Буферлік жүйелердің адам ағзасы үшін маңызы


І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
А) Буферлік жүйелер
В) Буферлік әсер
С) Буферлік сиымдылық
Д) Адам қанының буферлік жүйесі
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер
Буферлік жүйелердің адам ағзасы үшін маңызы жоғары. Адам қаны буферлік жүйелерге жатады. Адам ағзасында әсіресе, бүйректің бөліп шығару және өкпенің тыныс алу қызметтері үшін буферлік жүйелердің маңызы жоғары. Адам ағзасындағы сұйықтықтар (қан, ұлпа сұйықтығы, лимфа т.б.) қасиетінің бірі - олардағы сутегі иондарының тұрақты кон-центрациясын көрсетуі. Ағза сұйықтығының қышқылдылығының тұрақты болуының маңызы зор.
Буферлі жүйелер деп қышқылдың немесе сілтінің аз мөлшерін қосқанда, сонымен қатар сұйылтқанда, сутек иондарының концентрациясы, яғни рН өзгермейтін ерітінділерді айтады.
Адам ағзасындағы рН деңгейін сақтап туру буферлі жүйелердің көмегімен жүзеге асырылады.
Буферлі ерітінділер әдетте әлсіз қышқыл мен кушті негіз тұзының қоспасында (CH3CООH+CH3COONa 4 ацетатты буферлі қоспа) немесе әлсіз негіз бен оның күшті қышқыл тұзының қоспасынан (NH4OH+NH4CI аммиакты буферлі қоспа) тұрады. Сонымен бірге, әлсіз қышқылдардың қышқыл және орта тұздарының (NaHCО3+Na2C03 карбонатты буферлі қоспа) немесе екі кышқыл түздарының қоспасы (NaН2РО4+NaHPО4 фосфатты буферлі коспа) буферлік қасиет көрсетеді.
Буферлі ерітіндіге қышқыл не сілті косқанда, не болмаса оларды сұйылтқанда рН өзгермей түрақты болуын буферлік әсер деп атайды.
Әлсіз қышқыл мен оның сілтілік тұзынаң тұратын буферлі ерітіндіге (CH3COOH+CH3COONa) күшті қышқыл қосқандағы оның буферлік әсерін былай түсіндіреді: Күшті кышқыддың Н+ иондары тұздың аниондарымен байланысып, әлсіз қышқылдың диссоциацияланбайтын молекулаларын түзеді. Мысалы:
CH3COONa+HCl ↔ CH3COOH+NaCl
ал күшті негіз қосқанда ОН иондары Н+ қосылып Н2О молеқулаларын түзеді:
СНзСООН+NaOH ↔ CH3COONa+H20
Әлсіз негіз бен оның тұзынан тұратын ерітіндінің
NH4OH+NH4CI буферлік әсерін былай түсіндіреді:
Күшті қышқыл қосқанда
NH40H + HC1 → NH4Cl + H20
Күшті негіз қосқанда
NH4CI+NaOH→NH4OH+NaCl
Буферлі ерітінділердің белгілі шамада рН-ты ұстау қасиеті де міне осында жатыр.
1. Патсаев Ә.Қ, Шитыбаев С.А, Төребекова Г.А. «Физикалық және коллоидтық химия» Шымкент, 2010 ж.154-163 бет
2. Патсаев Ә.Қ, Шитыбаев С.А, Қ.Н. Дауренбеков «Бейорганикалық және Физколлоидтық химия» Шымкент, 2004 ж.144-153 бет
3. Патсаев Ә.Қ, Жайлау С.Ж, Шыназбекова Ш.С, Махатов Б.Қ, «Аналитикалық химия» Шымкент, 2007 ж . 80-87 бет
4. Т.С. Сейтембетова «Химия», Алматы, Білім. 1994ж
5. www.google.kz

Пән: Химия
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 10 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
бот арқылы тегін алу ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
А) Буферлік жүйелер
В) Буферлік әсер
С) Буферлік сиымдылық
Д) Адам қанының буферлік жүйесі
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер

Буферлік жүйелердің адам ағзасы үшін маңызы жоғары. Адам қаны буферлік жүйелерге жатады. Адам ағзасында әсіресе, бүйректің бөліп шығару және өкпенің тыныс алу қызметтері үшін буферлік жүйелердің маңызы жоғары. Адам ағзасындағы сұйықтықтар (қан, ұлпа сұйықтығы, лимфа т.б.) қасиетінің бірі - олардағы сутегі иондарының тұрақты кон-центрациясын көрсетуі. Ағза сұйықтығының қышқылдылығының тұрақты болуының маңызы зор.
Буферлі жүйелер деп қышқылдың немесе сілтінің аз мөлшерін қосқанда, сонымен қатар сұйылтқанда, сутек иондарының концентрациясы, яғни рН өзгермейтін ерітінділерді айтады.
Адам ағзасындағы рН деңгейін сақтап туру буферлі жүйелердің көмегімен жүзеге асырылады.
Буферлі ерітінділер әдетте әлсіз қышқыл мен кушті негіз тұзының қоспасында (CH3CООH+CH3COONa 4 ацетатты буферлі қоспа) немесе әлсіз негіз бен оның күшті қышқыл тұзының қоспасынан (NH4OH+NH4CI аммиакты буферлі қоспа) тұрады. Сонымен бірге, әлсіз қышқылдардың қышқыл және орта тұздарының (NaHCО3+Na2C03 карбонатты буферлі қоспа) немесе екі кышқыл түздарының қоспасы (NaН2РО4+NaHPО4 фосфатты буферлі коспа) буферлік қасиет көрсетеді.

Буферлі ерітіндіге қышқыл не сілті косқанда, не болмаса оларды сұйылтқанда рН өзгермей түрақты болуын буферлік әсер деп атайды.
Әлсіз қышқыл мен оның сілтілік тұзынаң тұратын буферлі ерітіндіге (CH3COOH+CH3COONa) күшті қышқыл қосқандағы оның буферлік әсерін былай түсіндіреді: Күшті кышқыддың Н+ иондары тұздың аниондарымен байланысып, әлсіз қышқылдың диссоциацияланбайтын молекулаларын түзеді. Мысалы:
CH3COONa+HCl -- CH3COOH+NaCl
ал күшті негіз қосқанда ОН иондары Н+ қосылып Н2О молеқулаларын түзеді:
СНзСООН+NaOH -- CH3COONa+H20
Әлсіз негіз бен оның тұзынан тұратын ерітіндінің
NH4OH+NH4CI буферлік әсерін былай түсіндіреді:
Күшті қышқыл қосқанда
NH40H + HC1 -- NH4Cl + H20
Күшті негіз қосқанда
NH4CI+NaOH--NH4OH+NaCl
Буферлі ерітінділердің белгілі шамада рН-ты ұстау қасиеті де міне осында жатыр.
Буферлік әсерді су, ондағы еріген қышқыл (негіз) және тұз арасындағы тендікті сақталуымен түсіндіреді. Ерітіндіге әлсіз қышқылдың тұзын қоссақ, ол қышқылдың диссоциациясын тежейді, ал егер әлсіз қышқыл (ерітіндіде) қоссақ, тұздың гидролизденуін тежейді. Мысал ретінде әлсіз қышкыл мен оның тұзынан тұратын буферлі қоспаны қарастырайық. Әлсіз қышқыл ерітіндіде былай диссоциацияланады:
НАп -- Н+ + Ап-
Әрекеттесуші массалар заңы бойынша әлсіз қышқылдың электролиттік диссоциация тұрақтысын былай жазады:

Мұндағы [НАп] - диссоциацияға ұшырамаған қышқыл молекулаларының тепе-теңдік концентрациясы [НАп]=СНАп; ал [А-] - тұз және қышқыл диссоциацияланғанда түзілетін аниондардың тепе-тендік концентрациясы, шартты түрде [А-] ꞊ Стүз десек, онда жоғарыдағы тендеуге

тепе-теңдік концентрация мәндерін қойып, оны логарифмдесе, жалпы түрде мынаған келеді:

Негіздік буферлі жүйелердің рН былай есептеледі:

Бұл теңдеулерден байқайтынымыз, берілген құрамдағы буферлік ерітіндінің рН қышқыл және түз, немесе негіз және түз концентрацияларының қатынасымен анықталады, сондықтан оларды сұйылтқанда ерітінді рН өзгермейді. Себебі ерітінді көлемі өзгергенде әр құрамдастың (компоненттің) концентрациясы бірдей өзгереді.
Буферлік әсердің сақталу шегін буферлік сиымдылықпен береді. Ол біртіндеп күшті қышқыл не негіз қосқанда буферлі ерітіндінің өзінің рН-ын тұрақты етіп сақтап қалу қасиетін анықтайды.
Буферлік сиымдылық деп 1л буферлі ерітіндінің рН ын бір бірлікке өзгерту үшін оған қосуға қажетті күшті қышқылдың (НСІ) не күшті негіздің (NaOH) эквивалентті концентрациясын айтады. Буферлік сиымдылықты В мына тендеумен есептейді:

С-күшті қышқылдың не негіздің эквивалентінің мольдік массасының саны (концентрациясы). Буферлі сиымдылық буферлі ерітінділер компоненттерінің табиғатына және жалпы концентрацияларына, олардың концентрацияларының қатынастарына тәуелді. Буферлі ерітінді компоненттерінің концентрациялары неғұрлым жоғары және компонент концентрацияларының қатынастары 1 санына жақындаса, буферлік сиымдылық соғұрлым жоғары болады.
Буферлік сыйымдылық біренеше факторларға тәуелді:
1. Қышқылдық-негіздік компонент саны неғұрлым көп болған сайын бұның буферлік сиымдылығы жоғары болады.
2.Буферлік сиымдылық буферлі ертінділердің компонент концентрациясының әрекеттесуіне тәуелді яғни буферлі ертіндінің рН тәуелді. Буферлі сиымдылық компонент концентрациясы артқан сайын жоғарылайды.
Буферлі ерітінділердің буферлік қасиеттер көрсететін аймағы рН=рК+-1 арасында орналасады.
Бұл қатынастар үшін:

және рН = рК - lg (101) рК-1 тең болады.
Демек берілген қышқыл және түз (немесе негіз және тұз) жұбынан рН мәні рК+-1 аралығындағы буферлі ерітінділерді дайындауға болады.
Егер Сқыш=Стұз болса, онда рН=рК. Мысалы: рКсн3соон=4,75, бұл буфердің буферлік әсері 3,75 - 5,75 аралығында орналаспақ.
Буферлі жүйелер сапалық және сандық талдауда ерітіндінің рН-ын бірқалыпты сақтау үшін кең пайдаланылады. Мысалы, Ва2+ катионын Sr2+ мен Са2+-ден калий дихроматымен бөлген кезде ацетатты буферді қолданады.
Көптеген органикалық реагенттермен жүретін, түсі әртүрлі реакциялар ерітіндінің белгілі бір рН мәнінде жүреді. Мысалы, Ni2+ катионын диметилглиоксиммен анықтағанда реакция аммиакаты буфер ортасыңда жүреді.
Биологиялық сұйықтардың рН тұрақты шамасымен сипатталады, оның бұл шамадан ауытқуы шектелген. Сұйық ортаның қышқылдылығын тұрақты сақтап тұру адам ағзасының қызметі үшін маңызы жоғары.
рН реттеу қызметін буферлі жүйелер атқарады. Олар сұйық ортадағы рН мәнін және гомеостазды сақтап тұрушы қызмет атқарады.
Буферлік жүйелердің адам ағзасы үшін маңызы жоғары. Адам қаны буферлік жүйелерге жатады. Адам ағзасында әсіресе, бүйректің бөліп шығару және өкпенің тыныс алу қызметтері ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
«Жоғарғы температураның үй қояндарының ph көрсеткішіне әсері»
Ерітінді
Жасуша тіндерінің патологиясы
Тірі ағзадағы ерітінділердің маңызы. Буферлі ерітінділер
Протолиттік теорияның негізгі қағидалары
Қан эритроцит осмостық резистенттілігіне төмен диапазонды сәулелердің әсерін зерттеу
Буферлік жүйелердің биологиялық маңызы
Ерітінді туралы түсінік
Қанның негізгі көрсеткіштері
Педагогикалық құндылықтар туралы түсінік
Пәндер