Ұлы Француз буржуазиясының ревалюциясы


Мазмұны
Кіріспе . . 3
I бөлім, ¥лы Француз буржуазиясының ревалюциясы …. . ………. …… 8
- Ревалюцияның негізгі себептері. . . 8
- Алдынғы қатарымыз буржуазия мен халық бұқарасының идеялары . . . 15
II бөлім, Революцняның ахуал. . … 21
- Ревалюцияның басталуы ұлы буржуазия өкімет басында. . …21
- Якобиншілдердің халықпен байланысы . . 30
III бөлім. Аграрлық мәселенің шешімдері . . . 37
- 1792-1793 жылдар халық көтерілісінің шиеленісуі . . 37
- Якобиншілер диктатурасының ең жоғарғы кезеңі . . . 43
- Якобиншілердің агаралық саясаты . 46
Қорытынды 51
Сілтемелер . . 54
Пайдаланылған әдебиеттер 55
Кіріспе
XVII ғасыр жаңа заман тарихында өзгеріске толы болды. Бүтін Европа территориясында Англия мен Галандия шығарылды салдарынан феодалдық қоғам өктімдік етті, сондай - ақ қирамайтын абсалютты монархия күші құрылды.
XVIII ғасырдың аралығында негізінен екінші жартысында Европалық континенттің түрлі өңірлерінде жэне оның шегарасынан ұзақтағы - жаңа аймақ америкада жоғары қарқынмен шаруашылық көтерілісі, халық азаттық үрысы сияқты топтың көтерілістер тұтанып кетті.
Айтарлықтай айрықша болмаған және аз естілетін феодалдық құрылыс іштен қиратушы күштерді бүзып келді. Олар: ең алдымен Англияда пайда болып онан соң Европа континенттеріне жэне барлық жерге кіріп келіп, лезде капиталистік өндірістің қарқындылығы көтерілді, жұмысы жоғары деңгейде бөлінген ірі орталықтандырылған ману фактуралар жоғары машиналы техникаға өтуге істелінген; қолға азырақ жинақталған, саяси жағынан дүрыс емес, бірақ эканомикалық жағынан өте күшті класс үлкен буржуазиялық капиталды.
Көпшілік қауым санасына үлкен күшке не болған революциялаушы жаңа идеялар мен көз қарастар орнығып алды. Орта ғасырлар схоластикасы, табиғатқа тәңірлік үстемдік туралы ескіріп қалған көрініс, көне заңды мөлшерлер, шіркеу догматтары. Мораль, феодалды қоғам салт - дәстүрі -барлығы сенімсіз және әшкереленген болды. Англиядан Ньютон және А. Смит, Франциядан Лавуазье жэне Руссо, Россиядан Ломоносов және Радишев Германиядан Лессинг және Кант және тағы басқалар өздерінің батыр ашық сөйлеулерімен алғашқы білім және қоғамның ой - пікірін көрсетіп берді, өклет көзқарастарымен халық ойларын оятты және алға басуға итермеледі, көне көзқарас бұзылып, жаңа игерілмеген гаризонт ашылды. Монарх жэне шеркеу бұйрықтарына сай қрамалды кітаптар жазылды, олардың авторлары тюрмаға жіберілді (зынданға), жер жүзіне жер аудартып қудалады, ізіне түсті және бақылауы бірақ тыйым салынған жаза
Және шектеуге қарамастан қынданда қудалау жолы қатаң сақталды, ескірген көпшілікқауым санасы қозғаушы күштің жеңілісіне барып тақалды.
Түрлі жеке сипаттаулар мен ой - пікірлерден бұл көрініс түрліше болды, оның арлығы түрлі амалдармен, және формалармен негізгі тарихи процесстің мазмұнын ашты, қоғам өркендеуіне жол анықталды, яғни даярланған бір қоғамды - эканомикалық формациядан басқасына -капиталистік феодализмге өтумен болады.
Дүниенің түрлі мемлекеттерінде бұл процесс түрліше болды. Англияда буржуазиялық ревалюция XVII ғасырда болды; оданда ертерек ол кішкене Галандияда болды. Теңіз жағалауы үшін Солтүстік Америкадағы Англиялық отарлар егемендіке жету кейіпіндегі ұрыстың буржуазиялық ревалюцияны тудырды XVIII ғасырдың 70-80 жылдарында болды. Европа континентіндегі көпшілік елдерде сондай - ақ Шығыс елдерінде талап етілген ескі феодалдық - өндірістік қарым - қатынасты бүзып және оны жаңа буржуазиялық - өндірістік қарым - қатынасқа ауыстыруға; буржуазияға тиісті жағдай жарату әлі дайындалған жоқ.
Жаңа өндіргіштік күшпен көне өндіргіштік - қатнас жоғары бағанасына көтерілген, ревалюцияның бүл тартпастық ұлылығы үшін күшті және қиын үрыс болып жатқан Европа континентіндегі жалғыз ел - Франция болды.
200 жыл аралығында Францияда абсалюттік тәртіптің өркендеуі Монархия өркендеуін кеңейтті жэне мықтап қойды. «Патша - күн» патшалық кезеңіне дейін жетті. Оны бүлай атаған XIV ғасырда (1643-1715) өзінің жоғары өркениетінде Людовик. XIV
Бірақ Людовик патшалығының соңғы жылдарында XIV - он жетінші және он сегізінші жүз жылдық шекарасында - абсалюттік тәртіп құлдырай бастады.
Бұл құлдыраудың негізгі себебі Людовик XIV - тің ізін (1715-1774) . Людовик XIV (1774-1792) өздерінің жеке сапаларын жол салушыларына жол берді, бұл көп буржуазиялық тарихтарында көп кескінделген. Себеп мынада болды яғни феодалды - абсалюттік құрылыс өзін жойды, елдердің әлеуметтік - эканомикалық байланыстары өркендеуі тоқтатылды және жолдары өзгертіледі.
Тағы да мысалға келтіретін болсақ XIV ғасырда Францияда капиталистік құлдырау болды. Жер қойнауында феодалды қоғам жай және басқышпен дамып келді, ол XVIII ғасырдың соңғы үшінші кезеңінде дамыған және кемеліне келген формада жетті. Жаңа өндіруші күш ұзақ эрі көп өткір феодалды өктемдік қатынасы мен қарама - қарсылыққа түсті. Ауыл шаруашылық. [4]
Ең болмағанда Франция XVIII ғасырдың екінші жартысында Европа елдері ішінде алдыңғы қатарлы, тек Англиядан экономикалық өркендеуі жағынан жол берген, бірақ ол аграрлы ел жағында арта қалған. Францияның 25 млн тұрғындарының шамсы 90% халқын шаруалар құрайды. Ауыл шаруашылығы Францияның экономикасының арта қалуының алғашқы негізі. Шамамен бір үш жылдың жерді өңдеу болмады және ол жердің барлығын аршалар басып қалды. Жерді өңдеу қүралдары мен формасы тіпті қарапайым: Францияның үлкен бөлігі үш жайлау басым болды, бірақ әлі екі жайлау сақталған; шөп егу кем кездесті. Өнім тіпті төмен - өте төмен болды Англиядан Францияда бөлек райондар кездеседі, мысалы Солтүстік батыста Кам және Лиллем аралығында, тағы да басқа патшалық жерлері яғни жақсы өңделгенде тіпті зор өнім беретін жерлер (қазіргі заман алдынғы қатарлы методымен) жерлер бай өнім келтірді. Осынлдай гүлденуші поляларды сондықтан және шығару көзделген. Барлық өндірімділік ауыл шаруашылығында тіпті онша үлкен болмай қалды жэне жиі қайталанған өнімсіздік тағыда төмендетті.
Зерттеу жұмысының өзектілігі : Францияның ревалюция алдындағы бүл ауыр ауыл шаруашылық жағдайы күшті феодалды қатынастардан ауылды сақтау және негіздеумен шартас.
Дюпон де Немур - французский экономист XVIII ғасырдың және осындай аттағы мектеп яғни физиократтардың жалғастырушысы шамамен 80% барлық шалғын дала дворяндар жэне дін басылары революциясы қарсаңына жатады деп есептеді, ормандар және тоған сулар патшалықтың шамамен 17-16% жыртылған жерлер кірді. Бүл есептеу аз немесе көп тұрыс деп есептелген болады яғни қолданылатын тоғай, орман жэне тоған сулар қатысында. Жыртылған жер қатынасы туралы мәселе басқаша. Оның көпшілік бөлігін шаруалар тарапынан өңделді олар - шаруалардың - басым көпшілігі жекеменшік жер иелері болған жоқ.
Феодалдар жеке жер иелері болды, да оларда шаруаларды пайдаланды.
Зерттеу жұмысының мақсаты : Жалпы жерге иелік ету тарихи бет бұрылысы XVI - XVIII ғасырлар аралығында болып өтті. XVIII ғасырдың соңына қарай шонжар қорларының астындағы жалпы жер көлемі болмашы ғана қалғаны көрініп түр. Бірақ, жерді өзіміз өңдемеуімізден, «өзіміздің» жердің өнімділігінен сеньор төмендеді оны қалпына келтіру үшін. «Ол» үшін шаруалар жерінде жұмыс атқару керек.
XVIII ғасырда Францияда шаруалардың жерді игеру формасының басымдылығы ценз болғандығын өз заманының атақты орыс тарихшысы И. В. Лугещкий дәлелдеп берді жэне франциялық оқымыстылар растады. Шаруалар тарапынан өңделген жерлер олардың жекеменшік жері емес, тек шартпен иелік еткен; ол оған яғни бұл үшін оларға сеньор - помещик - ценз немесе чинш деп аталатын төледі.
Ценз пен әшекейленген жиі ақшалы ауыспайтын форма қойылған, шаруалар нан салығы және сеньор төлеуге мәжбүр еді (шампар) шайқалушы бір жиырмалықтан бір алтылыққа дейінгі өнімнің төмендеуі, пайда бір жартыға дейін және бір он беске дейінгі өнімді.
Шампара помещик феодалдық заң және ішкі жеңілдіктерде қолданады.
Францияға кең таралған, цензбен әшекейленген аренде пайда болды. Сеньор өзінің иелігі майда қатысушыларға бөліп тастайды және оларды қысқа мерзімге шаруаларға арендаға береді, үлкен жер қатысушыларына ірі арендаторларға берілді.
Бұл жағдай тіпті бүкіл патшалық бөлімдеріне таралды, негізінен Оң түстіктегі және орталықтағы шеткі аймақтарда әліде болса шала дамыды. Шалалар сеньор жерлерінде жүмыс істейді, оларға бір үштіктен жартысын ашылған өнімнің берді және де төмен бағанада малайлар тұрды яғни ешқандай билігі жоқ өз жүмыс күшін кедейліктен бейшаралықтан сататын, билігі тек кішкентай жер жұлымында болып, ол оларды ірі жер иелеріне жолданушылықтан асырап қалмайды .
Бұл жүйенің жақын нәтижесі жер иелігінің бытыраңқылығы, техникалық жаңалықтарға кедергі болды, және ауыл шаруашылығын көркейту туралы методтың бұзылуына алып келді.
Англиядан өзгеше жэне тағы XVI - XVIII ғасыраралығында копиталистикалық қатнас помещиктер қүрған өздерінің жаңа шаруашылықтарына сенімді әрі терең кіріп барды, буржуазиялық ревалюцияға дейін осымен байланыстылар жаңасын қүрды яғни буржуазиялаушы ауылдарда. Францияда буржуазиялық революция қарсаңында шаруашылық қатынастың өркендеуі барлық ауылдарда жэне тағы басқа жерлерде тіптен әлсіз болды. [1]
Зерттеу міндеттері : «Еуропалық көлемдегі революция» деп атаған ұлы революциялардың ішіндегі ең бір сүбелісі - XVIII ғасырдың аяғындағы үлы Француз буржуазиялық револдюциясы. Сондықтан бүл зор оқиғаның себептерін, барысын, нәтижесін, тарихи маңызын оқып үйрену, тіпті тарихпен қызығушы қарапайым ізденушіге қажеттігін арттыру.
I бөлім. ¥лы Француз буржуазиясының ревалюциясы. 1. 1. Ревалюцияның негізгі себептері.
Франция XVII ғасырдың екінші жартысында абсолюттік монархия бола отырып, Батыс Европаның ең қуатты мемлекетіне айналды. Ол XIV Людовик патшалық қүрған кезде Испаниямен және Австриямен соғыста ірі жеңістерге жетті. Француздар мекендейтін барлық жерді дерлік қосып алды, ірі отарлар - Канада, Луизиана, Гаитй аралының бір бөлігі, Ост-Индияның бірқатар қалалары мен қамалдарын (түрлі түсті картаны қара) басып алды. Шаруалар көтерілісін қан-жоса етіп басу Францияда абсолютизмді уақытша нығайтты. Король сарайы қару-жарақ және сэн жиьаздарын жасайтын мануфактуралар, ерекше артықшылығы бар көпес компанияларын құруға жол берді. Әлі қабырғасы қатпаған буржуазияға бүл ұтымды болды. Ол алғашқы кезде абсолюттік монархияның тәртіптеріне көнді, тіпті, оларды қолдады да.
Алайда XVII ғасырдың аяғына қарай, әсіресе XVIII ғасырда жағдай өзгерді. Сауда мен өнеркэсіптің одан әрі дамуына байланысты буржуазияның күшейгені сонша дворяндардың дербес билеп-төстеуіне көнгісі келмеді. Феодалдық тэртіп ауыл шаруашылығының өсуіне басты кедергіге айнала бастады, өнеркэсіптің одан әрі дамуын қиындатты. Феодалдық-абсолюттік құрылыстың дағдарысы, міне, осында болды.
Ауыл шаруашылығының жағданы. Шаруаларды езу. Революция алдында Францияның халқы 25 млн. шамасындай адам болды. Бүлар негізінен шаруалар еді. Қалаларда не бары 2 млн. адам тұрды. Франция негізінен аграрлық ел еді. Бүкіл табыстың 3 / 4 -тен астамын ауыл шаруашылығы берді. Барлық жер дерлік дворяндар (сеньорлар) мен шіркеудің меншігі болды.
Жергілікті жағдайға байланысты жердің 7 5 -інен 4 / 5 -іне дейінгі бөлігін шаруалар үсақ учаске түрінде мүрагерлік жағдайда пайдаланды, олар помещиктер мен монастырьға қарайтын-ды. Жерді мырзаларша жыртатын ірі помещиктік шаруашылық болған жоқ. Шаруалар өз учаскелерін өңдеді,
сеньорлар мен шіркеудің пайдасына көптеген феодалдық міндеткерлік атқарды.
Король мен дворяндардың аң аулау жөніндегі шексіз правосы шаруа егістігіне үлкен зиянын тигізді. Шаруаларға егісгікті жоятын жабайы көгершін мен коянды күртуға қатал тыйым салынды. Аң аулаудың кызығына түскен аттылы сеньорлар шаруа егістігін таптады. Жүздеген сарай маңындағылары, атталыар- балылары бар корольдың аң аулауы айналадағы елді мекендерді күйзеліске ұшыратты.
Шаруалардың намысына тиетін міндеткерлік пен әдет-ғүрыптар да сақталды. Түнде мырзалардың ұйқысын бұзбау үшін шаруалар замок маңындағы көлшіктердің бақасын үркітіп отыруға тиіс еді. Сеньор кездесіп қалғанда шаруалар басын иіп, оның қолын сүюге міндетті болды.
Сеньордан кететін немесе оның үстінен шағым айтатын жер болмады. Сеньор шаруаларды өзі соттады немесе өзінің ырқынан шыкпайтын сот тағайындады. Шаруалар шіркеудің пайдасына көптеген алымдар немесе ақшалай, не заттай алынатын десятина деп аталатын төлем төледі. Мемлекеттік салық өнімге салынатын жыл сайынғы салық, двадцатина деп аталатын жер салығы, жан басы салығы, түзға салынатын салықтар да көп ауыртпалық түсірді.
Шаруалар жыл сайын адам басына еріксіз бағамен кем дегенде 7 қадақ тұз сатып алуға тиіс болды. Тұз сату мемлекет монополиясы болатын. Тұзды астыртын сатып алу жэне сату азапты жұмыспен жазаланды. Француз шаруаларының негізгі кәсіптерінің бірі шарап жасау болды. Шарапқа арнаулы салық салынды. [8]
Феодалдық төлемдер жэне шаруалардың сеньор пайдасына атқаратын жұмыстары, мемлекеттік салықтар мен шіркеу десятинасы диқан табысының көп бөлігін алды, оларды күйзеліске душар етті, жерін ұлғайтуға жэне өңдеуді жақсартуға керек қаржыдан айырды. Сонымен феодалдық тэртіп ауыл шаруашылығының өсуіне кедергі жасады. Шаруалар арасында барған сайын езуші сеньорларға, жоғары дін басылар мен король өкіметіне деген ашу-ыза қайнады. Алайда шаруалар өздерінің қараңғылығы және бытыраңқылығы нәтижесінде өз бетімен революцияға көтеріле алмады.
Буржуазия феодалдық тәртіптердің жойылуына, сеньорлардың жерді еркін сатып алып, сатуына, астық, шарап және басқа ауылшаруашылық товарларымен кедергісіз сауда жасауына мүдделі болды. Деревняда феодалдың тәртіптерді жою пісіп жетіліп келе жатқан революцияның басты мәселесіне айналды. Бұл буржуазиялық революция барысында абсолютизм мен феодализмге қарсы буржуазия мен шаруалардың одақтасуына жағдай жасады. Бай буржуазия өз үлесінің толық, меншік иесі пайдасына феодалдық міндеткерліктерді жоюды қалады.
Өнеркәсіп пен сауданың жағдайы. XVIII ғасырда Францияда өнеркәсіп пен сауда жедел дамыды. Парижде көптеген сәнді киімдер, түрлі мебель, сәнді арбалар, зергерлік бұйымдар шығарылды. Революция қарсаңында астана халқы жарты миллиондай адам болды. Оның негізгі бұқарасын қолөнершілер, кіші шеберлер, жұмысшылар қүрады. Олар негізінен қаланың шығыс бөлігі мен қала маңында тұрды.
Елдің солтүстік-шығысында мата, шілтер, жүн маталар өндіру ұлғая түсті. Лион жібек тоқу өндірісінің маңызды орталығна айналды. Орталықтанған ірі кәсіпорындар аз болды. Бұған корольдың қаружарақ шеберханасы, Брест пен Тулондағы металлургия заводтары жатты.
Елде қолөнер өндіртсі басым болды. Бірақ қолөнершілердің көпшілігі капиталистерге-алыпсатарлар мен шикізат тарйтушылардың кіріптарлығына түсті. Революция қарсаңында өнеркәсіпті ұйымдастырудың кең тараған түрі жүмысты қолөнершілрдің үйлеріне таратып беру болды.
Көтеген өндіріс ережелері бар ортағасырлық цехтардың сақталуы өнеркәсіпке айтарлықтай кедергі келтірді.
Франциядан астықты, шарапты және өнеркәсіп бұйымдарын шетке шығарудың өсуі француз буржуазиясының мықтап баюына әсерін тигізді.
Отарлармен сауда XVIII ғасырда 10 еседен астам ұлғайды. Бірақ шетке шығаруды негізінен корольдан отарларда қандай да болсын товарлармен сауда жасаудың айрықша правосын сатып алған компаниялар ғана жүргізе алды. Буржуазияның қалың бұқарасы бұл артықшылықты жоюды және барлық капитялистер үшін сауда кәсібіне толық бостандық беруді талап етті. Елде астық, шарап, өнеркәсіп товарларымен сауда жасау біртіндеп өсе берді. Алайда сансыз ішкі таможнялық баж салығы, елдің әр бөлігінде салмақ өлшемінің түрліше болуы оған кедергі келтірді.
Сеньорлар мен монастырьлар олардың иеліктері арқылы товар өткізгені үшін алым алды: провинциялардың шекараларында, қала заставаларында көптеген баж салығы алынды. Бір бөшке шараптың немесе бір қап астықтың бағасы алысқа тасымалдағанда бірнеше есе өсті. Ондаған мың солдаттар мен чиновниктер таможняларды күзетумен, баж салығын алумен шүғылданды.
Революцияның негізгі себептері, оның пісіп жетіле бастауы. Сонымен ауыл шаруашылығында да, өнеркәсіпке де, саудада да өндіргіш күштің өсуге кедергі болып келген ескірген феодалдық тәртіптерді жою қажеттігі пісіп жетті. Басқаша сөзбен айтқанда, өндіргіш күштердің өсуі ескірген феодалдық, өндірістік қатынастармен қайшылықта болды. Францияда пісіп жетіле бастаған буржуазиялық революцияның негізгі себебі, міне, осы еді. Жоғарыда айтылғандай, өндіргіш күштер мен өндірістік қатынастар арасындағы кайшылықтар XVII ғасырдағы ағылшын буржуазиялық революциясының да себебі болған еді.
Қоғамның өндіргіш күштерінің дамуы мен феодалдық өндірістік қатынастар арасындағы қайшылықтардың шиеленісуі-барлық буржуазиялық революциялардың негізгі себебі балды.
Король өкіметі феодалдық тәртіптерді табандылықпен қорғады, оны жоюға кедергі жасады, бүл шаруалардың, қолөнершілердің, буржуазияның, сондай-ақ уақыттың жаңа талаптарына феодалдық қүрылыстың сәйкес еместігін түсінген дворяндардан шықкан алдыңғы қатарлы адамдардың өрши түскен наразылығын тудырды. Революцияның пісіп жетілуі ұзаққа созылды, XVIII ғасырдың басынан, әсіресе оның екінші жартысында жеделдей түсті.
Сословиелік құрылыс. XVIII ғасырдағы Францияда ауыл ша-руашылығындағы, өнеркәсіп пен саудадағы феодалдық тәртіптер ғана қоғамдық дамуға матау болып қойған жоқ. Оған дворяндар мен дін басыларының артықшылығы, абсолюттік монархия, бүкіл феодалдық-абсолюттік кұрылыс кедергі болды.
Францияда халықтың ортағасырлық сословиеге бөлінуі сақталып келді. Біріншісі - дін басылары, екіншісі - дворяндар еді. Бұл артықшылық жағдайдағы екі сословие халықтың 4%-ке жуығын құрады. Бұлар салық төлемеді. Мемлекеттің жоғарғы қызмет орны дворяндардың қолында болды.
Артықшылық жағдайдағы екі сословие бірігіп зиялылар мен шіркеу феодалдарының тобын қүрады.
Революцияның алдында-ақ. Көптеген дворяндар саудамен және жұмысымен айналысқан, жалдамалы еңбекті қолданған, сөйтіп абсолютизмге шек қоюға мүдделі болған Англиядан өзгеше, Францияда мүндай алдыңғы қатарлы немесе жаңа дворяндар аз болды. Барлық дворяндар дерлік шаруалардың феодалдық міндеткерлігі есебінен өмір сіүрді, сондықтан революцияға өшпенділікпен қарады.
Буржуазия, шаруалар, қолөнершілер, жұмысшылар барлығы жиылып үшінші сословиені қүрады.
Арамтамақ дворяндардың азғындауы жэне әулеттер. XVIII ғасырда дворяндар мен король өкіметінің беделі бірте-бірте кеми берді. Дворяндар азғындай түсті. Олар енді әскери қызметпен де, чиновниктік қызметпен де жанын кинағысы келмеді, король сарайының маңында тұруға тырысты, сөйтіп барған сайын пайдасыз, думанды сословиеге айналды. Феодалдық тэртіптердің озбырлығы нэтижесінде Францияның шаруашылық жағынан Англиядан артта қалуы соғыста жеңіліп қалуына жағдай жасады. Флот қүлдырап, ағылшын флотынан әлдеқайда әлсіз болды. Франция Англиямен Және Пруссиямен жүргізген Жетіжылдық соғыста (1756-1763) ауыр соққыға үшырағаннан кейін Канададан, Ост-Индиядағы барлық отарларынан дерлік айрылды. Бұл сәтсіздіктер буржуазияның наразылығын тудырды, әулетке шабуылды күшейтті. [6]
... жалғасыXVIII ғасырда король сарайы бұрынғыдан да сәнденді, алайда оның сырттай жарқыраған көрінісі тамыры терең кеткен іріп-шіруді және абсолюттік монархияның дағдарысын бүркемеледі. Король XV Людовик уақытының көбін ойын-сауықпен, аңшылықпен өткізді. Өкіметті министрлер мен корольдың сүйікті әйелдері басқарды.
Дворяндар мен ақсүйектердің көпшілігі ойын-сауыққа беріліп, азғындық өмір сүрді.
Әдетте, жоғарғы мансап ақшаға сатылды, сатып алынды немесе сарай маңындағы байланыстар негізінен, көбіне тегіне немесе жеке өзінің өктемдігіне қарай ешбір қабілетсіз адамдарға таратылды, бұл әскери іс пен елді басқарудың күлдырап кетуіне себепші болды.
Үлде мен бүлдеге оранып, байлық қызығына шомылған ақсүйектер, болашаққа немқүрайды қарады. «Өзімізден кейін топан су қаптаса да мейлі» деген сөзді XV Людовик айтты деседі. Абсолюттік монархия мен феодалдық тәртіптерді талқандаған революция сол топаң су болды.
XV Людовик қайтыс болғаннан кейін мінезсіз, дөрекі XVI Людовик таққа отырды. Ой-өрісі тапшы және жалқау король мемлекет ісіне жолағысы келмеді, оны король советінде талқылағанда көңіл бөлмей, советте қалғып отыратын. Оның ең ұнататын кэсібі тамақты тоя жеу, аң аулау, ағаш ұсталығы болды. Ол халық тағдырына немқұрайды қарады.
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz