді жүзеге асырудың тиімді құралдарына айналуы қажет».
Бірінші жарты жыдықтағы ел экономикасының дамуын қорытындылай келе Үкіметтің кеңейтілген мәжілісінде Премьер – Министр Д.Ахметов Үкімет ауыл шаруашылығы машиналарын жасаудағы кластерді дамыту жөнінде жұмыс жасап жатқанын айтты. Премьер: біздің экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы аса маңызды бөлігі аграрлық өндірістің тиімділігін көтеру болып табылады деп мәлімдеді. Сала тиімділігін арттыру мәселесі – шикізатты қосылған құны жоғары өнім алу үшін тереңірек өңдеуді ұйымдастыру және экономиканың өңдеуші салаларымен өзара байланыстырылған өндірістер тізбегінің агроөнеркәсіптік кластерлерін қалыптастыру жөніндегі жұмысты жүйеге келтіруді талап етеді.
Пайдалнаған әдебиет

1. Ақиқат// №1 қаңтар, 2005;
2. Ақиқат// №2 ақпан, 2005;
3. Экономика и статистика, научно – информационный журнал, 3/2004, Алматы;
4. Аль Пари // 1(4) 2005 экономический журнал.
5. Бусыгин А.В. “Предпринимательство” Учебник для вузов Москва “Дело” 2000
6. Жатқанбаев Е.Б. “Аралас экономика негіздері” – Алматы 1996
7. “Предпринимательство” Учебник – Москва “Юнити” 1999.
        
        Мазмұны
Кіріспе
І – Тарау. Кластер терминалогиясының даму тарихы
ІІ – Тарау. Шет елдердегі ... ... және ... ... ... ... жайлы көзқарасы.
2.2. Германиядағы, Швециядағы Жапониядағы, Италиядағы кластерлердің даму
процесі
ІІІ – Тарау. Қазақстан Экономикасын Кластерлер ... ... ... ... ... ... ... мәселе «индустриялы дамытудағы кластерлік жүйені
қолдану.
3.2. Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... машина жасау жөніндегі кластерді құру
жөніндегі мәселелер
Қорытынды
Пайдаланған әдебиет
Кіріспе
Менің ... ... ... мақсаты – ... ... ... ... ашып көрсету. ... ... және елге ... ... ... ... ... табылады. Бұл шетелдік тәжірибеде дәлелденген. Сондай-ақ
жүйе әлеуметтік және демографиялық ... да ... ... ... ... ... бөлдім:
І – Тарау. Кластер терминалогиясының даму тарихы.
ІІ – Тарау. Шет елдердегі кластердің ... және ...... ... ... ... көтереді.
Бұл тарауларда ең алдымен кластердің терминалогиясы, терминнің ... ... ... ... кластер сөзі өнеркәсіп топтарды
білдіреді, оның ошағы бір немесе бірнеше ... ... ... ... мұнай мен газ өндіру, елдің көмір алаптарын игеру, түсті металдар
өндіру және агро - ... ... ... ... ... топтары – М.Потердің жазуынша – бұл географиялық көрші өзара
байланысқан ... ... Олар ... ... әрекететеді және өзара
толықтырушы сипатта болады. ... ... ... кластердің
географиялық масштабы бір қаладан немесе басқа территориялар әкімшіліктік
бірліктен ... ... ... әкімшіліктік облыстаң елдің барлық
территориясына кейде көрші елдерге дейін ... ... Бұл ... ... оның ... - өндірісті ошақты анықтаудан бастаудан
жөн. Сосын таңдап алынған ... ... ... мен ... көрсетудің
инфраструктуралық сигменттері анықталады. Кластерді қалыптакстырудың
критерийі ретінде өндіріс пен оның ... ... ... ... ... ... білім деңгейінің төмендегі,
жұмыс күшінің төменгі классификациясы, ... ... ... ... ... ... ... дамуы кедергі болады.
Үкімет пен әкімшілктің саясаты кейде ... ... кері ... ... Оқу ... ... ... кластер
талаптарына сәйкес келмей жатады. Аймақтардағы кластерден тыс жеке жұмыс
істейтін компаниялар кластердің дамуын ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік»
атты кітабында компьютер ғасырының белгісін білдіретін «кластер» ... ... ... ... ... ... Электрондық есептеу
машиналарында (ЭЕМ) ақпарат жүйесі ... ... ... ... ... ... тобы ... ұлттық, әлемдік рыноктарда
бәсекелестік жағдайын дамыта отырып, ұқсаса нұсқадағы ... ... ... ... ... көрінісі ретінде кластер
дүниеге келеді, қалыптасады, кеңейеді, тереңдейді, бірақ, олардың сондай –
ақ, ... да, ... де, ... да, ... да мүмкін.Тағы
да бір біз басшылыққа алуға тиіс. М.Потердің әдістемелік ұстамы – ... ... ... не ... ... не елді ... алғандағы
деңгейден іздеу дұрыс емес деп санайды. Жіңішкерек амал, ұстаныс іздеу
қажет. Нақтырақ айтқанда: ... дәл осы елде ... сала ... табысқа қолы жетті? Басқаша айтқанда, неге осы ... ... ... ... ... жасай алады
және оны қолдан шығармайды
Мәселен, неліктен Германия типографиялық ... ... және ... реактивтердің және толып жатқан жетекші
өндірушілердің базасына айналғанын ... ... ... ... кіп – ... Швейцарияда фармацептикалық өнеркәсіптің, шоколад
өндірудің әлемдік жетекшілері шоғырланған? Неге, ауыр жүк ... ... – кен ... үшін ... ... ... жетекші фирмалар
Швецияны база жасаған? Неге, итальяндықтар ... ... ... ... ... мен автоматтындарылған өндірістік жүйелер
бойынша өте күшті болып келеді? Неге, Жапония ... ... ... ... ... қондырғылар саласында бірінші ... ... ... ... ... бүкіл экономика бойынша біркелкі
таралмаған, бір – біріне ... ... ... ... Мысалы, Италияда экспорттың 40 пайызға жуығы азық –
түлікпен, сәнді киім ... ... ... үйді көркейтумен байланысты
салалар кластерлерінің ... ... ... барлық экспорттың 50
пайызынан астамын тасымалдаумен, металлургия және ағаш өңдеумен байланысты
салалар ... ... ... ... өз ... қарастратын болсам, Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің 2004 ... 19 ... ... ... ... ... алдына келесі міндет қойып былай деді:
«Біздің іс жүзінде ... ... ... ... ... енгізуіміз керек. Соның бір ... ... ... ... келу бола ... ... ... дейін біздің келешегі бар барлық Қазақстандық,
ауқымды өңірлік және ... ... ... ... салалар
жиынтығы айқындап алуымыз қажет. Даму инститтуры болса, алдағы ... ... ... құралдарына айналуы қажет».
Бірінші жарты жыдықтағы ел ... ... ... келе
Үкіметтің кеңейтілген мәжілісінде Премьер – Министр ... ... ... ... жасаудағы кластерді дамыту жөнінде жұмыс жасап
жатқанын айтты. Премьер: ... ... ... ... аса ... бөлігі аграрлық өндірістің тиімділігін көтеру болып
табылады деп ... Сала ... ... ...... құны ... өнім алу үшін ... өңдеуді ұйымдастыру және
экономиканың өңдеуші салаларымен ... ... ... ... кластерлерін қалыптастыру жөніндегі жұмысты
жүйеге келтіруді талап етеді.
І – Тарау. Кластер ... даму ... ... ... кластер сөзі өнеркәсіп топтарды
білдіреді, оның ошағы бір немесе бірнеше жетекші ... ... ... ... мен газ ... ... ... алаптарын игеру, түсті металдар
өндіру және агро - өндіріс секторының ... ... ... ...... ... – бұл ... көрші өзара
байланысқан компаниялардың тобы. Олар белгілі ортада әрекететеді және өзара
толықтырушы сипатта болады. ... ... ... ... ... бір ... немесе басқа территориялар әкімшіліктік
бірліктен нұсқалануы мүмкін, мысалы, әкімшіліктік облыстаң елдің барлық
территориясына ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл кезде
кластерге бөлуді, оның өнеркәсіп - өндірісті ошақты ... ... ... ... ... ошаққа тиесілі тауар мен қызмет көрсетудің
инфраструктуралық сигменттері анықталады. ... ... ... ... пен оның ... ... ... тиімділгінің индикаторы ретінде кластер ошағының негізгі
қызығушылықтарына сәйкес келетін әртүрлі ... ... ... ... ... ... құрамына әрпрофильді бірлестіеһктер мен
оқу орындары ... олар ... ... ... жаңа ... айналысады. Бірақ, М.Потредің айтуынша, олардың ... ... ... әсер ... үкіметтік немесе басқа
да заң құрылымдары болуы керек. Бұл кластердің қалыптасуының ... ... ... Үкіметтің қолдауынсыз ешқандай кластер сәтті
жұмыс жасауы мүмкін емес, сәйкесінше өз мақсатына жете ... ... ... ... ... ... Сенаты мен Ассамблеясының
демеуімен жұмыс жасайды. Яғни, мемлекеттік шенеуніктердің кластредің
қалыптастырудағы ... ... және ... ... ...
олардың ішінде коррупцияның дамуына қарсы қуатты құрал болып табылады.
Кез – келген кластердің ... ... ... мен ... ... салыстырғанда түйіндескен өндірістердің
таралуы агломерация ... ... ... ... салалық құрамының қосымша бір өндіріс бірлігіне ... ... ... қосымша бір өндірістің қосылуы: егер жаңа кластердің
суммасы жоғары болса, онда ... ... ... ... ... кластердің салалық құрамының қалыптасуы аяқталады және кластер
құрамына қосымша, онда бұл ... ... ... тиімділігі
транспорттық тосуларды төмендету есебінен болады.
Ірі кластердің әлемдік даму тәжірибесі айтарлықтай. Олар – ... ... ... ... ... ... ... автокөлік компаниялары, Италиядағы модельді аяқ киім
өнеркәсіптері, ... ... ... ... ... мен
Швециядағы орман және ағаш өңдейтін ... ... үшін ... ... ететін әлемдік тәжірибе ... ... ... жергілікті кластерлерге мысал болатын Голливудтағы ойын ... ... Нью – ... ... ... Хай – Поинттегі тұрмыстық
техника шығаратын кластер. ... ... ... ... ... ... провайдерден, олар өзара байланысты салалардан
тұрады, баспалардан, ... мен ... ... ... үшін
қызығушылық тудырғаны аймақтық ... ... ... ... ... ... ... экономикады кластердің қалыптасуына білім деңгейінің төмендегі,
жұмыс күшінің төменгі классификациясы, технологияның ... ... ... ... ... әлсіз дамуы кедергі болады.
Үкімет пен әкімшілктің саясаты ... ... ... кері ... мүмкін. Оқу орындарының бағдарламалары Қазақстанда кластер
талаптарына сәйкес келмей жатады. Аймақтардағы ... тыс жеке ... ... кластердің дамуын тежейді.
Кластердің дамына шабыт беретін М.Потердің айтуынша ішкі ... ... ... мен ... Ішкі ... ... ... институттардың өздігінен дамуына жол ашса, ішкі сауда ... ... жол ... ... келе ... Қазақстан экономикада бизнесті дамытуға қажетті
факторлар мен ... екі ... ... ... ... ... ... өрлеудің алғашқы кезінде басқа аудандар
аталмыш талаптарға сай ... ... ... үшін ... ... мәні бар, онда өндірістік жеткізулердің 50% Токио мен Осака
үлестеріне тиесілі. Жапонияда ... ... өте ... ... негіздеп айтсақ, Астана маңайында жаңа елді ... ... ... ... әлеуметтік – экономикалық дамуын тездетуде.
Қазақстан кең – байтақ ... ... ... ...... ауыл шаруашылығына қажетті ірі алқаптарға бай және жергілікті
халықтың ... ... ... ... ... ... болуын
талап етеді. Тарихи ... ... ... жұмыстар қазақ жерінде
жүргізілген. Кеңес заманында жоспарлау органдары 3 түрлі ... ... ... ... ... олар ... ... Маңғыстау және Жамбыл – Қаратау, ал ірі ғылыми орталықтар
олардың кешенді дамытумен ... Ал ... осы ... министрліктер,
ведомстволарда әртүрлі органдарда жұмыс жасалуда. 2003 жылы Президент
жарлығымен 2015 ... ... ...... даму ... Онда қара мен ... металл өндірудің аяқтау сатылары
көрсетілген. Осымен бірге мұнай химиясы, ... ... ... ... ... өндірістердің бәсекелестігін
арттыру критерийі ретінде ... құн ... ... ... ... ... ... технологияны дамыту және ғылымды көп қажет ететін
ірі кластерлердің дамуына жол ашатын салалардың ... ... ... ... ету үшін ... даму инститтутарының торабы
қалыптасқан.
Қазір іске асып жатқан даму ... ... мен ... бағалауда және басқа да маңызды экономикадағы бағыттарды
дамытуда ... ... ... ролі ... ... ... ... өндірістік – технологиялық көппрофиьдегі тораптарды дамытуда «тар
орындарды» анықтауда таптырмас әмбебап әдіс.
ІІ – Тарау. Шет ... ... ... және ... Майкл Потердің кластер жайлы көзқарасы.
Белгілі американдық ... ... ... ... ... атты кітабында компьютер ... ... ... ... пакет, шоғыр, бөлшек) деген түсінік енгізді. Электрондық
есептеу ... (ЭЕМ) ... ... ... ... экономикада да
ойдағыдай бәсекелеуші фирмалар тобы ... ... ... ... ... ... ... ұқсаса нұсқадағы құрамалар пайда
болады. Бәсекелестік артықшылығы ... ... ... ... ... ... кеңейеді, тереңдейді, бірақ, олардың сондай –
ақ, тарылуы да, жіңішкеруі де, байланыстырылуы да, ыдырауы да мүмкін.
М.Потер ұлттық ... ... ... ... ... ... ... анықтайды. Егер бәсекелестік жағдайын табиғи
ресурстар, тек құндық ... және сол ... ... онда ... ал ... мүдделер шешуші жағдайға айналса – ол бір басқа, ... ... күл ... ... жаңалық енгізуге деген ынталылық
болса, онда іс ... бір ... ... бәсекелік қабілеттілікті
арттырудың құралы ... ... ... ... өз ... бәсеке
жағдайларын анықтаудың әдістемелік амалы ... ... ... ... осы ... келіп, қайда және қандай ... ... ... ... ... ... да бір біз басшылыққа алуға тиіс. М.Потердің әдістемелік ұстамы
– ол экономикалық өркендеу ... не ... ... не елді ... ... іздеу дұрыс емес деп санайды. Жіңішкерек ... ... ... ... ... неліктен дәл осы елде тиісті ... ... ... қолы ... ... ... неге осы
елге негізделген фирмаларға қарағанда ... ... ... және оны ... ... ... Швециядағы Жапониядағы, Италиядағы кластерлердің даму
процесі.
Мәселен, неліктен Германия ... ... ... және ... реактивтердің және толып ... ... ... ... ... ... болады? Немесе
неліктен кіп – кішкентай Швейцарияда фармацептикалық өнеркәсіптің, шоколад
өндірудің әлемдік жетекшілері ... ... ауыр жүк ... ... – кен ... үшін жабдықтар шығару жөніндегі жетекші фирмалар
Швецияны база ... ... ... ... плиткалар, шаңғы
ботинкалары, орайтын жабдықтар мен автоматтындарылған өндірістік ... өте ... ... ... Неге, Жапония тұрмысқа қажет электроника,
роюот, фото, көшірмелік қондырғылар ... ... ... ... қабілетті ұлттық салалар бүкіл экономика бойынша біркелкі
таралмаған, бір – біріне бағынышты ... ... ... ... ... экспорттың 40 пайызға жуығы азық –
түлікпен, сәнді киім ... ... ... үйді ... ... ... үлесіне келеді. Швецияда ... ... ... астамын тасымалдаумен, металлургия және ағаш өңдеумен байланысты
салалар кластерлері өнімдерінің экспорты құрайды.
Данияда үй үшін ... ... және ... ... ... медициналық жабдықтар және т.б) байланысты
бәсекеге қабілетті ... ... бар. ... целлюлоза ен қағаз
өндіруде ғана бәсекеге қабілетті болып қоймайды, сондай – ақ, ағаш өңдейтін
жабдықтар, металл қорытатын ... ... ... ... өлшуіш
құралдар, целлюлоза мен қағаз өндіру үшін қажет жабдықтар шығаруда да
бәсекеге қабілетті.
Ірірек ... ... саны ... ... ... олардың бар
екендері әрқашан айқын көрінеді. Германияда жоғарыда атап көрсетілген ... ... да ... бар және ол ... ... салалардан
көрінеді: химия өндірісінд, металлургияда, көлікте және ... ... ... да ... ... ... осы өнімді даярлау үшін
қажет жабдықтарды өндіруде ел ... ... ... болу ... ... ... тікелей байланысты және олардың жүйелік сипатының көрінісі
болып табылады. Бір ... ... сала ... ... қатынастар
процесінде екінші салалық бәсекеге қабілеттілігін жасауға ... сала ... өзі ... мен ... аса талапшыл сатып ... ... ... ... елде бар ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігнің өсуін анықтаушы маңызды факторлар болып табылады. ... ... да елде ... ... ... ... мүмкіндік туғызады. Олар екіншілерін технологиялармен қамтаммасыз
етеді, ... ... ... ... ... ... туындатады. Кластер қалыптасқан кезде оның құрамындағы барлық
өндірістер бір – біріне өзара қолдау ... ... ... ... ... бағыттары бойынша бәсекелестік кластердің басқа
бағыттары бойынша ... Бір ... ... ... ... ... тарайды, соның арқасында қосылған құн тізбесін өсіре
түседі.
Салалардың толып жатқан кластерлерінің болуы – ішкі ... ... ... ... ... ... ... байланысты салалар
кластерінің барлық фирмаларды ... ... та ... ... ... адам ... инвестициялар
жасайды, бұл өз кезкгінде жаңа фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... ірі капитал жұмсауға және мамандануға
мүмкіндік тудырады.
Бәсекеге қабілетті салалар кластерді оның жеке ... жай ... ... ... ... Оның ... тенденциясы бар, өйткені, бір
бәсекеге қабілетті сала басқасын ... ... ... ... ... ... және олар әр елде ... екі мысал: Жапонияда кластерлердің көлденең бағытта даму
тенденциясы ... ... ... Жапон компаниялары тектес
салаларға кіруге белсенді түрде тырысады, бұған олардың мақсатының табиғаты
мен ішкі ... ... ... ... ... ... тік бағытта дамуда, өйткені, жаңа ... ... ... ... ... қызмет көрсету үшін бөлініп шығады және
жабдықтаумен шұғылдана ... даму ... ... ... ... ... және ... салар арасында қажеттілік, техника мен
технология жөнінде ақпарат алмасу жатыр. ... ... ... ... өзара алмасу жүзеге асырылған кезде және сонымен қатар, әр салада
белсенді бәсекелестік қолдау тапқанда бәсекеге қабілеттіліктің өсуі үшін ... ... ... ... ал ... ... - әртүрлі салаларда кластерлердің
сипатында және қызметтің тиімділінде қатты айырмашылықтар ... ... ... ... ... ... өзара алмасуға мүмкіндік тудырса,
елдің маңызды артықшылыққа қолы сол жерде жетеді.
ІІІ – ... ... ... ... ... көтеруі.
3.1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтің Халыққа
жолдауындағы басты мәселе «индустриялы дамытудағы кластерлік жүйені
қолдану.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев ... 2004 ... ... Қазақстан Халқына Жолдауында Республика Үкіметінің алдына
келесі міндет қойып ... ... ... іс ... барынша тиімділік
беретін үздік халықаралық тәжірибелерді енгізуіміз керек. Соның бір ... ... ... тұрғыдан келу бола алады.
Биылғы жылдың соңына дейін біздің келешегі бар барлық Қазақстандық,
ауқымды өңірлік және ... ... ... ... ... ... алуымыз қажет. Даму инститтуры болса, алдағы міндеттерді
жүзеге асырудың тиімді құралдарына ... ... ... ... ел ... ... ... келе
Үкіметтің кеңейтілген мәжілісінде Премьер – Министр Д.Ахметов ... ... ... ... ... дамыту жөнінде жұмыс жасап
жатқанын айтты. ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін
арттырудағы аса маңызды бөлігі аграрлық өндірістің тиімділігін көтеру болып
табылады деп ... Сала ... ... ...... құны жоғары өнім алу үшін тереңірек өңдеуді ұйымдастыру ... ... ... ... байланыстырылған өндірістер
тізбегінің агроөнеркәсіптік кластерлерін қалыптастыру жөніндегі ... ... ... ... ... Даму ... жүелі технологиялық тізбектермен
байланысты жобаларды кезең – ... ... ... ... ... ... ... қарауын қолдайтынын білдірді.
Мәселен, Оңтүстік Қазақстан облысында мақта талшығынан есілген жіп ... ... ... жүн ... және оны ... ... ... – ақ, Өскеменде химиялық талшықты қолдану арқылы
мақта өндіру жобасы да қаралып жатыр.
Ел Президенті үшінші рет ... ... ... ... ... ... ... экононмиканың әртүрлі секторларында
кластерлерді қалыптастыру ... ... ... ... Мәселен, ол
жоғарырақ қайта бөлістерді енгізуге, жаңа ... ... баса ... ... ... ... экономикалық әлеуетін
анықтайтын экономика секторларын дамыту туралы айтты. Ол, сондай – ... ... ... ... ... ... ... және жеңіл
өнеркәсіпті дамытудың елеулі ... ... бар ... Агоөнеркәсіптік
кластерлерді, мәселен, Оңтүстік Қазақстанда мақта және шарап салаларындағы
кластерлерді ... ... ауыл ... өнімдерін өңдеудің
болашағы бар.
Көріп отырғанымыздай, мемлекет Басшысы мен Республика ... ... ... ... көңіл бөледі және ... ... ... ... ... ... кластерлік тұрғыдан
келу ұлттық экономиканың басымдқтарын анықтайды және оның ... ... ... рөл ... ... Республикасының кластерлердің түрлері және дамуы.
Қазақстанның агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... азық – түлік өнімдері, киім, темекі
бұйымдары.
Қазақстанның агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... сүт өңдеу жөніндегі, ет өңдеу жөніндегі
кластерлер. Агроөнеркәсіп ... ... ... ... тоқыма
өнеркәсібінде мақтаны өңдейтін және жүнді өңдейтін кластерлер өркендеуі
мүмкін. Сондай – ақ, ... ... ... тігін бұйымдарының
кластері және тері мен аяқкиім ... ... ... ... ... болады.
АСТЫҚ ӨНДЕУ ЖӨНІНДЕГІ КЛАСТЕРДІҢ ... ... ... ... елеулі орын алатыны
талшығын 140,3 млн. ... ... ... Экспорттың жалпы сомасының
1,1 пайызын ғана құрағанына қарамстан мақта талшығы Қазақстан ... ... ... екі өнімнің бірі. 140,3 млн. доллар аз ақша
емес. Мақтаны біз негізінен мақта талшығы күйінде ... ... ... ... 1,9 мың ... ғана ... маталары – 3,7 млн. долларға
шығарылды. Ал дайын өнім шығару ... ... жоқ. 2003 жылы 403 мың ... ... ... 124,1 мың ... мақта талшығын экспортқа шығара
отырып, басқаны былай ... ... ... ... ... ... отырмыз. Ал мақтадан дайын өнім шығарып сатсақ, жаңа жұмыс
орындары пайда болады, жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... өнім ... ішкі жалпы өнімнің, экспорттың көлемін арттырады,
басқа да жетістіктерге жеткізеді. Осы жерде айта ... бір ... ... талшығын да дұрыс сата алмай отырмыз. ... 2003 жылы оның ... ... 1300 ... ... 1200 ... сатсақ, Ресейге,
Қытайға, АҚШ – қа 1000 доллардан сатыппыз.
Мақта өндейтін кластер құрсақ матадан ... киім – ... ... ... неше ... ... өсімдік майы, бояулар, медициналық,
косметикалық тауарлар сияқты өнімдер өндіретін тігін ... ... ... ... ... ... ... елімізде
кеңінен дамитын болар еді.
Мақта шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... суретін беруді ұйғардық.
4 – кестеге қараңыз.
Қолда бар ... ... ... ... ... ... ... құрамына
мақтаны өңдеу мен маталар өндіру, медициналық және техникалық мақта және
басқа да тауарлар ... үшін ... ... ... кешенді өңдеу енеді.
Кластерді құру үшін осы ... ... ... саласын және қолданбалы ғылыми
– зерттеу тәжірибелік – конструкторлық әзірлемелерді, ... ... сала ... жаңа технологияны енгізу жөніндегі экономикалық және
маркетингтік зерттеулерді дамытудың арнайы ... ... ... ... ... ... облысындағы Мақтаарал ауданында ... ... бар. ... – ақ, ... жатқан кәсіпорындар да баршылық,
олар:
1. Шымкентте ... ... 30 мың ... ... ... ... ... және Атакент салып жатыр. Оның тауарлы ... ... ... ... ... ... ... «Әсем» ЖШС пен Атакент медициналық мақта шығаратын цех
салынуда. Ол біткен соң жылына 1000 тонна өнім ... 3 млн. ... ... «Нимекс корпорпһациясы» ЖШС қуаты 80 мың тонна мақта ... ... ... ... Келешекте осы зауыт мақта майы мен мақтадан
иірген жіп ... ... ... ... ... қаласында қуаты жылына 35 мың
тонна мақта өңдеуге жететін ... ... ... ... ... Қазастан – Қытай кәсіпорны Қоңырат селосында жылдық
қуаты 6 мың тонна зауыт салуда.
Бүгінде жұмыс ... ... ... ... ірі ... АММК ... ... мен Шымкенттегі «Эластик» галантереялық
фабрикасы. Тігін кәсіпорындарын келешекте Алматы қаласында дамыту ... Бұл ... ... менАлматы қаласы әкімі бірігіп ... ... ... агроөнеркәсіп кешенінің кластер арқылы қарқынды дамитын
келесі саласы жүн өңдеумен байланысты. Шығыс Қазақстан, Қостанай, ... жүн ... және ... өнеркәсібінің кәсіпорындары қайта дами
бастады, Алматы, ... ... ... ... ... ... және
тоқыма бұйымдарын өндіру көлемі ұлғайып келеді. Әскерилер мен Ішкі істер
қызметкерлері үшін тауар ... ... де ... ... ... ... ... бары Ұсынылатыны
Суреттен көруге ... ... ... ... ... ол жаңа
өндірістерді орналастыру, костюмдік маталар, жүн ... ... мен ... өндіру сияқты өндірістерді құру ... ... ... болып табылады. ... бұл ... ... ең ... және ... ... инновациялық
инфрақұрылымдарды жасау, көтерме сауда фирмаларын құру ... ... ... ... болатын кластердің бір түрі тері
өңдеу және аяқ киім шығару жөніндегі кластер ... ... ... ... ... ... ... қаласында былғары – тері
өнеркәсібінің кәсіпорындары өз қуаттарын ... ... ал ... ... және ... ... аяқкиім өндірісінің көлемі өсе
бастады.
Қазақстанда жиһаз өндіру жөніндегі ... ... ... ... ... де ... Жиһаз халық тұтынатын тауарлардың ең
маңыздырадың бірі, оның үлесіне халық сатып алып ұзақ ... ... ... ... 40 ... келеді.
Реформа жылдары 1999 жылға дейін ағаш өңдеу және ... ... ... ... ... ... 1990 жылмен салыстырғанда тауарлы
өнім көлемі 6 есеге қысқарды. Ағаш ... 1991 ... 2,5 ... 1999 жылы 885 мың ... ... ... 2,8 есеге азайды.
Қазіргі кезде жиһаз өндірісі кең түрдегі және әралуан ассортименттегі,
жоғары сапада жасалған және бағасы бәсекеге лайық болуы үшін оның ... ... оның ... және ... процестері терңдеуі қажет.
Бір жағынан жиһаз үшін керекті құрамдас бөліктерді шығару жөніндегі арнайы
жабдықтарды пайдалануға негіделген маманданған ... ... ... оңай және тез ... ... ... мен механикаландыру
құралдарын, икемді технологияны пайдаланатын, көбіне өте қажетті ... мен ... ... ... ... ... кәсіпорындардың
жүйесін дамыту қажет.
Орман өнеркәсібі кешенінің дамуына кедергі келтіріп отырған бөгеттер
де жетерлік. Олардың кейбірін ғана атасақ: салаға ... ... ... ... ... және ... ... қалуы, ағаш даярлайтын саладағы жабдықтардың моральдық және ... 2002 жылы ... ... ... дайын өнімдерді, ағаштан
жасалған дайын өнімді экспортқа шығаруға ... ... 2001 ... өсіп тұрған ағаштың құнының 16 – 20 есеге қымтаттануы, ... және ... ... шығару жөніндегі отандық өндірісті жою,
техникалық кадрларды дайындаудың сан ... да, сапа ... ... ... мен ... ... ... орталықтың жоқтығы, оқу ... ... ... ... ... ... үшін осы аталған және басқа ... шешу ... ... отын – ... ... ... орын ... үлесіне негізгі құралдардың 36 пайызы, өнеркәсіптік - ... 29 ... ... және оның ... ІЖӨ - де 39-44 ... болып келеді. Саланың түпкі өнімі жылу энергиясы, электр
энергиясы, қатты және ... ...... ... ... дамыту жөнінде екі
басымдықты өңірді атауға болады – бұлар ... ... мен ... ... ... ... ... кластерлер дамуы мүмкін, олар мұнай
мен газды өндіру және өңдеу ... ... ... ... ... ... Орал және ... қалалары бойынша нақты
кластерлер облыстық әкімдіктермен бірлесе отырып анықталуға тиіс. Олар, ең
алдымен ... ... ... ... ... а ... жөн.
Мәселен, Атырау қаласында мұнай өңдеу зауытының базасында. Ақтау қаласында
да алдағы уақытта мұнай өңдейтін зауыт салынуы ... және ол ... ... ... қамтамасыз ететін болады.
Павлодар – Екібастұз өңірінде энергетикалық кластер қалыптаса бастады
десе болғандай, ол ... ... ... және Ресейге электр
энергиясын берумен ... ... ... саласында қалыптасатын бұл
кластер Екібастұздың ... ... және ... ... ... ... синтетикалық сұйық отын шығару және су ... ... ... үшін ... ... ретінде кешенді түрде
өңдеумен шұғылданатын өндіруді игеру үшін көмірді шикізат ретінде кешенді
түрде өңдеумен шұғылданатын болады. Бұл ... үшін ... және ... осы ... жаңа ... ... үшін ... және
маркетингтік зерттеулерді дамытудың ... ... ... ... ... ... ... тобы мұнай – химия өндірісін дамытумен
байланысты. Мұндай кластерлерді ұйымдастыру ішкі және сыртқы ... ... ... соның ішінде этилен, полиэтилен, полистрол,
поливинилді өндірумен байланысты.
Электр энергетикалық кластердің негізін электр станциялары және ... ... ... ірі ... құрайды. Аталған кластердің
құрамына электр және жылу ... ... ... ... ...... ... жұмыстарын жүзеге асырушы, жабдықтар,
құбырлар мен ток ... ... ... ... ... облысында мүнай – газ кластері құрылса, ол мұнай өнімдерін,
мұнай коксін, мұнай битумын, ... және ... ... ... т.б. ... өнімдерді шығаратын болады.
Осы облыста мұнай – химия кластері құрылса, ол полиэтиленді құбырлар,
полипропилен пластмассадан жасалған бұйымдар: құбырлар, түтіктер, тақталар,
табақтар, ... ... ... ... ... есіктің
қораптары, терезе рамалары, терезе қақпағы, ... ... ... шығаратын болады
МҰНАЙ – ХИМИЯ КЛАСТЕРІНІҢ НОБАЙЫ
Қолда бар ... тау – кен- ... ... ... ... оны ... және шойын, болат, қара және катодтық мыс,
қорғаныс мен ... ... ... ... өнім ... 33 кәсіпорыннан
тұрады. Қазақстанның қара металлургиясына оның өнімін қайта өңдеудің қысқа
циклі тән, өнімнің негізгі көлемі (97 пайыз) ... ... 2 – 3 ... ... ... оның ішкі ... ... өнім шығаруға
бейімделегені, сала ... ... ...
инновациялық даму стратегиясына мүдделі еместігі жатады.
Металлургия кешені домналық кокске аса ... Жыл ... 1 млн. ... кокс ... мен ... әкелінеді. Мәселен, 2003 жылы оның импорт
көлемі 959 мың тонна болып, 58,9 млн. ... ... ... кезде қара металлургиялық өнімдерден ... ... мен ... ... ... Бұл ... ірі ... ферроқортпа
өндірісі болып табылады. Оның құрамына «Дон ТБК» АҚ, ... ... ... Ақ ... Бұл ... ... кәсіпорындар арнайы
кокске зәру. Домна коксі бұған жарамайды. Қара ... ... ... кластері келесі суреттен көрінеді.
ҚАРА МЕТАЛЛУРГИЯ ... ... бар ... қара ... ... ... аталып көрсетілмеген. Өйткені,
біріншіден ондай өнімдер саны өте көп болуы ықтимал, қайта өңдеу ... ... ... ... ... өнім саны да өсе береді.
Екіншіден, сол өнімдерді қай қалада, қандай зауытта, ... ... ... әлі де болса көп ойланып, жан – ... ... ... ... ... бұл ... ... Қазақстанның ішкі
мұқтаждарын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... салатынын және экспортқа қандай түпкі өнім
шығаратынын, осылардың бәрі үшін қанша инвестиция жұмсалатынын есептеулері
керек. Ел үкіметі ... ... ... тіл ... мәселені қалай шешеді,
міне, көп нәрсе осыған байланысты.
СҮТ ... ... ... ... бойынша статистикалық деректер мен ... ... ... ... ілеспелі өндірістердің қазіргі
жағдайы ... ... ... байланысының күшеюімен
сипатталады.
Кластердегі өнімдер арасындағы ... ... ... ... ... және Солтүстік облыстарда күшейе ... ... сут ... мен ... ... ... ... КЛАСТЕРДІҢҢ ӨНДІРІСТЕГІ
Ескерту
Қолда бар ... ... ... ... ... өнімаралық ... ... ... ... облыстарында күшейеді, оларда мүйізді ірі
қара мен құстың едәуір саны шоғырланған жәнеолар ет ... мен ... ... ... ... ... ресурсының жалпы көлемінде етті
өнеркәсіпттік өңдеудің үлесін көтерудің үлесін көтерудің, етті өңдеуді
тереңдетудің, ет ... жаңа ... ... ауыл ... ... ... ... жаңа өндірістерді орналастыру, ұзақ
мерзімге сақталатын ет ... ... ... ... ... ... ... және инновациялық инфрақұрылымды құру
маңызды міндет болып табылады.
ЕТ ӨНДЕУ ... ... ... бар Ұсынылып отырғандары
3.3. Қазақстан Республикасының машина жасау жөніндегі кластерді құру
жөніндегі мәселелер.
Қай елде ... ... ... саласы мемлекеттің өндірістік
әлеуетінің стратегиялық жағдайын анықтайтыны, сондай – ақ отын ... және ... ... ... пен ... ... пен ... рыногының өнеркәсібінің қызметін қамтамасыз
етететіні ... ... ... шикізат, энергия, ... ... мен ... беретін бір – бірімен байланысты, аралас
құралас жұмыс істейтін кәсіпорындарға бағынышты. Машина жасау ... ... ... ... десе де болғандай. Бұл саланың дұрыс
жұмыс істеуі ел экономикасының жағдайына ... ... ...... ... жағдайының дұрыс болуы, өз ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік - өндірістік негізгі
қордың 5 пайыздан азырағы, өнеркәсіп өнімінің жалпы көлемінің 4 ... ... ... ... ... ... 10-15 пайызы
ғана пайдаланылады, кейінгі 8-9 жыл ішінде ... ... ... 2 ... ... қысқарады.
Машина жасау кәсіпорындарының жалпы санында машина жасау өнімінің
түпкі түрлерін өндірушілер 5,4 пайызын құрайды, ... ... ... ... ... ... 3 пайыздайы, ал импорттың 41 пайызы
келеді.
Республика үкіметі 2000 жылғы ... 9 – дағы №1347 ... ... ... ... ... ... 2000 – 2003
жылдарға арналған» бағдарламасын қабылдады. Алайда, бұл бағдарламадан ... ... ... өзгеріс байқалмады.
Экономикасы дамыған елдерде ғылыми – ... ... ... әзірлемелерге жұмсалатын қаражат ІЖӨ - нің 3 ... ал ... ол 0,1 ... көлемінде. Бұл елдерде жоғары технологияны
алдыңғы шепке шығарылуы инвестиция және ... ... ... ... түрлерін қалайтынын көрсетеді.
Машина жасаусаласы бұрынғыша үш ... ... ... ... ... және ... ... деген сұранысын
қамтамасыз ету; Қазақстан әскері үшін қару – жарақ шығару; мұнай ... кен, ... және ... ... ... – ақ, ... салалары үшін станоктардың және жабдықтардың кейбір түрлерін өндіру.
Кеңес үкіметі ... ... 245 мың ... ... содан
қазір 46 мыңы ғана бар, оның 70 ... ... ... 100 ... ... жинайтын комбайннан 22 мыңдай ғана қалды, соның да 70 ... ... ... басқа жүк машиналары, тұқым сепкіштер, топырақ
копсытқыштар, соқалар, тағы басқа да ... өте аз ... олар ... ... ... ... 30-40 пайызы ғана пайдалынады,
сондықтан олардың астық ... үшін ... ... да, астық сақтауға
қойған адамдардан алатын ақшамсының көлемі де ... ... ... ... кептіріп және тазалайтын жабдықтары жоқ жерде сақтауда.
Осының бәрі ауыл шаруашылығы үшін машина жасауды тезірек және кең ... ... ... мұнай – газ секторындағы жетістіктер ... және ... ... машина жасаудағы жағдайды өзгертуді қалайды.
«Теңізшевройл» компаниясы шетелден 1 млрд. АҚШ ... ... ... ... сатып алыпты, ал Қазақстандық кәсіпорындардың ол
компанияға сатқан жабдықтарының 50 млн. ... ... ... осы басты салаға
қажет жабдықтар Қазақстанда көптеп шығарылуға тиіс.
Мемлекет азық – түлік қауіпсіздігін қамтамысз ету, ауыл ... ... ... үшін машина жасау кәсіпорындары өнімді фермер
шарушылықтарында тікелей өңдеп, сақтау үшін шағын өндірістер жасап шығаруға
ұмтылулары қажет. ... ... ... ... пен ... ... рет
өңдеуге, сүт, ет өнімдерін өңдеуге арнайы жасалуы қажет, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... шағын диірмендер жасап шығару қажет. Жер ... ... ... ... тағы ... ... ... саласында құрал – саймандарға деген
мұқтаждық пен сұраныс үлкен. Павлодарда жалғыз құрал – сайман ... бар. ...... ... миллион долларға шетелдерден сатып
әкелінуде. Қазқстанда көлік және жол құрылысы, мұнай және газ ... олар үшін ... ... ... бөлшектерді, әртүрлі
арматура шығару міндеті тұр. Желдің, шағын өзендердің ... ... ... үшін пайдаланудың маңызы зор. Сол шағын станциялар салуға
жабдықтар әзірлеу қажет.
Осы айтылғанның бәрі Қазақстанда ішкі және ... ... үшін ... ... ... құрудың ауадай қажет екенін айқын көрсетеді.
Қорытынды.
Қортындыға келсем, қазіргі кездегі Қазқстан өнеркәсібі ... боып ... ... ... ... ... қабілетті дайын
тауарлар жоқ, экспорт арқылы негізінен минералдық өнімдер, өнделмеген
немесе шала өңделген қара және ... ... ғана ... ... ... мен ... қара және түсті металдардың меншік иелері
шетелдік компаниялар ... ... ... ... және отандық
акционерлік компанияларда акция пакеті жоқ, тек қана ... ... аз ... ... ... қомақты түрде қолға ұстары тағы жоқ.
Негізігі капиталға деген инвестициялар, көбінесе, кен ... ... ... ... дайын өнім шығару үшін өңдеуші
өнеркәсіпке инвестиция салушылар әзірге ... ... ... ... дамымағандықтан, сондай – ақ,
олардың қолданбалы ғылыммен ... ... ... ... Қазақстанда өнеркәсіпті дамытудың инновациялық факторының
әзірге экономикаға тигізетін әсері азын – аулық қана ... ... ... ... қатысушылар – тік және
көлденең бағыттарда, табиғи факторларды да, инвестициялық және ... да ... ... к ластерлерді құру және дамыту жөніндегі
әлемдік тәжірибені жан – ... өте ... ... ... Сонымен бірге,
Қазақстан экономикасының басты ерекшелігімен санасуға тура келеді, ... ... ... ... өнімдерінің бәрі де шетелдік
компаниялардың меншігінде, ал олар болса ... шикі ... ... ... шығаруға, өндірілген барлық қара және түсті металдарды, атап
айтқанда, темір кені, ферроқорытпа, қара ... ... ... және ... мыс, ... ... қорғасын және басқа
түрдегі өнім түрінде шетелдерге жөнелтуге ғана ынталы.
Осындай жағдайда ... ... ... ... ұйымдар
және мекемелермен қатар ... ... ... мен ... де ... тиіс және олар ... ... елеулі түрде өз
ықпалын жүргізетіндей ықпалда болулары керек. Бұл ... Даму ... және ... ... ... Даму институттары деп
аталатындардың ... ғана ... ... Мұны ... құру барысында – ақ таяу арада өмірдің өзі көрсететін болады.
Қазақстан Таяу болашақта кластерлер үшін құрылыс ... ... үміт бар. ... ... ... барлық салаларында –
агроөнеркәсіптік, ағаш өңдеу, ... ... ... ... ... ... ... көлік, телекоммуникациялық
кешендерде құрылуы және дамуы мүмкін.
Пайдалнаған әдебиет
1. Ақиқат// №1 қаңтар, ... ... №2 ... 2005;
3. Экономика и статистика, научно – информационный журнал, 3/2004,
Алматы;
4. Аль Пари // 1(4) 2005 ... ... ... А.В. ... Учебник для вузов ... ... ... Е.Б. ... ... ...... 1996
7. “Предпринимательство” Учебник – Москва “Юнити” 1999.
-----------------------
Машиналар мен жабдықтар
Инновациялық ифрақұрылым
Дизайнерлік фирмалар
Заң жөніндегі және аудиторлық қызметтер
Банктер және ... ... ... оқу орындары
Кадрлар
Диеталақ тағам
Ұннан жасалған тағам
Сусындар
Консервілер
Кондитрлік бұйымдар
Қант ауыстырушылар
Крахмал майысу өндірісі
ЭКСПОР
Т
Кондит, өнеркісібі мен басқа салалар үшін жартылай фабрикаттар
Астық кластер
Кепкен және мұздатыл-ған ... ... ... ... ... ... өндіру
Этилен, пропилен өндіру
Дербес кәсіпорындар – мұнайхимия кластердің мүшелері
Құқық қорғау органдарының ... ... ... ... ... ... ... – химия кластері
Жарма
Кебу тағам
Құрма жем
АСТЫҚ ӨҢДЕУ
Солод
Сыра
Өсімдік майы
ЭКСПО
Р
Т
Косметикалық құралдар
Мед. ... мен ... ... ... жСМ
Белоктік концетраттар
Салалық институт
Салалық журнал
Ет өнімдері
Кондит. бұйымдар
Құрама жем
Ұнанна жасалған бұыймдар
Кондит. бұйымдар
Макарондар
Баларлар үшін және ... ... ... – арақ ... ... косиетика
Химиялық шикізат
Отын
Салалық ассоциациялар
Диеталық өнімдер
Тоқыма өнеркәсібінің ҒЗИ
Салық журнал
Консалтингтік фирма- лар
Салалық қоғамдық ассоцация
Министрліктер мен ведомствалар
Ауыл ... ... мен ... ... жүн
Жүн өңдеу
Машиналар мен жабдықтар
Синтетикалық талшық
Бояғыштар
Импор
т
Салылқ институт
Киіз
Көрпелер
Ланолин
Техникалық майлар
Экспорт
Киім
Сыртқы және іші тоқылған киімдер
Тоқыма матасы
Маталар
Жүннен иірілген жіп
Қолмен тоқу үшін ... жүн ... ... киіз үйлер
Бас киім
Жұмыс аяқ киімі
Былғары және синтетикалық бөлшектері бар балалар аяқ киім
Экспорт
Шұлық –ұйық бұйымдары
Қысқы демалыс аяқ ... ... ... ... ... өнеркәсібі
Сары май
Құрылыс өнеркәсібі
Целлюлоза
Мақта линті
Техникалық мақта
Киім
Көрпелер
Медициналық мақта
Мақта – мата иірілгег ... – мата ... ... ... ... ... – тұйық бұйымдыр
Маталар
Тоқыма матасы
Экспорт
Мақта талшығы
Полиэтилен грануласын, көпшілік ... ... ... бөлшектер
мен заттар өндіру
Полиэтилен құбырларын өндіру
Менеджмент және маркентинг орталығы
Атырау мұнай және табиғи тұздар ТСИ, ... ... және газ ... ... және газ ... Атырау мұнай колледжі
Түпкі өнім – синтетикалық материалдардан ... ... ... қара ... ... ... және табиғи тұздар ТСИ, Қазақтың мұнай және газ ҒЗИ
Дербес кәсіпорындар –тау кен - металлургиялықкластердің мүшелері
Облыс әкімнің өкілі
Қала әкімнің өкілі
Атырау ... және газ ... ... ... ... өндіретін кәсіпорындар
Құқық қорғау органдарының өкілі
Байыту кәсіпорындары
Доминалық өндіріс
Илек өндірісі
Қалдықтарды кәдеге жарату
Түпкі өнім – қара ... ... ... сала ... ... энергия, жылу, сумен
қамтамасыз ету, өндірістік жабдықтар, құрылыс бөлімшілері
Болат ... ... ... ... мен ... ... ... көксүт
Құрам жем
Қорап, буып - түю
Сары май
Маргарин
Кондитрлік бұйымдар
Лактоза (сүт қанты)
Құрғақ сүт
Ауыл шаруашылығы
шикізат
Импорт
Қаймақты пастерленген сүт
Ұзақ мерзімге ... ... ... сүт ... дайындалатын концентраттар
Балалр үшін диеталық тағамдар
Тортасы айырылған май
Кондитрлік бұйымдар
Консервілер
Ұзақ мерзімдге сақталған қышқылсүт өнімдері
Ірімшік,
ақ ірімшік
Балмұздақ
Балалар үшін консервілген және диеталық ... ... ... ... ... кондитрлік бұйымдар
Диеталық балмұздақ
Жеміс және әртүрлі қоспалармен жасалған балмұздақ
Экспорт
СҮТ ӨҢДЕУ
Құрғақ ... ... ... ... ...... бұйым-
дары
Кадр лар
Машиналар мен жабдықтар
Жеміс консервілер
Ет , балық консервілері
Былғары мен терілер
Қуырсынды алғашқы өңдеу
Қаптама
(қаңылтыр)
Шұжық және қабық
Ферменттер
Салалық ассоцияция-лар
Салалық институт
Министрліктер мен ведмоство-лар
Желатин желім
Ауыл ... ... ... ... сүйек ұны
Құрама жем
Сүйек майы
Кір сабын
Экспорт
Иіс сабын
ЕТ ӨҢДЕУ
Ет өндіру
Май
Шек – қарын өкпе - бауыр
Ысталғандар
Шұжық бұйымдыр
Консервелер
Балалар тағамы
Сублимациялаған ет
Мұздатылған ... ... ... үшін ... үшін ... азық
Малдар үшін консервілер
Биологиялық препраттар
Дәрілер
Мал дәрігерлік препараттар
Тағамдық қоспалар

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Драмалық шығармадағы тарихи тұлға, қазіргі қазақ комедиясы5 бет
Жамбыл облысының туристік географиясы70 бет
Кластерлік жүйе101 бет
Ноқат4 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының мақта кластері77 бет
Қазақстан Республикасында кластерлерді құрастырудың экономикалық тиімділігі63 бет
Қазақстан Республикасындағы кластерлік жүйе20 бет
Қазақстандағы кластерлерді ұйымдастырудың экономикалық – құқықтық формалары84 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
Агробизнес экономикасының негіздері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь