Жалпы ішкі өнім


Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2

І. Жалпы ішкі өнім ұғымы
1.1 Жалпы ішкі өнім мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Жалпы ішкі өнімді есептеу тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.3 Жалпы ішкі өнім көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

ІІ. Қазақстан Республикасының статистикалық мәліметтері
2.1 Қазақстан Республикасының 2000.2005 ж жағдайы ... ... ... 7
2.2 Қырғыз елніңің әл . ахуалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.3 Қазақстан Республикасының дамуының деңгейі ... ... ... ... 11
2.4 Қазақстан Республикасының жалпы ішкі өнімі ... ... ... ... .15

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Кіріспе

Сонау бiр жылдары Қазақстан да бiр тудың астына бiрiгiп, таңның атысы, күннiң батысы мызғымас одақтың игiлiгi үшiн еңбек еткен он бес мемлекеттiң бiрi болатын. Иә, өткен шақпен сөйлеймiз: БОЛАТЫН деп. Өйткенi, бүгiн бiз келешегiне сенiмдi қарайтын Егемен елмiз. Мiне, тәуелсiздiгiмiздiң он алтыншы жылы да аяқталып қалды. Осы уақыт аралығында өзгерiстiң сан түрiн өткердiк. Ең күрделiсi - экономикалық реформалар. Бүгiнде экономикамыз бiршама нығайып, ТМД елдерi арасында алдыңғы қатардан көрiнiп келемiз.
Оңтүстiк-шығыс Азия елдерiндегi, Ресейдегi қаржы дағдарысы Қазақстанға да соқпай кеткен жоқ. Бiрақ, 1996 жылдан бастап қатаң монетерлық саясат жүргiзу, бюджет тапшылығын төмен ұстау, жеке секторды дамыту және ең бастысы, егемендiк алғаннан кейiн шын мәнiсiнде алғаш рет мемлекеттiң реттеушiлiк рөлiнiң көрiнiс табуы арқасында республика макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткiзе алды. Экономиканың нақты секторының қарыштап қарекет етуi үшiн алғышарттар жасалды. Төлемдер жасамау проблемасы шешiлдi, салықтардың түсуi - индикативтiк жоспар шегiнде, ауыл шаруашылығында күйзелiстi жағдайдан шығу белсен алды, отын-энергетикалық кешен, басқа да шикiзат салалары дами түстi, кәсiпкерлiк қызметi, соның iшiнде шетел инвесторларының қызметiн реттеушi заңнамалық және нормативтiк-құқықтық база жетiлдiрiлдi. Нақты IЖӨ-нiң өсу қарқыны тұрақтала бастады.
Экономиканы орнықты ұстау, қоғамдық-саяси үрдiстердi тұрақтандыру, әлеуметтiк саланы қайтадан жандандыру мынадай шараларды жүзеге асырғанда ғана мүмкiн: мемлекеттiк реттеу мен бақылауды жандандыру; пәрмендi институционалдық қайта құру; сыбайлас жемқорлықпен және басқа да қылмыстармен белсене күресу; энергетикада жоспарлы бағдарламаларды орындау: жұмыс iстейтiн қуаттарды оңалту, өз энергия ресурстарын айналымға жедел енгiзу, экспортқа шығарылатындарын жасау есебiнен тапшылықты жою, саланы модерлендiру және техникалық жағынан қайта жарақтандыру. Тек осы шаралар елдiң энергетикалық қауiпсiздiгiн қамтамасыз етпек.
Қазақстан Президентiнiң халыққа Жолдауында белгiленген осынау мiндеттер кейбiреулерге қол жетпестей болып көрiнгенi бар. Жолдау жарияланғаннан кейiн қайсыбiр басшылардың бет-әлпетiнен сенiмсiздiк реңi байқалды, ал оппозиция Президент тапсырмаларын «өткiр» сынға алды.
Өзімнің курстық жұмысымда мен Қазақстан Республикасының ЖІӨ-ін, басқа елдердің әл ахуал деңгейін қарастырамын және ҚР-мен салыстыратын боламын. Дамыған 50 елдің қатарына қосылу үшін біз әлі де талай белестерді бағындыруымыз керек.
Қолданылған әдебиеттер

1. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. - макроэкономика 2003
2. Мэнкью Н.Г.- макроэкономика. – Москва.-1994
3. Фишер И. – макроэкономика
4. Агапова Т.А ., Серегина С.Ф.- макроэкономика 1999
5. Абишев А.А. – макроэкономика 2007
6. ҚР-ның статистикасы 2004
7. ҚР-ның статистикасы 2005
8. ҚР-ның статистикасы 2006
9. www.goegle.kz.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар

Кіріспе
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ..2
І. Жалпы ішкі өнім ұғымы
1.1 Жалпы ішкі өнім
мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Жалпы ішкі өнімді есептеу
тәсілдері ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ..5
1.3 Жалпы ішкі өнім
көрсеткіші ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... .7
ІІ. Қазақстан Республикасының статистикалық мәліметтері
2.1 Қазақстан Республикасының 2000-2005 ж жағдайы ... ... ... 7
2.2 Қырғыз елніңің әл -
ахуалы ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ..9
2.3 Қазақстан Республикасының дамуының деңгейі ... ... ... ... 11
2.4 Қазақстан Республикасының жалпы ішкі өнімі ... ... ... ... .15
Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ..24
Қолданылған
әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2
6

Кіріспе

Сонау бiр жылдары Қазақстан да бiр тудың астына бiрiгiп, таңның
атысы, күннiң батысы мызғымас одақтың игiлiгi үшiн еңбек еткен он бес
мемлекеттiң бiрi болатын. Иә, өткен шақпен сөйлеймiз: БОЛАТЫН деп. Өйткенi,
бүгiн бiз келешегiне сенiмдi қарайтын Егемен елмiз. Мiне,
тәуелсiздiгiмiздiң он алтыншы жылы да аяқталып қалды. Осы уақыт аралығында
өзгерiстiң сан түрiн өткердiк. Ең күрделiсi - экономикалық реформалар.
Бүгiнде экономикамыз бiршама нығайып, ТМД елдерi арасында алдыңғы қатардан
көрiнiп келемiз.
Оңтүстiк-шығыс Азия елдерiндегi, Ресейдегi қаржы дағдарысы
Қазақстанға да соқпай кеткен жоқ. Бiрақ, 1996 жылдан бастап қатаң
монетерлық саясат жүргiзу, бюджет тапшылығын төмен ұстау, жеке секторды
дамыту және ең бастысы, егемендiк алғаннан кейiн шын мәнiсiнде алғаш рет
мемлекеттiң реттеушiлiк рөлiнiң көрiнiс табуы арқасында республика
макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткiзе алды. Экономиканың нақты
секторының қарыштап қарекет етуi үшiн алғышарттар жасалды. Төлемдер жасамау
проблемасы шешiлдi, салықтардың түсуi - индикативтiк жоспар шегiнде, ауыл
шаруашылығында күйзелiстi жағдайдан шығу белсен алды, отын-энергетикалық
кешен, басқа да шикiзат салалары дами түстi, кәсiпкерлiк қызметi, соның
iшiнде шетел инвесторларының қызметiн реттеушi заңнамалық және нормативтiк-
құқықтық база жетiлдiрiлдi. Нақты IЖӨ-нiң өсу қарқыны тұрақтала бастады.
Экономиканы орнықты ұстау, қоғамдық-саяси үрдiстердi тұрақтандыру,
әлеуметтiк саланы қайтадан жандандыру мынадай шараларды жүзеге асырғанда
ғана мүмкiн: мемлекеттiк реттеу мен бақылауды жандандыру; пәрмендi
институционалдық қайта құру; сыбайлас жемқорлықпен және басқа да
қылмыстармен белсене күресу; энергетикада жоспарлы бағдарламаларды орындау:
жұмыс iстейтiн қуаттарды оңалту, өз энергия ресурстарын айналымға жедел
енгiзу, экспортқа шығарылатындарын жасау есебiнен тапшылықты жою, саланы
модерлендiру және техникалық жағынан қайта жарақтандыру. Тек осы шаралар
елдiң энергетикалық қауiпсiздiгiн қамтамасыз етпек.
Қазақстан Президентiнiң халыққа Жолдауында белгiленген осынау
мiндеттер кейбiреулерге қол жетпестей болып көрiнгенi бар. Жолдау
жарияланғаннан кейiн қайсыбiр басшылардың бет-әлпетiнен сенiмсiздiк реңi
байқалды, ал оппозиция Президент тапсырмаларын өткiр сынға алды.
Өзімнің курстық жұмысымда мен Қазақстан Республикасының ЖІӨ-ін,
басқа елдердің әл ахуал деңгейін қарастырамын және ҚР-мен салыстыратын
боламын. Дамыған 50 елдің қатарына қосылу үшін біз әлі де талай белестерді
бағындыруымыз керек.

1.1 ЖІӨ ұғымы

Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) – елдің жалпы экономикалық жағдайының
көрсеткіші. Ол ұлттың жалпы материалдық әл-ауқатын бейнелейді, себебі,
өндіріс дейгейі неғұрлым жоғары болған сайын, соғұрлым елдің әл-ауқаты
жоғары болады.
ЖІӨ-нің зерттеу заты экономикалық бірлік – белгілі бір уақыт
аралығындағы тауарлар мен қызметтерді соңғы тұтынуға жіберетін өндіруші
резидент болып табылады.
ЖІӨ көрсеткіші жалпы экономикада өте маңызды мәнге ие. Оны өндіріс
нәтижелерінің, экономикалық даму деңгейінің, экономикалық өсу темпінің,
экономикада еңбектің өнімділігін талдауының және т.б. мінездемелеуге
қолданылады.
ЖІӨ - елдің резидентімен белгілі бір уақыт ішінде өндірілген шекті
тауарлар мен қызметтердің құнын мінездейтін ұлттық шоттар жүйесінің (ҰШЖ)
орталық көрсеткіші. ЖІӨ шеткі тұтынымның нарықтық бағасымен есептелінеді,
яғни, өнімге деген барлық сауда-транспорттық бағамдар мен салықтарды қоса
алғандағы тұтынушы төлейтін бағамен есептеледі.
Бәрінен бұрын, ЖІӨ - ол өндірілген шеткі тауарлар мен қызметтердің
құнын бейнелейтін өндірілген өнім көрсеткіші. Бұл дегеніміз, өндіру
процесінде қолданылған аралық тауарлар мен қызметтер құны (шикізат,
материалдар, отын, энергия, дақыл, көлік транспортының қызметі, көтерме
сауда, коммерциялық және финанстық қызметтер және т.б. сияқты) ЖІӨ-ге
кірмейді деген сөз. Олай болмаған жағдайда ЖІӨ қайталанатын шоттарды
иемденетін еді.
ЖІӨ - ол ішкі өнім, себебі ол резиденттермен шығарылған.
Резиденттерге олардың ұлты мен азаматтығынан тәуелсіз, экономикалық
қызуғышылық ортасы берілген ел территориясында орналасқан барлық
экономикалық бірліктер (кәсіпорындар, үй шаруашылығы) жатады. Бұл
дегеніміз, олар елдің экономикалық территориясында ұзақ уақыт бойы (бір
жылдан кем емес) өндірістік қызметпен айналысып жатыр немесе өмір сүріп
жатыр дегенді білдіреді. Елдің экономикалық территориясы – ол сол елдің
үкіметімен әкімшілік басқарылатын, оның қойнауында тұлғалар, тауарлар,
ақшалар еркін қозғала алатын территорияны айтады.
ЖІӨ - ол жалпы өнім, себебі оны негізгі капиталдың тұтынуын алып
тастағанға дейін есептеді. Теориялық жөннен ішкі өнім таза негізде яғни
негізгі капиталды алып тастап есептелінуі керек. Мысалы ЖІӨ экономикалық
қызмет нәтижесін бағалайтын негізгі макроэкономикалық көрсеткіш ретінде сол
қатарда. Оның динамикасы экономиканың жалпы тиімділігін бағалауда
қолданылады және ЖІӨ нақты уақыт аралықтарындағы осы ел резиденттері
өндірген соңғы өнім құнын өлшейді. Резидент - ұлтына, еліне, азаматтығына
қарамай, өздері жұмыс істеп тұрған экономикалық аймақтағы ел эконмикасының
қызығушылығын қолдушы экономикалық бірліктер. Ал соңғы не аяқталған тауар
және қызмет көрсету түрлері деген соңғы тұтынылатын, жинақталатын және
экспортқа кететін тауар және қызмет көрсету түрлері.
Өндіру барысындағы аралық тауар және қызмет көрсету түрлерінің
(шикізат, отын, тұқым, қуат, көлік қызметі, жал төлемі) құны ЖІӨ-ге
кірмейді. Әйтпесе қайталанған есеп жүреді және олар соңғы не аяқталған
тауар және қызмет көрсету түрлері құнының құрамына енеді. ЖІӨ-дегі жалпы
деген термин құнды есептеуде негізгі капиталды қолдану (немесе амортизация)
шегеріліп тасталмайды.

1.2 ЖІӨ-ді есептеу тәсілдері

ЖІӨ-ді есептеудің 3 тәсілі бар:
1. қосымша құн бойынша (өндірістік әдіс)
2. шығын бойынша (соңғы не аяқталған түрдегі пайдалану әдісі)
3. кіріс, табыс бойынша (таратушылық әдіс)
1. ЖІӨ-ді қосымша құн бойынша есептегенде – оны аяқталған өнімді
өндіру барысындағы әрбір кезеңде қосылып отыратын құндардың қосындысы
бойынша табылады.
Қосымша құн - өндірілген өнім және қызмет көрсету түрлерінің құны
(жалпы өндіріп шығарылған) мен өндіріс барысында қолданылған барлық өнім
және қызмет көрсету түрлерінің (аралық тұтынылған) құны арасындағы
айырманы.

2. Ш ығындар бойынша ЖІӨ-ді есептеу – үй шаруашылығы мен
мемлекеттегі тауар және қызмет көрсетулердің соңғы тұтынылуына кеткен
шығындардың, жалпы инвестицияның, таза экспорттың қосындылары, яғни:

ЖІӨ = С + І +G +NX

3. Табыс бойынша (таратушылық әдіс) ЖІӨ-ді есептегенде - өндірістік
бірлік-резиденттердің қосымша құннан төлеген алғашқы табыстары қосылады.
Ондай табыстарға:
• жалдамалы жұмысшылардың еңбегін төлеу, жұмыс берушінің
әлеуметтік сақтандыруды төлеуі
• субсидияларды (таза жанама салықтар) шегергендегі өндіріске
және импортқа салықтар, яғни қосымша құн салығы, акциздер,
сату салығы, жер, ғимарат, еңбек қоры салықтары

Жалпы пайда мен жалпы аралас (жеке, корпоративтік емес-кіші магазин,
ферма, серіктестік) табыстар бірігіп, жалпы қосымша құнның бөлігін
білдіреді. Ол өндірушіде жалдамалы еңбек ақыны, импорт пен өндіріске
салықты төлегеннен соңғы қалған табыстар.

1.3 ЖІӨ-нің атаулы және нақты көрсеткіші

ЖІӨ атаулы (номиналды) және нақты (реалды) болып бөлінеді. Атаулы
ЖІӨ ағымдағы жылдағы бағамен есептеледі, ал нақты ЖІӨ тұрақты, базистік,
яғни сәйкес бағамен есептеліп, белгілі уақыт аралығындағы өндірілген өнім
көлемін бағалауға мүмкіндік береді.
Атаулы ЖІӨ өндірістің шынайы көлемінің динамикасына және баға
деңгейінің динамикасына әсер етеді.

Нақты ЖІӨ = Атаулы ЖІӨ Баға индексі немесе

Баға дефляторы(индексі) = Атаулы ЖІӨ Нақты ЖІӨ

Егер БИ1 болса, онда атаулы ЖІӨ артып, инфлирование (құлдырау)
қалыптасады. Ал БИ1 болса, дефлирование, яғни атаулы ЖІӨ кішірейеді. Сонда
баға индексі өмір сүру құнының динамикасын, инфляция екпінінің өзгерісін
бағалауда қолданылады.

2.1 Қазақстан Республикасының 2000-2005 жылдарындағы жағдайы
  Алайда, Қазақстанның әлеуметтiк-экономикалық дамуының 2004 жылғы
және 2005 жылдың қаңтарындағы қорытындылары мемлекет басшысы болжамының
дұрыстығын дәлелдейдi. Нақты IЖӨ-нiң өсуi 2003 жылдың сәйкес кезеңiмен
салыстырғанда 9,4% болды. Оның құрылымындағы өндiрiс үлесi - 4,5 %, қызмет
көрсетулер - 50,6 %. Өнеркәсiп өндiрiсiнiң көлемi 9%-ға өсiп, қолданыстағы
бағалармен 47,5 млрд. теңге болды. Кен өнеркәсiбiнде - 12,8%, өңдеу
өнеркәсiбiнде - 4,8%, электр қуатын, газ және су өндiру мен бөлуде - 8,6 %,
ауыл шаруашылығында - 3,5% ұлғайды. Бөлшек тауар айналымы 2005 жылғы
қаңтарда 92,5 млрд. теңге болды, бұл 2004 жылғы қаңтардағыдан 9,9% көп.
Негiзгi капиталға салынған инвестициялар көлемi 2005 жылғы қаңтарда
97,1 млрд. теңгеге тең болды, бұл алдыңғы жылдың сәйкес кезеңiндегiден 61%-
ға жоғары.
2005 жылғы 1 қаңтарда елде 209884 шаруашылық жүргiзушi субъектiлер
тiркелдi, оның iшiнде адам саны 50-ге дейiн, 196952 субъект, iс-қимыл
жасайтын заңды тұлғалар - 157843.
Халықтың нақты ақшалай табыстары 2004 жылғы желтоқсанда 2003 жылмен
салыстырғанда 12,8%-ға, жалақы - 18,5%-ға ұлғайды. Жұмыссыздық деңгейi 2005
жылғы қаңтарда экономика жағынан белсендi халық санының 8,6%-ын құрады.
Республиканың 2000-2005 жылдардағы даму кезеңi транзиттiк ретiнде
сипатталады. Елiмiз ұзаққа созылған жүйелi дағдарыстан нарықтық
реформалардың онжылдығында тұрақты даму жолына шықты. Бiрақ,
бұл жетiстiктер оңайлықпен келмедi. IЖӨ-нiң көлемi 39%- ға жуық, өнеркәсiп
өндiрiсi 50%-ға төмендедi. Химия және жеңiл өнеркәсiп, машина жасау,
құрылыс материалдары индустриясы iс жүзiнде құлдырап кеттi. Ғылым өз
әлеуетiнен айырылды. Әлеуметтiк сала: медицина, бiлiм беру, мәдениет
күрделi жағдайға тап болды. Жұмыссыздық деңгейi жоғары. 10% шылқыған байлар
мен 10% кедейлер арасындағы кiрiстер айырмасы 11 еседен асады, яғни әлемдiк
индекстер ұсынылымынан 3-4 есе көп.
1997 жылы Iшкi жалпы өнiмнiң (IЖӨ) көлемi оның алдындағы жылғымен
салыстырғанда 20%-ға өссе, жүктер тасымалының көлемi - 3,4%-ға,
инвестициялар - 20%-ға, өнеркәсiп өнiмiн шығару - 4%-ға артқан. Алайда,
соңғы цифр шындыққа жанаспайды. Сондықтан, жеке сектордың шаруашылық
қызметiнiң нәтижелерiн IЖӨ-де есепке алудың қабылданған әдiсiнiң
статистикалық иланымдылығы күдiк келтiредi. Үй шаруашылықтарының үлес
салмағы үш еседен аса ұлғайған. Сөйтiп, оның өскелең көлемiн есепке
алмағанда, республикалық өнеркәсiп өндiрiсiнiң көлемi оның  алдындағы жылғы
(1995 ж.) көлемiнiң небәрi  91,2 %-ын құрады. Тұтас алғанда, тiптi 1991
жылмен салыстырғанда, кеңестiк экономика негiзiнде ұлттық экономика
қалыптаса бастаған кезде нақтылы IЖӨ-нiң көлемi екi еседен аса азайды,
халықтың басым көпшiлiгiнiң жағдайы тым нашарлады, қоғамда әлеуметтiк
шиеленiс күшейдi. Кентау, Жаңатас және т.б. күйзелiске ұшыраған қалалар
деген ұғым пайда болды. Бұларға, мысалы бұрынғы iрi мекендер саналатын Арал
сияқты өңiрлер де жатқызылды. 1998 жылға қарай елде 500 кәсiпорын жұмысын
толық тоқтатса, мыңға жуық кәсiпорын уақытша жұмыс iстедi, ал 300-ден
астамы толық емес жұмыс күнi режимiне көштi. Республикада өндiрiс пен
тұтыну арасындағы теңгерiмсiздiктен, төлемдер жасамаудың ұлғаюынан,
өнеркәсiптiң ұқсатушы салаларының өндiрiстiк аппараты жүктемесiнiң төмен
болуынан және жұмыс iстеушiлердiң санын орынсыз азайтуға орай еңбек
өнiмдiлiгiнiң төмендеуiнен көрiнiс тапқан жүйелi дағдарыс сақталды. Сонымен
бiрге, айрықша атап өту қажет, халықаралық валюта қоры белгiлеген
макроэкономикалық мақсаттарға формальды түрде қол жеттi.

2.2 Қырғыз елніңің әл - ахуалы
Қырғызстан еліндегі ахуал әлі де ауыр. 2006 жылдың ресми деректеріне
қарағанда, республиканың негізгі макроэкономикалық көрсеткіштері көптеген
параметрлерге қарағанда тұрақты емес екені көрініп тұр. Газеттер ІЖӨ 2,8
млрд. доллар болып, 2005 жылмен салыстырғанда 2,7 пайызға өскенін айтады.
Соның ішінде 29% ауылшаруашылық, 19,3% сауда және тұрмыстық қызмет
саласының, 14,9% өнеркәсіптің үлесіне тиеді. Жыл бойы 22 кәсіпорын жұмыс
істемеген. Бұрын өнеркәсіп өнімдерінің түрлері 551 болса, былтыр ол 226-ға
дейін, яғни 41%-ға құлдырап кеткен. Азды-көп өсім ауыл шаруашылығы,
құрылыс, көлік және сауда саласында ғана байқалады. Президент Қ.Бакиев ІЖӨ-
нің өсімін 8%-ға жеткізу жөнінде тапсырма берген екен, бірақ оны орындаудың
ауылы алыс жатыр. Экономика және қаржы министрлігінің мәліметтері бойынша
2006 жылдың қаңтар-қараша айларында бюджет түсімі 22269 млн. сомға жетіп,
былтырғы жылдың сәйкес мерзіміне қарағанда 1901 млн. сомға артқан.
Республиканың сыртқы сауда айналымы 2005 жылмен салыстырғанда 43,8%-ға
өсіпті, бірақ сыртқа берешегі алашағынан 34,3%-ға артық. Орташа номиналды
еңбекақы 2934 сом, яғни 72,8 доллар деп жарияланған. Ал денсаулық сақтау
мен білім беру қызметкерлерінің орташа еңбекақысы, жоғарыда айтқанымыздай,
1,5-2,0 мың сомның аралығында ғана. Жұмыссыздық деңгейі өте жоғары, 2007
жылдың 1 қаңтарындағы мәліметке қарағанда 104,4 мың адам жұмыс іздеуде,
соның 73,4 мыңы ресми түрде жұмыссыз болып тіркелген (Экономикалық белсенді
халықтың 3,5%-ы). Алайда жұмыссыздың жәрдемақысын алғаны 4,5 мың адам ғана...
Ұлттық сараптау-талдау комитетінің мәліметіне қарағанда, елдегі кедейшілік
деңгейі 44,4% құрайды. Қазақстан мен Ресейде қырғызстандық 700 мыңға жуық
адам еңбек етіп жүр екен. 2005 жылы олар елдеріне 200 млн. доллардай қаржы
аударыпты. Әлеуметтік тұрақсыздық салдарынан елден көшіп кетушілер көбейіп
жатыр. 2005 жылы Ресейге 30 мыңнан артық адам қоныс аударған.
Қырғызстан өнеркәсібінің негізгі өнімдерінің бірі – электр қуаты. Бұл сала
кәсіпорындары акциясының 93 пайызы үкіметтің қолында. Энергетика тарифін
әлеуметтік шиеленіс тумау жағын ескере отырып мемлекет өзі реттеп отыр.
Өкінішке қарай, онсыз да толық қуатында жұмыс істей алмай тұрған
электрстансалар өнімдерінің жартысына жуығы ұрланады екен. Халықтың
берешегі 3,5 млрд. сомға жетіпті... Елдің ІЖӨ -нің 36%-ы алтын өндірудің
үлесіне тиеді. Бірақ бұл саланың болашағы да мәз емес көрінеді.

2.3 Қазақстан Республикасының дамуының деңгейі

Қазақ елі соңғы жылдары экономикалық даму қарқыны жөнінен әлем
елдерінің алдыңғы легіне шығып, қамшы салдырмайтын сәйгүліктің кейпіне
енгенін дүние жүзі жұртшылығы мойындап отыр. Бұл, біріншіден, Мемлекет
басшысының алысты болжайтын ұзақ мерзімді стратегиялық бағдарламаларында
көрсетілген басымдықтардың шын мәнінде жүзеге асып, игілікке айнала
бастағанын айғақтаса, екіншіден, әлемдегі таңдалған жолымыздың, яғни
жүргізілген әлеуметтік-экономикалық реформалардың қапысыз дұрыс болғандығын
көлденең тартатын жағымды фактор.
Қазақстанның қазіргі қарышты қадамы жүріп өткен жолымыздың
өткелектері көп болғанымен, ақыры бүгінгідей күнге жеткізетін, болашақ
бағдарымызды айқындауға мүмкіндік беретін жалғыз бағытты дөп басып, дәл
таңдай білуіміздің нәтижесі екені де сөзсіз. Таңдаудың дұрыстығына бүгінгі
таңда бүкіл ел халқы куә әрі разы. Бұл разылық өткен жылдың соңына таман
болған президенттік сайлау нәтижелерінен де айқын көрінді. Қазақстандықтар
Қазақ елі қазіргі бағытын өзгертпей, түскен даңғылымен жоғары қарай өрлей
берсін деген ниетте екендіктерін анық аңғартты.
Халықаралық танымал сарапшылар Қазақстанның экономикалық даму
қарқыны биылғы жылы да артпаса, кемімейді дегенді айтады. Ауыздарына – май.
Олардың болжамынша, Қазақстан экономикалық даму қарқыны жөнінен бүкіл Азия
құрлығындағы мемлекеттер арасында алдына ел салмайды, яғни өсім 8,9 пайызды
құрайды. Сөз ретінде, жүлделі екінші орын қара ормандай халқын еркін
асырайтындай халге жақындап келе жатқан Қытайдың үлесіне тиеді деп болжанып
отырғанын да қаперге сала кетейік.
Ал өз елімізге қайтып оралсақ, ішкі жалпы өнім (ІЖӨ) 64
миллиард долларға жетеді (бұл – 1,7 триллионнан астам теңге). Халқымыздың
сатып алу қабілеті 138 миллиард доллар болады. Инфляция 7,4 пайыз
деңгейінде көрініс табады деп күтілуде. Жан басына шаққандағы табыс – 4200
доллар. Қазақстан халқының биылғы жылы 200 мың адамға көбейетінін де ұлттық
саясатқа оң әсер ететін жағымды жаңалық деп қабылдаған жөн.
Жақын көршілерімізге қатысты мәліметтер де қызығушылық
тудыратыны күмәнсіз. Мысалы, Өзбекстандағы экономикалық өсім шамамен 5,7
пайызды құрауы тиіс. ІЖӨ 10 миллиард доллардан асады. Республика халқының
сатып алу қабілеті 55 миллиард доллар болады. Ал жан басына шаққандағы
жылдық табыс 400 доллардың төңірегінде. Бұдан өзбекстандықтардың табысты
Қазақ елі халықтарынан 10 есе аз табатынын көреміз.
2006 жылы экономикалық өсім 8 пайыз болады деп жоспарланған. ІЖӨ
2,24 триллион долларға жетеді. Қытайлықтардың сатып алу қабілеті 9,48
триллион долларды құрайды. Бұл елдегі инфляция 2 пайыздан аспайды деп
болжанып отыр. Құрлықтық Қытайдың халық саны 1,32 миллиард адамға жетеді.
Ал әр қытайлықтың жылдық табысы 1700 доллар болады.
Қытайдың аймақтағы дәстүрлі бәсекелесі – Үндістанның
көрсеткіштері әжептәуір төмендеу болатыны байқалады. Бұл елдегі ІЖӨ 857
миллиард доллар болса, халқының сатып алу қабілеті 4 триллион доллар
көлемінде. Жан басына шаққандағы жылдық табыс бар-жоғы 700 доллар. Дей
тұрғанмен, сарапшылар ел үкіметінің экономикалық саясатына жоғары баға
беріп отыр.
Бұл арада Пәкстанның перспективасы қуантарлықтай емес. Экономиканың
өсімі 6,5 пайызды ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік жылдарындағы жалпы ішкі өнім
Жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ)
Өнім мен көрсетілетін жалпы шығарылым
Жалпы ұлттық өнім, қор және ағым
Жалпы ұлттық өнім мен жұмыссыздық деңгейі
Жалпы ұлттық өнім экономикалық категориясының теориялық аспектілері
Ішкі және сыртқы шығындар туралы жалпы түсінік
"Кондиция, өнім,өнім сапасы"
Ішкі аурулар пропедевтикасы пәнінің жалпы сұрақтары
Өнім сапасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь