Көмекші өндіріс


ІІ.Көмекші өндірістің шығындарының талдамалық есебі.
2.1.Көмекші өндірістің сипаттамасы
2.2.Қарапайым өндірістің калъкуляциясы.
2.3. Күрделі өндірістің калькуляциясы
Негізгі өндіріс тұтынатын өнімді шығарып жұмыс жасайтын және қызмет көрсететін өндіріс көмекші өндіріс деп аталады. Бұл - қазандық, электр станциялары, сумен жабдықтау, жөндеу-механикалық цехы, автотранспорт және т.б. Көмекші өндірістің шығындарын есептеуге 920 шоты арналған және ол "Цехтардың Шығындары" деп аталатын ведомоста жүргізіледі, онда әрбір өндіріс (цехтар) үшін жеке талдамалық шот (тіркемелі парақтарда) ашылады.
Көмекші өндірістің шығындарын есепке алу үшін мына шоттар арналған:
920- "Көмекші өндірістер (қорытушы шот)";
921- "Материалдар";
922- "Қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу";
923- "Еңбекақыдан қаржы бөлу";
924- "Үстеме шығыстар";
Көмекші өндірістердің әрбір цехтары бойынша шығындарды есепке алу "цехтар шығындары" деп аталатын ведомоста жүргізіледі. Ведомосқа жазбалар талдамалық кестелерден немесе бастапқы құжаттардан алып жазылады.
Көмекші өндірістің талдамалық (аналитикалық) есебі әрбір цехта, өнім түрлері (егер олар әрқилы болса) және шығын баптары бойынша жүреді. Шығын номенклатурасы өндірістің күрделілігі мен сипатына тәуелді болып келеді, Әдетте, ол өзіне: негізгі материалдарды, көмекші материалдарды, отын-энергетикалық және технологиялық шығыстарды, электр энергиясын, өндіріс мақсаты үшін пайдаланатын буды және суды, негізгі және қосымша жалақыны, жалақыдан аударылатын аударымдарды, үстеме шығыстарды қосады.
Қосымша өндірістің күрделілігі, сондай-ақ шығарылатын өнімнің біртектестігі немесе біртектес еместігі көмекші өндірістің көрсеткен қызметінің өзіндік құнын есептеу үшін әртүрлі әдісті қолдануға мәжбүр етеді.
Көмекші өндірістің есеп айырысуы мен калькуляциясы біршама ерекшеленеді, өйткені кейбір цехтар бір-бірімен тығыз байланыста болады және тұрақты түрде бір-біріне қызмет көрсетеді: жөндеу-механикалық цехы жүк автомашина цехына ағымдағы жөндеу жүмысын жүзеге асырады, ал автотранспорт цехы жөндеу-механикалық цехына жүкті тасымалдайды.
Автомашинаның ағымдағы жөндеуінің өзіндік құнын есептеу үшін автомашинамен тасымалданатын жүктің өзіндік кұнын білу керек, ал тасымалданатын жүктің өзіндік құнын есептеу үшін ағымдағы жөндеудің өзіндік құнын білу керек. Бұл жағдайда, өзіндік құны не математикалық, не есептік өзіндік құн бойынша (немесе өткен айдағы кызмет көрсетудің құны бойынша) есептелінеді. Математикалық әдіс анық болғанымен, іс жүзінде екінші әдісі кеңінен пайдаланылады. Көмекші өндірісте шығындар ай сайын таратылады, сондықтан онда қалдық қалмайды.
Тек жөндеу-механикалык пен аспаптар жасайтын цехын қоспағанда, бұл цехтарда ай соңында қалдықтары болуы мүмкін. Бұндай қалдықтарды есептік кезеңнің соңында өндірістік бухгалтериядан қаржылық бухгалтериясына беріледі, ол кезде 213 - "Көмекші өндіріс" шоты дебеттеледі де, 920 - "Көмекші өндіріс" шоты кредиттеледі — бұл операцияның көмегімен аяқталмаған өндірістің қалдығы қаржылық есеп берудің көмекші өндірісіне жатқызылады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Родостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Родостовец В.В., Шмидт О.И. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы-2003 ж ;
2. Назарова В.Л. «Бухгалтерлік есеп» Алматы-2005 ж ;
3. Мырзалиев Б.С., Әбдішүкіров Р.С. «Шаруашылық жүргізуші операциялар әдістемелері» Практикум Алматы- 5006 ж ;
4. Мырзалиев Б.С., Сыздық Қ.С., Әбдішүкіров Р.С., Мұзрапов М.А., Данбай Ш.А., Әбдішүкіров С.С., Жамшиев Ө.Ж. «Ұжымдарда қаржы-шаруашылық қызметін үлгі (типтік) жоспары бойынша есеп жүргізу тәжірибесі» Түркістан-2003 ж ;
5. Тұлғалардың (субъектілердің) қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп шоттарының «Бас (типтік) жоспары» 1997 ж ;
6. Іс-тәжірибеде қолданатын бухгалтерлік есеп шоттарының «Жұмыс жоспары» Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіндегі Бухгалтерлік есеп және аудит әдіснамасы Департаменті 2005 ж

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 15 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ІІ.Көмекші өндірістің шығындарының талдамалық есебі.
2.1.Көмекші өндірістің сипаттамасы

Негізгі өндіріс тұтынатын өнімді шығарып жұмыс жасайтын және қызмет
көрсететін өндіріс көмекші өндіріс деп аталады. Бұл - қазандық, электр
станциялары, сумен жабдықтау, жөндеу-механикалық цехы, автотранспорт және
т.б. Көмекші өндірістің шығындарын есептеуге 920 шоты арналған және ол
"Цехтардың Шығындары" деп аталатын ведомоста жүргізіледі, онда әрбір
өндіріс (цехтар) үшін жеке талдамалық шот (тіркемелі парақтарда) ашылады.
Көмекші өндірістің шығындарын есепке алу үшін мына шоттар
арналған:
920- "Көмекші өндірістер (қорытушы шот)";
921- "Материалдар";
922- "Қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу";
923- "Еңбекақыдан қаржы бөлу";
924- "Үстеме шығыстар";
Көмекші өндірістердің әрбір цехтары бойынша шығындарды есепке алу
"цехтар шығындары" деп аталатын ведомоста жүргізіледі. Ведомосқа жазбалар
талдамалық кестелерден немесе бастапқы құжаттардан алып жазылады.
Көмекші өндірістің талдамалық (аналитикалық) есебі әрбір цехта, өнім
түрлері (егер олар әрқилы болса) және шығын баптары бойынша жүреді. Шығын
номенклатурасы өндірістің күрделілігі мен сипатына тәуелді болып келеді,
Әдетте, ол өзіне: негізгі материалдарды, көмекші материалдарды, отын-
энергетикалық және технологиялық шығыстарды, электр энергиясын, өндіріс
мақсаты үшін пайдаланатын буды және суды, негізгі және қосымша жалақыны,
жалақыдан аударылатын аударымдарды, үстеме шығыстарды қосады.
Қосымша өндірістің күрделілігі, сондай-ақ шығарылатын өнімнің
біртектестігі немесе біртектес еместігі көмекші өндірістің көрсеткен
қызметінің өзіндік құнын есептеу үшін әртүрлі әдісті қолдануға мәжбүр
етеді.
Көмекші өндірістің есеп айырысуы мен калькуляциясы біршама
ерекшеленеді, өйткені кейбір цехтар бір-бірімен тығыз байланыста болады
және тұрақты түрде бір-біріне қызмет көрсетеді: жөндеу-механикалық цехы жүк
автомашина цехына ағымдағы жөндеу жүмысын жүзеге асырады, ал автотранспорт
цехы жөндеу-механикалық цехына жүкті тасымалдайды.
Автомашинаның ағымдағы жөндеуінің өзіндік құнын есептеу үшін
автомашинамен тасымалданатын жүктің өзіндік кұнын білу керек, ал
тасымалданатын жүктің өзіндік құнын есептеу үшін ағымдағы жөндеудің өзіндік
құнын білу керек. Бұл жағдайда, өзіндік құны не математикалық, не есептік
өзіндік құн бойынша (немесе өткен айдағы кызмет көрсетудің құны бойынша)
есептелінеді. Математикалық әдіс анық болғанымен, іс жүзінде екінші әдісі
кеңінен пайдаланылады. Көмекші өндірісте шығындар ай сайын таратылады,
сондықтан онда қалдық қалмайды.
Тек жөндеу-механикалык пен аспаптар жасайтын цехын қоспағанда, бұл
цехтарда ай соңында қалдықтары болуы мүмкін. Бұндай қалдықтарды есептік
кезеңнің соңында өндірістік бухгалтериядан қаржылық бухгалтериясына
беріледі, ол кезде 213 - "Көмекші өндіріс" шоты дебеттеледі де, 920 -
"Көмекші өндіріс" шоты кредиттеледі — бұл операцияның көмегімен аяқталмаған
өндірістің қалдығы қаржылық есеп берудің көмекші өндірісіне жатқызылады.
Келесі есептік жылдың басында қаржылық бухгалтериядан өндірістік
(басқарушылық) бухгалтерияға беріледі, ол кезде 920 - "Көмекші өндіріс"
шоты дебеттеліп, 213 - "Көмекші өндіріс" шоты кредиттеледі.
Көмекші өндірістің көрсеткен қызметін және атқарған жұмысын
тұтынушылар бойынша тарату үшін "Көмекші өндірістің көрсеткен қызметін
тарату" деп аталатын талдамалы кестесін жасайды. Онда әрбір көмекші
цехтардың жиынтық шығындары, өндірілген өнімнің саны көрсетіледі: су
қайнататын қазан цехы бойынша - будың тоннасы, компрестік қондырғы —
қысылған ауаның куба метрі, электростанция - киловаттсағаты, автотранспорт
— тоннакилометрі. Содан соң жұмыс пен қызметтің өзіндік құнының бірлігі
анықталады. Өзіндік құнның бірлігін анықтаған соң, жұмыс пен кызметті
тұтынғандарға таратады.
Көмекші өндірістің өнімінің санын счетчиктердің көрсеткіштері бойынша
немесе шамамен (шартты жолымен) анықтайды."Көмекші өндіріс қызметін
таратудың" талдамалық кестесі үш бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлімде өнімнің, жұмыстардың, көрсетілген кызметтердің және
көмекші өндірістер шығындарынан, ондағы материалдық құндылықтардың іс
жүзіндегі өзіндік құны есептелініп шығарылады және олардың жоспарлы өзіндік
құны келтіріледі. Қабылданған және көрсетілген қарама-карсы қызметтердің
өзіндік құны тең болуға тиіс. Екінші бөлімде алынған және көрсетілген
қызметтердің саны мен жоспарлы өзіндік құны, негізгі тұтынушыларға
босатылған қызметтердің саны мен құны, материалдық шоттарға кіріске алынған
құндылықтардың құны көрсетіліп, өнімнің, жұмыстар мен көрсетілетін
қызметтердің бір өлшемінің, өзіндік құны анықталады.
Екінші бөлімнің деректері "Цех шығындарының" негізінде ведомосқа
жазылады, содан соң өнімді, жұмысты және қызметті тұтынғандардың шоттары
дебеттеледі де, 920 шоты кредиттеледі.
Үшінші бөлімде көрсетілген қызметтің жабдықтаушысы болып саналмайтын
бөлімшелердің шығындарының таратылғаны көрсетіледі.
Ай ішінде көмекші өндіріске мынадай шығындар жатқызылды:

Кесте 2.1.
ҚатарШаруашылық операцияларының мазмұны Сомасы, Шоттар
теңге корреспонденциясы
дебет кредит
1 2 3 4 5
1 Көмекші өндіріс қажеттілігіне 921 201-206,2
босатылған материалдық құндылықтар: 1410000 08
автотранспорт цехына 350000
буқазан цехына 790000
жөндеу механикалық цехына 270000
2 Көмекші өндірісте істейтін 922 681
еңбеккерлерге жалақысы есептеленеді: 3190000
автотранспорт цехына 1650000
буқазан цехына 980000
жөндеу механикалық цехына 560000
3 Көмекші өндіріске жататын үстеме 2131635 924 930
шығыстары есептен шығарылды: 1102569
автотранспорт цехына 654860
буқазан цехына 374206
4 Көмекші өндірістің шолушы шотына 7334545 920 921
жинақталады: 1410000 920 922
материалдық шығындары 3190000 920 923
еңбек ақы шығындары 602910 920 924
еңбек ақыдан аударылатын аударымдар 2131635
үстеме шығыстары 3414419
Шығындар цехтар бойынша қорытынды. 2610080
автотранспорт цехына 1310046
буқазан цехына
- жөндеу механикалық цехына
5 Бір-біріне қарама қарсы көрсетілген 1159810 920
қызметтері есептен шығарылады: 253681 920
автотранспорт цехына 557869 (сәйкес субпюттары
буқазан цехына 348260 бойынша)
жөндеу механикалық цехына
Көмекші өндіріс бойынша жасалған 8494355
шығындар (барлығы) 8494355 теңге
(7334545+1159810)
6 Бір-біріне өзара көрсеткен қызметтері 115810 920
мен жұмыстары есептен шығарады. 920
(сейкес субпюттары
бойынша)
7 Көмекші өндіріс цехтары бойынша 114400 221 920
шығарылған дайын өнімі кірістіледі
8 Негізгі өндіріске көрсеткен қызметі мен5058038 904 920
атқарған жұмыстары: 1414650
кескіш цехы үшін 1623758
пішетін цехы үшін 766671
дайындау цехы үшін 1252959
аяқ киім тігетін цехы үшін
9 Жалпы және әкімшілік қажеттілігі үшін 526237 821 920
орындалған жұмыстармен қызметтер
10 Өнімді сатумен байланысты, жұмыстар мен1051092 811 920
қызметтер
11 Тыс жақта орындалған жұмыстар мен 584778 804 920
қызметтерді есептен шығару
Жиыны 8494355

Технологиялық процестің сипатына және шығаратын өнімнің, жұмыстар мен
көрсетілетін қызметтердің біртектілігіне қарай қосымша өндіріс қарапайым
және күрделі болып бөлінеді.
Қарапайым өндіріс біртекті, күрделілігі бірдей өнімдерді шығарады.
Оларда, әдетте, аяқталмаған өндіріс пен шала фабрикаттар (электр
станциялары, бу-қазандық, компрессорлық және оттегі станциялары, автомобиль
көлігі) болмайды.
Күрделі өндіріс алуан түрлі өнім түрлерін шығарады, оның аяқталмаған
өндірісі болады және бұйымдардың, өнімдердің, жұмыстардың және көрсетілген
қызметтердің түрлері бойынша есеп жургізуді талап етеді. Күрделі өндіріске
жөндеу, модельдік (үлгілік), аспаптық, ыдыс цехтары жатады.
Мысал,кәсіпорынның құрамында көмекші өндіріс ретінде:
автотранспорттық, жөндеу-механикалық, бу қазандық цехтары бар болсын дейік.
Олардың ішінен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Көмекші өндірістің жұмысын анықтау
Өндірістік шығындар есебі
Өндіріс түрлері және өндіріс шығындар
Көмекші өндірістің сипаттамасы
Көмекші өндіріс шығындарының есебіне сипаттама
Көмекші өндірістің шығындары
Көмекші өндірістің шығындарының есебі
Өндірістік шығындар есебінің теориялық негізі
Өндірістік есепті ұйымдастыру
Үстеме шығыстардың есебі
Пәндер