Ұлы Француз буржуазиясының ревалюциясы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I бөлім, ¥лы Француз буржуазиясының ревалюциясы ... ... ... ... ... .8
1.1. Ревалюцияның негізгі себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.2. Алдынғы қатарымыз буржуазия мен халық бұқарасының идеялары ... 15

II бөлім, Революцняның ахуал ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.1. Ревалюцияның басталуы ұлы буржуазия өкімет басында ... ... ... ... .21
2.2. Якобиншілдердің халықпен байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 30

III бөлім. Аграрлық мәселенің шешімдері ... ... ... ... ... ... ... ... . 37
3.1. 1792.1793 жылдар халық көтерілісінің шиеленісуі ... ... ... ... ... ... 37
3.2. Якобиншілер диктатурасының ең жоғарғы кезеңі ... ... ... ... ... . 43
3.3. Якобиншілердің агаралық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51

Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 55
Кіріспе
XVII ғасыр жаңа заман тарихында өзгеріске толы болды. Бүтін Европа территориясында Англия мен Галандия шығарылды салдарынан феодалдық қоғам өктімдік етті, сондай - ақ қирамайтын абсалютты монархия күші құрылды.
XVIII ғасырдың аралығында негізінен екінші жартысында Европалық континенттің түрлі өңірлерінде жэне оның шегарасынан ұзақтағы – жаңа аймақ америкада жоғары қарқынмен шаруашылық көтерілісі, халық азаттық үрысы сияқты топтың көтерілістер тұтанып кетті.
Айтарлықтай айрықша болмаған және аз естілетін феодалдық құрылыс іштен қиратушы күштерді бүзып келді. Олар: ең алдымен Англияда пайда болып онан соң Европа континенттеріне жэне барлық жерге кіріп келіп, лезде капиталистік өндірістің қарқындылығы көтерілді, жұмысы жоғары деңгейде бөлінген ірі орталықтандырылған ману фактуралар жоғары машиналы техникаға өтуге істелінген; қолға азырақ жинақталған, саяси жағынан дүрыс емес, бірақ эканомикалық жағынан өте күшті класс үлкен буржуазиялық капиталды.
Көпшілік қауым санасына үлкен күшке не болған революциялаушы жаңа идеялар мен көз қарастар орнығып алды. Орта ғасырлар схоластикасы, табиғатқа тәңірлік үстемдік туралы ескіріп қалған көрініс, көне заңды мөлшерлер, шіркеу догматтары. Мораль, феодалды қоғам салт - дәстүрі -барлығы сенімсіз және әшкереленген болды. Англиядан Ньютон және А. Смит, Франциядан Лавуазье жэне Руссо, Россиядан Ломоносов және Радишев Германиядан Лессинг және Кант және тағы басқалар өздерінің батыр ашық сөйлеулерімен алғашқы білім және қоғамның ой - пікірін көрсетіп берді, өклет көзқарастарымен халық ойларын оятты және алға басуға итермеледі, көне көзқарас бұзылып, жаңа игерілмеген гаризонт ашылды. Монарх жэне шеркеу бұйрықтарына сай қрамалды кітаптар жазылды, олардың авторлары тюрмаға жіберілді (зынданға), жер жүзіне жер аудартып қудалады, ізіне түсті және бақылауы бірақ тыйым салынған жаза
Және шектеуге қарамастан қынданда қудалау жолы қатаң сақталды, ескірген көпшілікқауым санасы қозғаушы күштің жеңілісіне барып тақалды.
Түрлі жеке сипаттаулар мен ой - пікірлерден бұл көрініс түрліше болды, оның арлығы түрлі амалдармен, және формалармен негізгі тарихи процесстің мазмұнын ашты, қоғам өркендеуіне жол анықталды, яғни даярланған бір қоғамды - эканомикалық формациядан басқасына -капиталистік феодализмге өтумен болады.
Дүниенің түрлі мемлекеттерінде бұл процесс түрліше болды. Англияда буржуазиялық ревалюция XVII ғасырда болды; оданда ертерек ол кішкене Галандияда болды. Теңіз жағалауы үшін Солтүстік Америкадағы Англиялық отарлар егемендіке жету кейіпіндегі ұрыстың буржуазиялық ревалюцияны тудырды XVIII ғасырдың 70-80 жылдарында болды. Европа континентіндегі көпшілік елдерде сондай - ақ Шығыс елдерінде талап етілген ескі феодалдық - өндірістік қарым - қатынасты бүзып және оны жаңа буржуазиялық - өндірістік қарым - қатынасқа ауыстыруға; буржуазияға тиісті жағдай жарату әлі дайындалған жоқ.
Жаңа өндіргіштік күшпен көне өндіргіштік - қатнас жоғары бағанасына көтерілген, ревалюцияның бүл тартпастық ұлылығы үшін күшті және қиын үрыс болып жатқан Европа континентіндегі жалғыз ел - Франция болды.
200 жыл аралығында Францияда абсалюттік тәртіптің өркендеуі Монархия өркендеуін кеңейтті жэне мықтап қойды. «Патша - күн» патшалық кезеңіне дейін жетті. Оны бүлай атаған XIV ғасырда (1643-1715) өзінің жоғары өркениетінде Людовик. XIV
Бірақ Людовик патшалығының соңғы жылдарында XIV - он жетінші және он сегізінші жүз жылдық шекарасында - абсалюттік тәртіп құлдырай бастады.
Бұл құлдыраудың негізгі себебі Людовик XIV - тің ізін (1715-1774). Людовик XIV (1774-1792) өздерінің жеке сапаларын жол салушыларына жол берді, бұл көп буржуазиялық тарихтарында көп кескінделген. Себеп мынада болды яғни феодалды - абсалюттік құрылыс өзін жойды, елдердің әлеуметтік - эканомикалық байланыстары өркендеуі тоқтатылды және жолдары өзгертіледі.
Тағы да мысалға келтіретін болсақ XIV ғасырда Францияда капиталистік құлдырау болды. Жер қойнауында феодалды қоғам жай және басқышпен дамып келді, ол XVIII ғасырдың соңғы үшінші кезеңінде дамыған және кемеліне келген формада жетті. Жаңа өндіруші күш ұзақ эрі көп өткір феодалды өктемдік қатынасы мен қарама - қарсылыққа түсті.Ауыл шаруашылық. [4]
Ең болмағанда Франция XVIII ғасырдың екінші жартысында Европа елдері ішінде алдыңғы қатарлы, тек Англиядан экономикалық өркендеуі жағынан жол берген, бірақ ол аграрлы ел жағында арта қалған. Францияның 25 млн тұрғындарының шамсы 90% халқын шаруалар құрайды. Ауыл шаруашылығы Францияның экономикасының арта қалуының алғашқы негізі. Шамамен бір үш жылдың жерді өңдеу болмады және ол жердің барлығын аршалар басып қалды. Жерді өңдеу қүралдары мен формасы тіпті қарапайым: Францияның үлкен бөлігі үш жайлау басым болды, бірақ әлі екі жайлау сақталған; шөп егу кем кездесті. Өнім тіпті төмен - өте төмен болды Англиядан Францияда бөлек райондар кездеседі, мысалы Солтүстік батыста Кам және Лиллем аралығында, тағы да басқа патшалық жерлері яғни жақсы өңделгенде тіпті зор өнім беретін жерлер (қазіргі заман алдынғы қатарлы методымен) жерлер бай өнім келтірді. Осынлдай гүлденуші поляларды сондықтан және шығару көзделген. Барлық өндірімділік ауыл шаруашылығында тіпті онша үлкен болмай қалды жэне жиі қайталанған өнімсіздік тағыда төмендетті.
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Францияның ревалюция алдындағы бүл ауыр ауыл шаруашылық жағдайы күшті феодалды қатынастардан ауылды сақтау және негіздеумен шартас.
Дюпон де Немур - французский экономист XVIII ғасырдың және осындай аттағы мектеп яғни физиократтардың жалғастырушысы шамамен 80% барлық шалғын дала дворяндар жэне дін басылары революциясы қарсаңына жатады деп есептеді, ормандар және тоған сулар патшалықтың шамамен 17-16% жыртылған жерлер кірді. Бүл есептеу аз немесе көп тұрыс деп есептелген болады яғни қолданылатын тоғай, орман жэне тоған сулар қатысында. Жыртылған жер қатынасы туралы мәселе басқаша. Оның көпшілік бөлігін шаруалар тарапынан өңделді олар - шаруалардың - басым көпшілігі жекеменшік жер иелері болған жоқ.
Феодалдар жеке жер иелері болды, да оларда шаруаларды пайдаланды.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Жалпы жерге иелік ету тарихи бет бұрылысы XVI — XVIII ғасырлар аралығында болып өтті. XVIII ғасырдың соңына қарай шонжар қорларының астындағы жалпы жер көлемі болмашы ғана қалғаны көрініп түр. Бірақ, жерді өзіміз өңдемеуімізден, «өзіміздің» жердің өнімділігінен сеньор төмендеді оны қалпына келтіру үшін. «Ол» үшін шаруалар жерінде жұмыс атқару керек.
XVIII ғасырда Францияда шаруалардың жерді игеру формасының басымдылығы ценз болғандығын өз заманының атақты орыс тарихшысы И.В.Лугещкий дәлелдеп берді жэне франциялық оқымыстылар растады. Шаруалар тарапынан өңделген жерлер олардың жекеменшік жері емес, тек шартпен иелік еткен; ол оған яғни бұл үшін оларға сеньор - помещик - ценз немесе чинш деп аталатын төледі.
Ценз пен әшекейленген жиі ақшалы ауыспайтын форма қойылған, шаруалар нан салығы және сеньор төлеуге мәжбүр еді (шампар) шайқалушы бір жиырмалықтан бір алтылыққа дейінгі өнімнің төмендеуі, пайда бір жартыға дейін және бір он беске дейінгі өнімді.
Шампара помещик феодалдық заң және ішкі жеңілдіктерде қолданады.
Францияға кең таралған, цензбен әшекейленген аренде пайда болды. Сеньор өзінің иелігі майда қатысушыларға бөліп тастайды және оларды қысқа мерзімге шаруаларға арендаға береді, үлкен жер қатысушыларына ірі арендаторларға берілді.
Бұл жағдай тіпті бүкіл патшалық бөлімдеріне таралды, негізінен Оң түстіктегі және орталықтағы шеткі аймақтарда әліде болса шала дамыды. Шалалар сеньор жерлерінде жүмыс істейді, оларға бір үштіктен жартысын ашылған өнімнің берді және де төмен бағанада малайлар тұрды яғни ешқандай билігі жоқ өз жүмыс күшін кедейліктен бейшаралықтан сататын, билігі тек кішкентай жер жұлымында болып, ол оларды ірі жер иелеріне жолданушылықтан асырап қалмайды .
Бұл жүйенің жақын нәтижесі жер иелігінің бытыраңқылығы, техникалық жаңалықтарға кедергі болды, және ауыл шаруашылығын көркейту туралы методтың бұзылуына алып келді.
Англиядан өзгеше жэне тағы XVI - XVIII ғасыраралығында копиталистикалық қатнас помещиктер қүрған өздерінің жаңа шаруашылықтарына сенімді әрі терең кіріп барды, буржуазиялық ревалюцияға дейін осымен байланыстылар жаңасын қүрды яғни буржуазиялаушы ауылдарда. Францияда буржуазиялық революция қарсаңында шаруашылық қатынастың өркендеуі барлық ауылдарда жэне тағы басқа жерлерде тіптен әлсіз болды. [1]
Зерттеу міндеттері: «Еуропалық көлемдегі революция» деп атаған ұлы революциялардың ішіндегі ең бір сүбелісі - XVIII ғасырдың аяғындағы үлы Француз буржуазиялық револдюциясы. Сондықтан бүл зор оқиғаның себептерін, барысын, нәтижесін, тарихи маңызын оқып үйрену, тіпті тарихпен қызығушы қарапайым ізденушіге қажеттігін арттыру.
Әдебиеттер
1. Домнич М. Великая французская буржуазкая революция и
католическая церковь.- М, 1960, С. 6.
2. Домнич.М. Великая французская буржуазная революция и каталическая
церковь.- М, 1960, С. 17.
3. История Франции.- М., 1972. Т. I. С. 311.
4. Кислица Н. А. Французская буржуазкая революция. 1789—1794 гг.
М., 1968. С. 27—28
5. Кислица Н. А. Французская буржуазная революция. 1789-1794
гг-. М., 1968. С. 99.
6. Кислица Н.А. Французская буржуазная ревалюция - М., 1979, С. 237.
7. Кропоткин П. А. Великая фраицузская революция 1789—1793.- М., 1979. С. 94.
8. Кропоткин П. А. Великая фраицузская революция 1789—1793. -М., 1979. С. 328.
9. Ленин В. И. Шығармаларының толық жинағы. 26-том, 231 -бет.
10. Ленин В. И. Шығармаларының толық жинағы. 32-том, 241-бет.
П.Ленин В. И. Шығармаларының толық жинағы. 38-том, 405-бет.
12. Ленин В.И. Шығ. 34-том. 222-бет.
ІЗ.ЛенинВ. И. Шығармаларының толық жинагы. 31-том, 139-бет.
14. ЛенинВ. И. Шығармаларының толық жинағы. 34-том, 57-бет.
15. Левандоаский А. П, Сердце моего Марата. М., 1979, С. 37.
16. Манфред А. 3. Великая французская буржуазная революция.- М., 1956, С. 21.
17. Манфред А. 3. Великая французская буржуазная революция. -М., 1956. С. 77—78.
18. Манфред А. 3. Великая франсузкая буржуазная революция, -М., 1956. С. 192.
19. Маркс К., Энгельс Ф. Таңдалмалы шығармалар. - Алматы, 1956,
20. Маркс К., Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1956. І-том. 117- бет.
21. Маркс К., Экгельс Ф. Таңдамалы шығармалар. -Алматы, 1956 1-том. 120-бет.
22. Маркс К., Энгельс Ф. Соч. Т. 4. С. 364.
23. Маркс К., Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1956, І-том. 121-бет.
24. Маркс К., Экгельс Ф. Таңдамалы хаттар. 39-бет.
25. Маркс К.,Энгельс ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1956 І-том. 139-бет.
26. Маркс К„ Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- А., 1956, І-том, 173-бет.
27. Маркс К., Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- А, 1956, 1-том, 173-
бет.
28. Маркс К., Энгельс Ф. 1956. 1-том. 222-бет.
29. Маркс К.5 Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1-том, 223-
бет.
30. Молок А.И. Июньские дни 1848 года в Париже.- М., 1948.
ЗІ.Новаяистория, М., 1978.4.1. С. 110.
32. Робеспьер М. Избранные произведения в 3 томах,- М., 1965.Т. 2. С. 141—187.
33. Хрестоматия по новой истории. 1963. Т. 1. С. 118.
        
        Мазмұны
Кіріспе ……………………………………………………………………….. 3
I бөлім, ¥лы ... ... ... ... ... ... ... буржуазия мен халық бұқарасының идеялары....15
II ... ... ... ... ұлы ... ... ... халықпен байланысы ……………………………….. 30
III бөлім. Аграрлық мәселенің шешімдері …………………………... 37
1792-1793 жылдар халық көтерілісінің шиеленісуі ………………….. 37
Якобиншілер диктатурасының ең ... ... ... ... ... ... …………………………………….46
Қорытынды ………………………………………………………………… 51
Сілтемелер …………………………………………………………………….. 54
Пайдаланылған әдебиеттер ……………………………………………… 55
Кіріспе
XVII ғасыр жаңа заман тарихында өзгеріске толы болды. ... ... ... мен ... ... салдарынан феодалдық қоғам
өктімдік етті, сондай - ақ қирамайтын абсалютты монархия күші құрылды.
XVIII ғасырдың ... ... ... ... Европалық
континенттің түрлі өңірлерінде жэне оның шегарасынан ұзақтағы – жаңа ... ... ... ... ... ... азаттық үрысы
сияқты топтың көтерілістер тұтанып кетті.
Айтарлықтай айрықша болмаған және аз ... ... ... іштен
қиратушы күштерді бүзып келді. Олар: ең алдымен Англияда пайда ... ... ... континенттеріне жэне барлық жерге ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде
бөлінген ірі орталықтандырылған ману фактуралар жоғары машиналы техникаға
өтуге істелінген; қолға азырақ ... ... ... ... ... ... жағынан өте күшті класс үлкен буржуазиялық капиталды.
Көпшілік қауым санасына үлкен күшке не болған ... ... мен көз ... ... ... Орта ғасырлар схоластикасы,
табиғатқа ... ... ... ... ... ... көне ... шіркеу догматтары. Мораль, феодалды қоғам салт - ... ... және ... ... ... Ньютон және А. Смит,
Франциядан Лавуазье жэне ... ... ... және ... ... және Кант және тағы ... ... батыр ашық
сөйлеулерімен алғашқы білім және қоғамның ой - ... ... ... ... ... ... оятты және алға басуға итермеледі, көне
көзқарас бұзылып, жаңа ... ... ... ... жэне ... сай ... ... жазылды, олардың авторлары ... ... жер ... жер ... ... ізіне түсті және
бақылауы бірақ тыйым салынған жаза
Және шектеуге қарамастан қынданда қудалау жолы ... ... ... ... қозғаушы күштің жеңілісіне барып тақалды.
Түрлі жеке сипаттаулар мен ой - пікірлерден бұл ... ... оның ... ... амалдармен, және формалармен негізгі тарихи
процесстің мазмұнын ашты, қоғам өркендеуіне жол анықталды, яғни ... ... - ... ... басқасына -капиталистік феодализмге
өтумен болады.
Дүниенің түрлі мемлекеттерінде бұл процесс түрліше болды. Англияда
буржуазиялық ревалюция XVII ... ... ... ... ол кішкене
Галандияда болды. Теңіз жағалауы үшін Солтүстік Америкадағы Англиялық
отарлар егемендіке жету ... ... ... ... XVIII ... 70-80 ... болды. Европа континентіндегі
көпшілік елдерде сондай - ақ Шығыс елдерінде талап етілген ескі феодалдық -
өндірістік қарым - ... ... және оны жаңа ... - ... - ... ... буржуазияға тиісті жағдай жарату әлі
дайындалған жоқ.
Жаңа өндіргіштік күшпен көне өндіргіштік - қатнас ... ... ... бүл тартпастық ұлылығы үшін күшті және қиын ... ... ... континентіндегі жалғыз ел - Франция болды.
200 жыл аралығында Францияда абсалюттік тәртіптің өркендеуі Монархия
өркендеуін кеңейтті жэне ... ... ... - күн» ... ... ... Оны бүлай атаған XIV ғасырда ... ... ... ... ... Людовик патшалығының соңғы жылдарында XIV - он жетінші және он
сегізінші жүз ... ... - ... ... ... бастады.
Бұл құлдыраудың негізгі себебі Людовик XIV - тің ізін (1715-1774).
Людовик XIV ... ... жеке ... жол ... ... бұл көп ... тарихтарында көп кескінделген. Себеп ... яғни ... - ... ... өзін ... ... ... -
эканомикалық байланыстары өркендеуі тоқтатылды және жолдары өзгертіледі.
Тағы да ... ... ... XIV ... ... капиталистік
құлдырау болды. Жер қойнауында феодалды қоғам жай және ... ... ол XVIII ... ... ... ... ... және кемеліне
келген формада жетті. Жаңа өндіруші күш ұзақ эрі көп ... ... ... мен ... - ... ... ... [4]
Ең болмағанда Франция XVIII ғасырдың екінші жартысында Европа елдері
ішінде алдыңғы қатарлы, тек Англиядан экономикалық өркендеуі ... ... ... ол аграрлы ел жағында арта ... ... 25 ... ... 90% халқын шаруалар құрайды. Ауыл ... ... арта ... ... ... ... бір үш
жылдың жерді өңдеу болмады және ол жердің барлығын аршалар басып қалды.
Жерді өңдеу қүралдары мен ... ... ... ... ... бөлігі
үш жайлау басым болды, бірақ әлі екі ... ... шөп егу ... Өнім ... ... - өте ... ... Англиядан Францияда бөлек
райондар кездеседі, мысалы ... ... Кам және ... аралығында,
тағы да басқа патшалық жерлері яғни жақсы өңделгенде тіпті зор өнім беретін
жерлер (қазіргі заман алдынғы қатарлы методымен) жерлер бай өнім ... ... ... ... және ... көзделген. Барлық
өндірімділік ауыл шаруашылығында тіпті онша үлкен ... ... жэне ... ... ... төмендетті.
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Францияның ревалюция алдындағы бүл ... ... ... ... ... қатынастардан ауылды сақтау және
негіздеумен шартас.
Дюпон де Немур - французский экономист XVIII ... және ... ... яғни физиократтардың жалғастырушысы шамамен 80% барлық шалғын
дала дворяндар жэне дін басылары революциясы қарсаңына жатады деп есептеді,
ормандар және ... ... ... ... 17-16% ... ... Бүл есептеу аз немесе көп тұрыс деп есептелген ... ... ... орман жэне тоған сулар қатысында. Жыртылған ... ... ... басқаша. Оның көпшілік бөлігін шаруалар ... олар - ... - ... ... ... жер ... ... жеке жер иелері болды, да оларда шаруаларды пайдаланды.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Жалпы жерге иелік ету ... бет ... — XVIII ... ... ... ... XVIII ... соңына қарай
шонжар қорларының астындағы жалпы жер көлемі болмашы ғана қалғаны көрініп
түр. Бірақ, жерді өзіміз ... ... ... ... ... оны ... келтіру үшін. «Ол» үшін шаруалар жерінде жұмыс
атқару керек.
XVIII ғасырда Францияда шаруалардың жерді игеру формасының ... ... өз ... ... орыс ... И.В.Лугещкий дәлелдеп
берді жэне франциялық оқымыстылар растады. Шаруалар тарапынан өңделген
жерлер олардың жекеменшік жері ... тек ... ... ... ол оған яғни
бұл үшін оларға сеньор - помещик - ценз ... чинш деп ... ... пен әшекейленген жиі ақшалы ауыспайтын форма қойылған, шаруалар
нан салығы және сеньор ... ... еді ... ... ... бір ... ... өнімнің төмендеуі, пайда бір жартыға
дейін және бір он ... ... ... ... ... заң және ішкі ... ... кең таралған, цензбен әшекейленген аренде пайда болды.
Сеньор өзінің ... ... ... бөліп тастайды және оларды қысқа
мерзімге шаруаларға арендаға ... ... жер ... ... ... ... тіпті бүкіл патшалық бөлімдеріне таралды, негізінен Оң
түстіктегі және орталықтағы ... ... ... ... шала ... ... жерлерінде жүмыс істейді, оларға бір үштіктен жартысын
ашылған өнімнің берді және де ... ... ... ... яғни ... жоқ өз ... ... кедейліктен бейшаралықтан сататын, билігі ... жер ... ... ол ... ірі жер ... ... ... .
Бұл жүйенің жақын нәтижесі жер иелігінің бытыраңқылығы, техникалық
жаңалықтарға ... ... және ауыл ... ... ... методтың
бұзылуына алып келді.
Англиядан өзгеше жэне тағы XVI - XVIII ... ... ... ... өздерінің жаңа шаруашылықтарына
сенімді әрі терең кіріп ... ... ... ... ... ... қүрды яғни буржуазиялаушы ... ... ... қарсаңында шаруашылық қатынастың өркендеуі барлық
ауылдарда жэне тағы ... ... ... ... ... ... ... «Еуропалық көлемдегі революция» деп атаған ұлы
революциялардың ішіндегі ең бір сүбелісі - XVIII ғасырдың аяғындағы үлы
Француз ... ... ... бүл зор оқиғаның себептерін,
барысын, нәтижесін, тарихи маңызын оқып ... ... ... ... ... қажеттігін арттыру.
I бөлім. ¥лы Француз буржуазиясының ревалюциясы.
1.1.Ревалюцияның негізгі себептері.
Франция XVII ғасырдың екінші ... ... ... ... ... ... ең ... мемлекетіне айналды. Ол XIV ... ... ... ... және Австриямен соғыста ірі ... ... ... ... ... дерлік қосып алды, ірі отарлар —
Канада, Луизиана, Гаитй аралының бір бөлігі, Ост-Индияның ... ... ... (түрлі түсті картаны қара) басып алды. Шаруалар ... етіп басу ... ... ... ... Король сарайы
қару-жарақ және сэн жиьаздарын жасайтын мануфактуралар, ерекше артықшылығы
бар көпес компанияларын құруға жол ... Әлі ... ... бүл ... ... Ол ... ... абсолюттік монархияның
тәртіптеріне көнді, тіпті, оларды қолдады да.
Алайда XVII ғасырдың аяғына қарай, ... XVIII ... ... ... мен ... одан әрі ... байланысты буржуазияның
күшейгені сонша дворяндардың дербес ... ... ... ... ауыл ... ... ... кедергіге айнала бастады,
өнеркэсіптің одан әрі дамуын қиындатты. Феодалдық-абсолюттік құрылыстың
дағдарысы, міне, осында болды.
Ауыл ... ... ... езу. ... ... халқы 25 млн. шамасындай адам болды. Бүлар негізінен шаруалар
еді. Қалаларда не бары 2 млн. адам тұрды. ... ... ... ... ... ... 3/4 -тен астамын ауыл шаруашылығы берді. Барлық жер
дерлік дворяндар (сеньорлар) мен шіркеудің ... ... ... байланысты жердің 75-інен 4/5-іне дейінгі бөлігін
шаруалар үсақ учаске түрінде ... ... ... ... мен ... ... ... мырзаларша жыртатын ірі
помещиктік шаруашылық болған жоқ. ... өз ... ... мен ... ... ... феодалдық міндеткерлік атқарды.
Король мен дворяндардың аң аулау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... егісгікті жоятын жабайы
көгершін мен коянды күртуға қатал ... ... Аң ... ... ... ... шаруа егістігін таптады. Жүздеген сарай
маңындағылары, атталыар- балылары бар ... аң ... ... ... ... ұшыратты.
Шаруалардың намысына тиетін міндеткерлік пен әдет-ғүрыптар да
сақталды. Түнде мырзалардың ... ... үшін ... ... ... бақасын үркітіп отыруға тиіс еді. Сеньор кездесіп қалғанда
шаруалар басын иіп, оның ... ... ... ... ... ... оның ... шағым айтатын жер болмады.
Сеньор шаруаларды өзі соттады ... ... ... ... ... ... шіркеудің пайдасына көптеген алымдар немесе ақшалай,
не заттай алынатын десятина деп аталатын төлем төледі. Мемлекеттік салық
өнімге ... жыл ... ... ... деп ... жер ... ... салығы, түзға салынатын салықтар да көп ауыртпалық түсірді.
Шаруалар жыл ... адам ... ... ... кем ... 7 қадақ тұз
сатып алуға тиіс болды. Тұз сату мемлекет монополиясы болатын. Тұзды
астыртын ... алу жэне сату ... ... ... ... негізгі кәсіптерінің бірі шарап жасау болды. Шарапқа арнаулы
салық салынды. [8]
Феодалдық төлемдер жэне ... ... ... ... ... ... мен шіркеу десятинасы диқан табысының ... ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға жэне өңдеуді
жақсартуға керек қаржыдан ... ... ... тэртіп ауыл
шаруашылығының өсуіне кедергі жасады. Шаруалар арасында барған сайын езуші
сеньорларға, жоғары дін басылар мен ... ... ... ... ... ... өздерінің қараңғылығы және бытыраңқылығы нәтижесінде өз
бетімен революцияға көтеріле алмады.
Буржуазия феодалдық тәртіптердің жойылуына, сеньорлардың ... ... ... сатуына, астық, шарап және басқа ... ... ... ... ... болды. Деревняда феодалдың тәртіптерді
жою пісіп жетіліп келе жатқан революцияның басты мәселесіне ... ... ... ... ... мен феодализмге қарсы буржуазия
мен шаруалардың одақтасуына жағдай жасады. Бай буржуазия өз ... ... иесі ... ... ... жоюды қалады.
Өнеркәсіп пен сауданың жағдайы. XVIII ғасырда Францияда ... ... ... ... ... көптеген сәнді киімдер, түрлі мебель, ... ... ... ... Революция қарсаңында астана халқы
жарты миллиондай адам болды. Оның негізгі бұқарасын қолөнершілер, кіші
шеберлер, ... ... Олар ... ... шығыс бөлігі мен қала
маңында тұрды.
Елдің солтүстік-шығысында мата, шілтер, жүн маталар өндіру ... Лион ... тоқу ... ... ... айналды. Орталықтанған
ірі кәсіпорындар аз болды. Бұған корольдың қаружарақ шеберханасы, Брест пен
Тулондағы ... ... ... қолөнер өндіртсі басым болды. Бірақ қолөнершілердің көпшілігі
капиталистерге—алыпсатарлар мен шикізат ... ... ... ... ... ... кең тараған түрі
жүмысты қолөнершілрдің үйлеріне таратып беру болды.
Көтеген өндіріс ережелері бар ... ... ... айтарлықтай кедергі келтірді.
Франциядан астықты, шарапты және өнеркәсіп бұйымдарын шетке шығарудың
өсуі француз буржуазиясының ... ... ... ... ... XVIII ғасырда 10 еседен астам ұлғайды. Бірақ шетке
шығаруды негізінен корольдан отарларда қандай да болсын товарлармен сауда
жасаудың ... ... ... ... ... ғана жүргізе алды.
Буржуазияның қалың бұқарасы бұл артықшылықты жоюды және барлық ... ... ... ... ... беруді талап етті. Елде астық, шарап,
өнеркәсіп товарларымен сауда жасау біртіндеп өсе берді. Алайда сансыз ... баж ... ... әр ... ... өлшемінің түрліше болуы
оған кедергі келтірді.
Сеньорлар мен монастырьлар олардың иеліктері арқылы ... ... алым ... ... шекараларында, қала заставаларында көптеген
баж салығы алынды. Бір ... ... ... бір қап ... бағасы алысқа
тасымалдағанда бірнеше есе өсті. Ондаған мың солдаттар мен чиновниктер
таможняларды күзетумен, баж ... ... ... ... ... оның ... ... бастауы. Сонымен
ауыл шаруашылығында да, өнеркәсіпке де, саудада да өндіргіш күштің өсуге
кедергі ... ... ... ... ... жою қажеттігі пісіп
жетті. Басқаша сөзбен айтқанда, өндіргіш күштердің өсуі ескірген ... ... ... ... ... пісіп жетіле бастаған
буржуазиялық революцияның негізгі себебі, міне, осы еді. ... ... ... мен ... ... ... XVII ғасырдағы ағылшын буржуазиялық революциясының да себебі
болған еді.
Қоғамның өндіргіш күштерінің дамуы мен феодалдық өндірістік ... ... ... ... ... ... балды.
Король өкіметі феодалдық тәртіптерді табандылықпен қорғады, оны жоюға
кедергі жасады, бүл шаруалардың, қолөнершілердің, буржуазияның, сондай-ақ
уақыттың жаңа ... ... ... ... ... түсінген
дворяндардан шықкан алдыңғы қатарлы адамдардың өрши түскен наразылығын
тудырды. Революцияның пісіп жетілуі ... ... XVIII ... ... оның ... ... ... түсті.
Сословиелік құрылыс. XVIII ғасырдағы Францияда ауыл ша-руашылығындағы,
өнеркәсіп пен саудадағы феодалдық тәртіптер ғана ... ... ... ... жоқ. Оған дворяндар мен дін басыларының артықшылығы,
абсолюттік монархия, бүкіл феодалдық-абсолюттік ... ... ... ... ... ... бөлінуі сақталып келді.
Біріншісі — дін басылары, екіншісі - дворяндар еді. Бұл ... екі ... ... 4%-ке жуығын құрады. Бұлар салық төлемеді.
Мемлекеттің жоғарғы қызмет орны дворяндардың ... ... ... екі ... ... ... мен ... тобын қүрады.
Революцияның алдында-ақ. Көптеген дворяндар саудамен және жұмысымен
айналысқан, жалдамалы еңбекті қолданған, сөйтіп абсолютизмге шек ... ... ... ... ... ... ... қатарлы немесе
жаңа дворяндар аз болды. Барлық дворяндар дерлік шаруалардың ... ... өмір ... сондықтан революцияға өшпенділікпен
қарады.
Буржуазия, шаруалар, қолөнершілер, жұмысшылар барлығы жиылып үшінші
сословиені қүрады.
Арамтамақ дворяндардың азғындауы жэне ... XVIII ... мен ... ... ... ... кеми берді. Дворяндар
азғындай түсті. Олар енді әскери ... де, ... ... ... кинағысы келмеді, король сарайының маңында тұруға тырысты, сөйтіп
барған сайын пайдасыз, ... ... ... ... ... нэтижесінде Францияның шаруашылық жағынан Англиядан артта қалуы
соғыста жеңіліп қалуына ... ... Флот ... ... ... ... болды. Франция Англиямен Және ... ... ... ... ауыр ... ... кейін Канададан,
Ост-Индиядағы барлық отарларынан ... ... Бұл ... ... ... ... шабуылды күшейтті. [6]
XVIII ғасырда король сарайы бұрынғыдан да сәнденді, ... ... ... көрінісі тамыры терең кеткен іріп-шіруді және абсолюттік
монархияның дағдарысын бүркемеледі. Король XV ... ... ... ... ... ... Өкіметті министрлер мен корольдың сүйікті
әйелдері басқарды.
Дворяндар мен ақсүйектердің көпшілігі ойын-сауыққа ... ... ... жоғарғы мансап ақшаға сатылды, сатып алынды немесе сарай
маңындағы ... ... ... ... ... жеке өзінің
өктемдігіне қарай ешбір қабілетсіз адамдарға таратылды, бұл әскери іс ... ... ... ... ... ... мен ... оранып, байлық қызығына шомылған ақсүйектер,
болашаққа немқүрайды ... ... ... ... су ... да мейлі»
деген сөзді XV Людовик айтты деседі. ... ... мен ... ... ... сол ... су ... Людовик қайтыс болғаннан кейін мінезсіз, дөрекі XVI Людовик таққа
отырды. ... ... және ... король мемлекет ісіне жолағысы келмеді,
оны король советінде талқылағанда көңіл бөлмей, советте қалғып отыратын.
Оның ең ұнататын ... ... тоя жеу, аң ... ағаш ... ... Ол
халық тағдырына немқұрайды қарады.
Король саясатта өзінің әйелі, Австрия принцессасы Мария-Антуанеттаның
кеңесін тьңдады. Корольдың, ысырапшыл, ... ... ... ... ... ... сақтап қалуды жан-тәнімен жақтады. Сән мен
той-думанға орынсыз ысырап күннен-күнге өсе берді. Реформа жасауды ... маңы ... ... ... ... король әйелінің талабы
бойынша қызаметтен қуылды. Халық ... ... ... жек ... ... ... сол деп ... және халық бүқарасы. Фраңцияның халқының саны жағынан көп,
үшінші сословиеге жататын негізгі ... ... ... ... эр ... Онда ... мануфактура қожайындары, банкирлер— буржуазия табы
басшы жағдайда болды.
Елде қаланың ұсақ буржуазиясы — ... ұсақ ... ... көп ... ... табы жаңа ғана ... бастады. Мануфактура
жұмысшыларының, цехтың кіші шеберлері мен ... ... ... ... ... маусымдық жұмысшылардың
жағдайы өте ауыр болды. Жұмыс күні күн шыққаннан қас қарайғанша созылды.
Қожайындар жұмысшыларға ... ... ... ... үшін айып
салды.
Үшінші сословиенің қай тобы болса да дворяндар мен дін ... ... және ... ... ... ... құрылыс пен абсолютизмді жою да пісуі жеткен буржуазияның
революцияның аса маңызды міндеттерінің бірі болды. ... ... ... ... ... ... айрылғысы келмеді. Буржуазия революңиялық
күреске аттануға дайын халық бұқарасынсыз ... ... ... ... ... Бірақ халық бұқарасы бытыраңкы болды, онда нақты қимыл
программасы болмады. Мұндай жағдайда революцияны тек буржуазия ғана ... ... ... халық бұқарасымен бірге ... ... ... ... үшін ... қалыптасты. Алайда буржуазия мен
халықтың төменгі тобының мақсаттары мүлде басқаша еді. ... ... баю ... ... ... ... тобы да буржуазия
сияқты, феодалдық тәртіптерді жоюға мүдделі болды, сонымен бірге ... да ... ... ... Алдынғы қатарымыз буржуазия мен халық бұқарасының
идеялары.
Католик шіркеуі абсолютизмді және феодалдық тәртіп атаулының ... ... ... де ... жаратты деген соқыр сенімді халық арасында
қолдауға тырысты. ... ... ... ... мен ғалымдар
революциядан бұрын-ақ ... ... мен ... ... ... Ол ... мен ... дінге қарсы қоюды, көтеріліп келе ... мен ... ... ... бас ... ... ... бұл
бағыты Ағарту деп аталып, оның өкілдері тарихқа XVIII ғасырдың ағартушылары
деген ... ... ... және ... ... ... ... ағартушыларына айтарлықөтай ықпал етті.
Ағартушылардың феодалдық тәртіптерге қарсы, жеке кәсіп-керліктің
еркіндігі, жеке адамды және қоғамды шіркеү мен ... ... ... ... ... ... аса зор ... болды — олар адамның ақыл-
ойын буржуазиялық революцияға әзірледі. XVIII ғасырдың ағартушылары озық,
идеялар ұсынды, яғни бұл ... күні ... ... ... ... ... енгізуге бағытгалды.
Дворян-чиновниктің баласы, ол аса көрнекті ағартушының бірі ... ... ... ... ... кеселін-король
өкіметінің бассыздығын, сарай маңындағылар мен ақсүйектердің жүгенсіздігін,
әділетсіз басқыншылық соғыстарды келемеждеді, халықты күйзеліске үшыратқан
салықтарды ... ... ... ең ... түрі ... ... ... монархия деп есептеді. Ол әсіресе, жеке ... және жеке ... бас ... ... тыйым
салатынынан» басқанын бәрімен айналысу мүмкіндігіне ерекше мән берді.
Монтескьенің ... ... ... буржуазияның және алдыңғы
қатарлы дворяндардың — абсолютизмді ... ... ... ... Оның идеялары бүкіл Европа мең Америкада кеңінен белгілі болды.
Вольтер (1694-1778). XVIII ... ... ... және ... ... ... ... мен пьесалардың авторы
Вольтер аса зор ықпалға ие болды. Оның шіркеуді және ... ... ... әрі ... ... ... әрі ... бейнелеуі оған өз
заманының алдынғы қатарлы адамдарының «ақыл-ой тәңірі» деген даңқ әкелді.
Шіркеулік түнекті, діни ... (бір ... ... және дін ... ... ... ... шықты. Ол корольдық шіркеуге карсы «сұмырайды таптаңдар» ... ... ... құдайды әрдайым табиғат құбылысы мен адамның әрекетіне
араластыру жөніндегі шіркеу ілімін мазақ ... ... ол ... ... жоқ.
Ол дінді халық үшін, халықты көнбісті жағдайда ... үшін ... ... ... ... ... көпке мэлім: «Егер күдай болмаған күнде, оны
ойдан шығару жөн болар еді». Вольтер кедейдерді ... ... ... ... ... және ... ... ұстау керек деді. Ол деревняға
«күдайсыздарды» орналастыратын болсс, сол жалғыз деревняның өзін басқару
мүмкін болмаған болар еді ... ... ... ... ... да ... ... Вольтерге
«байларды кедейлердің тонауын» қалайтын «жарлы-жақыбайдың» сәуегейлік ойы
сияқтанып көрінді. Ол дворяндардың артықшылығы ... егер ... ... ал ... «ер-тоқымын» арқалап туатын болса,
дворяндардың туа ... ... ... ... еді ... Дегенмен, ол
феодалдық міндеткерлікті жоюды тегін жүргізбей, сеньорлардан сатып алу
арқылы жүргізу қажет деп ... ... ... ... ... ... отырған «білімді де білікті» патша ағзам-философтан (данадан)
күтті.[9]
Вольтердің идеялары ... ... ... ... ... ... ... феодалдық тәртіптерді жоюды қалаған, бірақ
халық бүқарасынан ... ірі ... мен ... ... ... ... ... Монтескье сияқты революцияны
қаламаса да, өзінің феодализмді, абсолюттік ... және ... ... ... ... жетілуіне жағдай жасады. Руссо
(1712—1778). Швейцариядағы қолөнерші-сағатшының баласы Жан Жак ... ... қара ... үйір болды, қаланың бай шонжарларының оларға
қысымшылығын ... ... ... Руссо Францияға ... ... өмір ... оны таң ... ... дворяндардың
азғындығы мен ысырапшылдығын айыптап, ... ... ... ... ... ... революциясындағы левеллерлер
сияқты, ол да адамдар право жағынан тең болып туады, ел ... ... жэне ... ... ... ... бар деп ... Оның
мұраты бай да, кедейі де жоқ тең праволы ұсақ меншік иелерінің қоғамы еді,
мұнда бір-бірінің мүддесіне нұқсан келтірмей бәрі ... ... ... ... ұсақ ... қана заңды әрі эділетті деп есептеп, феодалдардың
меншігін жоюға, бай капиталистердің мүлкі мен ... ... ... Оның пікірі бойынша байларға салық ауыртпалығының ... ... салу үшін ... ... ... салынуы тиіс.
Осының барлығынан Руссоның халықтың қалың ... ... ... мен ... ... білдіретінін көреміз. Оның
кемшілігі қоғамның байлар мен ... ... ... үсақ ... ... ... сенуінде еді. Руссо жеке ... ... жер ... және сословиелік артықшылықсыз
қоғам құруды тілеп, іс жүзінде ол буржуазиялық қоғамды нығайтуды ... ... ... ұсақ ... ... айналды.
Мелье (1664—1729). Шаруаның баласы, кейін селолық священник Жан Мелье
шаруаның ... ... ... ... деревня кедейлеріне жан-тәнімен
берілді. Мелье өлгеннен кейін оның ... ... ... ... оның діни ... ... ... бәрі де жалған
екеніне, феодалдық тәртіптерді ғана емес, жерге жеке меншікті де түгелдей
жою ... көзі ... ... ... ... алдау деп, дворяндар мен корольдарды адам
денесіндегі қатыгез ... және ... ... ... нағыз
малғұндар», оларды аяусыз жою керек деп ... ... ... ... ... жою ... ... Ол жоқшылық, басқан,
сеньорлар мен дін басыларының қыспағындағы село кедейлерінің ... ... ... ... барлығына бірдей міндетті коммунистік негізде
еңбек етуге шақырды. Мельенің идеялары алғашқы ... ... ... ретінде тарап, баспа-сөзде XVIII ғасырдың екінші жартысында ғана
белгілі бола бастады.
Энциклопедияшылар. Дидро. ... әрі ... Дени ... ... ... 1751 ... көп ... «Ғылым, өнер және кәсіп
энциклопедиясын» шығара бастады.
Оның авторларының ... ... ... және ... ... ... Олар өз ... ғылыми білімдер мен алдыңғы қатарлы идеяларды
бір жүйеге келтіруді және мазмұндауды өздерінің ... ... етіп ... ... ең алдымен феодалдық-абсолюттік тәртіптерді сынайтын, оларды
жоюға шақыратын идеялар ғана озық, идеялар ... ... ... ... ... ... жэне ... өндіріс технологиясынан тұжырымды мақалалар берілді.
Өнеркәсіп ... ... ауыл ... ... ... жазылды, бұлар елдің өндіргіш күштерін дамытуға көңіл аударды.
«Энциклопедия» авторлары адамның ... өмір ... ... ... ... ... мен ғылым жатуға тиіс екенін ... ... мен ... сынады, корольдардың жеке ... ... ... феодалдық міндеткерліктерін, тағы Сонымен
катар ... жеке ... ... ... ... ауыл
шаруашылығына, өнеркәсіп пен саудаға қысым жасау атаулының ... ... ... ... ... Олар үлт, яғни бүкіл француз қоғамы
сословиеге бөлінген «азаматтардан» емес, заң алдында тең ... және ... бар ... ... тиіс деп жариялады.
«Энциклопедияның» басылып шығуы үкіметті үрейлендірді. Оның алғашқы
томдарын өкіметтің ... ... ... ... ... ... «Энциклопедияның» жарыққа шығуы тоқталған жоқ. Ол француз
ағартушыларының ... ... ... және ... ... ... ескерткішіне айналды.
Ағартушылардың алдыңғы қатарлы идеялары революцияны дайындауда және
оның барысында маңызды роль ... оның ... ... ... ... ... Революцияның неге болғандығын
түсіндіру ... ... оның ... ... ... ... ... қалыптасқанын, яғни революииялық дүмпуге
тікелей апаратын жағдайды білу ... ... мен ... ... кедергі болып отырған ескі,
феодалдың өндірістік қатынастар арасындағы қайшылықтар ... ... ... ... ... ... буржуазия абсалюттік
монархияға да, феодалдық тәртіптерге де көнгісі ... ... ... ... тұруға әзір еді.
Бұрыннан-ақ пісіп жетілген революциялық дүмпуге ... ... ... ... ... себептерінең ажырата білу керек.
1789 ж. қарсаңында Францияда осындай жағдай пайда болды. Бұл ... ... мен ... яғни ... ... ... мезгілде шиеленісті және халықтың саяси белсенділігі артты. В. И. ... ... үш ... ... ... де ... шиеленісе түсуі, соның нәтижесінде
халық бұқарасының саяси ... ... ... ... ... деп
көрсетті.
Біріншіден, революция алдындағы Англиядағы сияқты ... ... ... қалды. Король финанс жағдайы тұйыққа тірелгендіктен 175
жылдан бері (1614 жылдан) жиналмай келген Бас ... ... ... ... Бас ... жаңа ... мен салыққа келісім аламын дел
үміттенді. Басқаша айтканда, абсолюттік монархия енді ... ... ... ... ... ... басталуы ұлы буржуазия өкімет басында.
Жоғары топтардың жұргізіп отырған саясаты онсыз да ... елде ... ... ... ... тездете түсті.
Таққа 1774 жылы келген Людовик XVI королге одан бұрынғы король Людовик ... ... пен ... ғана ... Елде ... ... Жер
иелері шаруаларды қанауды тіпті күшейтіп ... ... ... төрт ... бері ... ... бар адамдар алынды. Бұл әскердегі
король үкіметінің ықпалын күшейту эрекеті еді. ... 1784 жылы ... ені, ... ... ... ... да буржуазияның
ойынан шықпады. 1786 жылы Англиямен сауда келісімін жасады, ол ... зиян ... ... ... Англияда өндірілген арзан
тауарлардың Францияға еніп ... ... ... ... ... ахуалды тудырды. В. И. Ленин атап көрсеткен ... үш ... ... ... жеңіл мінезді әйелі басқарды. Күнделікті қызықты өмір
сүру әрекеті елдің алдында оның және ... ... ... ... ... Жаңа ... ... 1789 жылдың қарсаңында мемлекеттік қарыз
көлемі — 4,5 миллиард ... ... Елде ...... дағдарысы
жасалды. Жұмыссыздар пайда болды. Мұқтаждық шегіне ... ... ... ... ... ... ... үкіметі 1789 жылы
5 мамырда сонау 1614 жылдан бері шақырылмаған Бас штаттарды — үш сословие
өкілдерінің жиналысын шақыруға мәжбүр болды. ... екі ... ... екі ... ... креслоларда шалқая орналасса, үшінші
сословиенің ... ... ... залдың ең артқы бөлігінен орын алды.
Үшінші сословиенің 600 өкілінің қоғамдағы қүқықсыздығы осы жердің ... ... ... ... ... ... кеткендігі «жаңалықтар» талап
етудің көбейіп кеткендігіне өзінің өкпелі екенін айта ... ... ... ... ... ... ... айтпады. Оған негіз де бар. Бас
штаттардың бұл отырысына 47 епископ, 41 аббат, ... аса ... ... ... келіспеушілік дауыс берудің төңірегінде күшейді, ... ... ... ... ... ... ... сословие саны көп
болса да дауыс ала алмайтын еді. Енді үшінші сословие әр ... ... ... ... етті. Оған бірінші жэне екінші сословие өкілдері,
әрине, келіспеді. Үшінші ... ... ... ... ... деп
жариялап, бұдан былай салынатын ... мен ... ... ... ... деп ... Тағы бір кызығы, діни сословиенің төменгі
топтарының өкілдері, тіпті дворяндардан да ұлттық жиналыс жағына ... Бұл ... ... ... ... ... тереңдей
түскендігін паш етті. ¥лттық жиналыс 1789 жылы 9 ... ... ... заң ... хүқығы бар Құрылтай жиналысы деп жариялады өзін (граф
Мирабо, Сиейес, ле Шапелье, Бариав). Граф Мирабо осы оқиғалар ... ... ... ... ... ... «Бұл ұлы революция ешқандай
зиянсыз, көз жасынсыз жүзеге асады»—деген еді, ал шын мәпінде революция элі
басталған жоқ, тек ... ғана ... ... ... Революция Парижде басталды. 13 шілде күні халық
өкілдері ұлттық жиналысты қорғау үшін ... ... ... ... тойтарыс беру үшін ұлттық гвардия қүрылды.
Ортағасырлық зорлық-зомбылықтың ...... ... алуға
ұмтылды. Бүл 14 шілде күні болатын. Көтерілісшілерден 100 адам өлді.
Пышақпен, мылтықпен, ... ... ... ... алды. Бұл күн
(14 шілде) бүгінгі ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Париждегі халық көтерілісінің жеңуі үлкен оқиға болды. Король үкіметі мен
шексіз билікті ... Ірі ... ... ... алып ... ... ... муниципалитеттеріне отырып алды. Буржуазияға дворяндардың
либерал бөлігі қосылып кетті.
Париждегі рсволюцияның жеңуі бүкіл елде ... ... ... ... ... буржуазияның өкілдерінен тұратын
муниципалитеттер құрыла бастады.
Революцияға ... ... ... мен әлеуметтік топтардың
революциялық белсенділік дәрежесі қандай болды деген ... ... ... Әрине, үшінші сословиеге кіретін топтар өкілдері мүлкі, өмір сүру
ерекшелігі, білім тағы ... ... ... ... жоқ. Бірақ революцияның
бірінші кезеңінде бүлардың бәрі ... ... ... ... жауы ... қүрылысқа қарсы күресті.
Халық бұқарасы — шаруалар мен плебейлік ... ... ... роль атқарды. Олардың батылдығы, батырлығы революцияны жеңіске
жеткізді, алға тартты. Осылардың белсенді ... бүл ... ... ... ... ... ... жасай алмады, ол кезде әлі жас,
прогресшіл буржуазия ... ... ... ... ... бүл ... ол ... одақтасты. Бірақ революция тереңдеп,
өрлеген сайын буржуазияның түрлі топтарының ... және ... ... ... кете ... Олар әуелі консервативтік
топқа, кейін контрреволюциялық топтарға айналып кетіп отырды.
Сонымен революцияның 14 шілде күнгі жеңісі нэтижесінде ... ... ... дворяндармен одақтасқан ірі ... ... ... Олар — ... ірі ... ... ... кеме қожайындары, ірі саудагерлер, ірі үй
қожайындары, буржуазиялана ... бай жер ... ... ... ... ... революциялық өрлеуді бәсеңдетіп, ... ... ... ... ... ... бастады. Сондай
шараларының бірі ұлттық гвардияда қарапайым ... ... ... ... Оған мүше болу үшін өте ... ... киім кию ... болды,
оған жай халық өкілдерінің шамасы келмеді.
Революцияны кідірту саясатын өте ... ... адам граф ... ... ... ... сынады, күлатуды қолдады. Солай бола түра өзі
ірі аристократия отбасынан шыққан адам ... ... ... ... ... ... ... келетін парламенттік монархиялық
басқарудың түрін жүзеге асыруды қолдады. Бұл деген сөз — ... ... ... оның бұрынғы абсолютті басқаруына конституция ... шек ... ірі ... мен ... ... жэне оның ... барлық ұйымдарды басқаруда басты роль атқарды.
Осы алғашқы күндері, Құрылтай жиналысында екі топ — ... жэне ... ... ... ескі ... ... ... келген жоқ, онымен
келісуді ойлады.
Ал солшыл топ болса революцияның ... ... әлі ... еді. ... ... ... ... топтардың арасындағы
айырмашылық әлі анықталып болмаған еді. Сондыктан да олардың арасында
революцияның бірінші ... граф ... мен ... ... ... ... жоғары болды.
Үкімет басына келген ірі буржуазия мен либерал дворяндардың мақсаты
олардың бірінші күнгі шешімдерінен айқын көрінді. Мысалы 4—11 ... ... ... тәртіп толық жойылмады деді. Ал, шындығында, ол
бірқатар түкке түрмайтын міндеткерліктерді жою ... ... Ал ... ... ... өте қымбат көлемде сатыл алуға тиіс
болды.
Бұлардың ойының «арамдығын» бірінші болып сезген, таныған «Халық досы»
газетін шығарушы, бұрынғы атақты ... ... ... өз халқының бақыты
үшін осының бәрін тәркі ... ... ... ... ... ... Ж. Поль Марат болды. Ол осы газетте өзінің ... ... ... «Мен еш ... екі жүзділерді әшкерелеп, байлыққүмар ... ... ... үшін ... ... 1789, жылы 28 ... «Адам жэне азамат құқығы»
туралы декларация қабылдады. Бұл ... ... ... ... ... ... қаналуға қарсылық сияқты адамның табиғи
қүқығын мойындады. Бірінші бабында адам ... ... тең ... ... ... болып қалады деп көрсетеді. Бірақ Декларәцияның 17 ... ... жэне оны ... ... болмайтын құқық екендігі атап көрсетілді.
Бұл өз заманы үшін прогрессивті құжат. Онда ... ... ... ... ... Еуропаға революциялық ықпал жасаған данқты
ұран болды. Бүл қүжат буржуазиялық сипаттағы қағидаларды жариялады. Әсіресе
жеке меншіктің сақталуы ... ... шын ... ... паш
етіп, капиталистік қауымға қажетті негіз жасады. Өндіріс құрал-жабдықтарына
жеке меншік жойылғанда ғана шын ... ... ... 1791 жылы 13 ... королъге конституцияға қол
қойдырып, бекіттірді. Францияда ... ... ... ... зор билік берді. Екінші тарауының ... ... ... ... билігінің мүрагерлік сипаты, оның жеке басы қасиетті, қол
сұғылмайтын,—дей келе, заң мен ... ... ... оның ... ... емес ... атап ... мүліктік шек қойылды. Халықтың «пассив» деп аталған тобы
дауыс беру құқығын ала ... ... ... жоқ, ... ... төлей
алмады. Конституция бойынша жасалған конституциялық монархиялық басқару,
әрине, абсолютистік басқаруға қарағанда алға басқандық ... ... ... ... ... ... қарағанда кері шегініс жасаған қүжат.
Декларацияда теңдік принципі жарияланған болса, конституцияда ... ... ... ... жэне ... ... екі топқа бөлуі арқылы мүліктік
жэне саяси теңсіздікті мәңгі етуге тырысты. [2]
Конституция бойынша заң шығару билігі Заң ... ... ... ... жиналыс өз жүмысын 1791 жылы 1 қазанда бастады. Бұл жиналыста
констутцияшыл — фельяндар басым болды.
Заң шығарушы жиналыста ... ... ... ... ... ... екі бағытты болды. Біріншісі — жирондистер тобы бұлар
сауда — өнеркәсіп жэне ... жер ... ... ... топ,
фельяндардан ерекшелігі буржуазиялық реслубликаны жақтады. Ал ... — яғни ... ... саны жағынан көп болған жоқ. Әуелі
бүлар жиропдистермен бірге фельяндарға қарсы ... ... ... ... сайын жирондистермен монтаньярлардың («таулық» бүларды
залда жоғарыдағы орындықтарда отырғандықтан осылай деп те атады) арасындағы
қайшылық күшейе ... ... ... ... Заң ... ... демократияға
қайшы зандарына қарсы күрескен саны аз болса да, салиқалы күш М. Робеспьер
бастаған солшыл ... топ ... ... ... баласы,
кішкентайынан тас жетім, өмірдің тауқыметін тартып өтті. Өте еңбекқор,
алған бетінен қайтпайтын болып ... ... ... ... білім
алды. Адвокатурамен айналысты. Ол өзінің жалынды сөздерінде «Байлар бэрін
иемденгісі келеді, ... ... ... ... Халық мүддесі — ортақ
мүдде, байлардың мүддесі — жеке бас мүддесі»,— деп жарияға жар ... ... М. ... үш ... ... ... (II, III
том, 1965 жылы Москвада басылған) оқуға ... ... Бұл ... әр
кезде сөйлеген сөздері сол күйінде яғни хаттамалық сипатта берілген, оқуға
жеңіл, Робеспьердің қас қақпас батылдығы мен «сатылмайтындығына» ... ... ... ... ... ... ... халыққа ұнамады. Елдің
экономикалық жағдайы ... ... ... ... ... Жүмыссыздық
пайда болды. Азық-түлік бағасы өсті. Революцияның басты мэселесі шешілмеді.
Феодалдық канаудан құтылғанымен шаруа жер ала ... (Бұл ... өз ... ... ... дің ... елде жасалып жатқан
өзгерістерге ашық ... ... ... ... ... феодалдық-абсолютистік
державаларымен Франциядағы революцияны тұншықтыру үшін ... ... ... ... мерезден» құтылу үшін 1791 жылы 27 ... мен ... ... декларациясын жариялап, революцияшыл Францияға
қарсы коалиция құруға келісті. Әркайсысы 40— 50 мыңнан солдат ... XVI ... және оның ... ... ... ... ... Лафайет және басқа бірқатар фельяндар да қолдады.
Жирондистер монархиялық мемлекеттерге қарсы тез арада жеңімпаз ... ... ... ... ... ... ... жер
алғысы келді. Бүл арандату болар еді. ... бұл ... ... болып түсінген М. Робеспьер ... ... ... ... қауіптілігін түсіндірді. Робеспьерді Ж.
П. Марат қолдады.
Монархиялық мемлекеттердің коалициясына Франция соғысты бірінші болып
жариялады, солай бола түрса да бұл ... үшін ... ... ... патриотизмінде еш кемістік болмады, тек Ро-беспьер алдын ... ... ... ... ... Люкнер, Рошамбо)
контрреволюциялық пиғылда болғандықтан әскердің батыл қимыл ... ... өз ... ... ... ... ... жасады.
Марат, Робеспьер дәл осындай қауіпті жағдайды халыққа ... ... ... ... қол жеткізе бастады.
Халық бұқарасының латриотизмі көтерілді. Зан шығарушы жиналыс «Отан
қауіпті жағдайда» деп жариялады. Парижге елдің түпкір-түкпірінен ... ... ... ... еріктілері Парижге «Марсельезаны» айтып
кірді. Бүл эн — ... ... ... ... ... Дәл ... ... жасалып отырған кезде 3 тамызда (1792 ж.) интервенттер
армиясының қолбасшысы Брауншвейгский ... ... ... ... ... және ... ... амандығьша кепілдік беруді талап етті,
болмаған жағдайда бүкіл Париж хәлқын ... ... деп ... ... Париж халкының ашу-ызасын күшейтті, Король мен фельяндардың ... ... ... ... жаңа ... көтерілісін тездетті. 1792 жылы 10
тамызда провинциялардан келген еріктілермен бірігіп Париж хәлқы ... мың ... жуық өмір ... монархияны құлатты.
Француз революциясы өрлей түсті. Фельяндардың ... енді ... ... ... ... Олар Заң шығарушы жиналыста көп болды.
Осы көтеріліс ... Заң ... және ... ... ... ... билігінде өте ықпалды халыққа сүйенген революцияшыл Коммуна күрылды.
Коммунадағы саяси басшылық монтаньяр — якобиншілдердің өкілдері Робеспьер,
Марат, Шометтердің қолындаболды.
Сауда-өнеркәсіп буржуазиясының ... ... ... бірінші
күннен-ақ революцияның одан әрі тереңдеуін қаламай, оны тоқтатуға тырысты.
Қонсервативтік әрекеттерге көше бастады. Таулықтар немесе якобиншілдер орта
және ұсақ ... ... ... ... демократиялық одағы
болғандықтан, революциядан элі ... сай ... ... ... ... алмағандықтан революцияның жеңістерін
қорғап қалуға жэне ... одан әрі ... ... ... мен ... арасында қарама-қайшылық осыдан туды.
Жироңдистер революцияны тоқтатқысы келді, ал якобиншілдерге оиың ... Бұл ... ... ... ... ... ... шешу төңірегінде айқында түсті. Жирондистер 1792 ... ... ... ... ... ... ... әскерінің елдің территориясына ене бастаған кезінде тіпті
есеңгіреп, өздерінің бетпердесін аша түсті. Жау ... ... ... ... ... ... ... Парижден басқа жерге көшіруді
яғни қашуды ұсынды.
Бұл жерде де якобиншілдер батылдық ... ... отан ... ... тағы да ... деген патриотизмге толы сөзін
Дантон сонда а йтты.
Парижде 1792 жылы 20 қыркүйекте Конпент ашылып, монархияның құлағанын
жариялап ... ... ... орнағанын хабарлады
(Республиканың бірнші жылы).
Конвентке 750 ... ... ... ... енді ... да, ... 200-ге жуық орны ... Конвенттегі солшылдар —
якобиішілдерден жасалды. Саны 100-ге ... ... ... Париж түгел дауыс
берді. Парижден Робеспьер, Марат, Дантон, Камилл Демулен, ... ... ... ... ... деген болды. Олар алғаш жироңдистерді
қолдады, кейін беделі кете бастаған кезде ... ... ... ... ... ... ... баайлнысты күшейтті. Король тағдыры әсіресе 1792
жылдың аяғында үлкен ... ... ... ... бүл ... ... келді. Якобиншілдер оның дәлелденген опасыздықтарын ... ... ...... ... ... Бұл ... тек король тағдыры
емес, саяси мақсат төңірегіндегі дау деп түсінуіміз керек. Бұған дәлел
жоғарыда жеткілікті ... ... ... ... 1792 жылы ... Конвентте сөйлеген сөзінде «Отан өмір сүруі үшін Людовик өлуге
тиіс. Мен сіздерге осы қәзір шешім ... ... ал ... ... керек, ұлы бейбіт күн туып, қоғамдық бостандық ... ... ... Мен ... бастап Людовикті француз үлтының опасызы етіп
жариялауда талап ... ... ... күш салуымен король тағдырына
қатысты әркім өз аты-жөнін көрсете дауыс берді. ... өлім ... 721 ... 387-сі ... ... 1793 жылы 21 қаңтарда XVI Людовик
өлтірілді. Революцияшыл буржуазия монархиялық ... ... ... ... ... ... ... жағдайда 31 мамыр — 2 маусым 1793 жылы
Париж Коммунасының ... ... ... халық көтерілісінің
нәтижесіде үкімет басына келді. Ұлы ... ... ... ... ... басталды. Үкімет басына
енді буржуазия мен ұсақ ... ... ... ... ... ... ... бұқарасына — шаруаларға жэне қала
кедейлеріне сүйенді.
Якобиншілдер үкімет басына келген ... өте ауыр ... ... ... ... департаменттерге қашып барып, ... ... ... ... Францияның 83
департаментінің 60 департаментінде бүлік болып жатты. Коалиция әскерлерінің
де ... ... ... 31 ... күні ... сөйлеген сөзінде
бірдей «азаматтар бүндай ... ұсақ ... үшін ... ... ... ... ... қарсы күресінің соңғы күні болар, бәлкім.
Халықтың бақытын ... ету үшін оның ... ... ... жалынды ұран тастады. ... ... ... ... ... ... ... Халықты өз жағына тартудың
жолдарын қарастырды. Аграрлық мәселені батыл ... ... ... ... ... ... ... азат етіп, шаруалар өміріне
байланысы бар феодалдық қркаттарды өртеп жіберуге қаулы алды, ... ... Жан Жак ... ... тәрбиеленген адамдар болғандықтан,
оның теңестіру идеясын жүзеге асыруға тырысты. Ол үшін ... ... ... ... еріксіз қарыз алу, прогрессивті — табыс ... ... ... жан ... бөлу, жерді үсақтау, мүрагерлік
қүқықты шектеу, алып-сатарларға қатаң террор қолдану. Сондай-ақ, 1794 жылы
26 ... — 3 ... ... ... ... ... бойынша
күдіктілердің мүліктерін кедейлер арасында бөлуді көздеді. Әрине, бұл
декрет жүзеге аспады, солай бола тұра ... ... ... ... ... ... етуге көмектесті.
Сондай-ақ 1793 жылы 24 қазанда жыл санаудың жаңа тәртібін ... ... ... Бұл ... ... ... мен дінге қарсы күресте
жаңа бір саты болды. Жаңа жыл ... 1792 ... 22 ...... ... ... [3]
Жаңа күнтізбеде мынадай ай аттары енгізілді: күз айлары, ... ...... ... кез; ... ...... фример (қараша, желтоқсан)— суық ай; қыс айлары: ... ... — қар айы; ... ... ақпан) — жаңбыр айы; вантоз (ақпан,
наурыз) — жел айы; көктем ... ... ... ... ... айлар; флореаль (сәуір, мамыр)—гүлдер айы; прериаль (мамыр,
маусым) — шабындықтар айы; жаз ... ... ... ...... ай; ... ... тамыз) — ыстық ащ.фрюктидор (тамыз, қыркүйек)
— тұқым айы (плодов). Буржуазиялық-демократиялық ... ... бәрі ... ... ... қамтамасыз етті. В. И. Ленин өзінің
«Контрреволюцияның ... ... ... мақаласында «нағыз
якобиншілдердің, 1793 жылғы якобиншілдердің, тарихи ... ... ... ... болған якобиншілдер», халықтың революцияшыл көпшілігімен
бірге болған, өз ... ... ... ... ... ... ... жазды олар туралы.
Халықты топтастыра түсуде конституцияның қабылдануы маңызды болды. Бұл
конституция 1791 ... ... ... Жан Жак ... ... — бостандық, теңдік жэне ... ... ... өз ... алдыңғы қатарлы құжаты болды. Республикалық
қүрылыс заңдастырылды. Ең жоғарғы Заң ... ... 21 ... ... сайлайтын Заң шығарушы ... ... ... ... ... жыл ... ... отыратын болды.
Бірақ бұл конституцияның шектеулігі мынада: ол өзі жариялаған барлық
демократиялық бостандықтардың орындалуына ... ... ... қала кедейлерінің мүддесін айналып өтті. Бұл конституция жүзеге
асып, өмірге енбеді, ... ... ... ... ... ... және ... жағдай рұқсат бермеді. Кейін якобин диктатурасының өзі де
күлап қалды. Дегенмен, конституция өмірге ене алмаса да, өз заманы үшін ... ... ... зор, ... ... мен ... континенттерінде
болған буржуазиялық-демократиялық революциялар үшін Темірқазық болды.
1793 жылдың жазы бойына елдің жағдайы ауырлай ... ... ... ... ... ... ... Осы жылы 13 шілдеде
жирондистердің айдап салуымен кедейленген дворян қызы ... ... ... ... ... ... ... Ж. Поль Маратты қанжар сұғып
өлтіріп ... Бұл ... ... болғаыын білгісі келген оқушы А.
Левандовскийдің «Сердце моего Марата» (М., 1979) ... ... ... Өте ... ... ... кең түрде пайдалана отырып жазылған
кітап.
Париж және басқа қала ... ... ... ... ... ... нашарлап, аштық күшейді. 1793 жылы сәуірде
құрылған Дантон басқарып отырған Қоғамдық құтқару комитеті осы қиын ... пен ... ... алмады. Дантон және оның серіктері орнынан
алынып, Робеспьер, Сен Жюст, Кутон жэне ... ... ... ... ғана ... ... ... Республиканы қорғау мен
соғыста жеңіске жету міндеті орындалды. Революциялық. террорлық ... ... ... өлім ... ... Шарлотта Кордэ эшафотқа
жөнелтілді. Алыпсатарлар үшін өлім жазасы белгіленді. Француз халқының
әрбір өкілі әскерге ... ... дел ... Бұны ... ... ... қарсы алды. Революция жылдарында өсіп шыққан ... ... ... ... ... қызметтерге батыл ұсынылды.
Бұрыңғы ат айдаушы Лазар Гош 25 жасында ... ... ... ... ... ... ұсақ ... Журдан 31 жасында
Солтүстік ... бас ... ... ... комитетінде республиканы
қорғау ісін ұйымдастырушылар атақты математик академик Лазар Карыо жэне ... Сен Жюст ... ... ... азық-түлік тапшылығы, онан қоса
алыпсатарлыктың күшеюі плебейлік топтың мүддесін ... ... Оның ... Жек Ру, ... жэне ... кордельерлер клубында
сөйлеген сөздерінде якобиндік үкіметтен ... ... ... ... ... ... баға ... талап етті. Бұлар
Якобиндік конституцияны қызу қарсы ... ... жеке ... ... Жак Ру конституцияға алыпсатарлықты қатан тыю, азьтқ-
түлікті жасыруды тоқіату туралы баптар енгізуді талап етті. ... ... ... ... ... ... ... әскерді
тазартуға, конвентті ірі жеке меншікті ... ... ... ... бұл ... ұсыныстар ұнамады, содан да оларды
«қүтырғандар» деп ... ... ... әсіресе осы «құтырғандардың»
талабына қарсылық көрсетуден ... ... ... ... ... деп ... Робеспьер үкіметі Жак Руды, ... ... Жак Ру ... ... өлтірді. Плебей үгітшілерінің үгіті
босқа кеткен жоқ. Жаппай қанағат баға белгіленуіне, террорға қарсы шешуші
қимыл жасалуына ... ... ... ... ... диктатураны
плебейлік диктатураға ұластырғысы келді. Үкімет басына ... бір ... ... Конвеиттің ішінде революцияшыл үкіметке қарсы екі ... топ ... мен оның ... ... ... ... үкіметтін жүрігзіп отырган максимум, террор саясатына наразы
болып, оны ... ... Бұл топ ... ... ... жаңа буржуазияның өкілдерінен түрды. Оған Дентонның
өз өмірі мен түрмысы дәлел. Кедей заң қызметкері отбасынан шыққан оның ... ... ... түгі жоқ ... ... пысықтығымен адвокат
мамандығын алды, революция кезінде шешендік қабілетімен, ... ... ... ... ... ол туралы: «таланты мен қайрат-
қажыры жеткілікті, көп нәрсені істей алар еді, ... ол ... ... ... ... помещик болып өлді, оның артында жақсы үй, егістік жер,
жайылымы қалды. Шашпа-төкпелі қонақасы бертенді мақтан түтты.
Екінші ... топ — ... ... ... ... ... ... және Эбер тобы. Бұлар негізінен алғанда қала кедейлерімен
тығыз байланыста болды, солардың ... ... ... ... ... қожайындары тастап кеткен мануфактуралар мен
шеберханаларды мемлекеттің өз қолына алуын ұсынды. Ол бар ... 26 ... ... мен Сен Жюст ... ... топ ұсақ және орта буржуазия
мүддесін қорғап ... ... де жау ... ... жылы 4 ... эбертистер көтеріліс жасауға әрекет жасады.
Бірақ онысы сәтсіздікпен аяқталды. 14 наурызда Эбер және оның ... өлім ... ... ... ... Дантон тобы
революцияшыл үкіметтін революцияшыл диктатурасына ... ... ... Осы жылы 30 ... Дантон, Демулен, Делакруалар ... ... ... ... 2 сәуірде басталды. 4 сәуірде
елім жазасына үкім шығарылып, 5 сэуір күні орындалды. ... ... алып бара ... ... ... жатқан ұста Дюпленің үйінің
жанынан өтеді, сонда ол: «Максимилиан, сен де көп ... ... ... ... ... Өлер алдында бас кесер жендетке: «Менің басымды
көтеріп жүртқа көрсет, оның ... ... - ... ... ... ... ... өлді, ал онымен бірге ... досы ... ... өлді. 13 сәуірде Шометт өлтірілді. Шометт
пен оның ... ... ... ... ... ... отырған саясаттың екі жақтылығын көрсетті. Бір жағынан
революцияның ... ... ... екінші жағынан сол революцияның достары
мен қорғаушыларына қаталдық жасады. Шометті өлтіру ... ... ... отырған қала кедей-ерінің бір бөлігінен айрылы қалды.
Бұл, сөз жоқ, революцияны әлсіретті.
Аты ... ... ... П. ... ... ... күн ... адамдар тиелген арбаларға жеккөрінішпен қарайтын болды. ... жаңа ... ... ... ... М. ... ... қатал
террорға итермелеген қандай жағдай еді? Робеспьердің мақсаты ... ... Оның ... ... ... ірі ... ... қате түсінік еді, революцияның өзініі мақсаты елде буржуазиялық ... ... ... оның қай кезеңге дейін революцияны тереңдетуге
қызмет етіп, қай кезден бастап ... ... ... ... аша ... ... «1794 ... көктемінен, Дантон мен Коммунаны жең-геннен кейін
террор ол үшін ... ... ... ... деп ... ... ... революциядағы қызметі мен қарама-
кайшылықтарына зер сала оқығаны абзал. ... ... ... ... ... осы ... ... біржақтылау жазып, оған «сын»
жуытпай келгенін зерделеп, болашақ ізденулерінде бағдар еткені жөн.
Конвент ішінде, тіпті ... ... ... сәуір-мамыр
айларында Робеспьерге қарсы жау топ жасады. Олар Дантон тобы ... ... ... ... ... якобин үкіметінің баюға
салып отырған тыйымдары мен кедергілеріне наразы жаңа алыпсатар буржуазия,
ірі жекеменшікті топтар, ша руалар. Бұл топтың дем ... - ... ... ... ... ... халықтың күйзелісі есебінен
байыған, қазына үрылары, бұл адамдар Робеспьер ... ... ... ... ... ... ... отырғандар, ертең - бүгін
түтқындалуды күтіп отырған алаяқтар еді. Сондықтан да олар қайткенде тез
арада революциялық диктатура ... ... ... жол ... ... көкседі.
1794 жылы 9 термидор (27 шілде) күні мемлекеттік төңкеріс жасалды.
Робеспьер ... ... енді оның ... ... ... ... ... өкілдері келді. Робеспьердің ... ең ... сөзі ... ... ... ... ... басталды». Келесі күні яғни 10 термидорда Робесньер, Сен Жюст,
Кутоя, ... ... ... Огюст барлыгы 22 адам ... ... ... ... ... термидор күнгі бояған оқиғаны
ешкім бірден тусінбеді. Робеспьердің тираниясы ... деп ... олай ... бүл — буржуазиялық контрреволюцияның жеңісі еді.
Робеспьер мен оның жақтастарының ... ... өлуі ... ... ... билігі орнады.
III бөлім. Аграрлық мәселенің шешімдері.
3.1. 1792-1793 жылдар халық көтерілісінің ... ... ... ... ... жіберді. Шекарадағы
жаумен айналысуы, үлкен азық-түлікті, ақ-дәріні талап еткен армия құруы,
соғысқа кеткен шығындар, ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... ... салалары, мысалы,
лион жібек өнеркәсібі, әсемдік бұйымдарын шығаратын өнеркәсіп, өздерінің
жүмысын тоқтатты немесе ... ... ... ... ... ... қалды. Тауар айналымы бұзылды және қысқартылды. Соғысқа
кетіп жатқан шығындардың орнын жабу үшін ... ... ... ... назарын өздеріне аударып, үзіліссіз эмиссияның жолына
түсті.
Айналымдағы қаржының саны ұлттық мүлікті қаламады, ассигнаттар күрт өз
бағасынан түсті. 1792 жылдың күзінде-ақ өз ... 40% -ке ... ... ... ... тез қымбаттауы, соның ішінде нанның қымбаттауы
жэне олардың ... жиі ... ... көп болды, бірақ ірі жер иеленушілер және ... ... үшін ... ... ... ... ... алушылар
бидайды төмен бағада сатып алып, оларды базарға шығармай ұстап тұрды, олар
ақша курсының өзгеруіне сенді. Армияны бағу үшін ... ... ... ... 4 ... ... Коммунасы декрет шығарды, онда
ауылшаруашылық өнімдерін шығаруға мүмкіндік берді.
Реквизициядан қорқып, ... ... өз ... ... ... көтерілуі, нанның базарларда жоқ болып кетуі жұмысшылардың,
қалалардың, ауылдардың, ... ... алып ... ... кетуі себепті нанды сатып ала алмауы оларды жылдың күзінде-ақ
Конвентке халықтың ашаршылықта қалғаны
жайлы көп арыздар түсті.
Шешілмей қалған ... сол ... ... қала ... Ол аграрлы
сүрақ немесе мәселе еді. ... ... 1791 ... ... 1792 ... жылдар арасында күрт өсті. Департаменттерде Нор, Әр, ... Гар ... ... жерлерді бөлу үлкен өлшемде болды.
Сена және Уаз департаменттерінде шаруалардың шығуы, көтерілістің
басталуына алып ... ... еді. ... ... халықтың, үлттың бүйымдарын
сатуда қолданылды. Ауылдардың өздерінде ... ... және ... ... ... және ... болып жатты. 1792 жылдың
қазан айында өткізілген петицияда Брей (департамент эр) ... ... ... ... еді: ... алып ... тек қана ... жер
иеленушілерге ғана өз пайдасын тигізді, олар қазірде барлық ... өз ... ... Орта ... және ... өз ... болып қала берді. Олар феодалдыміндеттерді толық жоюды жэне жерлерді
талап етті.
Аграрлы мәселенің ... ... ... өсуі және ... ... ... соғыстың басталуына әкелді.
1792 жылдың қыркүйегінде Парижде және басқа департаменттерде халықтық
уайым басталды. Ауылдық кедейлік ... ... ... ... ... нан ... ... тоқтатты, талам -таражға үшыратты. Жүмысшылар
жүмыс ақысын көбейтуде, азық -түліктің бағаларын бір қалыпты ... ... ... өнімдерін түсіру талаптары плебейстердің
арасында әйгілі еді. 1792 жылы ... ... Тур ... ... ... ... сатылуына алып келді. Лионда әйелдер лашықтарға
кіріп, өнімдерді, азық - түліктерді өздері қойған ... ... ... ... ... кедейлер жүрсе, плебейстер ... ... ... ... халықты қорлайды деген
жаламен шықты.
Париж Камунасы тамыз айында — ақ, халықты ... ... ... ... ... еді.
Таптық күрестің күшеюі, тұтынатын өнімдердің жоқтығы, және бағалардың
өсуі, монархияның құлауынан туылған және ... ... ... тыс талпынуға алып келді. Бұл кедейленген ... ... ... ... ... жатты, бірақ оларда бұйым теңсіздігі жайынды
және заң ... ғана ... ... ... ... ... ... етті.
Нормандияға жіберілген көрдельер Моморо ол жерде жаңадан ... ... оқып ... бүл ... ол ... жекеменшікті
мойындап, жер жекеменшіктерін күмәнға алған. Шерде діни қызметкер Птижан
келген адамдарға өз ... ... бас ... өз жерлерін тарқатып
беруді сұрады.
«Әлеуметтік үйірме» нің басшысының бірі Никола Бонвилль «Дін ... ... ... ... бірнеше жолдарын көрсеткен. «Әлеуметтік
келісімге ... ... ... ... мүра ... ... өлген кісінің
баласына немесе басқа бөлімдері қалған ... ... ... ... ... ... ... қастығы» көтерілісінің
қайраткері, соғыс уақытында «тек қана ... ... ... ... соғыстың аяқталуы «байлардың кедейлердің үстінен қарауды және ... үшін ... ... Діни ... Ланж 1792 жылы шыққан кітапшада
барлық нан фондтарына мемлекеттік бөліп беру жүйесін ... ... ... ... ... ... армандаған
көтерілістер немесе шығыстар. Барлық олардың қиялдануында бүл проектермен
жоспарлар, буржуазиялық төңкерістің мәселелерінен ... ... ... ... іске асырылған қалалық, ауылдық төмендікті жоғарылату және
жалпы ... ... ... ... ... агитаторлар тобына да
өз әсерін тигізді: Олар, Жак Ру, Варле Теофиль Леклер, Клэр Локомб ... ... ... ... еді. ... ... ... -тек қана
ашық реакционерлер Тэн, ғана емес, Либералдар олар сияқты, және Матьез
радикалық сияқты ... ... ... жаушылықпен немесе
дұшпандықпен қарады.
«Құтырғандар» Француз ... ... ... ... тобы еді. Діни ... Жак Ру 1792 жылдан ... ... ... байлық» деп әшкеріледі.
Жак Ру, су асты армиясының ... ... ... шет
аумақтағы қалашықтар рухани ... ... ... ол осы
семинарияда филасофиядан және физикадан ... ... ... ... ал ... ... Ангумада діни қызметкер болып істеді. Уағыздарында
келгендерге «Париждіктердің күшті ... ... ... ... ... ... соң 1789 жылы 14 июлде жазған, ол басталған
төңкерілісті мадақтады. 1791 жылдың қаңтар айында Жак Ру ... ... ... секциясының, жарқын Николай шіркеуінде ұлы шіркеу қызметкері
атағына ие ... ... ... ... ... ... ауылдық жұмысшылармен,
кедейленген кәсіпшілермен Жак Ру жақынан ... ... ... ... ... ... ... аянышты да қиын өмірі, оған ... ... ... ... ... ... ... келетін ең
жарлы адамдарымен бөлісті. Бірақ Жак Ру қолдаушылықпен халықтың жағдайын,
олардың жетіспеушілігін жоюды болмауын түсінді және де ол ... ... ... ... ... бар ... ... деп түсінді. Ол
кордельерлер клубына кіріп, ... ... ... ол бірнеше уақыт өз
үйінде жасырын сақтады. 1792 жылдың көктем айында ол өзінің шіркеуінде және
басқа ... ... және ... ... ... ... және ... айтып жүді.
Бұл сөздерді ол көп пікірлерді айтты, кйін ол ... ... ... ... ... ... күн көруден, олардың
көз жасына қалудан үлкен қылмыстық іс эрекет жоқ. ¥лт, ... ... ... ... ... ... Жак Ру халық түтынатын
заттармен алып сатарлық жасайтындарды жазалауды талап етті.
Осы уақыттан соң Жак Ру ... ... алып ... ... айналды. Оның әсері Гравилье секциясынан өтіп, оның ... ... ... ... ... 1792 ... ... айында ол
Гравилье секциясынан Париж Коммунасына мүше болып сайланды. Ол жиі сөздер
айтып, питициялар құрып ... ... ... Оның ... ... ... ... бай сөздері кедейлікті көп айтқан себепті кейбір
адамдарды оған дүшпан болып шығуына алып ... ... ... ... алып ... Ру, ... ... өздерінің шығыстарымен кедейленген қоғам ... ... ... ... ... ... түтынатын заттарының жайылуы,
өндірістік кризиске орай олар алып сатарлықты ... ... ... ... ... ... ... «аритократты мүліктерге» қарсы үздіксіз күрес ... ... ... да өздерінің сөздерімен жекеменшік жерінде
тұрған еді. Олардың барлық сөздері сол бойынша қалып кете ... 1793 ... ... ... ... ... ... Плебейстер арасында үлкен мәнге ие болды. Олардың талаптары
петинцияларда жиі қайталанды және де ... ... ... ... нан сатылатын лашықтардада қайталанып түрды. 1793
жылдың ақпан -наурыз айларында ... ... ... ... қозғалыстары болды. Аш ... ... алып ... ... және азық - ... бір келкі
баға болуды талап етті.
Жирондистер «құтырғандар» ды жек көрді және ... ... ... Олар ... ... сөзсіз орындамады. Олар барлық соғыстың
шығындарын халықтың бойына қойғысы келді, ... ... - ақ. ... ... олар ... ... қол сұқбастық
деп білді. Жайғана емес олар ревалюцияның ескі формуласын ауыстырып отырды:
«азаттық, теңдік, ағайындық», жаңаға «азаттық, теңдік, жекеменшік».
Якубиндіктерге ... ... ... және ... орындамады. Буржуазиялық демократияның әріптестері болып, олар
оны әр жақтан жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... ... Якобтар халықпен байланысты болып, халықтың
даусына құлак тұтты.
Негізінде бұл сол Якубтар тобына (Шометт, Париж ... ... ... ... Паш Лион ... ... әкімі жайлы т.б) олар
Санклютаттармен тығыз байланыста болды, олардың қызығуларын қорғады.
Шуметт «кедейлер, байлар сияқты, байлардан жоғары дәрежеде, ... деп ... ... Және де ол ... ... ақшадан және
алғашқы қажет заттардың арасында әділетті қарым -қатынас жүреді» деген.сол
Якобиндер максимум талаптарын орындауга жақындады.
Бірақ Якобиндердің басшылары ... ... Сен - Жюст ... ... болмас еді. 1793 жылдың наурыз айында Якобиндер
«құтырғандар» ға тұшпандық қарым - қатынастарын ашық ... ... ... және ... ... Якобиндер уақытша «қүтырғандар» мен одақ қүруға
мәжбүр болды.
3.2. Якобиншілер диктатурасының ең жоғарғы кезеңі.
1793 жылдың 31 майынан 2 ... ... ... ... ... буржуазияның және санкюлоттар бұқарасының якобиншілдер мен
Париж Коммунасының төңірегіне топтасуы ... ... ... ... ... ... «Таулар», Якоб клубы,
секциялардың көпшілігі жэне Париж Коммунасының Советі, астананық ... ... ... ... отрядтары рево-люцияны қорғау
жолында бірікті.
31 майда ... ... ... ... ... бас ... ... Советінде Марат көтеріліске шақырып сөз сөйледі
(параграфтың соңындағы 1 ... ... ... ... және ... ... ... ұшырату жөніндегі сұмдық хабар
астанаға келгенде ашу-ыза шегіне жетті.
2 июнь күні түнде ¥лттық ... ... ... ... ... ... ... Артиллеристер білтелерін лаулатып өз
зеңбіректерін Конвентке бағыттады. Көршілес көшелер мен алаңдарда оңдаған
мың ... ... ... ... ... уэдемен халықты алдауға
әрекеттенген кезде, Анрио «Канонирлер, зеңбіректерге!» деп бүйрық берді.
Осыдан кейін жирондистер Конвенттен қуылып, ... ... ... ... ... жағдай. 1733 ж. 31 маидан 2
июньге дейінгі халық ... ... ... кезеңінің —
якобиншілдердің буржуазиялық революциялық-демократиялық
диктатурасының ең күшті өрлеу кезеңінің бастамасы болды. Өкімет ... ...... ... ... қала ... ... шаруаларға сүйенген буржуазияның неқұрлым революцияшыл ... ... ... ... ... қауіп төнген кезде ... ... жау ... қоршауына түсті, ішкі
контрреволюция бас ... ... ... ... шабуыл жасады. Ағылшын флоты сатқындардың көмегімен Тулонды басып
алды. Елдің оңтүстігі мен батысында жирондистер мен ... ... ... ... ... шығарды. Ірі сауда-өнеркәсіпті
қалалар Лион, Вордо, Марсель ... ... ... ... мен дін ... ... шығарып, қараңғы, надан шаруаларды соңына
ертіп алды. Бүлікшілер патриоттарды айуандықпен өлтірді, ... ... да ... ... ... ... ... Оларға теңізден
ағылшын флоты көмектесті.Одақтастардың тықшылары мен диверсанттары бүкіл
елді жайлап кетті. 83 ... ... ... ... ... 1793 ж. ... жирондистерге ниеттес контрреволюционер әйел
Мараттың үйіне ... оны ... ... ... Оның ... ... ... толмас қаза болды.
Енді батыл шаралар ғана республиканы және ... ... ... еді.
1793 ж. июньде Конвент жаңа конституция қабылдады, ол халықтың
үстемдігін және ... ... ... ... ... ... жэне ... республика деп жарияланды. Мүліктік жағдайына
қарамай жасы 21-ге жеткен ерлерге сайлау правосы ... ... ... ... ... 1791 ж. ... ... артына қалдырып, көп елдердің буржуазиялық революционерлері үшін
үлгі болды. Алайда конституция ірі меншік иелеріне ешқандай шектеу енгізген
жоқ, бұл оның буржуазиялық ... ... ... ... ... ... ... Контр-революциямен
және интервенттермен күресу үшін революциялық, диктатураның төтенше тәртібі
(қатал тежеусіз өкімет ... ... ... революциялық басқару орнатуды жариялады, оның міндеті
революцияны құтқару болды. 1793 ж. ... ... ... ... ... ... құтқару комитетіне көшті. Оны Робеспьер басқарды.
Әрқашан ұстамды әрі байсалды, ұқыпты ... ... ... ... және халық мүддесі үшін революциялық шараларды жүргізуде
қажымайтын еді. Робеспьерді әділеттілігі жэне ... үшін ... деп атап ... Оның ... қисынды, әрі көкейге ерекше қонымды еді,
олар дворяндар мен дүниеқор бай буржуазияға бағытталған болатын. ... үсақ ... ... ... ... ... ... болатын.
Контрреволюционерлермен күресу және оларды жазалау үшін Жалпы
қауіпсіздік комитеті құрылды, революциялық ... ... ... өлім жазасына кесу жөнінде заң қабылданды. [12]
3.3. Якобиншілердің агаралық саясаты.
Якобиншілдердің аса ... ... бірі ... қажетті
талаптарын қанағаттандыруда еді. Эмигранттардың ... ... ... ... ... етіп ... рүқсат етілді. Революция алдында
сеньорлар басып алған қауымдық жерлердің бір бөлігі шаруаларға қайтарылды.
Барлық феодалдық төлемдер мен міндеткерліктерді ... және ... ... 1793 ж. июльде қабылданған декрет басты роль атқарды. Шаруалар өз
үлестерінің түгелдей ерікті және ... иесі ... ... ... ... ... тәртіптерді біржолата жойып, XVIII
ғасырдағы француз революциясы шаруалар пайдаланып келген жерлерге феодалдық
меншікті жою туралы ... ... ... Бұл ... ... ... жердің толық меншік иесіне айналдырды. ... ... үлес ала ... Жерді қайтадан тең бөлуді жақтағандар
бұрынғысынша өлім жазасына кесілетін ... ... ... ... мен ... ... қалдырылды. Осының бәрінен
якобиншілдердің аграрлық декреттерінің ... ... ... календарь енгізілді. Республика жарияланған күн— 1792 ж.
22 сентябрь жыл санаудың басы деп қабылданды. ... он ... ... ... тән ауа ... немесе ауылшаруашылық жұмыстарына қарай жаңаша
аталды, мысалы: брюмер — түман айы, жерминаль — егін себу айы, ... ... айы, ...... ай және ... ж. ... ... бүқарасы мен Париж Коммунасы Советінің
демонстрациясы алыпсатарлармен, ... ... ... ... Көпшілік қолды заттарға баға максимумы енгізілді. Байларды тінту ... ... алу ... ... ... ... мен ... Советі халық өкіметінің тарихтағы тұңғыш бастамасы болды.
Корольдің әйелі Мария — ... ... мен ... басшылары өлтірілді. Ревалюциялық террор жағдайдың
ерекшелігіне байланысты және жаулардың эрекеттеріне ... ... ... ... орынды әрі қажетті болды. Халық ... ... ... ... ... етті. Бірақ ірі
байлыққа шек қоюды талап ... бас ... ... мен ... үгітшілеріне
қарсы якобиншілердің террор қолдану әрекеті де жиілеи ... Бұл ... ... ... туды. Якобин диктатурасы кезінде
мүліктерді теңестіру жолында еңбектенген үгітшілер де болды, ... ... Жак Ру. ... ... ... ... деп атады.
Бірақ якобиндер тек қана жалғыз конституциямен халықты ... ... және ... ішкі жэне сыртқы контреволюцияға
күреске шығаруға болмауын түсінді. Халыққа тәжірибе жүзінде 30 ... ... ... өткен көтерілістің нәтижесін көрсету, олардың әлеуметтік
талаптарын орындау қажет еді.
Алдымен көп ... ... ... ... қажет еді жэне
оларды ревалюциямен байланыстыру керек еді. 3 ... күні ... ... сату ... ... ... ... шаруаларға жерлерді
сатып алу мүмкіндігін тудыру үшін, 3 июндағы декреттер ... 10 ... ... ... ... ... жазды.
10 маусым күні Конвент екінші жер туралы заңның бөлігін қабылдады,
бірдей жерді эр адамға бөліп беру жайлы ... ... ... ... күні ... ... ... және соңғы феодалдық заңдарды
ауылдардан жою. Бұл ... сай ... ... ... ... ... соттық жүмыстар феодалдық заңдарға байланысты тоқтатылды.
Феодалдық акттер және басқа құжаттар ... ... ... сақтау үлкен
жаза немесе қылмыс блып саналды, сақтағандарды каторгода жазалады. 4 жылдың
ішіндегі төңкеріс, Құрылыс және Әділет жиналыстары, жирондық ... ... ... ... мемлекет басына келгенде екі ай ішінде шешті.
Төңкеріс күші мен және бір ... олар ... ... ... және ... капиталдық дамуға тазалап берді. Бірақ,
шаруалар өздері қалаған жердің ... ... да олар ... қамаудан,
оларға бағынышты болудан босатылды.
Ленини жазды: «ерлікті патриотизмге және ... ... 1792 ... ... ... жер ... Бірақ олар материалдық жағдайды,
үмытады. Бұл жағдайлар осы кереметті бар еткен еді. ... да тірі ... ... ... ... ... тез, ... энергия мен
революцияны - демократиямен көшуі, өндірісітің мол пайда ... ... ... ... «керемет» еді, ауылшаруашылық
негізін тазалап, жаңалады».
Якобиндер аз уақыт ішінде революцияның ... ... - ... ... ... кеше ғана жиронда және горонның арасында қалып
түрып, якобиндердің әділеттілігін, феодализмді ... ... ... бір ... якобиндердің қатарына қосылды немесе олардың жағын
алды.
Шаруашылық якобиндер мемлекетінің негізін қалап, олардың басқа әскери
инвенттерінен күресудің басты күші еді. ... - ... ... ... ... оның ... жеке қызығушылығының күресі екенін түсінді.
Шілде - тамыз айында республиканың жағдайы нашарлап кетті. Сыртқы
фронтта ... ... ... ... ... ... интервенттерден
жеңіле бастады. Вандейлік бүлікшілер жеңіске жете бастады. ... ... ... ... ... және аяусыз болды.
Экономикалық және өндірістік кризис күшейе түсті. ... ... ... 4 ... күні шығарылған максимум заңы
жоспардағыдайорындалмады. Санкюлоттар ... ... ... нан ... және лашықтардың алдында лық тола адамдар кезекте ... жіп ... өз ... ... ... үшін ... мен қарт
кісілер азанға дейін, кезекте тұрды, ... ... ... ең соңындағы
адамдарға кей кезде нан жетіспеді. Қымбатшылық, ... ... ... ... ... ... 31 мамыр - 2 маусым
күні болған көтерілістің белсенді қатысушылары болған еді. Олар ... ... ... ... уақыт өтіп олардың жетіспеушіліктері
тарқалмады, ... ... ... ... асыру қиын еді.
Жалпы халықтық құтқарудың Дантониттік ... ... ... да келмеді - санкюлоттардың жеткіліксіздіктерін жеңілдету үшін.
Клебеистердің қызығушылықтарын бейнелейтіндер - «құтырғандар»
-Коммитеттің ... ... ... ... ... Жак Ру, ... және
т.б. «құтырғандар тобының басшылары өздерінің талаптарын шығарды: айғай-
ұйғайды жүгендеу, алып сатарларға, ... ... өлім ... ... ... орнату, тиындар мен алып сатарлықты тоқтату.
Алып сатарлықтың дамуын Жак Ру ... ... топ ... ... жерде тіршілік ету мүмкіндігінен айрылды, байлар кедейлердің үстінен
қарау қүқығын алды». Жак Ру сөздерінен халықтың өздері қосарланып жүрді.
Маусым ... ... ... ... ... ... халықтар арасында үлкен жетістікке ие болды.
Конвент толқылауды ... ал ... жаңа ... ... ... ... критикамен шықты. Ол конституцияны баптармен
толтыруды талап етті, алып сатарларға өлім жазасы туралы. Олардың ... ... ... ... ... ие емес еді, ол тек қана ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер, ашаршылықтар, тең емес еңбектер, жетіспеушіліктер,
шынайы әділетті және берілген революцияленлерді тудыратынын білді. Бірақ
қүтырғандардың ... болу ... олар ... ... ... ... ... деп, өз конституцияға,
революцилы басшылыққа қарсы көз қарастарын жоюы. Барлық якубиндер басшылары
- Дантон, Робеспьер, Марат, ... Эбор - ... ... шықты
олардың жеңілісі шешілген еді. [13]
«Құтырғандар» ға қарсы ... ... ... ... ... байланысы, шаруалар мен байланысы сияқты
контреволюцияға қарсы ... ... ... ... ... ... қажет: «демократиялық заңдар және азық-түліктер» - деп
өз қойын дәптеріне жазып қойды. Бірақ, санкюлоттардың жағдайын ... және ... ... ... үшін, якобиндер жалпы максимумдер
талаптарына және қатағандар саясатына қарсы шықты. Олар ... ... ... ... өткізілгенде, тек қана халықтың арқасында ... ... ... ... ... ... ... конституцияны бекітіп,
якобиндер орталықтандырылған мемлекет құруға қарсы болды, және де ... ... ... ... ... болды. Олардың қүтырғандар мен
дұшпандық қарым - қатынасының және ... ... ... ... ...... табиғатты атқарды: олар кедейлікті
«құтырғандар» сезгендей сезбеді, және де олар ... ... ... ... кедейшіліктен шығу, жағдайларын жақсарту кедейліктен
құтылу тұрғанын түсінбеді, түсінгісі де ... ... ... ... ... ... 1792 ... өзінде
аграрлық мәселені түбегейлі, тегін шешу керек екенін мәлімдеген болатын.
Үкімет басына өте ауыр жағдайда, ішкі, сыртқы жаудың ... ... ... ... ... конвент төңірегінде халық бұқарасын топтастыра
түсу үшін бұл мәселені шешуді кідіртпей қолға ... ... 3 ... ... ... ... мәселесін
талқылады.
1. Эмигранттар мүлкін бөлу және оларды сатудың ... ... ... ... ... жою. Дәл осы күні эмигрант жерлерін сатудың
жеңілдік жолдары ... ... 10 жыл ... ... ... ... болды. Қауымдық жерлері жоқ жерде жерсіз және
жері жоқ ... ... ... бір ... жер ... ... жылы 11 маусымда, яғни якобиншілдер үкімет басына келгеннен кейін
9 күннен кейін қауымдық жерлерді бөлу туралы радикалды шара белгіледі. ... ... ... ... 200 жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... болды. Бұл заң бойынша қауым
жерінде бір жылдан бері түрып жатқан кез ... ... ... ... ... ... болды. Егер қауым мүшелерінің үштен бірі жерді бөлуді
қаласа, бөлу жүзеге асырылатын болды. Егер оны ... ... ... де
өз еріктері. Франциялық кейбір аудандарында қауымдық жерді бөлу кең ... ... ... ... ісі кең ... жерлерде қауым жерлерін бөліп-
бөліп алып, пайдаланғанды артық көрді. Мысалы, Мозель ... ... өз ... ... алды, ал Францияның орталық және ... ... ... ... ... ... иемденгенді
дүрыс көрді.
П.А.Кропоткин атап көрсеткендей, шаруалар жерді бөлшектегеннен
өздерінің бүрынғыдай да кедейлене түсетінін ... ... Бұл ... ... атап ... жөн. Жоғарыда айтылған 11 маусымдағыі заң бойынша уақыт
өткізбей, өздерінің атам заманнан келе ... ... ... ... ... ... өңдей бастаған шаруалар жерлі болып қалды да,
ал бұны істемеген қауымдар ... ... ... ... ... ... ... қалған шаруалардың жерлерін қайта тартып алуға батылдары жете
қоймады.
Якобиншілдер 17 маусымдағы декретімен Франция деревняларында феодалдық
құқықтардың түпкілікті және ... ... ... Осылайша
революция жасалғаннан бері төрт жыл өткен соң ғана ... ...... ... шешілді. Феодалдық құжаттар өртелуге тиіс болды.
Оларды сақтауға тыйым салды, сақтауға әрекет жасаған феодалдарды каторгалық
жазамен қорқытты.
Бұл декретшаруаларды тәуелді ... жер ... ... ... ... ... айналдырды. Бұл — үлкен революциялық қүбылыс.
Сонымен, якобиншілдер шіркеу және ... ... ... және оны жоғарыда айтқандай шаруалардың алуына мүмкіндік
жасау арқылы дворяндық жер ұстауға ... ... ... ... ... көп ... әсіресе, осы жер сату ісінде айқын көрінді.
Деревня буржуазиясы калыптасып, өте ... ... мен ... ... ... ... жер ... жойылған жоқ, эмиграцияға кетпеген, бүлікке
қатыспаған феодал жерлері өздерінде ... Олар ... жер ... ... бұл жер буржуазиялық меншікке айналып, ауыл ... ... ... ... ... Якобиншілдер жеке
меншікке қасиетті нәрсе ретінде қарады. Себебі олардың өзі жеке ... ... ... ғой. ... ... саясатта болсын шектеулігі, міне, осында.
Адамзат баласының тарихындағы елеулі оқиға — ¥лы ... ... ... ... ... үш ... ... соққы — революцияның бастапқы кезеңіндегі үкімет басында
фельяндар ... ... ... ештеңе бермесе де шіркеу оңдығын жойып,
шіркеу мүліктерін национализациялап сату арқылы буржуазияның ... жер ... жер ... ... ... ауыл ... ... тарылып, капиталистік сектордың жасалуына мүмкіндік
берді.
Екінші соққы — 1792 жылы монархияның құлатылуы. ... ... ... жер ...... мен ... дворяндардың мүддесін
қорғады. Шаруалардың әлеуметтік-экономикалық мүдделерін жүзеге асыруды
ойлаған жоқ, қолдан келгенше оны ... өтіп ... ... ... ... сату шарты бойынша оны тек буржуазия ғана сатып ала алады. Бұл
шара нәтижесінде феодалдық ... одан әрі ... ... сектор кеңи
түсті. [7]
Үшіші соққы — якобиншілдер үкімет басына келгеннен кейін жүргізген
аграрлық шаралар арқылы ... ... ... ... ... отырып,
деревнядағы феодалдық қатынастарды ақырына дейін жойды. Аграрлық мәселені
демократиялықө жолмен, яғни ... ... ... жақындата шешті.
Алайда бұлар да буржуазиялық революционерлер болғандықтан жекеменшікті
сақтады, бұрынғы ірі жер иеленуші ... жер ... ... ... қатынас өзгермеді, жері жоқ барлық шаруалар жер ала алған жоқ.
Бұл революцияның шын ... өзі — ... ... ... ... ... ... болатын.
Сілтемелер
1. Домнич М. Великая французская буржуазкая революция и
католическая церковь- М., 1960, С. 6.
2. Домнич.М. Великая французская буржуазная революция и ... М., 1960, С. ... ... ... М, 1972. Т. I. С. ... Кислица Н. А. Французская буржуазкая ... ... 1968. С. ... ... Н. А. ... ... ... 1789-1794гг-
М., 1968. С. 99.
6. Кислица Н.А. Французская буржуазная ревалюция- М., 1979, С. 237.
7. Кропоткин П. А. Великая фраицузская революция 1789—1793.- М., 1979. ... ... П. А. ... ... ... ... -М., 1979. С.
328.
9. Манфред А. 3. Великая французская буржуазная революция.- М., 1956, С.
21.
Манфред А. 3. ... ... ... ... М., 1956. ... А. 3. ... франсузкая буржуазная революция,- М., 1956. С. 192.
Новая история,- М., 1978. Ч. I. С. 110.
Робеспьер М. Избранные произведения в 3 ... -М., 1965.Т. 2. С. 141 ... по ... истории. 1963. Т. 1. С. 118.
Әдебиеттер
1. Домнич М. Великая французская буржуазкая революция и
католическая церковь.- М, 1960, С. ... ... ... ... ... революция и каталическая
церковь.- М, 1960, С. 17.
3. История Франции.- М., 1972. Т. I. С. 311.
4. Кислица Н. А. ... ... ... ... ... 1968. С. ... Кислица Н. А. Французская буржуазная ... ... М., 1968. С. ... ... Н.А. ... буржуазная ревалюция - М., 1979, С. 237.
7. Кропоткин П. А. Великая фраицузская революция 1789—1793.- М., 1979. С.
94.
8. Кропоткин П. А. ... ... ... ... -М., 1979. С.
328.
9. Ленин В. И. Шығармаларының толық жинағы. 26-том, 231 -бет.
10. Ленин В. И. ... ... ... ... ... В. И. Шығармаларының толық жинағы. 38-том, 405-бет.
12. Ленин В.И. Шығ. ... ... И. ... ... жинагы. 31-том, 139-бет.
ЛенинВ. И. Шығармаларының толық жинағы. 34-том, ... А. П, ... ... ... М., 1979, С. ... А. 3. ... ... буржуазная революция.- М., 1956, С. 21.
Манфред А. 3. Великая французская буржуазная революция. -М., 1956. ... А. 3. ... ... ... революция, -М., 1956. С. 192.
19. Маркс К., Энгельс Ф. ... ... - ... ... ... К., Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1956. І-том. 117-
бет.
21. Маркс К., Экгельс Ф. Таңдамалы шығармалар. -Алматы, 1956 1-том. 120-
бет.
22. ... К., ... Ф. Соч. Т. 4. С. ... ... К., ... Ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1956, І-том. 121-
бет.
24. Маркс К., Экгельс Ф. ... ... ... ... К.,Энгельс ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1956 І-том. 139-бет.
26. Маркс К„ Энгельс Ф. Таңдамалы ... А., 1956, ... ... ... К., Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- А, 1956, 1-том, ... ... К., ... Ф. 1956. ... 222-бет.
29. Маркс К.5 Энгельс Ф. Таңдамалы шығармалар.- Алматы, 1-том, 223-
бет.
30. ... А.И. ... дни 1848 года в ... М., ... М., 1978.4.1. С. 110.
Робеспьер М. Избранные произведения в 3 томах,- М., 1965.Т. 2. С. 141—187.
Хрестоматия по ... ... 1963. Т. 1. С. 118.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлы Француз революциясы және оның тарихнаманың дамуына ықпалы45 бет
Екінші дүниежүзілік соғыс7 бет
"Бизнес аңыздары"7 бет
11-15ғғ. франция, англия, германия, италия23 бет
17 ғасырдың музыкалық мәдениеті19 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
1840 – 1860 ж Франция13 бет
BSB корпорациясы «Франция Үйі» өндірістік-шаруашылық қызметін талдау17 бет
XIX ғасырдың 40 - 60 жылдар аралығындағы халықаралық қатынастар11 бет
Ірі буржуазия өкімет басында64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь