Еңбек рыногы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты

Жоспар

Кіріспе

I.Тарау.Еңбек рыногы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты.
1.1 Еңбек — нарық категориясы ретінде.
1.2 Жұмыссыздық қоғамның бір кеселі.
1.3 Жұмыссыздықтан құтылу шаралары.
1.4 Профсоюздың міндеті.

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Жұмыссыздық мәселесі адамдарды қор ететіні сөзсіз. Әр қоғамды алаңдатып отыратын – осы. Сонда экономиканың дамуына кедергі болып отырған және оны тежейтін не?- деген сұраққа жауаптардың ішінен бірінші орында болмаса да, бірақ екінші орында жұмыссыздық мәселесі тұратынына ешкім таңқалмас. Жұмыссыз адамнан бақытсыз жан жоқ. Өйткені табыс көзі жоқ адамда не үйі, не киетін киімі, күнделікті тамағы да жоқ екенін көрсетпей ме?
Қоғамымыздың бір бөлігі күн санап дәулеті артып, байи түссе, екіншісі барған сайын сіңірі шығып, кедейленуде. Бар мен жоқты теңестіру үшін не істеу қажет? Қиындықтан шығар жол – барлық облыстар мен қалаларда отандық өнім өндірушілердің қатарын көбейтіп, олардың ішкі нарықта үстемдік құруына жол ашу болатын тәрізді. Сонда ғана олар сырттан тасымалданатын шетелдік бұйымдарды ішкі нарықтан ысырып тастап, өнім өндірумен айналыса алады. Ал отандық кәсіпорындар, ірілі-ұсақты тауар өндірушілер, қызмет көрсету саласы өз деңгейінде, жұмыс істеп тұрса кедейшілік пен жұмыссыздық іргесін аулаққа салар еді.
Бұл осы мәселені шешудің тек бір жолы ғана. Ал мен өз курстық жұмысымда оның басқа да шешілу әдістерін және бұл мәселені мейлінше жан-жақты қарастыруға, оның кешегі мен бүгінін салыстыра отырып ертеңгі күнде мүмкін болатын жағдайын барынша нақты көрсетуге тырысып көруді басты мақсат етіп алдыма қоямын.
Жұмыспен қамтудың еңбекке қабілетті адамдарды тиімді пайдалану, жұмыс күшіне деген сұраныстың артуы, осы ұсынысты оңтайландыру.Оның құнын арттырып, сапасын жақсарту сияқты маңызды өлшемдері мемлекеттік реттеу шеңберінен тыс қалып келді. Ал еңбек нарығындағы саясатта жұмыс күшін салалар, кәсіптер мен аумақтар бойынша тиімді етіп қайта бөлу ісі де тыс қалып отыр. Осының нәтижесінде, экономикадағы құрылымдық алға басушылық тежелуде, еңбек өнімділігі төмендеп, адамның тиімді еңбекпен өзін және отбасын қамтамасыз ету мүмкіндігі азаяды. Бұл қазіргі кезеңде өте актуалды мәселе болғандықтан оны курстық жұмысымның тақырыбы ретінде алғаным сондықтан.
Бүгінгі күні Қазақстан кәсіподақтары Федерациясы Үкіметпен жыл сайын кәсіподақтар атынан келісімге отырады. Бұл келісімге отырудың негізгі мақсаты кәсіподақтардың жұмысын одан әрі жандандыру, олардың құқықтық базаларын жетілдіру, еңбек сақталуының дұрыстығын тексеруді мемлекет тарапынан үнемі қадағалап отыру, т.б.
Ел экономикасының алға ілгерілеп дамуымен қатар еңбек нарығы да жылдан-жылға дамып, жаңа жұмыс орындары ашылып, жұмыссыздық азайып, халықтың басым бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылуда. Бірақ көптеген кәсіпорындарда еңбек шартын бұзу, еңбек зңдылықтарын сақтамау, өздерінің лауазымдық міндеттерін асыра орындау, жұмысшылар мен қызметкерлердің құқықтарын шектеу, олардың әлеуметтік жағдайларына көңіл бөлмеу секілді келеңсіз жайттар орын алуда. Әсіресе, бұл жағдайлар мұнай-газ, құрылыс, тау-кен өндірісі, өнеркәсіп салаларында қызмет ететін шетелдік фирмалар тарапынан көптеп кездеседі. Олар тек еңбекақы дұрыс есептелмеуін былай қойғанда, адам денсаулығына зиян келетін ауыр жұмыстарды қолмен атқаруға, сондай-ақ мөлшерленбеген жұмыс уақытын пайдалануға жол беріп отыр. Себебі, елдегі арзан жұмыс күші және жұмыс орнына деген жұмыссыздар арасындағы қатаң бәсекелестік жағдай жұмысшылардың жұмысынан айырылып қалмау үшін барлық шараларға көнуіне тура келеді.
Ендігі жерде кәсіподақтардың қызметін жандандыра отырып, оларға мемлекет тарапынан қолдау көрсетіп, жоғарыда аталған кемшіліктерге жол бермеу, оларды жою жұмыстарына белсене араласуына жағдай жасау қажет. Себебі, біздер өркениетті дамыған ел қатарына демократиялық жолмен дамудың арқасында қол жеткіземіз десек, сол жолдардың бір тармағы – еңбек нарығын тек мемлекет тарапынан ғана реттеп қоймай, осы кәсіподақтар қызметін жандандыра отырып, олардың еңбек нарығының одан әрі қалыпты дамуына үлестерін қосу.
Еңбек рыногы – бұл рыноктың ерекше түрі, онда жұмыс күші тауарын сату және сатып алу жүзеге асады.Осы жерде оның құны мен жалдану жағдайы бағаланады. Еңбек рыногы – экономика жағдайын көрсетудуң айнасы, тұрғындарды жұмыспен қамту көлемі мен динамикасын, жұмыссыздықтың сала бойынша, кәсіби-біліктілік, демократиялық және басқа да көрсеткіштердің құрылымын байқатады.
ҚР осы уақытқа дейін еңбек нарығы болған жоқ. Рыноктық экономикаға көшу осындай нарықтың болуын қарастырады. Еңбек рыногы бұл жұмыс күшін тауар ретінде сату – сатып алу туралы экономикалық қатынастардың жүйесі. Еңбектің тікелей әсер етуінің арқасында өте қабілетті және іскер жұмыскерлерге қатаң әрі қатал таңдау жүргізіледі. Рынок еңбекке қабілетсіздерді, жалқау, әлсіздерді ешқашан аямайды. Ол еңбектің жоғары шапшаңдығын қамтамыасыз етіп, іскерлік пен бастамашылықты ынталандырады.
ҚР-дағы қалыптасып отырған еңбек рыногы нақты еңбек нарығынан өзгешелеу. Мұнда әзірше жұмыс күшін еркін сату жүзеге аспай тұр және оның болуы әкімшілік құқықтық және экономикалық факторлармен шектелуде: әлі де болса паспорттық-құжаттық режим сақталуда, жұмыс күшінің еркін аумақтық құйылуын тоқтататын нақты тұрған жай нарығы болмай тұр. Мысалы, көмір және тау-кен өндіру, мұнай өңдеу аудандарында ерлер еңбегі басымдау. Себебі мұнда әйелдер еңбегін қолданатын кәсіпорындар нашар дамыған, осыдан байқалатыны елдегі жұмыссыздардың үштен екісін әйелдер құрайды.
Қазіргі кезде біздің Қазақстанда басқа көптеген елдермен салыстырғанда адамның еңбегі төмен бағалануда. Мысалы, бір сағаттық адам еңбегі Швецарияда – 30, Германияда – 28, Австралияда – 22, Францияда - 15$ құрайды. Біздің есептеуімізше, ҚР-да жұмысшы мен мемлекеттік сектордағы қызметкерлердің 1 сағат еңбегі 0,10$ тұрады. Рыноктық қатынастарға көшкенде жұмыс күшінің сапасына деген сұраныс өседі. Сондықтан оның ақысын көбейту қажеттілігі еріксіз туындайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамту жағдайына шолу жасасақ, еңбек ресурстары – 1992 жылы 9,4 млн. адам, 55% құрады. Халық шаруашылығы қызметінің барлық салаларында 7,4 млн. адам жұмыспен қамтылған. Олардың 6 миллионға таяуы немесе 81% экономиканың мемлекеттік секторында жұмыс істейді. Бұл мемелекеттік кәсіпорындардың әлі де басым екендігін, яғни нарық механизміне тән еңбекпен қамту қатынастарының қалыптасуының өте баяу жүріп жатқандығын көрсетеді. Сонымен қатар, қазіргі еңбекпен қамту қатынастары, әкімшілік экономика жағдайында қалыптасқан жұмыспен қамтамасыз ету қатынастардың терең дағдарысын көрсетіп отыр. Біздің қоғам, әкімшілдік басқару жүйесі жағдайында халықты толық, әсіресе тиімді еңбекпен қамту мәселесін шеше алмады.
Болжаммен, үстіміздегі жылдың аяғына қарай, Қазақстанда тіркелген жұмыссыздардың саны 250-500 мың адам болуы мүмкін деп күтілуде. Сондықтан, мемлекет дүние жүзінде жинақталған тәжірибеге сүйене отырып, бұл процесті реттеуді үйренуі қажет. Жұмыссыздықтың әлеуметтік және саяси өткірлігін азайту үшін соңғы 30 жыл бойына жұмыссыздарға жәрдем берудің әр түрлерін қолдануда.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Саясат №6 2004ж Қазақстандағы еңбек нарығы.
2. Ақиқат №7 2003ж Еңбек рыногы және жұмыспен қамту. Нұрақым Райхан.
3. Экономикалық теория. Я.Ә.Әубәкіров, Б.Б.Байжұмаев, Ф.Н.Жақыпова, Т.П.Табеев. Алматы 2000ж.
4. Жалпы экономикалық теория. Шеденов Ө.Қ.,Байжомартов Ү.С., Жүнісов Б.А., Комягин Б.И. Алматы-Ақтөбе 2003ж.
5. Гальперин. Макроэкономика.
6. Макконалл. Брю Экономикс.
7. Саясат №1 2004ж. Рынок труда.
8. Жаңа кезең экономикалық теориясы. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Алматы 2004ж.
9. Шашковский. Макроэкономика.
10. Ақиқат №3 2004ж Кедейлік, жұмыссыздық – бір қасірет. А.Байменов.
11. Заман Қазақстан 2004ж 12-сәуір. Қоғамдағы бір кесел – жұмыссыздық. С.Қаспақова.
12. Қазақстан және оның аймақтары 2003ж №3. Жұмыспен қамту және еңбек нарығы. К.Жантөреев.
13. Жас алаш 2005 ж 13-шілде. Қай облыста жалақы жоғары, қайда төмен?
14. Ақиқат №6 2005ж. Базарда – жұмыс күші. Нұрақым Райхан.
15. Алматы ақшамы 2004ж. 2-маусым. Жұмыссыз қалған қандай қиын. Сауытова Ж.
        
        Жоспар
Кіріспе
I-Тарау.Еңбек рыногы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік
саясаты.
1.1 Еңбек — нарық категориясы ретінде.
1.2 Жұмыссыздық қоғамның бір кеселі.
1.3 Жұмыссыздықтан ... ... ... ... ... ... ... адамдарды қор ететіні сөзсіз. Әр қоғамды алаңдатып
отыратын – осы. Сонда экономиканың дамуына кедергі ... ... және ... не?- ... ... ... ішінен бірінші орында болмаса да,
бірақ ... ... ... мәселесі тұратынына ешкім ... ... ... жан жоқ. ... ... көзі жоқ ... не үйі, ... киімі, күнделікті тамағы да жоқ екенін көрсетпей ме?
Қоғамымыздың бір бөлігі күн санап дәулеті артып, байи түссе, екіншісі
барған сайын ... ... ... Бар мен ... теңестіру үшін не
істеу қажет? Қиындықтан шығар жол – ... ... мен ... ... ... ... ... олардың ішкі нарықта үстемдік құруына
жол ашу болатын тәрізді. ... ғана олар ... ... ... ішкі ... ысырып тастап, өнім өндірумен айналыса алады. Ал
отандық кәсіпорындар, ірілі-ұсақты тауар өндірушілер, қызмет көрсету саласы
өз деңгейінде, ... ... ... ... пен ... ... ... еді.
Бұл осы мәселені шешудің тек бір жолы ғана. Ал мен өз ... ... ... да ... ... және бұл ... ... жан-жақты
қарастыруға, оның кешегі мен бүгінін салыстыра отырып ертеңгі күнде ... ... ... нақты көрсетуге тырысып көруді басты мақсат етіп
алдыма қоямын.
Жұмыспен қамтудың еңбекке қабілетті адамдарды тиімді пайдалану, ... ... ... артуы, осы ұсынысты оңтайландыру.Оның құнын
арттырып, сапасын жақсарту ... ... ... ... ... тыс қалып келді. Ал еңбек нарығындағы саясатта жұмыс күшін
салалар, кәсіптер мен аумақтар бойынша ... етіп ... бөлу ісі де ... ... ... ... экономикадағы құрылымдық алға басушылық
тежелуде, ... ... ... ... ... еңбекпен өзін және
отбасын қамтамасыз ету мүмкіндігі азаяды. Бұл ... ... өте ... ... оны ... ... ... ретінде алғаным
сондықтан.
Бүгінгі күні Қазақстан кәсіподақтары Федерациясы ... жыл ... ... ... отырады. Бұл келісімге отырудың негізгі
мақсаты кәсіподақтардың жұмысын одан әрі ... ... ... ... ... ... дұрыстығын тексеруді мемлекет
тарапынан үнемі қадағалап отыру, т.б.
Ел экономикасының алға ілгерілеп дамуымен қатар еңбек нарығы да ... ... жаңа ... ... ... жұмыссыздық азайып, халықтың басым
бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылуда. Бірақ көптеген ... ... ... ... ... ... ... лауазымдық міндеттерін
асыра орындау, жұмысшылар мен қызметкерлердің құқықтарын шектеу, олардың
әлеуметтік жағдайларына көңіл ... ... ... ... орын алуда.
Әсіресе, бұл жағдайлар мұнай-газ, құрылыс, тау-кен ... ... ... ... шетелдік фирмалар тарапынан көптеп кездеседі.
Олар тек ... ... ... ... қойғанда, адам денсаулығына зиян
келетін ауыр жұмыстарды қолмен атқаруға, ... ... ... пайдалануға жол беріп отыр. Себебі, елдегі арзан жұмыс күші ... ... ... ... ... ... бәсекелестік жағдай
жұмысшылардың жұмысынан айырылып ... үшін ... ... ... ... жерде кәсіподақтардың қызметін жандандыра отырып, оларға
мемлекет тарапынан қолдау ... ... ... ... ... оларды жою жұмыстарына белсене ... ... ... ... ... ... ... ел қатарына демократиялық жолмен дамудың
арқасында қол жеткіземіз десек, сол жолдардың бір тармағы – ... ... ... ... ғана ... қоймай, осы кәсіподақтар қызметін
жандандыра отырып, олардың еңбек нарығының одан әрі ... ... ... ... – бұл ... ерекше түрі, онда жұмыс күші тауарын сату
және сатып алу жүзеге асады.Осы ... оның құны мен ... ... ... ... – экономика жағдайын ... ... ... ... ... мен ... ... сала
бойынша, кәсіби-біліктілік, демократиялық және басқа да көрсеткіштердің
құрылымын байқатады.
ҚР осы уақытқа дейін еңбек нарығы ... жоқ. ... ... ... нарықтың болуын қарастырады. Еңбек рыногы бұл жұмыс күшін тауар
ретінде сату – сатып алу ... ... ... ... ... әсер ... арқасында өте қабілетті және іскер жұмыскерлерге қатаң
әрі қатал таңдау ... ... ... ... ... ешқашан аямайды. Ол еңбектің жоғары шапшаңдығын қамтамыасыз
етіп, іскерлік пен бастамашылықты ынталандырады.
ҚР-дағы қалыптасып ... ... ... ... ... ... ... әзірше жұмыс күшін еркін сату жүзеге аспай тұр және ... ... ... және ... ... ... әлі ... паспорттық-құжаттық режим сақталуда, жұмыс күшінің еркін ... ... ... ... жай нарығы болмай тұр. Мысалы, көмір және
тау-кен өндіру, мұнай өңдеу аудандарында ... ... ... Себебі
мұнда әйелдер еңбегін қолданатын ... ... ... ... ... жұмыссыздардың үштен екісін әйелдер құрайды.
Қазіргі кезде біздің Қазақстанда ... ... ... ... ... төмен бағалануда. Мысалы, бір сағаттық адам еңбегі
Швецарияда – 30, ... – 28, ... – 22, ... - ... ... ... ҚР-да жұмысшы мен мемлекеттік сектордағы
қызметкерлердің 1 ... ... 0,10$ ... ... ... ... күшінің сапасына деген сұраныс өседі. Сондықтан оның ақысын көбейту
қажеттілігі еріксіз туындайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамту ... шолу ... ... – 1992 жылы 9,4 млн. ... 55% ... ... ... барлық салаларында 7,4 млн. адам жұмыспен қамтылған. Олардың 6
миллионға ... ... 81% ... ... секторында жұмыс
істейді. Бұл мемелекеттік ... әлі де ... ... яғни
нарық механизміне тән еңбекпен қамту қатынастарының қалыптасуының өте ... ... ... ... ... ... еңбекпен қамту
қатынастары, әкімшілік экономика жағдайында ... ... ... ... ... дағдарысын көрсетіп отыр. Біздің қоғам, әкімшілдік
басқару жүйесі жағдайында халықты толық, ... ... ... ... шеше ... ... ... аяғына қарай, Қазақстанда тіркелген
жұмыссыздардың саны 250-500 мың адам болуы мүмкін деп ... ... ... ... ... ... ... отырып, бұл процесті
реттеуді үйренуі қажет. Жұмыссыздықтың әлеуметтік және саяси өткірлігін
азайту үшін ... 30 жыл ... ... ... ... әр ... рыногы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік
саясаты.
1.1 Еңбек — нарық категориясы ... ... ... ... ... күші саналатындықтан,
жұмысбастылықты қолдау экономикалық ... ... ... болып
табылады. Жұмыссыздықтың деңгейі – жұмыс істегісі ... ... ... иемденбейтіндер үлесінің статистикалық көрсеткіші.
Жұмыссыздықтың деңгейі анықталғанда әр ... үш ... ... ... бар, ... ... күшіне қосылмайтындар. Адам үй
шаруашылығымен, оқумен айналйспай, алдыңғы аптаның көп ... ... онда ол ... қамтылды деп есептеледі.
Егер адам жаңа жұмысқа шығуды күту барысында жұмыс істемесе, ... ... ... ... ... ... ... – жұмыссыз
болып есептелінеді. Алдыңғы екі ... ... ... жұмыс күшінің құрамына ... олар ... оны ... және жаңа ... ауысуды күтпейді.
Жалпы жұмыссыздыққа екі: неоклассикалық және кейнсиандық концепциялары
бар.
Енді олардың әрқайсысына жеке тоқталып өтейік.
Жұмыссыздықтың неоклассикалық концепциясын жақсы ... ... ... экономисі А.Пигу.
А.Пигудың негізгі айы келесіге тіреледі:
а) өндірісте жұмылдырылған жұмысшылардың саны еңбекақының деңгейіне
кері тәуелділікте болады, яғни ... ... ... ... ... ... ... 1914-1918 жылғы 1 Дүниежүзілік ... ... ... еңбекақы
деңгейі мен жұмыспен қамтылу деңгейінің арасындағы ... ... ... ... ... еткен деңгейіндегі жұмысшылар
арасындағы ерікті бәсекелестіктің нәтижесінде еңбекақыны ... 1 ... ... кейінгі профсоюздардың күшеюімен
жұмыссыздықтан мемлекеттік сақтандыру ... ... ... ... оны ... ... ... ал бұның өзі жаппай
жұмыссыздықтың ... ... ... ... жұмыспен қамтылуға қол жеткізу үшін еңбекақыны төмендету
керек.
Неоклассикалық модельдегі еңбек нарығындағы ... ... ... ... ... PL ... еңбек күшіне сұраныс функциясы мен оның
ұсыну функциясы арқылы анықталады. Еңбекке сұраныс ... ... ... сипатта болады, өйткені осы өндіріс факторына сұранысты ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда
жалдай алады.
Егер де еңбекақының деңгейі өсетін болса, онда ... ... ... азаяды.
Соымен, жұмыс күшіне сұраныс еңбекақының нақты функциясы:
Жұмысшы күш нарығындағы еңбекті ұсыну SL нақты еңбекақыға тәуелді: PL
жоғары болған ... ... ... ... өз ... ... ... еңбекақы төмен болған сайын олардың аз саны жұмысқа орналасқысы
келеді. Сондықтан еңбекті ұсыну нақты ... ... ... ... және еңбектің ұсыну қисығы оңды иіледі (наклон) иемденеі:
Сұраныс және ұсыныс ... ... ... жұмыс істегісі
келетіндердің құрылған еңбекақының тепе-теңдік ставкасына PLE жұмысты таба
алатындығын көрсететін еңбек нарығының классикалық моделін аламыз.
Егер еңбекті ... ... ... (SL ... SL1-ға ... онда бұл
еңбекақының PLF-ке дейін төмендеуіне әкеледі және де еңбек нарығындағы тепе-
теңдік F нүктесінде ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын пайдалана алады, тек еңбекақының иілгіш
болу шартында ғана. Берілген жағдайда толық жұмыспен қамтылу өз ... бір ... ... ... ... ... өз ... берлген
сәтте қалыптасқан еңбекақының ставкасы бойынша ... ... ... Егер ... PLK ... ... деңгейінен жоғары болса,
(мемлекеттің қатынасуы немесе ... ... ... онда ... ... ... ... ұсынуынан аз болуына әкеледі ... ... бір ... жұмыссыз қалады. Жұмыссыздардың саны KM
кескіні көрсетеді. Осыдан, неоклассикалық модельде жұмыссыздық нақты, бірақ
ол ... ... ... ... бұзу ... ... ... не
мемлекеттің, не профсоюздардың, яғни нарықтық емес ... ... ... ... түсіртпейді, осыдан кәсіпкерлер барлық жұмыс
істегісі келетіндерге талап етілген төлемақы ставкасы бойынша жұмысты ... ... ... ... ... ... тек ... жұмыссздық бола алады, яғни жоғары еңбекақы талабынан туындайтын.
Жұмыссыздар өздері жұмыссыздықты ... ... олар өз ... ... ... жұмыс істеуге келіспейді. Мемлекеттің ролі жайлы да осыны
айтуға болады: егер олеңбекақының деңгейін қадағаласа, онда ол ... ... ... Осыдан необиральді бағыттағы экономистердің
талабы туындайды – жұмыссыздықты жою үшін ... ... ... еңбекақыға ұмтылу керек. Осымен бірге неоклассикалық модельде
жұмыссыздық игіліктік еңбекақы сақталған кезде де ... ... ... белгілі бір бөлігі жоғарырақ еңбекақыға ұмтылып, өз еркімен жұмыссыз
болып қалады. Бұл ... ... ... көрсетеді:
Графикте еңбек нарығындағы тепе-теңдік Е нүктесінде орын алды. Бірақ
қалыптасқан ... ... ... PLE ... ... ... (сұраныс қисығының учаскесі DL, Е нүктесінен төмен ) толық
қанағаттандырылмайды, EF ... ... Ал бұл ... жолы жоқ, ... ... ... тек ... үшін ғана еңбектенуге келіседі (еңбекті ұсыну қисығының учаскесі SL
E жоғары). Осыдан шығатыны, нарық ұсына алатын еңбектің максималды ... ... ... (АF кескіні), ал фирмалардың еңбекке төлеуге қабілетті
сұранысы – L0 (АЕ ... Осы ... ... ... ... ... үшін ... істегісі келмейтін жұмысшылардың санын ЕF
кескіні көрсетеді.
Кейнсиандық ... ... ... ... экономикадағы жұмыссыздық ерікті емес, мәжбүрлік сипатта болатынын
дәлелдейді. Кейнстің бірінші пікірінше неоклассикалық теория тек салалық,
микроэкономикалық ... ... орын ... жалпы экономикада
жұмысбастылықтың нақты деңгейі немен анықталу сұрағына ... бере ... ... “ ... ... ... ... ... мөлшерімен
өте байланысты”, яғни жұмысбастылықтың болуы тауарларға деген шектеулі
сұраныспен түсіндірілетіндігін көрсетті. Дж. Кейнс өз ... ... А. ... ... сынайды, және де жұмыссыздықтың нарықты
экономикаға имманенті тән, оның ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік қалыпта болуы тек толық
жұмысбастылық кезінде ғана емес, жұмыссыздықтың болу кезінде де орнайды. Ал
ол Кейнс есептегенде ... ... ... ... ... еңбекақы
шамасына емес, номиналды еңбекақыға тәуелді болуымен түсіндіріледі. ... баға өссе және ... ... ... онда осы кезде жұмысшылар
жұмыс істеуден бас тартартады. Ал нарықтағы кәсіпкерлердің еңбекке ... баға ... ... ... өзгеретіен нақты еңбекақының
функциясы болып табылады: бағалар жоғарылаған кезде жұмысшылар ... мен ... ... ... және керісінше. Нәтижесінде Кейнстің
қорытындысы келесідей: жұмысбастылықтың объектісі ... ... ... ... ... ... ... сұраныс еңбек бағасымен
емес, тауарлар мен қызметтерге эффективті сұраныстың шамасымен анықталады.
Егер ... ... ... жеткіліксіз болса, өйткені ол табысты өсуі
нәтижесінде төмендейтін тұтынуға шекті бейімділікпен анықталғандықтан, онда
толық жұмысбастылық ... ... ... ... ... ... ... Осыдан басқа жұмысшы күштің маңызды бөлігінің
жұмысбастылығы ... ... ... шығыс компонентімен анықталады.
Жұмысбастылық пен инвестицияның ... ... ... ... тең ... ... ... өсуі инвестициямен тікелей байланысты салалардағы алғашқы
жұмысбастылықтың ұлғаюына әкеледі, бұл өз алдына тұтыну заттарын өндіретін
салаларға әсер ... ... ... бәрі ... ... және ... ... әкеледі. Ал ... ... ... ... ... ... жұмысбас-тылық өсімінен
асырмалы болады.
Кейнс бойынша жұмысбастылық – ... және ... ... ... ... үлесі ұлттық өндірістің көлем ... ... ... ... ету үшін ... арасында белгілі бір
пропорциясын сақтау керек:
а) ЖІӨ көлемі мен онвы құру ... ... ... қор жинақтау мен инвестиция.
Егер толық жұмысбастылықты қамтамасыз ету үшін ... ... ... болса, онда қоғамда жұмыссыздық туындайды. Егер де ... ... ... болса, онда инфляция болады.
“Қаражат – қор, жинақтау – инсвестиция” жағдайында, егер S>I болса,
онда ... ... ... ... ... мен өндіріс өсімі – бір жағынан
және ағымдағы төмен сұраныс (қор жинақтау үлкен ...... ... өндіріс кризисіне, жұмыс күшіне сұраныстың төмендеіне және
жұмыссыздыққа әкеледі. Ал I>S болуы, қаражат қор ... ... ... ... қанағаттан-дырылмауына әкеледі. Бұдан
басқа, қаражат қор жинақтаудың төмен болуының кері жағы – ... ... ... баға ... ... яғни инфляцияға соқтырады.
Енді біз Кейнсиандық және неоклассиктердің тепе-теңдік жәнежұмыссыздық
жайлы ой-пікірлерін график арқылы көрсетіп түсіндірейік.
Еңбек ... ... ... ... ... ... ... тең
болғанда орнайды: ND =NS
Неоклассикалық концепцияда ... ... ... толық
жұмысбастылықпен сәйкес келеді. Бұл ... ... сол ... еңбек ставкасына байланысты белгілі бір еңбек мөлшерін сатқысы
келсе, сол ... ... ... ... ... ... ... мына суретте көрсетейік:
W0 еңбекақының нақты ставкасында еңбекті ... ... оған ... ... ... ... осы кезде қолдағы барлық еңбек ресурстардың
жұмсалғандығын білдірмейді. Егер де еңбекақының нақты ... ... онда ... ... N1 ... ... еді. Бірақ жоғарыдағы суретте
көрсетілген жағдайда жұмыссыздық жоқ: N0N1 ... ... ... W0 ... ... ... жалданғысы келмейтіндер
көрсетілген.
Неоклассиктердің концепциясында еңбек нарығында тепе-теңдік өзгеріссіз
болады. Егер еңбекақының нақты ставкасы W1 тең болса, онда ... ... ... ... ... ... іздей бастайды;
екіншіен, еңбекке сұраныс N2-ге дейін қысқарады. Оның негізінде N1-N2
мөлшеріндегі ... ... ... Жұмыс орындары үшін бәсекелестік
жұмысты іздеушілерді еңбекті ... аз ... ... ... ... номиналды ставкасы W0 мәнін алмағанша төмендей береді.
Кейсиандық концепция бойынша еңбек нарығы жұмыссыздық болған ... ... ... ... ... пен ... ... функцияларының графигі біріктіріліп көрсетілген:
Кәсіпкерлер бекіткен W0 еңбекақының ... ... ... ... N2-ге тең және ... ... N2-N1 ... артықшылық
пайда болады. Қарастырылып жатқан жағдайда жұмысты іздеушілер еңбектің аз
төлемақысына келісетініне қарамастан, еңбекақы ... ... ... ... ... көбейтпейді.
Классикалық мектеп позициясынан осы жерде еңбек бағасы W0- W1
мөлшерінен асып тұр. Егер де оны W1-ге ... ... ... ... ... пен ... стихиялы арақатынастың кезінде
жойылмайтын N1-N0 өлшемінде сақталады.
1.2 Жұмыссыздық қоғамның бір кеселі.
Бұл ... біз ... ... ... ... ... көрсеткіштер көп артық сөзді қажет етпей қарастырылып жатқан мәселе
жайында ... да дәл ... бере ... Сондықтан оған орын берейік. 2005
жылдың III тоқсанында 15 жас және одан ... ... ... ... ... саны 7,6 млн. ... ... және өткен тоқсанмен
салыстырғанда 61,4 мың адамға (0,8%-ға) көбейді. Экономикалық белсенділік
деңгейі 71,8% болып, өткен тоқсанға қарағанда 0,6 ... ... ... -77,1%, ... – 67,1%. ... экономикасында осы жылдың III
тоқсанында 7 млн. адам жұмыспен қамтылған, бұл өткен тоқсандағыдан ... ... ... көп. ... ... ... қамтылғандар үлесі,
жұмыспен жалпы қамтылғандардың 55,8%, ауылда – 44,2% болды.
2005 жылдың үшінші тоқсанында еңбек нарығының негізгі индикаторлары.
|Облыстары ... ... ... қамтылған халық, |
| ... ... ... |
| | ... |
| | ... % | |
| | | ... ... |
| | | ... ... | | | ... ... |
| | | | ... ... |220199 |2,9 |16084 |71,9 ... |14284 |3,6 |741 |89,4 ... |12804 |3,7 |1060 |83,0 ... |20439 |2,6 |1794 |96,9 ... |16010 |7,9 |450 |92,0 ... Қазақстан|24631 |3,3 |1125 |53,3 ... |15105 |3,1 |417 |54,9 ... ... |3,0 |950 |92,1 ... |15128 |2,0 |3920 |98,6 ... |18262 |3,4 |1119 |69,4 ... |16307 |5,9 |622 |26,5 ... |5284 |3,5 |309 |29,0 ... |16132 |3,8 |799 |68,2 ... |7815 |1,9 |454 |48,2 ... |14575 |1,6 |1151 |79,2 ... ... |3160 |1,3 |301 |53,6 ... ... |11255 |2,0 |872 |99,2 ... ... ... айында өтініш білдірген 113,4 мың адам немесе 71,0%
соның ... ... ... ... ... ... ... тілек
білдіргендердің әрбір екіншісі – ауыл тұрғындары.Осы жылдың қыркүйегінде
жұмысқа орналастырылған ... ... ... ... ... 2мың ... немесе 14,5%-ға ұлғайды.
1.3 Жұмыссыздықтан құтылу шаралары.
Жұмыссыздықтың біздің ... ... көз ... ... ... себебі болып табылатын табысқа тоқталайық. 2006
жылдың қаңтар – ... ... жан ... ... ... ... 64498 теңге болды, бұл өткен жылғы тиісті кезеңдегіден 14,0%
жоғары. Осы кезең ішінде нақты ... ... 7,8% ... ... қаңтар – тамызында бір қызметкердің орташа айлық атаулы
жалақысы 20477 теңге болып, өткен ... ... ... 14,9%, ... 8,2% өсті. Оның деңгейі ең аз күнкөріс шамасынан 4,3 есе, еңбекке ақы
төлеудің ең аз мөлшерінен 4,9 есе (2005 ... ...... 3,9 ... есе) асты.
2006жылдың тамызында бір қызметкердің орташа айлық ... ... ... ... бойынша:
|Облыстары |Бір қызметкердің орташа айлық |Орташа |Ең аз ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... |орташа |
| | | ... |
| | | ... |
| ... |пайызбен | | |
| | |2004ж |2005ж | | |
| | ... ... | | ... |20477 |100,0 |114,9 |100,0 |20,4 ... |22419 |107,2 |119,5 |109,5 |18,6 ... |43810 |103,9 |107,2 |213,9 |9,5 ... |13543 |100,7 |119,5 |66,1 |30,9 ... |13966 |98,5 |111,1 |68,2 |29,9 ... |16957 |95,4 |115,4 |82,8 |24,7 ... |38861 |98,5 |99,7 |189,8 |10,8 ... |29422 |105,2 |124,8 |143,7 |14,2 ... | | | | | ... |28081 |99,8 |116,7 |137,1 |14,9 ... | | | | | ... ... ... ... ... ... салыстырғанда нақты жалақы
0,3%-ға артқан, ал атаулы жалақы шілдедегі деңгейде қалған.
2006 жылғы тамызда Қазақстан Республикасының ... ... ... ... тамызында орташа айлық ... ... ... бойынша
облыстарды топтау:
|Орташа айлық атаулы |Айлықтар ... ... саны ... | ... үлес ... |
| | ... ... ... ... |6,2 ... 15000 ... |Солт.Қазақстан,Жамбыл, |31,3 |
| ... ... | |
| ... | ... нан 20000 ... Қарағанды, |25,0 |
| ... ... | |
| ... | ... нан 25000 ... |6,2 ... нан 30000 ... Алматы, Батыс |18,8 |
| ... | ... нан 40000 ... |6,2 ... ... ... |6,2 ... ... ... ... біз ... активті түрде өз еңбегін ұсыну үшін
бәсекелеске түседі ... ... ... ... ... өз ... қызметтерін провсоюздар арқылы сатады. Провсоюздардың
ең негізгі ... ... ...... ... оған жетудің әртүрлі әдістері бар. Еңбекке деген сұраныстың
өсуі. Провсоюздардың ойынша еңбекақыны көтерудің ... ...... ... ... ... ... көрсетілгендей еңбекке сұранысты
өсірудің нәтижесінде еңбекақы мөлшерлемесімен қатар жұмыс орындарының саны
да өседі:
Бірақ қалай провсоюз ... ... ... ... Жалпы провсоюз:
1. өндірілген тауарлар мен қызметтерге сұранысты өндіруге;
2. еңбектің өнімділігін жоғарлатуға;
3. басқа да өндірілетін өндіріс факторларының ... ... ... ... ... ... өнімге сұраныстың өсуі. Профсоюздар өндіріске қатысып, өнімге
сұраныстың ... әсер ... де ... ... лоббистерді қолдана
отытып өзінің еңбек қызметтеріне сұранысты жоғарылатады. Профсоюздар
тұтынушыларды провсоюзды эстетикамен тауарларды сатып ... ... ... ... саяси лоббистерді қолдана отытып еңбек
қызметтеріне сұранысты жоғарылатады. ... ... ... ... құру ... алу үшін
қолданады, немесе мұғалімдер ассоциациясы, ... ... ... ... үшін ... ... өнімділігінің өсуі. Еңбек өнімділігіне әсер ететін көптеген
шешімдер мысалы, нақты капиталдың ... мен ... ... ... ... ... ... өнімділігін өсіру үшін
бірлескен жұмысшы - әкімшілік коммитеттердің құрылуына қызығушылық
артып жатқанын айту ... ... ... бағаның өсуі. Профсоюздар провсоюз мүшелерінің
еңбегіне сұранысты алмастырушы ресурстар бағасының өсуіне әсер ету
арқылы ұлғайта алады.
Еңбекақының ... ... ... ... ... ... ... бағытталған әрекеттері орынды мысал бола
алады. Профсоюздардың осындай ... ... ...... потенциялды алмастырылатын, төмен төлемді еңбектің бағасын
жоғарылатқысы келгендіктен одаққа біріктірілмеген жұмысшыларға еңбекақы
минимумын еңбекақы ... ... ... ... ... мүшелері – жұмысшыларымен алмастырылуында шек болады,нәтижесінде
провсоюз мүшелер – жұмысшыларына сұраныс ұлғаяды.
Профсоюздар өздерінің еңкекке деген сұранысына мүмкіндіктерінің ... ... ... ... ... ... сұранысты ұлғайтуға емес, көбінесе оның төмендеуіне қарсы ... ... ... ... профсоюздардың еңбекақыны
жоғарылату сұранысты емес еңбекті ұсынуда шоғырланады. Тұйық ... ... ... ... ... ... ұсынуды қысқарту
арқылы жоғарылата алады.
Сонда цехті профсоюздар – белгілі бір профессиядағы жұмысшыларды ... ... ... ... ... ... тек ... мүшелер – жұмысшыларын жалдауға мәжбүрледі де еңбекті ... ... ... ... Одан ... ... жолы ... – оқудың
ұзақ мерзімі, алғашқы жарнамалардың көп болуы, жаңа мүшелерді алуды шектеу
немесе болдыртпау – ... ... ... ... ... ... салалық тред-юнионизм. Алайда, профсоюздардың көбісі өз
мүшелерінің санын шектемесі, керісінше барлық ... ... ... Бұл ... ... ... ... профсоюз нақты саланың барлық жұмысшыларын біріктіре алса, онда
фирмалар еңбекақының ... ... ... келісім жасағанда
олардан үлкен қысымда ... ... ... ... ... ... ... еңбекті ұсына алмайтындай етіп қалдыра алады.
Профсоюздың міндеті. Осы ... мен ... ... қор ... ... ... оны біршама қысқартуға қандай іс-әрекеттер,
шаралар бағдарламалар жақын арада жүзеге ... ... ... бұл ... ... ... бір ... бірі. Жалпы қоғамдағы
барлық қиындықтар осы мәселенің ... оның ... ... отыр ... ... сөз ... Бұл ... баршасын толғандырып отыратын
мәселе болып бүгін немесе кеше пайда болған жоқ, ... ... бойы ... күресудеміз, бірақ бүгін бұл мәселе өз шешімін ... ... ... ... ... және ... ... бекіткен болатын. Осы бағдарламаның маңызы өте зор
болады, онда көптеген ... ... ... ... ... мен ... ... Бағдарламаның
мақсаты – жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүзеге асыру және ... ... ... азаматарға, сондай-ақ еңбек базарындағы жағдайы осал
халыққа атаулы көмек көрсету ... ... ... ... деңгейін төмендету болып табылады. Бағдарлама Қазақстандағы әр
отбасының кемінде бір ... ... ... ... ... ... жұмысы жоқ халықты еңбек етуге ынталандыратын жаңа жұмыс орындарын
құруды көздейді. Аталған мақсаттарға ... ... өсу ... ... ... ... ... жолымен халықтың тұрмыс
деңгейін төмендетпей көтеру, әлеуметтік ... ... ... жағынан осал топтарына экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... де жүзеге асырылу
қаралды. Ал жұмыссыздық деңгейін еліміздің тұрақты ... ... ... ... ... ... ... көзделген.
Бізде кедей адамдар бар, бірақ, оларды одан әрі кедейлендірмеу ... ... ... ... ішкі өмірінен шеткері қосылмауы үшін
оларға жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... керек.
Оларға қалай көмек көрсетуге болады? Біріншіден, олар үшін жұмыс ... ... жаңа ... ... аша ... бірте- бірте жалақыны
өсіру. Сонымен бірге, жұмыс істегісі келген адамдарға ... ... ... ... Ол үшін ... қажетті ақпараттық көмек көрсетуді жолға
қоймақшы. Қазіргі кезде адамдардағы нақты біліктілік пен ... ... ... бар ... өзара қабыспай тұр. Міне, осы екеуінің арасын
жақындастыру, үйлестіру керек. Ол үшін ... ... ... ... ... ... қайта дярлау бағдарламасы жасалған. Сондай-ақ
шетелдік инвесторлар келген ... ... ... мен ... орын алып ... ... сол ... ашылған жұмыс орындарына
мамандығы мен біліктілігі бар адамдарымызды жұмысқа орналастыра алатындай
ішкі еңбек базарын құру ... де ... ... жаңа ... ... қаншалықты көбейтуге болатыны, әр саласы бойынша
анықталған. Жұмыс ... ... ... ... жеңіл тамақ
өнеркәсіптері минералды тыңайтқыш ... ... ... ... ауыл ... ... тікелей байланысты салалары жатады
деп саналады. Машина ... ... ... ... орындарын қалпына
келтіру және жұмыс істеп тұрғандарын одан әрі дамыту ... 7500 ... ... ... отыр. Жеңіл өнеркәсіп ...... 12 мың ... ... ... ... көзделген.
Бұдан басқа бұл саланың шағын ... 14,2 мың ... ... жаңа жұмыс орындары құрылады. Тамақ өнеркәсібінде 7,2 мың ... ... ... ... белгіленген шаралар қағаз жүзінде
қалмас үшін керекті жағдайдың бірі ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мәселесіне келетін болсақ, ... анық ... ... ... ... айырмашылықтарды
ескере отырып, халықты әлеуметтік қамсыздандыру мен ... ... ... ... бөлу ... ... бірге бағдарламаны
қаржылық қамтамасыз ету донор-елдер бөлетін техникалық гранттар, ... ... да ... асырылатын болады. Мәселені шешудің
қосымша факторы зейнетақы мен жәрдемақыны республикалық ... ... тұру ... табылады. Бағдарлама жүзеге толық аса ... ... пен ... ... ... қандай нақты нәтижелерге қол
жеткізу көзделіп отыр? Бағдарлама жүзеге асқанда ... ... ... салыстырғанда 2005 жылы 8,7 % қысқарды. Жұмыссыздық деңгейі 2003
жылғы 13,5 %-дан 2005 ... ... 9 %-ға ... ... Тағы ... ... ... Республикасының Үкіметі кәсіподақтардың
республикалық бірлестіктері мен ... ... ... ... 2003-2004 жылдардағы басты келісімі жайлы.
Еңбек нарығын дамыту, еңбек қатынастары жіне халықты ... ... ... ... ... ... қабылдайды:
1. Жұмыс берушілердің ... ... ... белгіленген өкілеттіктері шегінде еңбек заңнамасының
сақталуын бірлесіп бақылауын ... ... ... ... ... ... салалық және аумақтық
деңгейлерде қызметкерлердің жаппай босап қалуына, жұмыссыздықтың
өсуіне, ХЕҰ ... ... ... жұмыссыздық деңгейінің
экономикалық белсенді халық санының 9,0 -%-нанасуына әкеп соғатын. Іс-
шаралар жүргізілуіне жол ... ... ... ... мен жаңа жұмыс орындарын құруға
бағдарланған, ғылымды қажетсінетін кәсіпорындарға қолдау көрсету.
4. ... ... ... мен еңбек ... ... ... ... тәжірибесін зерделеу
жөніндегі жұмысты жалғастыру.
5. Өндірістік саладағы жалақы бойынша берешекті өтеуге ықпал ететін
қажетті ... ... ... ... республикалық бірлестіктері өздеріне мынадай
міндеттер қабылдайды:
1. 2003 жылы Қазақстан ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қарауына енгізу.
2. Жұмыс берушілер мен консультациялар негізінде жеке еңбек және ұжымдық
шарттарды ... ... ... ... ұсынымдар әзірлеуді
қамтамасыз ету.
3. Өндірісте қауіпсіз және салауатты еңбек жағдайын ... ... ... ... ... ... оқиғаларды
зерттеп-тексеру жүргізуге, оларды жою жөнінде шаралар әзірлеуге
қатысу.
4. Республика аймақтарындағы кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... беру мен құқықтық көмек
көрсету.
5. Еңбекті қорғаумен айналысатын кәсіподақ өкілдерін оқытуды ... ... ... оң ... ... әрі ... ойды қорытындылай келе, менің ойымша бұл мәселеде тек үкімет емес
адамдардың өздері де ... ... ... ... ... ... тағы сол сияқты сөздерді көп кездестіреміз. Иә, ... ... ... ... ... ... ал қазір заман басқа – нарықтық заман.
Бұнда өмірге ... ғана ... ... қол ... алады. Жалпы
еңбек етуге ұмтылу мәжбүрліктен емес, қажеттіліктен туындайтын ... ... ... ... еңбек ету мәжбүрліктен туындағаны белгілі.
Еңбек етпеген адам ... ... ... деп ... жазаға тартылғанын
да білеміз. Ендігі жерде еңбек етуді қажеттіліктен туындатуымыз ... ... ... ... ... ... халықтың әртүрлі топтарының
арасалмағының ... ... ... бір ... ынталандырушы
әсері де бар. "Өзім дегенде өгіз қара күшім бар" дегендей, еңбек еткен адам
мен еңбек етпеген адамның ... аз ... ... ... ... да азаяды.
Әдетте халықты жұмыспен қамту, жұмыссыздықты азайту туралы әңгіме
болғанда ... ... ... ... ... ... қамтуы, өзін-өзі
асырауы, масыл болуды қоюы керек. Мемлекет, үкімет ешкімге де міндетті ... ... ... ... ең ... шағын және орта бизнесті дамыту
қажет, осы ең ... ... ... ... деп ойлаймын. Шағын және ... ... ... 1,5 млн. адам ... ... ... екі ... болды
және жақсы жетістік ретінде жиі-жиі көлденең тартылады. Кейінгі екі ... ... ... ... саны өсе ... ... ... жылдарда да
елеулі түрде өседі деуге негіз жоқ. Өйткені, әлемдік тәжірибе көрсетіп
отырғандай, шағын және орта ... ірі ... ... ... ... ... ... Ал біздегі ірі кәсіпорындардың жұмыс ... ... ... өндіретіндер, ал ұқсатушы кәсіпорындар көптен
бері қарап тұр және ... іске ... ... Оның ... ... ірі
кәсіпорындар не өнімді өзі шығаруға, не өзара бір біріне өнім ... олар өз ... ... және орта ... ... Міне ... өзі мықтап ойластырып шешуді тілейтін проблема.
Жұмыссыздықтан арылудың тағы бір бағыты импортты алмастыру саясатын
парасатты жүргізіп, қазба ... ... ... ... ... қажетті
өнімді шеттен әкелмей өзімізде шығару.
Тоқтала кететінтағы бір бағыт, ірі кәсіпорындарға үкімет тарапынан жете
назар аударып, солардың ... ... ... ... трактор
зауыты 2002 ж. қаңтардың басынан бері Ресейден алынатын ... ... ... Онда істейтін 800 жұмыскердің сәуірге ... ... ... Ал сол ... ... ... шығару үшін
керек қаражат көлемі небары 5,5 млн. $. ... ... ... ... ... ... өз азаматтарымыз жұмыс таба алмай жүргенде,
көршілес Қырғызстан, Өзбекстан елдерінен нәпақа ... ... ... ... кәсіпкерлерге жалданып ақша табуда. ... ... ... ... Еңбекшіқазақ ауданында темекі ... ... ... ... ... ... қаласындағы, Оңтүстік облыстардағы базарларды толтырған, құрылыс
нысандарында істейтін көршілес ағайындылар ... ... ... ... ... ... жағы ... оңды болар еді.
Иә, қоғамда әлі шешілуге тиісті мәселелер көп. ... ... ... ... ... ... жағдайы бірте-
бірте, өте жәй қарқынмен болса да дұрысталуда. Бұған қоса үкімет тарапынан
айтарлықтай шаралар ... іске ... Осы ... ... ... күресу әрекеттері сезімді де нәтижелі деуге болады, және ... ... ... бұл ... өте өткір де кезек күттірілмейтінін
түсініп, оны ... ... Ал бұл ең ... ... деп ... ... ... түсінбеушіліктен туындайды.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Саясат №6 2004ж Қазақстандағы еңбек нарығы.
2. Ақиқат №7 2003ж Еңбек рыногы және ... ... ... ... ... ... ... Б.Б.Байжұмаев, Ф.Н.Жақыпова,
Т.П.Табеев. Алматы 2000ж.
4. Жалпы экономикалық теория. ... ... Ү.С., ... ... Б.И. ... ... Гальперин. Макроэкономика.
6. Макконалл. Брю Экономикс.
7. Саясат №1 2004ж. Рынок труда.
8. Жаңа кезең ... ... ... С.С., ... А.С. ... ... Макроэкономика.
10. Ақиқат №3 2004ж Кедейлік, жұмыссыздық – бір қасірет. А.Байменов.
11. Заман Қазақстан 2004ж 12-сәуір. Қоғамдағы бір кесел – ... ... және оның ... 2003ж №3. ... ... және еңбек
нарығы. К.Жантөреев.
13. Жас алаш 2005 ж ... Қай ... ... ... қайда төмен?
14. Ақиқат №6 2005ж. Базарда – жұмыс күші. Нұрақым Райхан.
15. Алматы ақшамы 2004ж. 2-маусым. Жұмыссыз қалған қандай ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек рыногы жайлы25 бет
Кәсіпорынның жұмыс күшімен қамтамасыз етілуі24 бет
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылыс саласы нысандарын жобалаудың экономикалық тиімділігін бағалау29 бет
Ұлттық валютадағы түсімдер бойынша бюджеттің атқарылуы23 бет
Жұмыссыздық21 бет
Ақша рыногындағы тепе тенділік8 бет
Ақша рыногының теориялық негіздері38 бет
Бағалы қағаздар және қаржы рыногы9 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Бағалы қағаздар рыногы туралы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь