Табиғаттағы су айналымы түрлері


1. Табиғаттағы су айналымы түрлері
2. Үлкен айналым.
Су үздіксіз қозғалыста болады. Ол үздіксіз айналым процесінде буға, одан суға айналып отырады. Су айналымының негізгі себепкері күн энергиясы болып табылады.
Жер бетінің радиациялық тендестігі (R ж) 320 кДж \(см2жыл)-ға тең ал жұтылған радиация мен радиация теңдестігінің айырмасына тең жер бетінен эффективті шағылысуы (Jж) 192 кДж/(см2-жыл) мөлшерінде.
Әлемдік кеністікке кететін жердің ұзын толқынды шағылысуы (Js ) 700 кДж/(см2-жыл-ға) тең, яғни жұтылған радиацияның мөлшеріне сәйкес.
Jж /Js катынасы Qa /Qsа қатынасынан әлдеқайда аз, яғни жер бетіндегі радиациялық режимге көктеме (парниктік) эффектінің әсерімен сипатталады. Көктеме эффектінін тағы да бір сипаттамасы болып 320 кДж/(см2-жыл-ға) тең жер бетінің радиациялық теңдестігінің мөлшері есептеледі.
Радиациялық теңдестіктің қуаты судың булануына L Е = 270 кДж/(см2-жыл) және жер беті мен атмосфераның турбуленттік алмасуына (Т = 50 кДж/(см2-жыл)) жұмсалады. Атмосфера жылу энергиясын үш түрлі жолмен алады: қысқа толқынды жұтылған радиация (188 кДж/(см2-жы^)), су буынын конденсацияға ұшырауы кезіндегі жылу бөлінуінен сіңірілген (LС = 277 кДж/ (см2-жыл)), жер бстінен тарайтын турбуленттік жылу ағысы арқылы (50 кДж/см5• жыл. Бұл керсеткіштердің қосындысы жылудың әлемдік кеңістікке жұмсалатын ұзын толқынды шағылысуына тең яғни Js—Jж = 508 кДж/(см2-жыл).
Негізгі әдебиеттер
1. Ж.Достайұлы. Жалпы гидрология-Алматы.Білім 1996ж.
2. Михайлов.В.Н, Добровольский.А.Д. Общая гидорология-Высшая школа 1991ж.
3. Омаров.Т.Р. Қазақстанның өзендері мен көлдері- Алматы Қазақстан 1975ж.
4. Омаров.Т.Р, Филонец.П.Р, Филонец.Ю.П. Қазақстанның көлдері- Алматы.Қазақстан 1987ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
бот арқылы тегін алу ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Табиғаттағы су айналымы түрлері

Су үздіксіз қозғалыста болады. Ол үздіксіз айналым процесінде буға,
одан суға айналып отырады. Су айналымының негізгі себепкері күн энергиясы
болып табылады.
Жер бетінің радиациялық тендестігі (R ж) 320 кДж \(см2жыл)-ға тең ал
жұтылған радиация мен радиация теңдестігінің айырмасына тең жер бетінен
эффективті шағылысуы (Jж) 192 кДж(см2-жыл) мөлшерінде.
Әлемдік кеністікке кететін жердің ұзын толқынды шағылысуы (Js ) 700
кДж(см2-жыл-ға) тең, яғни жұтылған радиацияның мөлшеріне сәйкес.
Jж Js катынасы Qa Qsа қатынасынан әлдеқайда аз, яғни жер бетіндегі
радиациялық режимге көктеме (парниктік) эффектінің әсерімен сипатталады.
Көктеме эффектінін тағы да бір сипаттамасы болып 320 кДж(см2-жыл-ға) тең
жер бетінің радиациялық теңдестігінің мөлшері есептеледі.
Радиациялық теңдестіктің қуаты судың булануына L Е = 270 кДж(см2-жыл)
және жер беті мен атмосфераның турбуленттік алмасуына (Т = 50 кДж(см2-
жыл)) жұмсалады. Атмосфера жылу энергиясын үш түрлі жолмен алады: қысқа
толқынды жұтылған радиация (188 кДж(см2-жы^)), су буынын конденсацияға
ұшырауы кезіндегі жылу бөлінуінен сіңірілген (LС = 277 кДж (см2-жыл)), жер
бстінен тарайтын турбуленттік жылу ағысы арқылы (50 кДжсм5• жыл. Бұл
керсеткіштердің қосындысы жылудың әлемдік кеңістікке жұмсалатын ұзын
толқынды шағылысуына тең яғни Js—Jж = 508 кДж(см2-жыл).
Жыл сайын жер бетінен 577 мың текше километр су буланады. Оның көбі
505 мың км3 мұхит бетінен, азырағы 72 мың км құрлықтан буланады.
Бу атмосферада белгілі бір жағдайларға байланысты конденсацияланады,
яғни жауын-шашынға айналады. Жауын-шашын жер бетіне қар, жаңбыр немесе
бұршақ түрінде түседі. Құрлыққа жауған жауын-шашын топыраққа сіңу жолымен
жер асты суларын байытады, жер беткейлерімен ағып келіп тұрақты немесе
уақытша ағын суларды құрайды, ал қалған бөлігі тағы да булануға түседі.
Бұл жер бетімен атмосфера арасындағы үздіксіз жүретін тұйық ылғал
алмасу табиғаттағы су айналымы деп аталады. Су айналымының екі түрі болады.
Кіші немесе Мұхиттық су айналымы, яғни мұхиттар мен теңіздердің
бетінен буланған ылғал құрлыққа тасымалданбай, су бетінен аспанға тік
көтеріліп конденсацияға ұшырап, теңіздер мен мұхиттардын бетіне жауын-шашын
болып кайта оралады.
Үлкен айналым. Бұл — ылғалдың ауа ағындарының күшімен мұхиттардьщ
үстінсн құрлықтарға тасымалдануы және оның құрлықтардың бетіне жауын-шашын
ретінде түсіп, мұхиттар мен теңіздерге жер беті немесе жер асты жолымен
қайта оралу процесі. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
АДАМ ЖӘНЕ БИОСФЕРА
Экология ғылымы туралы түсінік
Биосферадағы бео, гео, химиялық айналымдар
Табиғи ресурстар және оларды топтау
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар туралы
Биологиялық экология туралы ақпарат
Экологиялық жүйелер туралы
Су айналымының маңызы
Суды тазарту жолдары
Су құрамы
Пәндер