Қазақстан Республикасының фискальды саясатын жүргiзу барысындағы салықтардың түсiмiн талдау


Пән: Салық
Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 35 бет
Таңдаулыға:   

МАЗМҰНЫ

Кiрiспе . . . 5 б.

Ι. Бюджет саясатының қалыптасуындағы салықтардың рөлiнiң теориялық негiзi

1. 1. Мемекеттiк бюджеттiң мазмұны мен құрылымы. . 6 б.

1. 2. Фискальды саясаттың мәні мен мазмұны, мақсаты және негізгі

құралдары . . . 9 б.

II. Қазақстан Республикасының фискальды саясатын жүргiзу барысындағы салықтардың түсiмiн талдау

2. 1. Қазақстан Республикасында салық жүйесiнiң қалыптасу кезеңдерi және бюджет саясатын жүзеге асыру механизмi . . . 14 б.

2. 2. Бюджет саясатын қалыптастырудағы салықтардың ролi. . 21 б.

2. 3. Оңтүстiк Қазақстан облыс бюджетiнiң салық түсiмдерiн талдау……. 24 б.

Қорытынды . . . 31 б.

Пайдаланылған әдебиеттер . . . 33 б.

КlРlСПЕ

Экономикалық категория ретiнде мемлекеттiк бюджет қоғамдық өнiм құнының мемлекеттiң орталықтандырылғын қаражат қорын құру жолымен жоспарлы түрде бөлу, қайта бөлу процесiнде және оны ұдайы өндiрiстi ұлғайту, қоғамдық қажеттердi қанағаттандыруға пайдалану барысында мемлекет пен қоғамдық өндiрiске басқа да қатысушылардың арасында қалыптасқан ақша қатынастарын белгiлейдi.

Бюджет экономикаға бюджет механизiмi арқылы ықпал етедi. Мұнда бюджеттiң бүкiл экономикаға ықпал құралы ретiндегi рөлi көрiнедi. ″Бюджет механизiмi″ -мемлекеттiң ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған қорын құру және пайдалану формалары мен әдiстерiнiң жиынтығы. Экономиканы реттеу орталықтандырылған қаражат қорының көлемiн белгiлеу, оны құру, пайдалану формалары мен әдiстерiн реттеу, бюджеттi құру және орындау процесiндегi қаржы ресурстарын қайта бөлiске салу жолымен жүзеге асырылады.

Мемлекеттiң негiзгi қаржы жоспарының көрсеткiштерi республика Жоғарғы Кеңесiнiң жыл сайын қабылдайтын ″мемлекеттiк бюджет туралы″ заңына сәйкес мiндеттi түрде орындалуы тиiс.

Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан барлық меншiк формасындағы кәсiпорындар, бiрлестiктер мен шаруашылық жүргiзушi субъектiлер республикалық бюджетке, кеден тарифтерiне сәйкес ұлттық валютамен экспорттық және импорттық баж салықтарын төлейдi.

Нарықтық қатынастар жағдайында салықтар мемлекеттi қаржыландыру қызметi және оның аппаратын ұстайтын негiзгi қайнар көзi болып табылады.

Мемлекет салықтарды пайдалана отырып, елде болып жатқан экономикалық процестерге активтi түрде қатыса алады. Салықтар есебiнен жиналған ақшалай қаржылар мемлекетке әлеуметтiк саясат жүргiзуге мүмкiндiк бередi, соның iшiнде өзiнiң өмiр сүру деңгейiн минемальды деңгейде қамтамасыз ете алатын халық топтарына материалды көмек көрсету мүмкiндiгi бар.

Мемлекет ақшалай қаржыларды түрлi жолдармен табады, бiр жағдайда мемлекеттiк зайымдар iшкi және сыртқы ретiнде меншiк иесiнiң қаражатты өз еркiмен беруге негiзделетiн әдiс қолданылады, ал басқа жағдайларда ақшалай қаражаттар ерiксiз өндiрiп алу жолымен алынады.

Салықтар мемлекеттiк бюджетке заңды және жеке тұлғалардан белгiлi мөлшерде мiндеттi төлемдер болып табылады.

Салықтар шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен халық табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бiр бөлiгiн бiлдiредi. Сонымен қатар, шаруашылық жүргiзушi субъектiлермен халық табысының белгiлi бiр мөлшерiн мемлекет үлесiне жинақтап, жинақтаудың қаржылық қатынастарын көрсетедi. Салықтар мемлекеттiң пайда болуымен бiрге қалыптасады және мемлекеттiң тiршiлiк етiп дамуының негiзi болып табылады.

Қазақстан Республикасындағы әкiмшiлiк-әрекеттегi қызметкерлер мен жұмысшылардың әлеуметтiк-экономикалық қорғалуы, елiмiздiң қорғаныс қызметiндегi iш-шаралардың жүзеге асырылуы осы экономикалық категроия ретiнде көрiнетiн бюджетке байланысты. Яғни, салықтың атқаратын ролi жоғары. Бұл менiң тақырыбымның маңыздылығын ашады.


І. Мемлекеттiк бюджеттiң қалыптасуындағы бюджет саясатының теориялық негiзi

  1. Мемлекетттiк бюджеттiң мазмұны мен құрылымы

Мемлекеттiк бюджеттiң экономикалық мәнi сан алуан қаржы баланстарында жекелеген ерекшелiктерi белгiленетiн айырықша салалары бар. Мәселен, мемлекеттiк кәсiпорындармен, ұйымдармен және халықпен қалыптасатын қаржы қатынастары қоғамдық өнiмдi құндық бөлудiң айырықша саласын құрайды. Бұл қатынастар қоғамдық қажеттердi өтеуге арналған, орталықтандырылған қаражат қорын құрап, пайдалануға байланысты. Бұл процесс мемлекеттiң тiкелей қатысуымен жүзеге асырылып отырады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы ″Мемлекеттiк бюджет″ деп аталған ұғымның экономикалық мазмұнын құрайды. [4]

Мемлекеттiк бюджетте экономикалық қатынастарының тұтастығы ретiнде обьективтi қасиетi бар. Оның өзiндiк сала болып өмiр сүруi қоғамдық өндiрiстерге байланысты, әрине олардың дамуына орталық қор қажет. Ақша қаражатын орталықтандыру ұлттық шаруашылықта үнемi айналым болу үшiн қажет, және экономиканы түзеу үшiн де қажет. Бағамдық үлестiрудiң бюджеттiк саласының болуы мемлекеттiң өзiне де қажет. Мемлекетке керек салаларды қаржыландыру үшiн орталықтандырылған қор қажет. Сонымен қатар бұл қор мәдени-әлеуметтiк iс-шаралар өткiзуге, қорғаныс мәселелерiн шешуге, мемлекеттiк басқарудың жасаған шығындарын жабуға қажет. Осыған орай мемлекеттiк бюджеттiң болуы адамдардың субьективтi қалуының нәтижесi емес, бұл обьективтi қажеттiлiк. Экономиканың бүгiнгi таңда дамуы кезеңiнде орталықтандырылған қаржы қоры мемлекетке көптеген мүмкiндiктер бередi.

Мысалы, үшiн қоғамдық өндiрiстiң пропорциялдарын және қарқынын қамтамасыз етедi, оның салалық және аймақтық жүйесiн көздейдi, салалық экономиканың бiрiншi қажеттi бағдарламаларын дамытуға әсер ететiн қорды қалыптастырады, әлеуметтiк өзгерiстер өткiзедi.

Қаржы орталықтандыруының арқасында ақша қоры экономикалық және әлеуметтiк дамуға жұмсалады және мемлекеттiң әлеуметтiк және экономикалық саясатының жүзеге асуына жағдайлар туғызады.

Осыған орай мемлекеттiк бюджет бағамдық үлестiрудiң ерекше бөлiмi ретiнде өзгеше қоғамдық қызмет атқарады және қоғами мемлекеттiк сұранысты қанағаттандырады. Обьективтi үлестiру қатынастарының экономикалық формасы бола тұра, ерекше қоғамдық iс- әрекеттердi атқара тұра, мемлекеттiк бюджет экономикалық санат ретiнде шығады. [10]

Мемлекеттiк бюджетке белгiлi бiр тұтас қаржы қатынастары ретiнде оған қаржы санатының қасиеттерi тән, бюджеттiк қатынастардың үлестiру қасиетi бар, ақшалай түрде жүзеге асады, бағытты ақша қорымен тетелес келедi. Сонымен қатар, бюджеттiк қатынастарға белгiлi бiр ерекшелiк тән, ол әрине қаржы тақырыбынан тыс болмайды. Мемлекеттiк бюджетiнiң өзгеше бiр сфера ретiнде бағамды үлестiру қасиетiн қарасақ, ол мынадай:

  1. мемлекеттiң жалпы қоғамдық өнiмiнiң бөлiгiмен байланысты және оны қолдануымен, яғни қоғамдық сұранысты қанағаттандыру үшiн қолданылатын үлестiру қатынастарының экономикалық формасы
  2. халық шаруашылығы, аймақтар, экономика секторлары, қоғамдық iс - әрекеттiң өрiсi арасындағы бағамды үлестiру үшiн қолданылады
  3. ол қоғамдық өнiммен, яғни оның iс- әрекетiмен байланысты емес, ол одан бөлек жұмыс жасайды, бiрақ соның өзiнде де қаржы қатынастары тауарлық ақшалық прцесспен байланысын үзбейдi.

Мемлекеттiк бюджет басқа да экономикалық санаттар сияқты өндiрiстiк қатынастар мен оларға тән материалдық - заттық өзгерiстердi көрсетедi. Бюджеттiк қатынастар мемлекеттiң ақша қорының орталықтандырылған орында заттандырылады. Осының нәтижесiнде, қоғамда болатын экономикалық процесс өзiнiң iс - әрекетiн мемлекеттiң ақша қорында көрсетедi. Бюджеттiк қор бұл бағамдық үлестiру кезеңiн басынан өткiзген және мемлекет сұранысын қанағаттандыра алатын қоғамдық өнiмнiң және ұлттық өнiмнiң iс- әрекетiнiң экономикалық формасы.

Экономикалық санат ретiнде мемлекеттiк бюджет - мемлекетпен басқада жалпы қоғамдық өндiрiсiнiң арасында пайда болатын ақша қатынасы. Үлестiру және қайта үлестiру жолымен мемлекеттiк орталықтандырылған ақша қорының болуы өте тиiмдi. Себебi ол мемлекет сұранысын қанағаттандыруға, өндiрiстi ұлғайтуға үлкен әсерiн тигiзедi.

Осыған орай "Мемлекеттiк бюджет" атты түрлендiрiлген түсiнiк келесi құрамаларымен түсiндiрiледi:

  • мемлекеттiң ақша қорының орталықтандырылған қоры;
  • экономикаға әсер ететiн құрал;
  • мемлекеттiң негiзгi қаржы жоспары
  • қоғамның барлық мүшелерi оны заң ретiнде орындау керек.

Мемлекеттiк бюджеттiң қызметi- бiрiншiден, мемлекеттiк бюджет арқылы ұлттық кiрiстiң 30 пайыз, жалпы iшкi өнiмнiң 20 пайыз, жалпы қоғамдық өнiмнiң 10 пайыз үлестiрiлiп және қайта үлестiрiледi.

Ол ақша қорын ұлттық шаруашылықтың, өндiрiс өрiсiнiң, экономикалық аудандар мен мемлекет аумағының арасында үлестiрiледi. [13]

Мемлекеттiк бюджет экономикаға қатты әсер етедi, себебi ол бұл жерде ұлттық шаруашылықтың бюджет қызметiн атқарып тұр. Мемлекеттiк бюджет материалдық өндiрiс өрiсiнде үлкен қызмет атқарады, себебi ол бұл жерде өсу симмуляторының қызметiн атқарып тұр. Бюджеттiң қоры жекелей және қоғамдық қор айналымын қамтамасыз ету үшiн де қолданылады. Бюджет жүзеге аспай қалған жоспарларды өз жолын табуға көмектеседi. Сондай-ақ кәсiпорындардағы жұмыстың қарқынды және өтiмдi болуын қадағалап отырады. Мемлекеттiң, бiлiмге, денсаулық сақтауға, әлеуметтiк сақтандыруға және әлеуметтiк қамсыздандыруға, ғылымға, мәдениетке, өнерге, мемлекет шеңберiнде өтiлетiн мәдени шығынның орнын толтырып отырады.

Қазақстан Республикасына жинақтап алғанда мемлекеттiң бiрiктiрiлген қаржы балансын құрайтын республикалық бюджет жергiлiктi бюджеттер (арнайы экономикалық аймақтардың бюджеттерiн қоса алғанда) және бюджеттен тыс қорлар дербес жұмыс iстейдi.

Барлық денгейдегi бюджеттi қалыптастыру, бекiту және олардың атқарылуын есепке алу ұлттық валютамен жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасы бюджеттiң құрылысы - республиканың бюджет жүйесiне кiретiн барлық бюжеттердiң бiрлiгi толықтығы, нақтылығы, жариялығы және дербестiгi принциптерiне негiзделедi. Бюджет жүйесiнiң бiрлiгi бiрынғай құқықтық негiз, бiрынғай бюджеттiк жiктеудi пайдалану, бюджеттiң бiр денгейiнен екiншiсiне берiлiп отыратын мемелекеттiк қаржы статистикасының бiрлiгi, бюджет процесiнiң принциптерi, ақша жүйесiнiң бiрлiгi арқылы қамтамасыз етiледi. Ол барлық денгейдегi бюжеттердiң кiрiстердi қайта бөлу, нысаналы бюджеттiк қорлар құру. Оларға iшiнара қайта бөлу арқылы өзара iс-қимыл жасауына негiзделген.

Экономиканың қазiргi жағдайында орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамдық өндiрiс қарқынын қамтамасыз ететiн салалық және аумақтық құрылымдар құрып, iрi әлеуметтiк өзгерiстер жүргiзуге мүмкiндiк бередi. Орталықтан бөлiнетiн қаржының көмегiмен қаражат экономиканың басты аймақтарына шоғырланып, мемлекеттiң экономикалық және әлеуметтiк саясатын жүзеге асыруға жағдай жасайды. Сөйтiп, құндық бөлiнiстiң айырықша бөлiгi ретiнде ″Мемлекеттiк бюджет″ айырықша қоғамдық арналымды жалпы мемлекеттiк қажеттердi қанағаттандыруға қызмет етедi.

Қазақстан Республикасындағы әкiмшiлiк-әрекеттегi қызметкерлер мен жұмысшылардың әлеуметтiк-экономикалық қорғалуы, елiмiздiң қорғаныс қызметiндегi iш-шаралардың жүзеге асырылуы осы экономикалық категория ретiнде көрiнетiн бюджетке байланысты.

Бюджеттiң құрылуы мемлекеттiң жалпы қызмет етуiнде маңызды фактор. Сондықтан бюджеттiң түсiмiндегi салықтардың маңыздылығын ашу курстық жұмысымның тақырыбын маңыздылауға негiз болып отыр.

Қазақстан Республикасының бюджетiнiң кiрiсiндегi бюджетке төленетiн салықтар мен басқа да төлемдерден құралады. Яғни:

Салықтар : корпорациялық табыс салығы; жеке табыс салығы; қосылған құн салығы;

акциздер; жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдерi; әлеуметтiк салық; жер салығы; көлiк құралдары салығы; мүлiк салығынан тұрады.

Алымдар: заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; жеке кәсiпкерлердi мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; жылжымайтын мүлiкке құқықтарды және олармен жасалған мәмiлерлердi мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; радиоэлектрондық құралдарды және жиiлiгi жоғары құрылғыларды мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; механикалық көлiк құралдары мен тiркемелердi мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; теңiз, өзен кемелерi мен шағын көлемдi кемелердi мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; азаматтық әуе кемелерiн мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; дәрi-дәрмек құралдарын мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым; автокөлiк құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы арқылы жүру алымы; аукциондардан алынатын алым; елтаңбалық алым; жекелеген қызмет түрлерiмен айналысу құқығы үшiн лицензиялық алым; телевизия және радио хабарларын тарату ұйымдарына радиожиiлiк спекторiн пайдалануға рұқсат беру алымынан тұрады.

Төлемақылар: жер учаскелерiн пайдаланғаны үшiн төлемақы; жер бетiндегi көздердiң су есурстарын пайдаланғаны үшiн төлемақы; қоршаған ортаны ластағаны үшiн төлемақы; жануарлар дүниесiн пайдаланғаны үшiн төлемақы; орманды пайдаланғаны үшiн төлемақы; ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны үшiн төлемақы; радиожиiлiк спекторiн пайдаланғаны үшiн төлемақы; кеме қатынайтын су жолдарын пайдаланғаны үшiн төлемақы; сыртқы жарнаманы орналастырғаны үшiн төлемақыдан тұрады.

Мемлекеттiк баж: мемлекеттiк баждан.

Кеден төлемдерi: кеден бажынан; кеден алымдарынан; төлемақыдан; алымдардан тұрады. [20]

1. 2. Фискальды саясаттың мәні мен мазмұны, мақсаты және негізгі құралдары

Сонымен, фискалдық саясат дегеніміз, табыс табумен шығындарды жүзеге асырудың қаржылық құралдар арқылы экономиканы реттеу.

Экономикалық теория фискалды саясатты мынадай типтерге бөледі:

  1. Дискрециялық (белсенді) .
  2. Автоматты (енжар) .

Дискрециялық фискалды саясат тауарлар мен қызметтерді мемлекеттің сатып алу, мемлекеттік трансферттер мен салықтар арқылы жүзеге асырылады. Олардың көлемінің өзгеруі шығындар жиынтығының өзгерісіне әкеледі. Осылай жиынтық сұранысқа ықпал жасай отырып, фискалды саясат біркелкі таза ұлттық өнім көлеміне әсер етеді.

Дискрециялық фискалды саясат сипатына жағдайы да әсер етеді. Құлдырау кезеңінде, әдетте, ынталандыратын фискалды саясат жүзеге асырылады. Ол артық сұраныс жағдайында тежегіш сипатта болады.

Автоматты стабилизаторлар (өздігін тұрақтандырғыштар) - құлдырау кезінде сұраныстар жиынтығын ынталандыруға бағытталған, ешқандай саяси шешімсіз болатын қаржы-бюджет саясатындағы өзгерістер.

Мемлекеттің сатып алу мөлшерінің көбеюі тауарлар мен қызметтерге сұранысты арттырады, бірақ ол пайыз мөлшерін (ставкасын) көтереді, нәтижесінде тауарлар мен қызметтерге сұраныс қысқарады.

Ығыстыру тиімділігі - бюджеттік экспансия әсерінен пайыз мөлшерінің көтерілуі арқасында сұраныстың төмендеуі.

Салықтың келесі атқаратын қызметі - бөлу және қайта бөлу. Салықтың бұл қызметі фискалды қызметімен тығыз байланысты. Салықты жинау және пайдалану процесінде бөлу және қайта бөлу қатынасы пайда болады. Мемлекет бұл процессті өте ұқыпты және тиімді пайдалануы қажет. Өткен ғасырдағы қиыншылық жылдарындағы өмір оның қажеттілігін көрсетті. Дағдарыс кезінде салықтың фискалды қызметін баса пайдаланса, дағдарыстан кейінгі жылдары салықтың реттеуші қызметінің мүмкіншілігін белсенді пайдаланды.

Салықтың бөлу және қайта бөлу қызметі бюджетаралық қатынастар механизмін жүйелі етуде ерекше маңызы зор. Жаңа қабылданған «Салық кодексінде» республикалық және жергілікті бюджетке түсетін салық түрлері объективті негізде бөлінген. Сонымен қатар олардың ставкалары (мөлшері) мен нормативтері жүйеленген. Салықты қалыптастыруға заңды шектеулерден (регламентация) басқа қаражатты мақсатты республикалық бюджеттен жергілікті бюджетке аударуды көрсеткен.

Бюджет қаражатын қайта бөлу жолдары: трансферттік және субвенция.

Трансферттер - ағымдағы қаражаттық қолдау көрсету үшін, ал субвенция - күрделі сипаттағы шығындарды қаржыландыру үшін.

Бюджетаралық қатынасты жетілдіру экономикалық өсуге, әлеуметтік және саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге жағдай туғызады.

Салық арқылы реттеу әдістері салалардың бәсекелестігін ынталандыруға, капиталдың қолайлы жағдай жасауға, корпорациялардың әлеуметтік қызметін қолдауға кеңінен пайдаланылады. Салықты реттеуде мемлекет тек жекелеген шаралар жүргізіп қоймай, сонымен қатар барлық шаруашылық конъюнктураға ықпал етеді. Экономикалық тоқыраудан шығу үшін мемлекет салық салудағы жеңілдіктер беру жолымен күрделі қаржыны ынталандырып, тұтыну мен инвестицияны қолдап, тауарларға жиынтық қоғамдық сұраныстың болуы үшін қолайлы жағдайлар жасайды. Бүкіл экономикалық конъюнктураны ынталандырудың ірі шараларына мысалы, 80-жылдарда АҚШ үкіметінің басына келген Рейген әкімшілігінің салықтарды едәуір қысқартуы жатады. Бұл бағдарламаның теориялық негізі ретінде американ экономисі А. Лаффердің есебі алынған. Ол салықты азайтудың нәтижесінде мемлекеттің экономикалық күрделі қаржыға деген ынтасын жояды, ғылыми-техникалық прогресті тежейді, экономикалық өсуді баяулатады, сөйтіп мемлекеттік бюджеттің түсімдеріне кері әсер етеді.

0 Y 1 Y

Бюджеттік түсімдер

1 - сурет

Мемлекеттік бюджет пен салық ставкасының арасындағы тәуелділік графикалық бейнесі. «Лаффердің қисық сызығы» деп аталады (1-сурет) . Салық ставкасы өскенде мемлекет табысы салық салудың нәтижесінде ұлғаяды. Салық ставкасының қолайлы мөлшері (R 1 ) мемлекеттік бюджетке жергілікті түсімдерді қамтамасыз етеді (V) . Салықты одан әрі көбейту еңбек пен кәсіпкерлік ынтасын төмендетіп, 100 пайыздық салық салу мемлекеттік табысты нөлге теңейді, өйткені ешкім де тегін жұмыс істегісі келмейді. Басқаша айтқанда болашақта шектен тыс салықты азайту қор жинауды, инвестицияны, жұмыспен қамтуды арттырып жиынтық табыстың көлемін ұлғайтады. Нәтижесінде салықтық түсімдердің нәтижелілігі өседі, тапшылық азаяды, инфляция бәсендейді. Әрине Лаффердің қисық сызығының тиімділігі тек еркін рынок механизмінің қалыпты жағдайында ғана мүмкін болады.

ІІ. Қазақстан Республикасының фискальды саясатын жүргізу

барысындағы салықтардың түсімін талдау

2. 1. Қазақстан Республикасында салық жүйесiнiң қалыптасу кезеңдерi және

бюджет саясатын жүзеге асыру механизмi

''Салық'' ұғымымен ''салық жүйесi'' ұғымы тығыз байланысты. Мемлекетте алынатын салық түрлерiнiң, оны құру мен алудың нысандары мен әдiстерiнiң, салық службасы органдарының жиынтығы әдетте мемлекеттiң салық жүйесiн құрайды.

1991 жылға дейiн, яғни КСРО ыдырағанға дейiн елде көбiнесе экономиканы басқарудың әкiмшiл-әмiршiл жүйесiне, бағаларға қатаң мемлекеттiк реттеуге сәйкес келетiн салық жүйесi қызмет еттi. Бюджеттiң басты кiрiс көздерiнiң бiрi болған айналым салығы тiркелген бөлшек сауда және көтерме сатып алу бағаларын қолдануға және мемлекеттiк реттеп отыруға бағытталған болатын. Қазақстан егемендiкке ие болғаннан кейiн 1991-1995 жылдары қабылдаған бiрқатар заңдарға сәйкес республикада жаңа салық жүйесi қалыптасты.

1991 жылғы желтоқсанның 25-нен бастап бiздiң елiмiзде тұңғыш салық жүйесi жұмыс iстей бастады. Ол ''Қазақстан Республикасындағы салық жүйесi туралы'' заңға негiзделедi. Бұл заң салық жүйесiн құрудың қағидаттарын, салықтар мен алымдардың түрлерiн, олардың бюджетке түсу тәртiбiн белгiлеген алғашқы құжат едi. Осы заңға сәйкес Қазақсатанда 1992 жылғы қаңтардың 1-нен бастап 13 жалпы мемлекеттiк салық, 18 жергiлiктi салықтар мен алымдар енгiзiлдi.

Қазақстан Республикасының үкiметi 1995 жылдың басында салық реформасының ұзақ мерзiмдi тұжырымдамасын қабылдап, онда елiмiздiң салық жүйесi мен салық заңнамасын бiрте-бiрте халықаралық салық салу қағидаттарына сәйкестендiру көзделдi. Осыған байланысты ''Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы'' 1995 жылғы сәуiрдiң 24-iнде Қазақстан Республикасы Президентiнiң заң күшi бар жарлығы шықты. Ендi бұрынғы 42 салықтар мен алымдар едәуiр қысқартылып, олардың саны небәрi 11 болып қалды.

Қазақстан Республикасы Презилентiнiң 1995 жылғы сәуiрдiң

24-iндегi заң күшi бар жарлығы Қазақстан Республикасының

1999 жылғы шiлденiң 16-сындағы N440-1 заңына сәйкес заң мәртебесiн алды. Осы уақыт аралықтарында Президент жарлықтармен және Қазақстан Республикасының заңдарымен бұл заңға өзгертулер мен толықтырулар енгiзiлдi.

Салықтардың, оларды төлеушiлердiң, салықтарды алу әдiстерiнiң, салық жеңiлдiктерiнiң жиынтығының болатындығынан салық жүйелерiнiң әжептеур күрделi үлгiлерi болуы мүмкiн.

Барлық өркениеттi елдерде салықтардың бүкiл жиынтығы әртүрлi қағидаттар бойынша былайша жiктеледi:

салық салу объектiлерi бойынша;

салықты алатын және салықтан жиналған сомаға билiк жасайтын органға қарай;

пайдалану тәртiбi бойынша;

объектiнiң экономикалық белгiсi бойынша.

Салықтарды салу объектiсi бойынша, олар тура және жанама салықтар болып бөлiнедi.

Тура салықтар - салық төлеушiнiң кiрiсi мен мүлкiнен тiкелей төленген салықтар. Олар өз кезегiнде нақты және жеке салықтарға жiктеледi. Нақты салықтар салық төлеушiлердiң мүлкiнiң (меншiгiнiң) кейбiр түрлерiне (үй, жер, кәсiп, ақшалай капитал және т. с. с. ) салынады. Жеке тура салықтар - бұл жеке адамдар мен заңды ұйымдардың табыстары мен мүлкiне салынатын салықтар. Нақты салықтардын айырмашылығы - жеке салық салу әрбiр салық төлеушiнiң жек табысы мен мүлкiн де, оның қаржы жағдайын да ескередi.

Жанама салықтар - баға немесе тарифке үстеме түрiнде белгiленген салық төлеушiнiң кiрiстерi мен мүлкiне тiкелей байланысты емес салықтар. Жанама салықтарға қосылған құнға салынатын салық, акциздер жатады. Жанама салықтарға сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметтен түсетiн түсiмдер де (кеден баждары түрiндегi, экспортқа немес импортқа салынатын салық түрiндегi кеден кiрiстерi, iшкi рынокте сатылатын тауарлар бағасы мен олардың фактуралық құнының айырмасы) жатады.

Жанама салықтар мемлекеттiң фискалдық мүшелерiн бiлдiредi. Оларды саналы қолдану баға белгiлеудiң процесiне жағымды ықпал жасауы және тұтынудың құрылымына әсер етуi мүмкiн.

Жанама салықтар салудың мәнi салықтың тауар бағасына (немесе қызметтiң тарифiне) қосылатындығында, кiрiстiрiлетiндiгiнде. Бұл жағдайда салықты тауардың (қызметтiң) нақты тұтынушысы төлейдi, алайда тұтынушы мен мемлекет арасында тiкелей байланыс болмайды.

Салықты алатын және оған билiк жасайтын органға қарай орталық (жалпымемлекеттiк) және жергiлiктi салықтарды ажыратады.

Пайдалану тәртiбiне қарай барлық салықтар жалпы және мақсатты (арнаулы) болып бөлiнедi.

Жалпы салықтар тиiстi деңгейлердегi бюджеттерде шоғырландырылады және жалпымемлекеттiк қажеттiлiктердi қаржыландыруға пайдаланылады. Мақсатты (арнаулы) салықтардың нысаналы арналымы болады және әдеттегiдей түрлi арнаулы қорлардың қаржы базасын құруға арналады.

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Салықтардың экономикалық-қаржылық негіздері, даму жолдары
Бюджет - салық саясаты туралы
Фискалдық саясаттың қабылданатын шараларының уақыттылығы
Фискалдық саясат және ондағы салықтық реттеу
Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны
Ұлттық экономика мемлекеттік реттеудугі салық саясаты
Салықтық есепке алу ережесі
Қазақстан Республикасының фискалды саясат ерекшеліктері
Мемлекеттің кіріс жүйесіндегі кедендік төлемдерінің мәні, түрлері және алу ерекшеліктері
Еркін сауда саясаты
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz