Кәсіпорын капиталының құрылымы мен құнын бағалау

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1. Кәсіпорын капиталының экономикалық негіздері
1.1. Кәсіпорынның қаржы ресурстары және олардың
қалыптасу көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
1.2. Кәсіпорын капиталының түсінігі және жіктелуі ... ... ... ... ... ... .. 9
1.3. Кәсіпорын капиталының құнын басқарудың
нарықтық экономикадағы маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
12

2. Кәсіпорын капиталының құрылымы мен құнын бағалау
2.1. Кәсіпорын капиталының құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... .. 14
2.2. Капитал көздерінің құнын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.3. Қапиталдың жалпы құнын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 19

3. Қазақстандағы кәсіпорындардың капитал құрылымын қалыптыстыруды жетілдіру
3.1. Қазақстандық кәсіпорындарда капиталдың
қалыптасу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
23
3.2. Кәсіпорындардың капиталды қалыптастыру тәсілдерін
жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 27

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Кіріспе


Нарықтық экономика жағдайларында кәсіпорындардың өзінің қаржылық-шаруашылық қызметін қажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету олардың өз мойындарына түсіп отыр. Жоспарлы экономика жағдайларында кәсіпорындар қаржылық мұқтаждықтар мен қиындықтарға душар болған жағдайда мемлекеттің және оның орталықтандырылған қаржы жүйесіне арқа сүйейтін еді. Алайда нарықтық қатынастардың орнауы мен дамуы аталған мәселені кәсіпорындардың өз иықтарына жүктеп отыр.
Кәсіпорындардың меншікті және қарыз қаражаттар тарту нәтижесінде қалыптасқан капитал құрылымы оның қызметінің тиімділігін, бәсекелсетік ортадағы өміршеңдігін, қызметінің түпкі мақсаты болып табылатын табыстылығын анықтап беретін бастапқы фактор болып табылады. Әрине, кәсіпорындар өз қызметі барысында меншікті капиталға арқа сүйейді. Олардың кәсіпкерлік табыстан алған табысы – бизнестің дамуының бірден-бір көзі болып табылады. Алайда, меншікті капитал кәсіпорындардың экономикалық-әлеуметтік дамуы мәселелерін шешу үшін жеткіліксіз, сол себепті кәсіпорындар өз қызметі барысында шеттен қаражаттар тартуларына мәжбүр болады. Дәлірек айтсақ, қарыз қаражаттар тарту кәсіпкерлікті дамытудың басты шарты болып табылады.
Кәсіпорындар үшін оңтайлы капитал құрылымын қалыптастырудағы ең маңызды сұрақтар – бұл қажетті қаржы ресурстарын қандай бағамен тарту керек екендігі. Кәсіпорынның нарықтық экономика жағдайларындағы басты стратегиялық мақсаты өзінің ағымды және келешектегі нарықтық құнын арттыру және оны қолдау болып табылады, ал бұл жетістікке жетудің бірден бір жолы – капиталдың құнын тиімді басқару. Капитал құны неғұрлым жоғары болса, кәсіпорын қызметінің тиімділігі де соғұрлым төмендей береді және керісінше. Сол себепті кәсіпорынның қаржы менеджерлері капитал құрылымын қалыптастыру көздерінің құнын анықтауға үлкен назар аударулары қажет. Міне, осы соңғы мәселе курстық жұмыстың зерттеу объектісі болып табылады.
Жұмыстың мақсаты – кәсіпорындардың капитал құрылымын және оның құнын анықтаудың теориялық және әдістемелік негіздеріне сүйене отырып, оңтайлы капитал құрылымын қалыптастыру жолдарын іздестіру болып табылады. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін жұмыс өз алдына келесідей негізгі сұрақтарға жауап табуды міндет қойып отыр:
- кәсіпорындардың капиталының экономикалық негіздерін қарастыру;
- кәсіпорындардың капиталының құрылымын және құнын бағалау және талдау әдістемелерін игеру;
- қазіргі таңдағы қазақстандық кәсіпорындарда капиталды қалыптастыруды жетілдіру жолдарын қарастыру.
Аталған міндеттерді орындау үшін жұмыс үш тарауға бөлінген. Бірінші тарауда кәсіпорынның қаржы ресурстарының түсінігі мен оларды қалыптастыру көздеріне, кәсіпорын капиталының түсінігі мен жіктелуіне, нарықтық жағдайларды капитал құрылымы мен құнын басқарудың маңыздылығына арналады.
Екінші тарау барысында кәсіпорын капиталының құрылымын талдау және құнын бағалау әдістері игеріледі.
Үшінші тарауда қазақстандық кәсіпорындардағы капитал қалыптасуының бүгінгі таңдағы ерекшеліктері мен оны жетілдіру мәселелерін қарастыратын боламыз.
Қолданылған әдебиеттер тізімі



1. Арыстанов А., «Корпоративные облигации как инструмент долгосрочного финансирования», Рынок ценных бумаг Казахстана, 2001, №12

2. Дүйсенбаев К.Ш., «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», Алматы – 2001

3. Жуйриков К.К., «Роль и значение финансового капитала в рыночной экономике», Банки Казахстана, 2004, №9

4. Ковалев В.В., «Финансовый анализ», Москва – 1998

5. Ковалева А.М., «Финансы фирмы», Москва – 2002

6. Мейірбеков А.Қ., «Кәсіпорын экономикасы», Алматы – 2003

7. Үмбетәлиев А., «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік», Алматы – 2002

8. Турганалиев Е., «Управление стоимостью капитала в системе корпоративного финансового управления», Финансы Казахстана, 2002, №6

9. Тургулова А.К., «Особенности формирования заемного капитала на практике казахстанских предприятий», Финансы Казахстана, 2004, №6

10. Шеремет А.Д., «Теория экономического анализа», Москва – 2003

11. Шим Джей. К, «Финансовый менеджмент», Москва – 1997
        
        Мазмұны
|Кіріспе………………………………………………………………………… |4 |
| | | ... ... ... ... ... | ... ... қаржы ресурстары және олардың | |
| ... ... |6 ... ... капиталының түсінігі және жіктелуі…………………….. |9 |
|1.3. |Кәсіпорын капиталының ... ... | |
| ... ... ... …………………………………… |12 |
| | | ... ... ... ... мен ... бағалау | ... ... ... ... талдау………………………... |14 ... ... ... ... ... |16 ... |Қапиталдың жалпы құнын бағалау…………………………………… |19 |
| | | ... ... ... ... ... қалыптыстыруды | |
| |жетілдіру | ... ... ... ... | |
| ... ... ... |23 ... ... ... ... тәсілдерін | |
| ... ... ... |25 |
| | | ... |27 |
| | ... ... тізімі……………………………………………. |29 |
| | ... ... ... ... өзінің қаржылық-
шаруашылық қызметін қажетті қаржы ... ... ету ... өз
мойындарына түсіп отыр. Жоспарлы экономика жағдайларында кәсіпорындар
қаржылық мұқтаждықтар мен қиындықтарға душар ... ... ... оның ... ... жүйесіне арқа сүйейтін еді. Алайда
нарықтық қатынастардың орнауы мен дамуы аталған мәселені кәсіпорындардың ... ... ... ... және ... ... ... нәтижесінде
қалыптасқан капитал құрылымы оның ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын
табыстылығын анықтап беретін бастапқы ... ... ... ... өз ... ... ... капиталға арқа сүйейді. Олардың
кәсіпкерлік табыстан алған ...... ... ... ... табылады. Алайда, меншікті капитал ... ... ... ... шешу үшін ... сол ... өз ... ... ... ... ... мәжбүр
болады. Дәлірек айтсақ, қарыз қаражаттар ... ... ... ... ... табылады.
Кәсіпорындар үшін оңтайлы капитал құрылымын қалыптастырудағы ең маңызды
сұрақтар – бұл қажетті қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... жағдайларындағы басты
стратегиялық мақсаты өзінің ағымды және ... ... ... арттыру
және оны қолдау болып табылады, ал бұл жетістікке жетудің бірден бір жолы ... ... ... ... ... құны неғұрлым жоғары болса,
кәсіпорын қызметінің тиімділігі де ... ... ... және ... ... ... қаржы менеджерлері капитал құрылымын қалыптастыру
көздерінің құнын анықтауға үлкен назар аударулары қажет. Міне, осы ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – кәсіпорындардың капитал құрылымын және оның құнын
анықтаудың ... және ... ... ... отырып, оңтайлы
капитал құрылымын ... ... ... ... ... Осы
мақсатқа қол жеткізу үшін жұмыс өз алдына ... ... ... ... ... қойып отыр:
кәсіпорындардың капиталының экономикалық негіздерін қарастыру;
кәсіпорындардың капиталының құрылымын және құнын бағалау және ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды
жетілдіру жолдарын қарастыру.
Аталған міндеттерді орындау үшін жұмыс үш тарауға бөлінген. ... ... ... ... ... мен оларды қалыптастыру
көздеріне, кәсіпорын капиталының түсінігі мен ... ... ... құрылымы мен құнын басқарудың маңыздылығына арналады.
Екінші тарау барысында ... ... ... ... ... ... әдістері игеріледі.
Үшінші тарауда қазақстандық кәсіпорындардағы ... ... ... ... мен оны ... ... ... Кәсіпорын капиталының экономикалық негіздері
1.1. Кәсіпорынның қаржы ресурстары және олардың
қалыптасу көздері
Нарықтық экономика ... ... ... үшін ... ... ... ... (қаржы ресурстарымен)
қамтамасыз ету мәселесі маңызды басқару объектісі болып ... ... ... ... алғанда, – бұл кәсіпорынның
қарамағындағы және оның қаржылық ... ... ... ... ақша ... ... ... табылады.
Қаржы ресурстары өндіріс барысын дамытуға, ... емес ... ... және ... сондай-ақ резервтік қорларды
қалыптастыруға бағытталады.
Кәсіпорын қызметін ... ... ... ету – бұл ... қаржыландыру нысандарының, әдістерінің және принциптерінің жиынтығы
болып ... Бір ... ... ... ... ресурстарының
көздерін қалыптастыру деп кәсіпорын капиталының қалыптасу процесін ... ... ... ... ішкі және ... көздері болады.
Ішкі қаржыландыру көздері дегеніміз – бұл кәсіпорын қызметі барысында
қалыптасатын меншікті қаражаттардан ... ... ... ... ... амортизациялық аударымдар, кәсіпорынның
активтерін сатудан немесе қажетсіз мүлікті, ... ... ... қаражаттарды жатқызуға болады.
Ішкі қаржыландыру көздерімен қатар кәсіпорындар сыртқы қаражат көздерін
тартуға да мүмкіндіктері бар. ... ... ... ... ... ... ресурстарының сыртқы инвесторлар мен кредиторлар
салымдары есебінен қалыптасуын ... ... ... ... ... ... – құнды қағаздар эмиссиясы, банктік несиелер тарту,
коммерциялық ... ... ... және ... ... және ... қаржылық көмектер алу және басқалар болып
табылады.
Қаржы ... ... ... ... ... ... ... көздерінің құрамында табыстың маңызы ерекше. Табыс –
меншікті капитал ... ... ... ... ... акционерлер мен қаржы менеджерлері, кәсіпорын қарамағында
қалатын табыс ... ... ... ... ... ... дивидендтік және инвестициялық саясаттар бойынша
шешімдер қабылдайды. ... ... ... - өндірістік активтердің
және өндірілетін өнімнің қозғаушы күші болып табылады.
Амортизациялық аударымдар негізгі құралдар мен ... ... тозу ... ... ... аударымдар өндірістік
актив толық істен шыққанша амортизациялық қорға жинақталып, ... үшін ... бос ... ... ... ... ... оның басым бөлігі акционерлер арасында бөлуге түскен
жағдайларда амортизациялық аударымдар ... ... ... ... ... роль ... ... сыртқы көздеріне тоқталатын болсақ, кәсіпорындар
үшін қаражаттар тартудың алуан ... ... ... бар. ... ... ... ... қағаздар эмиссиясы кеңінен
қолданылады. Құнды қағаздар ... ...... ... аз ... ... ... болып табылады. Құнды қағаздардың ... ... ... ... ... ... ... құрылар кезде
орын алады. Қосымша эмиссия ... ... ... ... ... ... ... жағдайда жүзеге асырылады.
Кәсіпорындар өз қызметін қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... акциялар, опциондар, фьючерстер,
варранттар), алайда солардың ішіндегі ең ... ...... мен ... – бұл оның иегеріне (акционерге) дивиденд түрінде кәсіпорын
табысына және ... ... ... ... ... ... ... қағаз.
Акциялар кәсіпорын құрылар кезде шығарылады, сондай-ақ меншікті капиталды
ұлғайту туралы шешім қабылданған жағдайда ... ... ... – бұл ... ... қағаз болып табылады. Қосымша қаражаттар
қажет болған жағдайда кәсіпорындар облигациялар шығару ... ... ... және ... төлемдер төлеу негізінде несие беруші тұлғалардың
қаражаттарын тарта алады.
Кәсіпорындардың ақша ... ... ... ... ... ... алады. Несиелеу кәсіпкерлікті қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етудің негізгі нысандарының бірі ... ... ... ... – бұл кәсіпорындарға белгілі бір мерзімге арнайы ... ... ... ... ... берген қаражаттары
болып табылады. Әдетте несиені кепілдендіру нысаны оның құнын анықтайды ... ... ... ... ... ... ... болса,
соғұрлым несиенің құны да ... ... ... ... несие бойынша
төмендетілген пайыздық мөлшерлемелерге үміт арта алады.
Кәсіпорынның ... ... ... тағы да бір ... ... несиелер тарту. Коммерциялық несиелеу деп, жалпы алғанда,
кәсіпорындардың бір-бірін өзара несиелеуін айтуға ... ... ... ... сатып алушы кәсіпорын өндіруші кәсіпорынмен есеп айырысу мерзімін
белгілі бір уақытқа кейін қалдырады, өз ... ... ... ... үшін ... пайыздық үстеме ақы қосуға құқығы ... ... ...... ... ... болып табылады.
Коммерциялық несиені қолданудың бірқатар артықшылықтары бар: тауардың
сатылуын жылдамдатады; айналым қаражаттарының айналымдылығын ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
үшін арзан қаражат көзі болып табылады; кәсіпорындарға ... ... ... ... ... Көптеген шағын кәсіпорындар үшін
коммерциялық несиелер қаржыландырудың бірден-бір көзі болып табылады.
Қазіргі таңда кең етек жайып келе ... ... ... көзі ... ... Лизинг дегеніміз – бұл мүлікті сатып алумен және оны
белгілі бір ... ... ... ... ... және ... ... тұлғаның
мүлікті толық өтеу мүмкіндігімен байланысты инвестициялық қызмет түрі болып
табылады. Лизинг өндірістік құралдарға инвестициялар салуды ұзақ ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға өзінің
ақша айналымында өзге бір кәсіпорынның қаражаттарын ұзақ ... ... ... ... ... кәсіпорынды техникалық қайта құру
әрекеттерінде ерекше роль атқарады.
Кәсіпкерлік қызметті қаржы ресурстарымен қамтамасыз етудің тағы ...... ... болып табылады. Факторинг – тауарды сату
және сатып алу барысында кәсіпорындар арасында пайда ... ... ... ... қарызды талап ету құқығын факторингтік компанияға
немесе банктің факторингтік бөлімшесіне ... ... ... ... ... ... ... қажетті қаржы
ресурстарымен қамтамасыз етіп, оның балансындағы дебиторлық қарызды өндіріп
алу құқығын өз қолына ... ... ... ... өз ... ... ... төлемдер талап етеді.
Факторингтік операциялар есеп айырысуды жылдамдатуға, кәсіпорынның
айналым қаражаттарын үнемдеуге, сондай-ақ ... ... ... ... ... Факторингтік қызметтер, бірінші кезекте,
дебиторлық қарыздың уақтылы өтелмеуіне байланысты қаржылық ... ... ... ... үшін өте ... ... ... үшін бірқатар артықшылықтары бар.
Қаржы ресурстары кәсіпорынның өндірістік, инвестициялық және ... ... ... Олар ... ... ... ... өзгеріп отырады.
1.2. Кәсіпорын капиталының түсінігі және жіктелуі
Кәсіпорынның өндірістік процесті дамытуға бағытталған қаржы ресурстары
оның ақшалай нысанындағы ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы болса, ...... ... ... салынған бөлігі. Осыдан келе, кәсіпорын
капиталы дегеніміз – бұл кәсіпорынның өндірістік ... ... ... ... табыстар алып келетін ақша қаражаттары болып табылады.
Қаржы ресурстары мен капитал арасындағы ... ... ... ... ... ... оның ... көп немесе тең
болады. Қаржы ресурстары мен капиталдың тең болуы кәсіпорынның барлық ... ... ... және оның ешқандай ... ... ... ... егер ... ... көлемінен үлкен болса, онда кәсіпорынның тартылған қаражаттары
өндіріс барысында толық ... ... ... ... ... ... және дамытудың басты экономикалық ... ... ... ол ... активтеріне инвестицияланған
материалдық, материалдық емес және ... ... ... ... Өндіріс барысында қызмет етуі арқылы ... ... ... ... сондай-ақ мемлекеттің мүдделерін
қамтамасыз етеді. Сол себепті де ол ... ... ... ... табылады, ал оны ... ... ... ... ең ... міндеттерінің бірі болып табылады.
Кәсіпорын капиталының құрамы оның бірнеше белгілері бойынша жіктелуімен
сипатталады (1.2-сурет).
Кәсіпорынға қатынасы ... ... және ... ... бөліп
көрсетуге болады. Меншікті капитал дегеніміз – бұл кәсіпорынның құрылу
барысында қалыптасқан бастапқы ... мен ... етуі ... ... ресурстарының есебінен қалыптасқан және оның жеке ... ... ... ... Меншікті капиталдың құрамына жарғылық
капиталды, резервтік капиталды, ... ... ... ... ... ... ... – бұл кәсіпорынның өндіріс ... ... ... тартылған түрлері болып табылады.
Қарыз капиталдың құрамына өндірісті қаржыландыру үшін қайтарымды ... ақша ... мен ... да ... Капиталдың барлық нысандары белгілі бір мерзімде қайтаруды талап
ететін кәсіпорынның ... ... ... объектілері бойынша негізгі және айналым капиталын бөлуге
болады. Негізгі капитал кәсіпорынның негізгі құралдар мен материалдық емес
активтеріне салынған қаржы ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы ресурстарының айналым қаражаттарына салынған
бөлігі болып табылады.
Қолдану мақсаттарына қарай капиталдың келесі ... ... ... және ... ... ... капитал
кәсіпорынның өндірістік активтеріне салынған қаражаттарын сипаттайды.
Несиелік капитал кәсіпорынның инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... сатып алу және
т.с.с.) сипаттайды. Спекулятивтік ... ... ... алу – ... яғни баға айырмасына негізделген ... ... ... ... ... капиталдың жіктелу механизмі
түсінікті түрде 1.3-суретте берілген.
Өндірістік процестің бірінші кезеңінде ақша нысанындағы ... ұзақ ... және ... ... инвестицияланады,
осылайша ол өндірістік нысанға ауысады. Екінші кезеңде өндірістік капитал
өнім ... ... ... нысанға ауысады. Үшінші кезең - ... ... ... ... ... ақша ... ... кезеңі болып табылады. Сонымен қатар капитал қозғалысының нысандары
өзгерген сайын оның құны ... ... ... ... ... ... басқарудың
нарықтық экономикадағы маңызы
Нарықтық жағдайларда қаржыны басқару принциптері кәсіпорындар үшін ... ... ... ... Стратегиялық даму тұрғысынан кәсіпорын
шеңберінде қаржыны басқарудың негізгі мақсаты – кәсіпорынның нарықтық құнын
арттыру. Кәсіпорынның ... ... өсуі оның ... қызметінің
нәтижесі және әрі қарай даму үшін қаржы ресурстарын тартудың алғы шарты
болып табылады. ... ... да бір ... ... ... ... байланысты: акционерлерге дивидендтер төлеу, банктерге – несие
бергені үшін пайыздар, инвесторларға – капитал ... үшін ... және ... ... мен ... ... бір ... көзін
тартуға байланысты жұмсалған шығындардың жалпы сомасы капитал құнын
анықтайды.
Капитал ... ... ... ... ... базалық
негізі болып табылады. Бұл концепция тек ... ... ... ... қоюмен ғана сипатталмайды. Кәсіпорынның инвестицияланған
капиталы кәсіпорынның нарықтық құнын арттыруға қол жеткізетін табыстар алып
келуі керек.
«Кәсіпорын капиталының құны» және ... ... ... ... ... ... бар. Кәсіпорын капиталының құны
акционерлердың, ... және ... ... өтеу ... ... сипаттайтын қатысты (салыстырмалы)
көрсеткіш болып ... ... құны ... және қарыз
капиталдардың құндық бағасын абсолюттік көрсеткіш бойынша сипаттайды.
Капитал құнын анықтау қажеттілігі келесі жағдайлармен түсіндіріледі.
Біріншіден, бұл ... ... ... ұзақ ... ... ... Мәселен, меншікті капиталдың құны
потенциалды ... үшін ... ... ... ... ... құны кәсіпорынның ұзақ мерзімді несиелер ... ... ... ... ... (орташа салмақталған) құны капитал
салымдарының бюджетін әзірлеу барысында шешуші ... бірі ... ... құны ... ... тиімділін
қалыптастыруда базалық көрсеткіш ретінде қарастырылады. Инвестициялардың
тиімділік өлшемін ... өзі ... ... ... табыстылығын бағалау барысында салыстыру базасы ретінде
капитал ... ... ... Бұл ... ... ... табыстылығын көрсетіп қана қоймай, сонымен қатар осы
инвестициялардың нақты бағыттары мен ... ... ... кәсіпорын капиталының құны қаржылық леверидж механизмін
қолдану арқылы капитал құрылымын басқару барысында қолданылады. ... ... ... ... қаражаттардың көлемі мен олардың
құнынан тәуелді. Қаржылық ... ... ... тәуекелін
арттырады, сәйкесінше акциялар бойынша табыстың артуына алып ... ... ... игілік жағдайын барынша арттыруды мақсат ете
отырып, осы мақсатқа қол ... ... ... ... ... капитал құрылымын кәсіпорын құнына әсер етуі тұрғысынан
қарастыру қажет. Оңтайлы капитал құрылымы оның құны ... ... ... ... ... тұрақты болған сайын, өндіріс барысы кеңейген және
контрагенттермен ... ... ... нақты бір кәсіпорын және оның
бизнесі үшін оңтайлы капитал құрылымы, яғни ... және ... ... қатынасы қалыптасады. Осы оңтайлы құрылымды қолап
тұруға ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіш кәсіпорын
капиталының құнын ... және ... ... мен ... орташа салмақталған құны» деген атаумен белгілі. Бұл көрсеткіш
кәсіпорынның өз қызметіне салынған қаражаттардың қайтарымдылығын, олардың
рентабельділігін анықтайды.
Тұрақты ... етіп ... және ... ... қаржыландырудың
қалыптасқан жүйесі бар кәсіпорындарда капиталдың орташа салмақталған құны
қосымша қаражаттар тарту нәтижесінде біршама уақыт бойында ... ... ... ... бір шегіне жеткенде оның мөлшері арта бастайды.
Сонымен, кәсіпорын капиталының құнының деңгейі ... ... ... сипаттайтын маңызды көрсеткіш болып табылады. Қолданыстағы
барлық қаражат көздерінің құнын төмендету кәсіпорындарға өздерінің нарықтық
құнын арттыруға алып келеді, ... егер ... ... ... ... болса, кәсіпорынның нарықтық құны да соғұрлым өз деңгейін
төмендетіп алады. Бұл, ... ... ашық ... ... ... қатты әсер етеді, өйткені олардың акцияларының
бағасының ... ... ... ... құнының, сәйкесінше, төмендеуіне
немесе өсуіне байланысты болып келеді. демек, капитал ... ... ... құнын арттырудың өзінше дербес бағыттарының ... ... ... ... ... мен ... бағалау
2.1. Кәсіпорын капиталының құрылымын талдау
Кәсіпорынның капиталының құрылымы екі ... ... ... ... ... және оның қалыптасу көздері
тұрғысынан (меншікті капитал және міндеттемелер).
Кәсіпорын капиталының құрылымын талдау барысында ... ... ... ... ... ал меншікті капитал ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді динамикалық тұрғыдан талдау (көлденең, немесе
деңгейлес, талдау) кәсіпорын капиталының өсуін ... ... және ... ... ... ... ... активтер құнының динамикасы
кәсіпорынның өндірістік қуаты туралы ақпараттар береді.
Кәсіпорын капиталын құрылымдық талдау (тікелей, немесе сатылас, ... ... ... Бұл ... қызметінің өндірістік бағыты ... ... ... ... активтерін динамикалық және құрылымдық талдау ... ... құру ... орындалады. Мұндай талдаудың мысалы кәсіпорын
активтеріне байланысты 2.1-кестеде берілген
2.1-кесте
Кәсіпорын активтерінің құрамы мен құрылымы
мың теңге
|Көрсеткіштер ... басы ... соңы ... |
| | | |ы ... | | | |% |
| ... ... ... |Үлесі | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |2265 |100,0 |2914 |100,0 |+649 |128,7 ... ... |1465 |64,7 |1971 |67,7 |+506 |134,5 ... ... |800 |35,3 |943 |32,3 |+143 |117,9 |
| - ... |600 |26,5 |653 |22,4 |+53 |108,8 ... | | | | | | |
| - ... қарыз |85 |3,7 |94 |3,2 |+9 |108,2 |
| - ақша ... |115 |5,1 |196 |6,7 |+81 |170,4 ... ... ... аталған кәсіпорынның жалпы салынған
капиталы жыл соңында 2914 мың теңгені құрап, жыл ішінде 649 мың ... 28,7% ... ... активтерінің артуына, бірінші кезекте, негізгі құралдар мен
ақша қаражаттарының өсуі себеп болып отыр. Негізгі құралдардың көлемі ... 1465 мың ... жыл ... 1971 мың теңгеге дейін, яғни 134,5%-
ға өскен. Бұл кәсіпорынның өзінің өндірістік потенциалын ... ... ... ... ... ... қаражаттары талданып отырған кезеңде 81 мың теңгеге немес 170,4%-
ға өскен. Бұл өз ... ... ұзақ ... ... өсуіне
байланысты баланс өтімділігін қамтамасыз етуге септігін ... ... ... ... қаражаттар тарту барысында кредиторлар үшін
сенімді қарыз алушы ретінде қарастырылатыны белгілі.
Өндіріске салынған ... ... ... өз ... ... бар. Бұл өз кезегінде капиталдың меншікті және қарыздық болып
бөлінуіне де ... Сол ... ... ... талдау барысында
зерттеушілер үшін кәсіпорынның активтері қандай ... ... ... ... ... ... ... Бұл талдаушылар үшін
кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Сонымен қатар,
кәсіпорын активтері мен олардың қалыптасу көздерін ... ... ... ... ... несие қабілеттілігі туралы
шешімдер қабылдауына жауаптар табады.
Меншікті және қарыз капиталдың ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелері
мың теңге
|Көрсеткіштер ... басы ... соңы ... |
| | | |ы ... | | | |% |
| ... ... ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... |2265 |100,0 |2914 |100,0 |+649 |+128,7 ... ... |1932 |85,3 |2468 |84,7 |+536 |+127,7 ... ... |333 |14,7 |446 |15,3 |+113 |+133,9 |
| - ұзақ ... |– |– |– |– |– |– ... | | | | | | |
| - ... мерзімді |81 |3,6 |169 |5,8 |+88 |+208,6 ... | | | | | | |
| - ... ... |252 |11,1 |277 |9,5 |+25 |+109,9 ... ... байқайтынымыз, кәсіпорынның меншікті
капиталы мен қарыздық міндеттемелері ... ... ... ... кезеңде 2265 мың теңгеден 2914 мың теңгеге дейін, яғни 649 ... ... ... ... көздерінің динамикасына көз салатын болсақ, онда ... 536 мың ... ... 127,7%-ға артқанын аңғарамыз. Бұл
аталған кәсіпорынның өзінің қаржылық-шаруашылық қызметінен алынатын табысы
меншікті капиталды ... ... ... екенін, яғни кәсіпорын
қызметінің тиімді ... ... ... жыл ... 333 мың ... жыл ... 446
мың теңгеге дейін, немесе 133,9%-ға өскен. Кәсіпорынның ұзақ ... жоқ ... ... қызметін толық қысқа мерзімді несиелер мен
кредиторлық қарыз есебінен қаржыландыратынын байқаймыз.
Сонымен қатар, қаражат көздерінің ... көз ... ... кәсіпорын өзінің өндірістік қызметін негізінен меншікті ... ... ... ... меншікті капиталдың жалпы
капиталдағы үлесі жыл басында 85,3%-ды құраса, жыл ... ... яғни оның ... ... азайып кеткен. Алайда, қарыз капиталдың
үлесінің аз екендігін ... ... 14,7% және 15,3%), ... ... ... тұрақтылығына кері әсерін тигізе
қоймайтыны ... ... бұл ... ... ... ... жоғары екендігінің айғағы болып табылады.
2.2. Капитал көздерінің құнын бағалау
Капитал құны кәсіпорындардың өзінің активтерінің нарықтық құнын қалыпты
деңгейде сақтап қалу үшін ... ... ... болып табылады. Қаржы
менеджерлері капитал құнын білу келесідей сұрақтар үшін маңызды: капитал
салымдары ... ... ... ... оңтайлы құылымын
қалыптастыру; ұзақ мерзімді қаржылық лизингтік ... ... ... жаңа ... ... айналым капиталын басқару.
Кәсіпорын капиталының әрбір қалыптасу көзі өзінің құнына ие болады.
Капиталдың құрамдас бөліктерінің ... ... ... ...... салынғанға дейінгі қарыз капиталдың құны;
kd = ki (1- t) – салықтан кейінге қарыз капиталдың құны, мұнда t ... ...... бар акциялардың құны;
ks – бөлінбеген табыстың құны (капиталдың ішкі ...... ... құны ... сыртқы құны);
ko – кәсіпорын капиталының жалпы немесе орташа салмақталған құны.
Қарыз капиталдың құны. Қарызға тартылған ... ... ... құнын (ki) есептеуге болады. Бұл үшін ... ... ... ... ішкі ... мөлшерін (немесе өтеу кезіндегі табысты)
есептеу ... ... ... ... қарапайым формуласы
келесідей:
(2.1)
мұнда I – жылдық ... ... ... M – ... ... V – ... сатудан түскен табыстың таза нарықтық құны; n ... ... (жыл, ... ... ... салық салынатындықтан, қарыз капиталдың салық
салынғаннан ... ... ... ... стоимость долга, учитывая
налогообложение:
kd = ki (1- t). ... ... құны 1000 ... ... шығаруды жоспарлап
отыр, пайыздық мөлшерлемесі жылдық 8%, мерзімі - 20 жыл, ... таза ... 940 ... ... мөлшерлеме 40% тең. Бұл ... ... ... құны ... тең ... ... салық салынғаннан кейінгі қарыз капиталдың құны:
kd = ki (1- t) = 8,56%(1-0,4) = ... бар ... ... ... бар акциялардың құны (kp)
осындай акциялар бойынша жылдық дивидендтерді (dp) оларды сатудан түскен
таза ... ... ... = dp/p. ... акциялар бойынша дивидендтерге салық салынбайтындықтан,
есептеу ... ... ... ... ... ... ... артықшылықты акциялары бойынша дивидендтердің
мөлшері 13 теңге, акциялардың ... құны 100 ... ... құны 3%. ... артықшылығы бар әрбір акцияның құны мынаған тең
болады:
kp = 13/97 = ... ... ... ... ... ... құны (ke)
әдетте инвестордың кәсіпорынның қарапайым акцияларына инвесторлардың талап
ететін табыс мөлшері ретінде ... ... ... ... ... ... анықтау үшін тәжірибеде екі ... ... ... ... ... және ... құралдарды бағалау әдісі.
Гордонның экономикалық өсім үлгісі мына формуламен сипатталады:
Po = D1/(r - g). ... Po – ... ... құны ... бағасы); D1 – жыл
бойында алынатын дивиденд; r – инвестордың талапты табыс мөлшері; g – ... ... r ... қатысты қолдана отырып, қарапайым
акциялардың құнын есептеуге қажетті формуланы аламыз:
r = ke = D1/Po + g. ... ... ... ... құны 400 ... құрайды. Жыл
соңында төленетін дивидендтің мөлшері 40 теңге; дивидендттің мөлшері ... ... өсіп ... деп ... Сонда мұндай қарапайым акциялардың
құны мынаған тең болады:
ke = 4/40 + 6% = ... ... ... ... жаңа ... ... құны
айналымдағы акцияның құнынан жоғары болады. Егер f – ... ... құны ... онда есептеу формуласы келесідей өзгереді:
ke = D1/Po(1 - f) + g. ... ... ... ... ... ... акциялар пакетін сатуды жоспарлап отыр, ал олардың сатылым құны 10%
құразды. Сонда:
ke = 4/40(1 + 0,1) + 6% = ... ... ... әдісін қолдану үшін ... ... ... алу ... ... ... ... тәуекелдің көрсеткіші болып табылатын акцияның бета-коэффициентін
(b) анықтау; құнды қағаздар қоржынының табысын (rm) ... ... ... ... ... = rf + b(rm - rf). ... Тәуекелсіз мөлшерлеме 7%-ға тең, акцияның бета коэффициенті
1,5 тең және ... ... ... ... ... 13%, ... = 7% + 1,5 (13% - 7%) = 16%.
Қарапайым ... ... ... 7%-ы ... ... ... ... үшін үстеме бағадан тұрады. Аталған акциялардың бағасы ... ... ... ... ... тәуелділігі 1,5 есе
үлкен болып келетіні көрініп тұр.
Бөлінбеген табыстың құны. Бөлінбеген табыстыұ құны (ks) ... ... ... тығыз байланысты. Себебі бөлінбеген табыстың
есебінен қалыптасқан акционерлік капиталдың құны ... ... ... ... ... ... ... яғни ke = ks.
2.3. Қапиталдың жалпы құнын бағалау
Капитал құны акциялар, бөлінбеген табыс, қарыздық міндеттемелер секілді
капиталдың құрамдас ... ... ... құны ретінде
есептеледі. Капиталдың ... ... ... ... ko деп белгілеп, келесі
формула бойынша анықтауға болады:
kj = Σ капиталдың жалпы құрылымындағы әрбір капитал көзінің ... ... ... ... құны = Wdkd + Wpkp + Weke + Wsks,
мұнда Wd – ... ... ... капиталдың пайыздық үлесі;
Wp – артықшылықты ... ... ... пайыздық үлесі; We –
қарапайым акциялардан түскен капиталдың пайыздық үлесі (капиталдың сыртқы
құны); Ws – ... ... ... ... ... ... ішкі ... kd, kp, ke және ks – сәйкесінше ... ... ... ... ... ... табыстың құны.
Капиталдың құнын салмақтаудың бастапқы, мақсатты және маржиналды
әдістері болады.
Капитал ... ... ... кәсіпорынның қолданыстағы капитал
құрылымына негізделеді және капиталдың осы құрылымы оңтайлы, яғни ... ... деп ... жағдайда қолданылады. Бастапқы капитал құнының
екі түрі кездеседі – ... құн ... және ... құн ... ... ... ... баланстық құн бойынша
салмақтау ... мәні ... ... ... капиталы үшін
қолданылған қаржыландыру әдістері қолданылады. Салмақтау дегеніміз – бұл
капталдың ... ... ... ... ... барлық капитал
көздерінің жалпы ... бөлу ... ... Төменде баланстық құн
бойынша салмақтау мысалы келтірілген.
2.6-мысал. Кәсіпорынның қалыптасқан капитал құрылымыны кестеде берілген
мәліметтермен сипатталады.
2.3-кесте
Кәсіпорынның қалыптасқан капитал құрылымы
теңге
|Қаржыландыру ... ... құны ... % |
| ... | ... ... құны 1000) |20 000 000 |5,14 ... ... ... |5 000 000 |13,4 ... 100) | | ... ... ... құны |20 000 000 |17,11 ... | | ... ... |5 000 000 |16,00 ... |50 000 000 |– ... ... және ... ... салмақтау келесідей тәртіп
бойынша есептеледі.
2.4-кесте
Капиталдың баланстық және ... ... ... ... ... құны ... % |Салмақталған |
| ... |луы, % | ... % ... |20 000 000 |40,00 |5,14 |2,06 ... ... |5 000 000 |10,00 |13,40 |1,34 ... ... |20 000 000 |40,00 |17,11 |6,84 ... ... |5 000 000 |10,00 |16,00 |1,60 ... |50 000 000 |100,00 |– |11,84 ... кестеден байқағанымыздай, кәсіпорын капиталының жалпы құны kо
= 11,84%.
Нарықтық құны ... ... ... ... ... құрамдас
бөлігінің нарықтық құнын барлық капиталдың жалпы ... ... ... ... ... ... салмақталған құнын есептеудің бұл
әдісі ең ... ... ... себебі қаржылық активтердің ... ... ... ... сатудан алынатын табыстың нақты сомаларын
көрсетеді.
2.7-мысал. Нарықтық құны бойынша салмақтау үшін ... ... ... ... ... ретінде құнды қағаздардың нарықтық
бағалары берілген: артықшылықты акциялар – 90 ... ... ... үшін;
қарапайым акциялар – 80 теңге әрбір акция үшін. Құнды қағаздардың ... – 20 000 000/1 000 = 20 000; ... ... – 5 ... = 50 000; ... ... – 20 000 000/40 = 500 000.
Сәйкесінше, ... ... ... ... ... ... құнын салмақтау
теңге
|Қаржыландыру көзі |Құнды ... ... құны |
| ... ... | ... |20 000 |1 100 |22 000 000 ... ... |50 000 |90 |4 500 000 ... ... |500 000 |80 |40 000 000 ... |– |– |66 500 000 |
40 млн. ... ... ... ... ... 4/1 ... ... тиіс (капиталдың бастапқы құрылымындағы 20 млн. ... ... ... мен 5 млн. ... ... ... ... бөлінбеген табыстың нарықтық құны қарапайым акцияларға
қосылған ... ... ... ... ... есептелу әдісі 2.6-
кестеде берілген.
Сонымен, 2.6-кестеден байқағанымыздай, нарықтық салмақтау әдісі ... ... ... құны kо = ... салмақтау. Егер кәсіпорын қарамағында ұзақ ... ... ... капитал құрылымы (меншікті және тартылған капиталдың
тиімді қатынасы) бар ... онда ... осы ... мен оның ... бұрынғы әдістері өзгеріссіз сақталып қала береді, яғни осы
капитал құрылымы кәсіпорынның стратегиялық ... сай ... құны ... ... ... ... анықтау
теңге
|Қаржыландыру көздері |Нарықтық |Салмақ-тал|Құны, % |Орташа |
| ... |уы, % | ... |
| | | | ... % ... |22 000 000 |33,08 |5,14 |1,70 ... ... |4 500 000 |6,77 |13,40 |0,91 ... ... |32 000 000 |48,12 |17,11 |8,23 ... ... |8 000 000 |12,03 |16,00 |1,92 ... |66 500 000 |100,00 |– |12,76 ... ... ... ... ... ... құрылымын қажет етеді. Бұл әдіс кәсіпорынның орташа салмақталған
капитал құнын ... үшін ... ... ... оның бір ... бар.
Әрбір капитал көздері бойынша капитал құны кәсіпорынның аралас құрылымымен
байланысты қаржылық тәуекелдерден тәуелді ... Егер ... ... ... құрылымын өзгертетін болса, кәсіпорынның ... ... ... ... ... жалпы салмақталған құнын
есептеу өте қиынға соғады.
3. Қазақстандағы кәсіпорындардың капитал құрылымын қалыптыстыруды жетілдіру
3.1. ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың капитал құрылымын басқару жүйесі
қалыптасып, қаржылық менеджменттің классикалық ... ... ... ... Осы ... ... алдындағы басты
мәселе – меншікті капиталды қалыптастыру және ... ... ... ... өтеу болып табылады. Кәсіпорындардың капиталы меншікті
қаражаттар және қарыз ... ... ... қалыптасады. Алайда,
меншікті қаражаттармен салыстырғанда, кәсіпорындар үшін қарыз қаражаттар
тарту олар үшін бірқатар қиындықтар тудырады.
Қарыз ... ... ең ... ... бірі – банктік
несиелер бойынша пайыздарды өтеу болып табылады. Елімізде ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің екі
еселенген пайызынан асатын пайыздық төлемдер өзіндік құнның есебінен емес,
салықтан кейін ... ... ... ... ... ... капиталды қолдану барысында салықтық ауыртпалық жоғары ... ... ... ... ... ... кері ... тигізетін.
Салық кодексін қолданысқа енгізгеннен ... ... ... салу жүйесі
біршама деңгеде икемді жағдайға жетті, алайда ... ... ... ... ... басым бөлігі кәсіпорындардың таза табысы
есебінен жабылады.
Экономиканың нақты секторының жандануымен және салмақталған ... ... ... ... екпіндей түсті. Банктер
кәсіпорындардың айналым активтерін қалыптастыруға белсенді араласып, банк
жүйесінің ... ... ... ... ... жыл ... келеді (3.1-кесте).
3.1-кестеден байқайтынымыз, 2000-2003 жылдар аралығында экономикаға
берілген ... ... 276,2 мың ... 987,1 ... ... өскен. Бұл
жалпы ішкі өнімнің 21,9%-ын құрайды. Аталған көрсеткіш нақты сектордағы
кәсіпорындардың капитал құрылымының ... ... ... орта және ұзақ ... ... көлемі артқан.
Бұл банктердің тартылған депозиттерінің артуымен және олардың ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
саласын арртыруларына мүмкіндік береді. Нәтижесінде олар тек ... ... ғана ... ... ... ... да ... үшін
несиелік ресурстар тарта алады.
Несиелік ресурстардың басым ... ... ауыл ... және байланыс саласына бағытталған. Бұл қаражаттар айналым акитвтерін
толықтыру үшін қолданылады.
3.1-кесте
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... |2000 |2001 |2002 |2003 |
| ... |% ... |% ... |% ... |% ... Жалпы несиелер |276,2 |100 |489,8 |100 |672,5 |100 |978,1 |100 |
| ... |135,3 |49,0 |141,3 |28,8 |211,8 |31,5 |435,4 ... Шет ел ... |140,9 |51,0 |348,5 |71,2 |460,7 |68,5 |542,7 ... ... мерзімді |143,2 |52,0 |241,1 |49,2 |289,0 |43,0 |369,8 ... Орта және ұзақ ... |48,0 |248,7 |50,8 |383,5 |57,0 |608,4 ... ... ... | | | | | | | | |
| ... ауыл |144,5 |52,3 |271,3 |55,5 |383,3 |56,9 |505,4 ... | | | | | | | | ... ... және байланыс | | | | | | | | |
| ... |91,8 |33,2 |151,3 |30,9 |197,9 |29,4 |276,7 ... Өзге ... |39,9 |14,5 |65,4 |13,5 |91,7 |13,5 |196,0 ... ... ... | | | | | | | | |
| ... ... |166,0 |60,4 |319,7 |65,3 |435,6 |66,3 |510,0 ... Негізгі құралдарға |27,7 |10,0 |41,0 |8,4 |54,9 |8,4 |116,3 ... ... және ... |14,9 |8,5 |27,3 |5,6 |30,8 |4,7 |106,8 ... | | | | | | | | |
| ... ... |6,6 |2,4 |20,8 |4,2 |42,1 |6,4 |63,3 |6,5 |
| Өзге де ... |55,3 |20,0 |72,3 |14,8 |93,4 |14,2 |154,0 ... ... ... |74,2 |26,9 |122,0 |24,9 |146,5 |21,8 |196,5 |20,1|
Жалпы ... ... ... ... орта және ... ... ... капиталының қаржылық құрылымы жақсарғанын
білдіреді.
Қарыз капиталдың келесі элементі – ... ... ... ... ... – бұл қаржыландыру
құралының икемділігі және ... ... ... ... ... ... корпоративтік облигациялар нарығының негізігі
тенденциялары келесідей:
эмитенттер санының артуы (2000-2001 жылдары ... саны ... ... 2002 жылы – 46, ал 2003 жылы – 68 ... ... ... табыстылықтың төмендеуі (2000 жылы облигациялардың
табыстылығы 10,45% құраған болса, 2001 жылы – 10,14% 2002 жылы – ... жылы – ... ... ... ... (2000 жылы ... ... шамамен 6 жыл болса, 2003 жылы ... ... 8 ... ... акциялар айналымымен салыстырғанда облигациялар айналымының
басымдылығы (акциялармен салыстырғанда облигациялар айналымының үлесі ... – 41,9% ... 2001 жылы – 67,4%, 2002 жылы – 64,9%, 2003 жылы – ... ... ... құралы ретінде вексельдердің
маңызы үлкен. ... ... ... ... ... ... ал ... вексельдер нарығы кәсіпорындарға «нақты
ақша қаражаттарын» тартудың маңызды механизмі болып табылады. Вексельдердің
кәсіпорындар үшін ... – олар ... ... салыстырғанда
арзан болып келеді, сонымен қатар олар есеп ... ... ... ... активтерінің көлемі мен айналымдылығын арттыруға мүмкіндіктер
береді.
Отандық кәсіпорындар вексельдерді 1997 ... яғни ... ... ... вексельдер айналымы туралы»
Заң қабылданғаннан бастап қолдана ... ... ... ... ... ... байқалмайды. Мәселен, 2002 жылы Қазақстан ... ... 8 ... ... ... 2003 жылы ... ... дейін төмендеп кеткен, ал солардың ішінде вексельдер ... ... ... тек ... АҚ ... қарыз капитал қалыптасуын талдаудың нәтижелері облигациялық
қаржы көзінің ... ... ... Қор ... ... даму ... байқалмайды, демек қарыз капитал көзі ретінде
олар айтарлықтай роль ойнамайды.
3.2. Кәсіпорындардың капитал құрылымын
қалыптастыруды ... ... ... ... таңдағы өзінің қаржылық-
шаруашылық қызметін жүзеге асыру барысында қалыптасқан ... ... ... ... ... бар ... көрсетеді. Атап айтар
болсақ, экономиканың нақты секторындағы кәсіпорындарды банктік несиелермен
қамтамасыз етуде келесідей мәселелер кездеседі:
несиелеудің негізгі ... ... ... ... ... ал ұзақ ... активтерге салынған несиелердің үлесі
болмашы ғана;
несиелердің басым ... ... ... емес ... беру ... ... ... шарттарын, бірінші кезекте
жылжымайтын мүлік арқылы кепілдендіру, қарастырады.
Қазіргі таңдағы банктік несиелеу жүйесі нақты сектордың ... үшін ... ... ... ... ... активтердің
жетіспеушілігінен экономиканы қажетті қаражаттармен қамтамасыз ... ... ... ... нақты секторды несиелеу барысындағы
жүйелік тәуекелдердің күрт өсіп кету қаупі де жоқ емес.
Осы орайда нақты сектордағы ... ... ... ... шаралардың қолданылуы қажет-ақ. Мемлекеттің шаралар отандық
инвестицияларды ынталандыруға келіп тіреледі.
Жаңадан ашылған, жас ... үшін ... ... қаржы
ресурстарын тартудың қазіргі таңдағы механизмдерінің бірі – ... ... ... ... ... ... ... бойынша купондық төлемдердің бір бөлігін ... ... ... ... бар. Бұл жағдайда инвесторлар
капитал салудың сенімді, өтімді объектілеріне қол жеткізеді: кәсіпорындар –
қаржыландырудың ... көзі ... ... ... ...... қайтарымдылығының кепілі болып табылады. Сонымен қатар, бұл
механизм жергілікті ... ... осы ... ... ... әлеуметтік мәселелерді шешуге мүмкіндіктер берер
еді.
Еврооблигациялар шығару арқылы қаржы ... ... ... ... ... қаржылық потенциалын нығайтудың маңызды бағыты
болып табылады. Алайда, еврооблигациялардың басым бөлігін ... ... ... ... ... ... ... эмитенттер жоқтың
қасы.
Қазақстандық кәсіпорындардың капиталын қалыптастырудағы вексельдердің
ролін біржақты бағалау ... ... ... ... вексельдер
нарығының көлемі облигациялар нарығының көлемінен 8 есе төмен, ... ... ... ... ... ал Қазақстанда вексельдер
арқылы ... ... ... ... ... ... небәрі 0,003% ғана ... Осы ... ... вексельдер нарығының белсенділігін арттыру ... ... ... қоса ... ... ... жолында бірқатар жұмыстарды жүзеге асыру қажет: лизингтік
қызметтер ... ... ... ... ... ұйымдарды қолдау және
дамыту, факторингтік операциялардың ролін арттыру, ... ... ... ... ... нарығын жетілдіру және тағы басқалар.
Бұл ... ... ... ... қалыптастыруға қолайлы
жағдайлар жасап қана қоймай, еліміздің экономикалық өсуіне, әлемдік нарықта
жетекші орындарға ие болуына да қолайлы ... ... ... ... кез-келген кәсіпорын үшін өзінің
шаруашылық-қаржылық қызметін қажетті қаражаттармен (қаржы ресурстарымен)
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... табылады.
Қаржы ресурстары дегеніміз, жалпы алғанда, – бұл кәсіпорынның
қарамағындағы және оның ... ... ... ... ... ақша ... ... болып табылады.
Қаржы ресурстары өндіріс барысын дамытуға, өндірістік емес ... ... және ... ... ... ... ... өндірістік процесті дамытуға бағытталған қаржы ресурстары
оның ... ... ... ... ... ... ... жалпы қаражаттарының жиынтығы болса, капитал – ... ... ... салынған бөлігі. Осыдан келе, кәсіпорын
капиталы дегеніміз – бұл кәсіпорынның өндірістік айналымына салынған ... ... ... алып ... ақша ... ... табылады.
Капитал кәсіпорынды құрудың және дамытудың басты ... ... ... ... ол ... ... ... материалдық емес және ақшалай қаражаттардың жалпы ... ... ... ... етуі ... ... ... басшыларының, жұмысшыларының, сондай-ақ мемлекеттің мүдделерін
қамтамасыз етеді. Сол себепті де ол ... ... ... ... ... ал оны ... ... қолдану қаржы
менеджментінің ең маңызды ... бірі ... ... ... ... қажеттілігі келесі жағдайлармен түсіндіріледі.
Біріншіден, бұл көрсеткіш ... ... ұзақ ... ... ... Мәселен, меншікті капиталдың құны
потенциалды инвесторлар үшін инвестициялар салудың ... ... ... құны ... ұзақ ... ... ... анықтап береді.
Екіншіден, капиталдың жалпы (орташа салмақталған) құны ... ... ... ... ... ... бірі болып
табылады.
Үшіншіден, капитал құны қаржылық ... ... ... көрсеткіш ретінде қарастырылады. Инвестициялардың
тиімділік өлшемін кәсіпорын өзі ... ... ... ... ... барысында салыстыру базасы ... ... ... ... ... капиталының құны қаржылық леверидж механизмін
қолдану арқылы капитал құрылымын басқару барысында ... ... ... ... ... ... ... мен олардың
құнынан тәуелді. Қаржылық леверидж кәсіпорынның қаржылық ... ... ... бойынша табыстың артуына алып келеді. ... ... ... ... ... ... мақсат ете
отырып, осы мақсатқа қол жеткізетін капитал құрылымын ... ... ... ... ... ... әсер етуі тұрғысынан
қарастыру қажет. Оңтайлы капитал құрылымы оның құны ... ... ... қалыптасады.
Кәсіпорынның капиталының құрылымы екі тұрғыдан қарастырылады:
капиталдың ... ... ... және оның қалыптасу көздері
тұрғысынан (меншікті капитал және міндеттемелер).
Кәсіпорын капиталының құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ал меншікті капитал мен
міндеттемелер олардың төлем мерзімдерінің ... ... ... ... динамикалық тұрғыдан талдау (көлденең, немесе
деңгейлес, талдау) кәсіпорын капиталының өсуін немес ... және ... ... ... ... ... ... құнының динамикасы
кәсіпорынның өндірістік қуаты туралы ақпараттар береді.
Кәсіпорын капиталын құрылымдық талдау (тікелей, немесе сатылас, талдау)
да ерекше ... Бұл ... ... ... ... ... түйіндеуге мүмкіндіктер береді.
Кәсіпорын капиталының жалпы құны оның орташа салмақтлған құнының
көрсеткішімен ... ... ... ... ... мақсатты
және маржиналды әдістері болады.
Капитал құнын бастапқы салмақтау ... ... ... ... және капиталдың осы құрылымы оңтайлы, яғни келешекте
қоданылуы тиіс, деп шешкен жағдайда қолданылады. Бастапқы ... ... түрі ...... құн ... және ... құн бойыша
салмақтау.
Маржиналды салмақтау капиталдың қаржылық инвестицияларға ... ... ... ... Бұл әдіс кәсіпорынның орташа салмақталған
капитал құнын есептеу үшін қолданыла алады, алайда оның бір кемшілігі ... ... ... ... ... құны кәсіпорынның аралас құрылымымен
байланысты қаржылық тәуекелдерден тәуелді болады. Егер кәсіпорын ... ... ... өзгертетін болса, кәсіпорынның капитал
көздерінің құнын ... ... ... жалпы салмақталған құнын
есептеу өте қиынға соғады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Арыстанов А., ... ... как ... ... ... ... ... Казахстана, 2001, №12
2. Дүйсенбаев К.Ш., «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», ... ... ... К.К., ... и ... ... ... в рыночной
экономике», Банки Казахстана, 2004, №9
4. Ковалев В.В., «Финансовый анализ», Москва – 1998
5. Ковалева А.М., «Финансы фирмы», Москва – ... ... А.Қ., ... экономикасы», Алматы – 2003
7. Үмбетәлиев А., «Кәсіпорын ... және ...... Турганалиев Е., «Управление стоимостью капитала в системе корпоративного
финансового управления», Финансы Казахстана, 2002, №6
9. Тургулова А.К., ... ... ... ... на ... предприятий», Финансы Казахстана, 2004, №6
10. Шеремет А.Д., «Теория экономического анализа», Москва – 2003
11. Шим ... К, ... ... ...... көздерінің құрылымы
Ішкі қаражат көздері
Кәсіпкерліктен алынған табыс
Амортизациялық аударымдар
Мүлікті сатудан түсетін қаражаттар
Сыртқы қаражат көздері
Жарғылық капиталға салымдар
Құнды қағаздар эмиссиясы
Коммерциялық несиелер
Басқа да ... ... ... ... ... көздері
1.1-сурет
Капитал түрлері
Инвестициялау объектілеріне қарай
Меншікті капитал
Қарыз капитал
Кәсіпорынға қатынасына қарай
Өндірістік процеске қатысуына қарай
Ақша нысанындағы капитал
Өндірістік құрал нысанындағы ... ... ... ... мақсатына қарай
Несиелік капитал
Өндірістік капитал
Айналым капиталы
Негізгі капитал
1.2-сурет
Кәсіпорын капиталының жіктелуі
Ақша нысанындағы капитал
Тауар ... ... ... ... ... процеске қатысуы

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорын капиталы30 бет
Капиталдың орташа өлшемдік құны және оның корпорация қарекетінде қолданудың негізгі аспектілері6 бет
Компания капиталының құрылымы мен құны32 бет
Корпорация капиталының құны мен құрылымы10 бет
Кәсіпорын капиталының бүгінгі және болашақ құны18 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет
Акционерлік қоғамның қаржылық жағдайына жүргізілген талдау4 бет
Акция және Облигация15 бет
Ақша айналысы және формалары31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь