Қазақстан Республикасындағы сыртқы сауданың ролі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Қазақстан Республикасындағы сыртқы сауда саясаты
1.1Сыртқы сауда саясаты: мәні, негізгі түрлері және оны жүзеге асыру құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2Қазақстан Республикасының сыртқы саудасындағы кедендік тарифтердің орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2. Қазақстан Республикасының әлем елдерімен ынтымақтастық пен ықпалдастықтың жаңа көкжиктері.
2.1 Қазақстан экспортының әлемдік рынокта алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2Қазақстан Республикасының сыртқа саудасындағы әлем елдерімен әріптестігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.3Трансұлттық компаниялар.Қазақстанның сыртқы сауда саласындағы ынтымақтастығының негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

3.Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік Сауда ұйымына (ДСҰ) кіруге әзірлігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Кіріспе:
Алдымен жұмысымның кіріспелі бөлігіне шолу жасағаным, өзім жазған ісіме дұрыс көңіл аударатын шығар деп ойлаймын. Қай елдің болмасын экономикасының дамуын айқындайтын негізгі көрсеткіштердің бірі — ол сыртқы сауда саясаты. Осы тақырыпты таңдағанымның Қазақстан Республикасында нарықтық экономика жағдайындағы сыртқа сауда саясатының ролі мен мәнін талдап, тереңірек зерттеу .
Жаһандану жағдайында әлемдік экономиканың үрдістерінен сырт қалу елдің экономикалық жағдайының, даму деңгейінің, технологиялық даму мен ұлттық бәсекелестік қабілеттілігінің шегеріп қалуына әкелуі мүмкін. Сондықтан сыртқы экономикалық қатынастардың ырықтандырылуы қазіргі заманның талабы болуда. Қазақстан өз экономикалық даму бағдары да сыртқы экономикалық іс-әрекетті ырықтандыруға, әлемнің жаңа технологияларын жетістіктерін кеңінен пайдалануға бағытталған. Мемлекеттің сыртқы ашықтық деңгейі жоғарлаған сайын сыртқы экономикалық факторлардың даму үрдісіне әсері де күшейе түсіп, сыртқы экономикалық қауіпсіздік мәселесін өзектендіре түседі.
Сыртқы экономикалық, қатынастарды ырықтандыру ең алдымен елдің сыртқы саудасында шектемелерді жоюымен көрінеді. Біздің ойымызша оның үрдісі жергілікті, отандық өндірушілердің шетел тауарларымен бәсекелестік қабілетін қолдаудың кең тарамды шаралар жүйесін қалыптастырумен қатар жүргізілуі тиіс. Өйткені ұлттық капиталдың қорлануының алғашқы кезеңіндегі Қазақстандық өндірушілер үшін қаржылық қуаттылығы мол, технологиялық озықтығы әйгілі, бизнестік тәжірибиесі қомақты шетел өндірушілермен тең дәрежелі бәсекелесу мүмкіндігі екі талай болады. Бұл жағдай елдің сыртқы саудасын ырықтандыру мен сыртқы экономикалық қашықтық дәрежесі арасында тікелей өзара байланыстылығы барын көрсетеді.
Қазақстан Республикасы сыртқы сауда саясатын жүзеге асыруда мемлекеттің орнына айрықша мән беріледі. Оның ұлттық экономикалық мүдделерге сай келуі мен халықаралық аренада бәсекелестік қабілетті жоғарлатуға үлкен ықпал ету мүмкіндігімен көрінеді. Сондықтан кез - келген елдің сыртқы сауда саясаты шетел тауарларының келуін реттеу және ел мүдделеріне сәйкес келетін халықаралық еңбек бөлінісіндегі орнына әсер ету сияқты мақсаттарды көздейді. Осы мақсаттарды орындау барысында халықаралық сауда ағымдарының елдің экономикалық қауіпсіздігіне әсер ету мәселесі ерекше мәнге ие болатындығын Қазақстан Республикасының қызметкерлері жақсы біледі.
Біріншіден халықаралық сауда қатынастарында әрбір ел өз мүдделерін жүзеге асыруға тырысатындықтан, әлемдік нарықта мемлекеттер шиеленісті мүдделер қақтығысы негізінде бәсекелеседі. Екіншіден ғаламдану үрдісінін белен алуы, сыртқы экономикалық катынастардың ырықтандырылу бағытының басым болуы, шаруашылық байланыстардың интерұлттандырылуы ел алдына туындайтын сыртқы қауіп - қатерлерден қорғану шараларын халықаралық келісімдерге сәйкестендіре жасақтауды қажет етеді.
Осы «Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты» атты курстық жұмысты жазу барысында, оның бөлімдерін толықтай қарастырылып, негізгі үш бөлімге бөлінді. Яғни сыртқы сауда саясаты, мәні, негізгі түрлері және оны жүзеге асыру құралдарын нақты көрсетіп және Қазақстан Республикасының кедендік тарифтерінен нақты цифырларын келтіріп ,Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясатындағы әріптестік қатынастырына тереңірек мән беріп, Қазақстан Республикасының «Дүниежүзілік Сауда Ұйымына» енуге жасап жатқан әрекеттеріне тереңірек тоқталынады .
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Байтілесұлы, Н. Сыртқы сауда айналымы қандай болады?: [Сараптама]// Егемен Қазақстан.- 2005.- 15 маусым.-1-3 б.
2. Ви, Александр. Трансұлттық компаниялар-Қазақстанның
сыртқы сауда саласындағы ынтымақтастығының негізгі ретінде
[Мәтін]: [Тұжырым]// Заң.- 2006.- №2.- 30-33 б.
3. Елорданың әлеуметтік-экономикалық дамуы [Мәтін]: [Әкімдікте]//
Астана хабары.- 2005.- 2 тамыз.-1 б.
4. Қазақстан экономикасының нақты секторындағы баға [Мәтін]: Статистикалық анықтамалық / Жауапты ред.: Н.Кривко, Л. Горовых ; ауд. К. Н. Омарбекова ; ред. Қ.Әбдиев.- Алматы, 2003.- 218 б.
5. Мадуан, Сейітқали. Қазақтардың Орта Азиямен сауда байланыстары (XVIII-XIX ғ.біріші жартысы) [Мәтін]:[Ғылыми зерттеулер мен деректер]// Қазақ тарихы.-2006.- № 6.- 26-29 б.
6. Молдабаев, С. Д. Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық қауіпсіздігіндегі кедендік тарифтердің орны [Мәтін]: [Общетеоретические вопросы рыночной экономики]// ҚазҰУ-нің хабаршысы. Экономика сериясы. Вестник КазНУ. Серия экономическая.- 2006.- № 2.- 7-10 б.
7. Шамишева, Н. Қ. Кәсіпорынның сыртқы сауда қызметін
мемлекеттік реттеуде қолданылатын құралдар [Мәтін]:
Молодой ученый// Банки Казахстана.- 2006.- № 11.- 30-33 б.
8. Шүкіров, Асқар. Кеден беделі неден? [Мәтін]:
[Тәуелсіздік талаптары] / Шайынғазы, Сейфолла// Егемен
Қазақстан.- 2006.- 22 желтоқсан.- 3 б.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министірлігі
“Экономика және бизнес ” факультеті
“_________________________” кафедрасы
КУРСТЫҚ
ЖҰМЫС
«_____________________»
Тақырыбы: “ Қазақстан Республикасындағы сыртқы сауданың ролі»
Тексерген:____________________
Орындаған:.___________________
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................3
1. Қазақстан Республикасындағы сыртқы ... ... ... ... ... негізгі түрлері және оны жүзеге асыру
құралдары...................................................................
......................................................5
1.2Қазақстан Республикасының сыртқы саудасындағы кедендік ... ... ... әлем ... ... ... жаңа ... Қазақстан экспортының әлемдік рынокта алатын
орны.................................17
2.2Қазақстан Республикасының сыртқа саудасындағы әлем елдерімен
әріптестігі.................................................................
..................................................23
2.3Трансұлттық компаниялар-Қазақстанның сыртқы сауда саласындағы
ынтымақтастығының
негізі......................................................................
................26
3.Қазақстан Республикасының ... ... ... (ДСҰ) кіруге
әзірлігі....................................................................
....................................33
Қорытынды...................................................................
...........................................36
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
...37
Кіріспе:
Алдымен жұмысымның кіріспелі бөлігіне шолу ... өзім ... ... ... аударатын шығар деп ойлаймын. Қай елдің болмасын
экономикасының дамуын ... ... ... бірі — ол ... саясаты. Осы тақырыпты таңдағанымның Қазақстан Республикасында
нарықтық экономика жағдайындағы сыртқа сауда ... ролі мен ... ... зерттеу .
Жаһандану жағдайында әлемдік экономиканың үрдістерінен сырт ... ... ... даму ... ... даму мен
ұлттық бәсекелестік қабілеттілігінің шегеріп қалуына әкелуі мүмкін.
Сондықтан ... ... ... ... қазіргі заманның
талабы болуда. Қазақстан өз экономикалық даму ... да ... ... ырықтандыруға, әлемнің жаңа технологияларын
жетістіктерін кеңінен пайдалануға бағытталған. Мемлекеттің сыртқы ... ... ... ... ... ... даму үрдісіне
әсері де күшейе түсіп, сыртқы ... ... ... ... ... ... ырықтандыру ең алдымен елдің сыртқы
саудасында шектемелерді жоюымен көрінеді. ... ... оның ... ... ... шетел тауарларымен бәсекелестік
қабілетін қолдаудың кең ... ... ... ... ... ... Өйткені ұлттық капиталдың қорлануының алғашқы кезеңіндегі
Қазақстандық өндірушілер үшін ... ... мол, ... әйгілі, бизнестік тәжірибиесі қомақты шетел өндірушілермен тең
дәрежелі бәсекелесу мүмкіндігі екі талай болады. Бұл жағдай ... ... ... мен ... экономикалық қашықтық дәрежесі ... ... ... ... ... Республикасы сыртқы сауда саясатын жүзеге асыруда
мемлекеттің ... ... мән ... Оның ... ... сай келуі мен халықаралық аренада бәсекелестік қабілетті
жоғарлатуға үлкен ықпал ету ... ... ... кез - ... ... ... ... шетел тауарларының келуін реттеу және ... ... ... ... ... ... орнына әсер ету
сияқты мақсаттарды көздейді. Осы мақсаттарды орындау барысында халықаралық
сауда ағымдарының елдің экономикалық ... әсер ету ... ... ие ... ... Республикасының қызметкерлері жақсы
біледі.
Біріншіден халықаралық сауда қатынастарында әрбір ел өз мүдделерін
жүзеге асыруға тырысатындықтан, ... ... ... ... ... негізінде бәсекелеседі. Екіншіден ғаламдану үрдісінін
белен алуы, сыртқы экономикалық катынастардың ырықтандырылу ... ... ... байланыстардың интерұлттандырылуы ел алдына туындайтын
сыртқы қауіп - ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Осы «Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты» атты курстық
жұмысты жазу ... оның ... ... ... негізгі үш
бөлімге бөлінді. Яғни сыртқы сауда саясаты, мәні, негізгі түрлері және ... ... ... нақты көрсетіп және Қазақстан ... ... ... цифырларын келтіріп ,Қазақстан Республикасының
сыртқы сауда саясатындағы әріптестік қатынастырына ... мән ... ... ... ... ... ... жасап жатқан
әрекеттеріне тереңірек тоқталынады .
1.1Сыртқы сауда саясаты: мәні, негізгі түрлері және оны ... ... даму ... ... масштабта шешілді. Бұл мағынадағы
экономикалық ... ... ... ... ... ... бар объективті заңдылықтардың тоғысуымен анықталады. Соңғы ... бұл ... ... ... ... ... көптеп
шығуда. Дамыған мемлекеттер блогы немесе жекеленген мемлекеттер тарапынан
белгілі бір қарама-қайшы іс-әрекеттер орын алуы мүмкін.
Өйткені кез-келген ... ... ... нақты экономикалық мүдделерін
қорғауы немесе оларға қысым көрсетуі мүмкін. ... ... ... ... ... мәмілелерге немесе оларға қысым ... ... ... ... мүдделері арасындағы баланысқа,
мәмілеге немесе өзара жеңілдік жасауға қол жеткізуге ... ... ... ... ... ... ... жиынтығымен, ең алдымен
қысым көрсету немесе қарама-қарсы шығу әрекеттерімен толығуы қажеттілігін
алдын-ала анықтайды.
Сауда-саясаты негізіне ... ... ... ... типі жатады. Олардың ішіндегі үш негізгі бағыттарды ... ... яғни ... ... ... ... саясаты халықаралық еңбек
бөлінісінің тік ... ... ... дамушы елдер ресурстардың елеулі
түрлерін шетке шығарады да, техника, ... және ұзақ ... ... ... әкеледі.
Өзара қарым – қатынастардың мұндай моделін ... ... ... қарым қатынастарының мазмұндылығымен
салыстырғанда, алдыңғы ... ... ... ... ... ... келген жағдайда Солтүстіктің немесе Оңтүстіктің саудасы жөнінде
сөз еткенде жүзеге асырылатын саясаттың екі түрі жөнінде ... ... ... ... ... ... ... жөнінде:
Сыртқы сауда саясаты дегеніміз-мемлекеттің басқа елдермен ... ... ... түрде әсер етуі;
Халықаралық сауда ... ... ... ... ... және ... ... мүдделерінің
көрінісі.
Сауда саясатын жүзеге ... ... ... 2 ... ... ... және протекционизм.
Зерттеулер көрсеткендей, осы ... іске ... ... ... ... өз ... импорттық
саясатты басқарудың қатаң курсынан кейбіреулері оны ... ... ... ... Бразилия және басқа елдер алғашқы кездері тек
қана экспорттық өндіріске арналған ... ... ... ... ... ал ... өндіріске қатысы жоқ тауарлардың импорты
шектеледі немесе оларға тфйым салады.
Осыған ұқсас әдістемені Тайвань ... Ол ... ... алмастыру
саясаты жүргізілді. Тым аса диффренцияланған әдіс-айлалар ... ... ... ондағы шектеулер белгілі бір ... ... ... ... жалпы саланың сандық параметірлеріне
байланысты белгіленеді.
Сонымен бірге, сауда саясатының тиімділігі үшін импортты ... ... ... таңдау өте маңызды.
Осылайша, көптеген елдер ... ... ... ... ... де, ... экстенсивті жолдарды таңдады, бұған ... өз ... ... ... ... жолы ... ... отырады.
Әлемдік нарықтық динамикалық, өзгермелі конъюнктурасы жағдайында
аргентиналық нұсқа эконоика дамуының тежегіші ... ал ... ... болып саналады, өйткені ол алғашында халық ... ... ... ... ... ... дамуын көздеген
еді.
Осы айтылғандардан мынадай қорытынды шығады: яғни сауда ... ... ... ... жүзеге асыру жағдайында да, әр алуан
экономикалық ... ... ... ... мынаны атап өту керек,
реформалардың басталған мерзіміне байланысты, экономиканың ... ... ... ... ... ұйымдарға кіруі, аймақтық
принциптерді күшейту жағдайларында елдер үшін эконоикалық реттеу құралдарын
таңдау әр алуан, кейде шектеулі ... ... ... ... ... ... сыртқы сауда
ұйымына кіру жолында кедендік және ... ... ... ... ... ... түрлі елдердің сыртқы экономикалық саясатын ... ... ... яғни ... ... ... шаруашылық байланыстардың
біртұтас кешенінің күрделі әлеміне – ұлттық экономикалардың тиімді түрде
кіруі сияқты ... ... ... ... жүруі тиіс.
Осыған байланысты елдің экспорттық саясатында осы үшін қабылданатын
шаралар келесі іс-әрекеттерден тұрады:
-экспорттық салалардың дамуы үшін ... ... ... ... салаларына бағыттау;
-кейбір салалардың дамуын бағалау және ... ... ... жоқ ... жабу ... қабылдау;
-егер белгілі бір саланың келешекте әлемдік нарықта белгілі бір орынды
қамтамасыз ету мүмкіндігі болса, бірақ та ... ... осы ... ... ... ... кедендік қорғау;
2)қаржылық және фискалдық ынталандыру;
3)қолайлы жағдайлар мен жеңілдіктердің басқа ұтымдылығы бар сыртқы
сауда саясатының адекваттығын қажет ... ... ... ... ... әдістемелік жолдар
төмендегілерге қатысты мұқият таңдау тиіс: нақты тауарға; оны ... ... ... ... ... экспорттық жеткізулері
құрылымында оның орнына; халықаралық еңбек бөлінісіндегі шағына.
Осы жағдайда белгілі бір таңдалған құрал протекционистік режимге, ... ... ... көрсетеді.
Аталғандардың бірінші режимі өз тіршілігінде уақытша параметірлермен
шектелген және қол жеткен мақсат бойынша әлсірейді, не ... ... ... Бір ... ... ... даму ... болып
табылатын салалар инвестициялық саясаттың басым объектісі болып табылады.
Осы ... ... ... ... ... ... болатын протекционистік режимдер өзіне қатысты қарама-қайшы
күштерді ... ... ... ... ... мемлекет маңызды
тұтқалардың қысымын басынан өткерді, ал оған ... ... реті ... үшін ... ... ... ... байланыстар интеграциясы тұжырымдамасын алға қою
өзара ... ... ... ... ... етеді.
Импорттық саясатты жүзеге асыру кезінде төмендегідей ... ... ... ұлттық мүмкіндікті талдау; оның ұлттық
экономика құрылымында экспорттық позициядағы орнын анықтау; әлемдік ... ... ... тең ... экспорт тиімділігінің төмендеуі
жағдайларында протекционитік режимді қамтамасыз ... ... ... қолданылады. Белгілі бір нақты мақсат пен қорғау дәрежесіне қол
жеткізген протекционистік режимнің бұл ... ... ... және
реттегіштерімен ауыстырылады. Мұндай мысал Латын Америкасында, Шығыс ... ... ... ... ... қажеттілігін сезіну экономиканың
болашақ ... ... ұзақ ... бағдарламасын қабылдауға
мемлекетті бағыттады. Құрылымдық қайта құру қажеттілігі бірқатар ... ... ... бұл ... ... тарапынан протекцинистік
қорғау жүргізілді.
Бірақ мұндай реттегіштерді қолдану саналы шектеулерде ... ... ... ... ... импортының ырықтандырылуын қамтамасыз
еткен жоқ, ол тек қана басым салалардың дұрыс ... үшін ... ... ... ... қамтамасыз етті.
Сонымен қатар, мынаны атап өту керек, яғни ... ... ... мен ... ... түрде инвецтициялық,
кедендік, валюталық және басқа да саясаттардың ... іске ... ... ... саясаттың болашағы зор, бірақ өз дамуында
белгілі бір ... ... ... ғана ... ... Өйткені,
елдің экспорттық табысының құрамдас бөлігі болып табылатын салалар, ... ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Инвестициялық саясаттың құралдары «даму локомотиві» болып қызмет ете алатын
салалардың дамуына бағытталуы мүмкін.
Сонымен ... ... ... реттеу шараларына, арсеналына төмендегі
құралдар кіретіндігін атап өту керек. Оларды 8 топқа кіруге болады.
Реттеу шаралары
|Тарифтік ... ... ... ... тарифтер |-валюталық операцияларды жүргізу |
| ... ... ... ... ... салықтары; ... ... ... мен шетке |
|-импорттық тауарларды енгізу ... ... ... ... ... ... | ... жиындар; | ... ... | ... ... | ... ... ... |Мемлекекттік ... ... ... ... пен ... ... ... | ... ... | ... ... ... шаралар: ... ... |
| ... нормасы; |
| ... ... ... ... ... ... сауда ұйымының жерлерімен реттеледі.
Осы ұйымның ережелеріне сәйкес сыртқы сауданы реттеу үшін ... ... ... қолданылады. Сыртқы сауда ұйымының мүшесі болып табылмайтын
мемлекеттер мүшелеріктің қамтамасыз ететін артықшылықтарын қолдана алмайды.
Бұл жағдайларда ... ... ... болып екі жақты ... мен ... ... Оған өте қолайлы жағдайлар жасау
қажет.
Ұлттық жүйедегі саудада қолданылатын ережелерде ... ... ... ... көптеген кедергілерді туындатады. Сыртқы
сауданы реттеу Кедендік ынтымақтастық Кеңесі мыңызды рөл атқарады.
Кеңес бірыңғай ... ... ... ... елдердің халықаралық саудасы негізінен сыртқы сауда ұйымының
мұшелері болып ... Олар ... ... ... ... ... ... кедендік тариф құрылымына
мыналар кіреді:
-автономдық мөлшерлемелер; бұл мөлшерлемелер елге өте қолайлы жағдайлар
режимі ұсынылмаған кездерде ғана қолданылады;
ҚЖР ... ... ... ... ... ... бар
мөлшерлемелер.
Сыртқы сауда ұйымына мүше елдер, сыртқы сауданы реттеу тәжірибесінде
шектеуші шаралар ... ... олар ... ... жіктеледі.
-экономикалық мазмұндағы әкімшілік шаралар (тауар тапшылығы, төлем
баланысының теңсіздігі, өнеркәсіптік ... ... ... ... емес ... шаралар;
-субъектілердің өзара келісімдері бойынша экспортты өз еркімен шектеу;
-әділетсіз ... ... ... немесе шаралар;
-қоршаған ортаны қорғау, ұлттық қауіпсіздік сақтау ... ... ... ... ... ... ... құралдарын әсер ету
әдістері бойынша негізгі екі топқа бөлуге болады. Оған импорт пен экспортты
шектеу мен жергілікті өндірушілерді қолдауға ... ... ... ... тарифтер мен бейтарифтік құралдар, ал екіншісіне отандық
кәсіпкерлерді ... ... ... ... ұйымдық және
экономикалық шаралары кіреді. Сыртқы экономикалық ... ... ... ... және ... ... ... мүмкіндігі
жоғары кеден баж салықтары болып табылады.
1.2Қазақстан Республикасының сыртқы саудасындағы кедендік тарифтердің
орны.
Кедендік тариф - ұлттық сауда ... ... мен ... және ... ... ... ... сауда-саяси
келіссөздерінің нәтижелерінде жүзеге асырылатын едәуір күрделі жүйе. Кеден
тарифі өте ... ... ... ... және әрбір тауарды сырттан әкелу
тәртібі туралы нақты ақпаратты ... ... ... тарифтің жалпыланған
сипаттамаларын алу мәселесі жиі туындайды. Бұл түрлі ... ... ... үшін, уақыт өте келе елдің сауда ... ... ... ... тарифтік құралдардың көмегімен елдің ішкі
нарығының қорғалу дәрежесін анықтау үшін қажет ... ал бұл ішкі ... ... ашықтығы дәрежесінің маңызды көрсеткіші болып табылады.
Қазақстан Республикасының кедендік баж ... мен ... ... құрылымдарда қатысу мен ДСҰ кіру келіссөздері
әсерінде жасақталуда. ... ... ... ... ... ... көптеген елдерінде қолданылатын Тауарларды кодтау мен
суреттеудің ... ... ... ... ... қауымдастық (ЕурАзЭҚ) шеңберінде мемлекеттер өз баж салықтарын
үйлестіру мақсатында бірегей тауарлы номенклатураны ... ... қол ... Соған сәйкес 2004 жылы 14 наурыздың № 310 ... ... ... ... ... ... тауарлы
номенклатурасының (СЭҚ ТН) 10 ... ... өту ... өзгертулер
енгізіліп, сыртқы сауданы реттеуде қолданысқа енгізілді.
Аталған Тауарлы номенклатура құрылымы бойынша 21 ... және ... ... 4 ... 1243 ... ... мен тауарлардың
жіктеліміне байланысты субпозициялардан тұрады. ... ... ... ТН ... жалпы саны (СЭҚ ТН негізі ретінде саналатын Ресей
Федерациясының 12. 03. 2005ж. ... 14282 және ... ... ... ... ... ... жіктелімін жүзеге
асыру мүмкіндігін көрсетеді.
Тауар позицияларының саны - ... ... ... ол ... ... импорт қаншалықты жіктеліп реттелетіндігін көрсетеді.
Тарифтің мөлшерлемелерінің тауарлық жіктелімі бойынша мүмкіндіктер мен
тарифтік ... ... ... ... ... ету мүмкіндіктері
тауар позицияларының санына тәуелді болады. Тауар ... ... ... ... сауда реттелімі жүйесінің дамуының жанама көрсеткіші
болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ресей
Федерациясына қарағанда тарифтік жіктелімі ... жөне ... ... ... ... көрсетілген Ресей Федерациясының СЭҚ ТН жіктелімділігі жоғары
тауарлы топтарға 20 - көкөністердің, жемістердің, жаңғақтардың немесе
өсімдіктердің өзге ... ... ... өнімдері - 432, 29-
органикалық химиялық қосылыстар - 699, 84- ... ... ... және ... құрылғыштар - 5540, 85- электр машиналары және
жабдықтары, олардың бөліктері - 992, 90- ... ... ... дәлдік, медициналық немесе хирургиялық аспаптар -
443 жатады.
Қазақстанда тарифтік және бейтарифтік реттеу 1996 жылдың 28 қарашада
№ 1389 «Әкелінетін ... ... ... ставкалары туралы» Қазақстан
Республикасының Үкіметінің қаулысымен анықталады. Оны жүйелеу мен қолдану
Қазақстан ... ДСҰ ... мен ... ... ... ... мен ... халықаралық келісімдерге
негізделіп орындалады. Осы ... ДСҰ ... ... Қазақстан
Республикасының жеңілдік кестесін пайдаланатын 104 дамушы және 47 ... ... ... тізбесі бекітіліп, олардан импортталатын тауарлар
орнатылған кеден баж салықтарының 75% төленетіндігі көрсетілген. ... ... ... ... номенклатураның барлы-ғына емес, тек
қаулыда белгіленген 21 тауарлы топ пен 34 тауарлы позици-ялар бойынша
жүзеге ... ... ... ТМД ... ... ... ... туралы
екіжақты келісімдерге сәйкес белгіленген ... ... ... ... алынбайды. Кедендік тарифтер мен баж салықтары сыртқы сауданы
реттеудің құралы болғандықтан, ... елі ... ... ... ... орнатылған баж салықтар көлемінен екі есе
асатын баж қойылымдары қолданылады. Сонымен бірге қаулыда ... ... ... ел ... ... ... жауап
беруі үшін оның өзгертімі жылына бір рет және оған ... ... ... ... ... ... ... ұстану;
* дүниежүзілік рыноктың конъюнктурасының өзгерісі;
* Қазақстан Республикасы бекіткен ... ... ... ... жергілікті өндірушілердің кеден бажының қойылымдарын қайта ... ... ... ... қолдануда адвадорлық. арнайы
құрама мөлшерлемелерді қолдану тәжірибесі елдің сыртқы сауда қатынастарын
реттеуде маңызды көрсеткіш болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... толығымен көшуге бағыттылған, себебі
олар транспарентті, ... ... ... ... ... және ... Егер ел ДСҰ ... болуға ниеттеніп жатса, адвадорлық баждарды
қолдану ауқымын ұлғайту осы ұйымның басты талабы болып ... ... және ... ... ... ... нәрсе - осы баждар
әдеттегідей, тарифтердің «шекті» мөлшерлемелерін ... және ... ... ... ... ... ... мақсаттарында
пайдаланылады.Осындай мөлшерлемелерді өнеркәсібі дамыған елдерде де барынша
қолданылатындығын атап кетуімізге болады. Мысалы, АҚШ-та ... ... ... ... ... арнайы және құрама
баждардың саны 19 ... ал ЕО ... 14 ... ... ... СЭҚ ТН ... тарифтік жүйесі тарифтің адвадорлық баждарына
негізделгендігін көрсетіп, оның жалпы саны төмендігі кестеде көрсетілгендей
96,3 % ... осы ... ... ДСҰ кіру бағытында тарифтік реттеу
халықаралық келіссөдер нәтижесіндегі ... ... ... атап өте ... бір ... - элемнің көптеген елдердің ... ... ... және ... мөлшерлемелердің, санын қысқарту
бағытында дамуда.
Кестеден көріп отырғанымыздай , Қазақстандағы тарифтік реттеу жүйесінде
(төрт санды тауарлы позициялардағы) арнайы және ... баж ... 0-4 және 1%, 3% ... жалпы экономикалық салаларды ... ... орын ... ... ... ... ... Арнайы
баж салықтарына келетін болсақ, импорт шектеуде қолдану мүмкіндігі мол бұл
құрал тек жас алма мен ... сыра мен ... ... бойынша төрт
санды 6 позицияда ғана белгіленген.
Қазақстан Республикасының кеден баж ... ... (2005 ... ... ... ... ... |% үлесі ... ... ... төрт ... |1243 |100 ... ... | | ... баж ... |1198 |96,3 ... баж ... |6 |0,4 ... баж салықтары |39 |3,3 |
|0 % ... баж ... |302 |24,5 ... % деңгейіндегі баж салықтары |583 |47,2 ... % ... баж ... |342 |27,5 ... % және одан ... баж ... |10 |0,8 |
* ... ... ... 1996 ... 14 ... № 1389 ... есептелінген.
Адвадорлы баж салықтарының қолдану ауқымы Қазақстанның сыртқы
экономикалық қатынастарын ырықтандырумен байланыстырылады. Жалпы ... ... ... ... ... оның ... ... қорғаудан, фискалды және ырықтандырылу тенден-циясының мәні басым
екенін ... ... ... ... баж ... пайыздық
қойылымы ғана алынды. Біздің ойымызша жалпы көлемдегі 3,3 % алып отырғаны,
қарастыратын ... ... ... ... ... бермес. Ел
экономикасына қажетті тауарларды ... ... ... 24,5 % ... ... бойынша өтсе, 75% таман көлемі 5.
10, 20% қойылыммен өтеледі. Сонымен ... ... бес ... ... ... ... ... өзгерту жөніндегі бірқатар
шараларды қабылдап, 40 және 50 ... ... ... ... ал 100 ... ... ... мөлшерлемелері спирттің екі түріне ғана сақталды.
Қазіргі кезде Қазақстанда 30 және одан жоғары бойынша қойылым ... ... ... ... құрылым негізінде Қазақстанның тарифтік саясаты қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... көріп
отырмыз.
Қазақстанның сыртқы сауда айналымы кеден статистикасының деректері
бойынша, ұйымдаспаған сауда есебінсіз, 2005 ... ... ... АҚШ ... ... және өткен жылмен салыстырғанда 51% пайызға өсті.
Соның ішінде экспорт — 10907.6 млн. АҚШ ... ... ... өсті,
импорт — 6538,3 млн. АҚШ доллары болып, 45 пайызға өсті. Экспорттың ... ... ... ... ... ... өнімдер үлесіне 74,4 пайыз,
асыл емес металдар және олардан жасалған бұйымдар үлесіне — 15,9 ... ... ... ... ... Швейцария (17,7%),
Италия (13,5%), Ресей Федерациясы (12,4%), Франция (9,8%), ... ... (3,2%), ... (2,7%), Ира. (2,5%), ... (2.2%), АҚШ пен Иега
ния (1,9%-дан), Виргин аралдары (1,8% Кипр (1,7%), ... (1,6%) ... ... жалпы көлемі ТМД елдеріндегі үлесі 16.5 пайыз кұрады
(2004 жылы 23%).
Импорттың жалпы көлемінің 43 ... ТМД ... ... тиді ... 49,6%). Импорт өнімдерінің негізі жеткізушілері Ресей ... ... ... ... (10,8%), АҚШ (7,9%), ... ... (4,8%), Италия (3,7%) Жапония (3,4%), Ұлыбритания (2,8%)
Түркия (2%), Корей республикасы мен Швеция (1,9%-дан), ... ... (1,5%) ... табылады.
2.1 Қазақстан экспортының әлемдік рынокта алатын орны
Қай елдің болмасын экономикасының дамуын ... ... бірі — ол ... ... 2004 жылы ... ... ... кеден статистикасының ұйымдаспаған сауда есебінсіз деректері
бойынша 32877,5 млн. АҚШ ... ... 2003 ... ... ... өсті, соның ішінде экспорт — 20096,2 млн. АҚШ долларын кұрап, 56
пайызға, ... — 12781,3 млн. АҚШ ... ... 52 пайызға өсті. Бұл
көрсеткіштер бұрынғы жылдардағыдан әлдеқайда жоғары. Мәселен, 2003 ... ... ... 21335,4 млн. АҚШ ... кұрап, 2002 жылмен
салыстырғанда 31,3 пайызға өскенді.
Сыртқы сауда айналымының 2004 жылы ... ... ... ... кандай? Ол үшін, ең алдымен, экспорттың, кұрамына және ... ... ... және ... көлемдерінің өсуіне талдау жасау қажет.
Осындай талдаудың. нәтижесін 1-кестеден көруге болады.
Қазақстан экспортының көлемі негізінен әлемдік рынокта 2004 жылы ... ... ... аса ... ... есебінен өскені осы кестеден айқын
көрініп тұр. Мәселен, темір кенінің 1 тоннасынын бағасы 2003 ... ... 2004 жылы 37,8 ... дейін өскен. Сондықтан экспортқа
шығарылған осы тауардың заттай көлемі тек 11,5 ... ғана ... ... ... көлемі 2,4 есеге дейін өскен. Мұнай мен газ ... ... ... 18,4 ... ... кұны ... 1,6 ... дейін,
ферроқорытпа да тиісінше — 7,9 пайызға және 1,8 есе-ге, тазартылған мыс ... ... және 1,6 ... ... кестеде берілген 11 өнімнің жалпы сомасы бүкіл экспорттың ... 83,4 ... 2004 жылы 83,6 ... ... ... ал ... мен газ
конденсаты, тиісінше — 54,2 және 56,8 пайызын, мұнай мен газ ... кара ... ... ... және тазартылған мыс (төрт өнім),
тиісінше — 69,7 және 71,2 пайызын кұрап отыр.
Сөйтіп, қысқаша, қорыта айтсақ, ... ... ... ... ғана ... күйіндегі тауарлардың экспортқа шығарылған көлемі онша
көбеймеген, ... ... ... ... мен ... деген әлем
рыногындағы бағаның тым жоғары өсуіне байланысты экспорт көлемі елімізде 56
пайызға өсті. Мұндай өсімді ... ... өсім ... ... ... ... экспорттың шикізаттық сипаты 2004 жылы одан әрі өсе түсті,
оның үлесі 95 ... Осы ... бәрі ... ... ... жылы Қазақстан өнімдерінің негізгі сатып алушылары Швейцария
(18,7%), Ресей Федерациясы (14,1%), Кытай (9,8%), ... (7,3%), ... (3,8%), Иран (3,5%), ... (2,3%), Израиль мен Португалия
(1,6%-дан), Әзербайжан, Испания, АҚШ пен ... ... ... ... 2003 ... бірінші орында Бермуд аралдары, екінші орында Ресей
Федерациясы тұратын. Экспорттың жалпы көлеміндегі ТМД ... ... ... ... (2003 жылы - ... |2003 ж. |2004 ж. |2003 ж-ғ |
| | ... ... млн ... |
| |2003ж. |2004 ж. |2003 ж.|2004 ж. |2003 ... |
|Барлық |38637,8|47742,9 |100,0 |100,0 |168,7 |226,4 ... |7774,1 |15171,6 |20,1 |31,8 |160,2 |212,8 ... |4673,5 |9575,4 |12,1 |20,0 |163,4 |244,6 ... |1299,3 |5520,1 |3,4 |11,6 |193,6 |264,2 ... |3925,7 |3979,5 |10,2 |8,3 |146,0 |191,8 ... |1780,8 |2382,5 |4,6 |5,0 |171,4 |206,2 ... |317,3 |1245,6 |0,8 |2,6 |174,9 |257,1 ... |863,5 |1787,8 |2,2 |3,7 |151,0 |206,1 ... |270,0 |1219,0 |0,7 |2,5 |198,1 |261,3 ... | | | | | | ... | | | | | | ... көрсетілген 8 елдің үлесіне 2004 жылы экспорт жасалған шикі
мұнайдың 85,6 пайызы келеді, соның ... ... екі ... ... ... үлесіне 51,8 пайызы келеді. Оффшорлық аймақ болып саналатын
Виргин аралдарының үлесіне 8,3 ... ... Ал ... жылы оффшорлық
аймаққа жататын Бермуд ... 11,0 млн. ... ... ... ол аралдардың үлесі 28,5 пайызды құрағанды. Сол жылы Виргин
аралдарында 3,9 млн. ... ... ... оның үлесі 10,1 пайызды
құрағанды, сонда осы аталған екі аралдың үлесіне ... ... 38, ... ... ... ... ... азайғанмен әлі де олар қатардан
қалар ... ... ... 1 ... ... ... 2004 ... мұнай сатып алушы елдердің арасындағы баға айырмашылығы үлкен емес,
Виргин аралдарындағы 191,8 доллардан Франциядағы 264,2 ... ... ... ... 37,7 ... Ал 2003 жылы ең жоғарғы баға Бермуд
аралдарында 199,1 доллар, ең ... баға ... 115,9 ... ... негізгі мұнай сатып алушы ... ... ... 71,8 ... болған еді. Бағаның алшақтығының азаюы құптарлық
нәтиже. Бірақ экспортқа шығарылған басқа тауарлардың көбі бойынша ... ... ... ... ... бір текше метрі 2004 жылы Ресейге 12,4
доллардан сатсақ Әзірбайжанға 51,9 доллардан, ... 31,8 ... ... ... 1 ... 810,9 ... ... Қы-тайға
657,8 доллардан сатылды. Кдра металдын жайма илегі Ресейге 1 ... ... ... ... Қытайға 248 доллардан, Корея республикасына ... ... 230,4 ... ... ... кара ... ... бірге ак каңылтыр да сатылуы мүмкін, ондай жағдайда ... ... ... деректе бұл арасы ашып көрсетілмеген.
Тазартылған ... 1 ... ... 2659 ... ... ... ... сатылды. Қара металл қалдықтары Ресей мен ... ... 86 ... ... ... 112 ... ... Бидайдың 1
тоннасы Әзербайжанға 157,5 доллардан сатылса, Қырғызстанға 126,5 доллардан
сатылды. Ірі қараның терісінің 1 ... ... 978 ... ... 190 ... ... ... талшығының 1 тоннасы Қытайға 1447
доллардан сатылса, Ресейге 1059 доллардан сатылды. Бұл деректерден шығатын
қортынды: ... бір ... әр елге ... баға ... ... біздің экспортка тауар шығарушыларымыз әлі де болса ... ... ... ... ... алмай отыр.
2004 жылы импорттың көлемі бұрын болмаған көлемде өсті. Импорттың өсу
себебін, яғни ... ол ... ... ... ... ... артуынан өскенін дәл анықтау қиын. Өйткені,
"Қазақстан Республикасы мен оның ... ... ... ... ... 2005 ... №1 статистикалық
жинақта импорт жасалған 20 өнім бойынша дерек берілген. Олардың 2004 ... ... 6855,5 ... ... ... ... сомасының 53,6
пайызы ғана және алкоголдік ішімдіктер (59,9 млн. долл), медикаменттер
(273,2 млн. ... ... мен ... (3421, 9 млн. ... жиһаз
(129,3 млн. долл) сияқты тауардың төрт тобы бойынша тек олардын кұны ... ... кұны 3884,3 млн. ... немесе импорттың барлық
соммасының 30,4 пайызы.
Қазақстанның сыртқы сауда айналымын былтырғы 2004 жылмен ... ... ... ... 1339065 млн. АҚШ долларын ... ... ... осы мерзіммен салыстырғанда 46,6 пайызға өскен. ... ... ... ... ... ... 4 айдағы экспорттың
жиынтық көлемі 8325,2 млн. АҚШ долларын құрады. Оның ішінде ... ... ... ... ... АҚШ долларын құрап, былтырғы жылдың 1-
ші тоқсанымен салыстырғанда 58,2 пайызға артты. Ал ТМД ... ... 1428,0 ... ... ... немесе 12,3 пайызға ... ... ... негізгі үлесін шикізат тауарлары құрайды.
Барлық экспорттың 73,8 пайызы минералдық өнімдер мен 15,9 ... ... ... ... ... ... өнімдердің экспорты 6145,8млн.АҚШ
долларын құрап, былтырғы ... осы ... ... 2449,2
млн.долларға көбейді. Экспорттың жалпы көлемінде олардың үлесі 65,6 пайызға
артты.
Негізінен шикі ... ... ... ... 66,2 пайызға,
ферробалқымалар -68,5 пайызға, тазартылған мыстар -58,5 ... ... мен ... -350,5 пайызға, битуминоздық материалдардан
шығарылған мұнай өнімдері 111,8 ... ... ... ... ... алушылар Швецария (барлық
экспорттың-16,2 пайызы) Италия (14,5 пайыз), Рессей Федерациясы ... ... (10,0 ... ... (9,9 ... Иран (2,7 пайыз), Виргин
аралдары (2,3пайыз) 2005 жылы қаңтар-сәуір айларында импорттың ... ... ... осы ... ... 44,5 ... ... 5065,2
млн АҚШ долларын құрады.
Негізгі импорттық позициялардың құрамы өткен жылдағыдан онша ... жоқ. Олар ... мен ... ... ... ... ... минералды өнімдер, химиялық және онымен байланысты өнеркәсіп
салаларының өнімдері.
Импорттың жалпы ... ... ... өнімдерінің үлес
салмағы 3,7 пайызға, мәшинелер мен жабдықтар, көлік құралдары мен ... ... ... Минералдық өнімдердің үлес салмағы 4,2 пайызға, мал және
өсімдіктерден ... ... ... ... ... 1 ... және ... байланысты өнімдер 2,7 пайызға кеміген.
ТМД-дан басқа әкелінген өнімдердің көлемі 2931,9 млн АҚШ долларын
құрап, 67,5 пайызға ... Бұл ... ... көлемінің 57,9 пайызы деген
сөз. Импорттық өнімнің негізгі жеткізушілері: ... ... ... ... АҚШ (8,4) ... (6,6) Жапония (3,2) және Корея ... ... ... ... ... Маңғыстау мен Алматы
облыстарының басқа аймақтардың барлығында ... ... ... ... ... ... ... саудасындағы әлем елдерімен
әріптестігі.
Сауда жөніндегі негізгі ... ... ... сөз ... ... туралы айта кетуді жөн көрдік. 2004 ... ... ... ... ... шикі мұнай болса, соның үлкен бөлігі оффшорлык
аймақтар Бермуд, Виргин аралдары арқылы сатылып келгенді, ... ... ... үлкен, әрі көрші ірі мемлекет, әрі достығымыз мықты
және ұзақ ... әрі ... бір ... ... деп ... ... ... көлемі 2002 жылы 2001 жылғы 4651,4 млн. ... млн. ... ... ... 15 ... азайып кетіп еді. 2003 жылы
сауда айналымының көлемі 5241,9 млн. долларға дейін немесе 29,7 ... 2004 жылы ... — 7652,1 млн. ... және 45,8 пайыз болды. Екі
ел басшылары 2004 жыл Ресейдің Қазақстандағы жылы ... ... екі ел ... ... ... ... ... бірі ретінде сыртқы сауда айналымының өсуін екі елге
тиімді жетістік деп атап өтті. Ал осы ... ... ... ... екі
ел тұрғысынан қарасақ, Ресей үшін Қазақстанға ... ... ... ... елдің барлық сыртқы сауда айналымының кұрамында 2004 жылы
экспорттық үлесі 61,1 пайыз, импорттық ... 38,9 ... ... ... ... 7314,9 млн. долларға артық, он таңбалы сальдоның сыртқы
сауданың жалпы сомасындағы үлес салмағы 22,2 ... ... Бұл ... үшін ... ... Ал Ресеймен болған сыртқы сауда
айналымындағы Казакстан экспортының (ол Ресей үшін импорт) үлес салмағы ... ... ... үшін ... үлесі 63 пайыз болды. Бір қарағанда
экспорт пен ... ... ара ... ... ... жоқ сияқты.
Алайда, Ресейге қандай тауарларды, қандай бағамен ... ... ... қандай тауарларды, кандай бағамен ... алып ... ... ... екі ел ... ... ... үшін тиімдірек, Қазақстан
үшін көбіне тиімсіздеу болатынын жасыруға, көрмеуге болмайды. ... жоқ" ... ол екі ел үшін ... ... ... ... ... кейбір нақты мысалдармен дәледеп көрейік.
Бірінші мысал. 2004 жылы ... ... 22,3 млн. ... ... 1 ... 9,7 ... шығарып отырып, Ресейден 420,6 мың тонна
көмірді әр тоннасын 40,7 доллардан ... ... ... ... ... есеп бар? Газ ... біз Ресейге шығаратынымыздың,
Ресейден импорт жасайтынымыздың дұрыстығы ... ... біз ... оның
1 тоннасын 2004 жылы 124 доллардан саттықта, Ресейден 157 доллардан сатып
алдык. Соншама мұнай ... ... 2004 жылы ... ... ... бары 8,3 мың ... мұнай өнімдерін шығарды, әр тоннасын 121 доллардан,
ал өзі Ресейден 1766,8 мын тонна мұнай өнімдерін 458,6 млн. ... ... әр ... 259,6 ... ... ... өндіруші шетелдік
компанияларға Қазақстаңдағы мұнай ... ... 2-3 млн. ... ... бөлгізіп, өз қажетімізді арзан мұнай ... ... ... өзімізде өндірілетін басқа тауарларды, жүк және жолаушы
тасымалын арзандату ... ... неге ... шешпейді? Бұл сауал
экономистерді ғана емес, автокөліктеріне күнделікті қымбат мұнай ... ... ... әр ... ... ... да ... мен Қазақстан табиғи газды өзара экспорт-импорт жасауы қажет
екені түсінікті. Бірақ 2004 жылы Қазақстан Ресейге 6,6 ... ... ... 82 млн. ... яғни әр ... метрін 12,4 доллардан экспорт жасады,
өзі Ресейден 6,4 млрд. текше метр газды 169,2 млн. долларға, яғни әр ... 26,4 ... ... жасады. Тек осы газдың экспорт-импортынан
Қазақстан 90 млн. ... ... зиян ... ... мысалды
ферроқорытпанын экспорты мен импортынан да, басқа да кейбір өнімдер бойынша
келтіругеболады. ... ... ... ... ... ... ... арзанырақ бағамен сататынымыз да бар. Мәселен, 2004 жылы газ
конденсатынын 1 тоннасын Ресейге 124,4 доллардан ... ... ... ... ... Өзімізде Қазақстанда шығаруға болатын, әсіресе, металдан
жасалатын кейбір өнімдерді көп жыл бойы ... ... ... жүздеген
миллион долларға сатып алып келеміз. Мәселен, қара металдан және шойыннан
жасалған құбырлардың 2004 жылы 435,4 мың тоннасын 487,7 ... ... ... 1120 доллардан Ресейден импорт жасадық. Сол құбырларды толықтай
болсын, жартылай болсын өзімізден неге шығармасқа? "Испат-Карметтің" қожасы
Лакшми Митталдьт шойын мен ... илек ... ... ... ... құбыр және басқа да бұйымдар шығаруға көндіретін уакыт болды емес
пе? Мил-лиондаған, миллиардтаған доллар таза ... ... ... ... ел ... ... аз-мұз көңіл бөлетіндей ететін мезгіл
баяғыда жетті. Дайын өнім ... бұл ... ... ... зиян
шекпейтіні белгілі. Темір ... ... ... т.б. ... тым ... ... ішкі мұктажын камтамасыз ететіндей
көлемде шығаруға ... ... ... ... ... ... келді.
Бұл саяси талап емес, ел экономикасының ... ... ... ... Н.Назарбаев кейінгі кезде олигархтардан халык мүддесіне, эконо-
мика талабына сай қызмет істеуі ... ... ... пікірін Үкімет басшы-
лыққа ... ... ... ... мен ... ... ин-
дустриялық-инновациялық даму стратегиясына сәйкес нақты істерге көшсе,
жоғарыда келтірілген мысалдардың шешімі табылар еді.
2.3 ... ... ... сауда саласындағы
ынтымақтастығының негізі
Қазіргі жағдайларда АҚШ-тың өндіруші капиталын ... ... ... ... (ТҰК) ... олар ... ... капитал экспортының 90 пайыздан артық бөлігін
құрайды. ТҰК-лар нарықтық ... пен ... ... ... ... әлем ... мен ... экономикалық қатынастардың
басымдылыққа ие факторына айналды. ТҰК-лардың тікелей ... ... ... ... ... ... ... өндіріс жүйесін ғаламданып жатқан әлем ... ... ... аса маңызды рөл атқаруда.
Кейінгі онжылдықтарда АҚШ пен өзгеде дамыған ... ... елге ... ... ... ауқымын үздіксіз түрде арттырып
отырды, сол арқылы ішкі және ... ... ... ... жоя ... олар ... үшін ... аз әрекеттердің шеңберімен
белгіленетін ортақ әлемдік рыноктың небәрі бір бөлігі ғана болып ... ... ... ... ... американдық тікелей инвестициялардың
көп мөлшерде орындалуы олардың мәні күрт артқанын көрсетіп отыр.
Үш жыл ішінде (1998-2000 жж.) АҚШ шет елге ... ... 412.8 ... доллар соманың капиталын шығарды. 2000 жылы жаңа ТИ-
лер 142.6 млрд. долларға ... жылы шет елге ... ... көлемі 27 пайыздан артык
мөлшерге қысқарып, 103.7 ... ... ... Бұл ең алдымен дамыған
елдердегі экономикалық ... ... ... ... жүзеге асырған трансшекаралық қосылыстар мен сіңірулердің
көлемінің азаюымен туындалған болатын. 2002 жылы шет елге ... ... ... ... 119.7 млрд. долларды құрады.
Жақын келешекте сарапшылардың пікірінше шығарылатын ... ... ... ... және ... корпорациялар өздерінің ең ірі шетелдік
инвесторлар ретіндегі жайғасымдарын нығайта түседі.
Аталмыш ... АҚШ ... анық ... ... ... сақтап
келеді. 10 жыл ішінде ... жж.) шет елде ... ... ... 2.7 есе көбейіп, орасан зор сома - 1520.9 ... ... ... жинақталған ТИ-лердің жалпы көлемінің 22.2 пайызына
жетті. ... үшін сол жылы ... ... 15%, ... ... және ... үлесі 4.8% құрады.
Осылайша, ... ... ... ... бойынша ешбір мемлекет
Құрама Штаттармен тең келе алмайды. ТИ негізінде АҚШ-тың экономикасын өзге
елдердің шаруашылықтарымен саудаға ... одан да ... ... ... ... ... арқылы құрылған халықаралық өндіріс желісі экономикалық ... ... ... ... әдебиеттерде "екінші экономика" деп
аталады. АҚШ-тың "екінші экономикасы" әлем шаруашылығында ерекше орынға ие.
Ол өзінің өндірістік, ... және ... ... бойынша
Батыс Еуропа мен Жапония елдерінің соған ұқсас шаруашылык жүргізу салаларын
едәуір дәрежеде басып ... ... ... шеңберінде АҚШ-тың
өндірістік қуаттылықтарының 20 ... ... ... шоғырланған. 2001
жылдың өзінде-ақ американдық капитал арқылы бақыланатын 22 мың ... 9.8 млн. ... мен ... ... ... бұл АҚШ ТҰК ... ... ететін жұмыс күшінің шамамен
үштен бір бөлігін құрайды. Олардың ... ... ... ... ... ... ... көлемі 2.9 трлн. доллардан асты, ... 192 ... ... құрады. Бұл кәсіпорындарға жоғары деңгейдегі
ғылыми-ақпараттық және технологиялық-ұйымдастырушылық жабдықталу тән.
Атап айтқанда, американдық корпорациялардың ... ... ... ... әлемдік рыноктарында ғана емес, сондай-ақ капи-
талдардың, ... ... ... күшінің, жаңа технологиялардың және т.б-
әлемдік рыноктарыңда орын алып жатқан қатаң түрдегі ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі
американдық ТҰК-лардың басты мақсаты табысқа қарағанда, нарықты барын-ша
көбейту болып табылады. Соған қол жеткізу үшін ... ... және ... ... ... ... бірнеше рет өзгеріп
отырды.
Халықаралық экономикалық іс-әрекетті ырықтандыру және ... ... ... ... ... ... ... өзгертіп отырды. Стандарттық өнімнің бағасы бойынша бәсекеге
қабілеттілігі, ... ... ... көлік пен байланыс
бағасының төмендеуі ТҰК-лардың қызмет етуінің географиялық ... ... бұл ... ... ... ... тәрізді
салалардағы шығындарды өндіріс ауқымдарының есебінен үнемдеу мен шығындары
төмен ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. Бұл қарапайым біріктіру стратегиясын
туындатты: шетелдік филиалдар бәсекелес артықшылықтарды қолданумен құрылған
белгілі ... ... мен ... ... ... жөніндегі
әрекеттердің белгілі бір шеңберін (әдетте, аналық ... ... ... ... ... ... ... өзге түрін құру ... ... ... ... түрдегі біріктіру стратегиясы түрлі формада болуы
мүмкін. Олардың бірі - аналық компанияның шет едде ... ... - ... маркетингті, бухгалтерлік әрекеттерді жүзеге асыруы.
Енді бір түрі -өзінде өндірістік процестің сатылары түрлі елдердің арасында
шығарылатын ... ... ... ... ... ... логистиканың өзегі) артықшылықтарға негізделумен
үлестірілетін біріктірілген өндірістік жүйенің ... ... ... ... ... ... шығындарды барынша азайту немесе
өткізудің одан да икемді жүйесін қолдану мақсатымен өндірісті қамтамасыз
ететін қызметтердің ... ... ... ... ... ... өндірістік жүйені құрудың механизмі мен бағыттары түрлі
болып келеді. Олар шет елге ауыстырылатын өндірістің профиліне, ол орналаса-
тын ел мен ТҰК ... ... ... ... ... ... ... жалғастырылған бірқатар ерекше процестерге жеңіл ... ... ... ... ... қарағанда өндірістің кейбір
қызметтерін шет елге ауыстыруға ... даяр ... ... ... ... буыны мен бөлімшелерін шет елге ауыстыру ... ... ... және баяу ... ... Тағы бір айта ... ... шет елдер өзінің географиялық орналасуы, шетелдік ... ... ... мен сыртқы экономикалық байланыстарының өзге
түрлеріндегі инфрақұрылымның даму деңгейіндегі, инвестициялық тәуекелдердің
дәрежесіндегі және т.б. ... ... ... қарағанда
ғаламшарлық өндірістік жүйеге жеңіл және жылдам түрде біріктірілуі ... ... ... ... ... ... құру
жөніндегі стратегиясы сараланған болып келеді. Терең ... ... ... олар ішінара біріктірудің ... ... ... ... негізінен жекелеген рыноктарға қатысы бар).
90-жылдары көптеген американдық ТҰК-лар барлық күш-жігерін ғаламшарлық
өндірістік жүйені құруға жұмсай бастады. ... ... ... жағдай
тұрғындардың табыс деңгейлеріндегі еларалық айырмашылықтардың азаюы, ... мен ... ... ... және жаңа индустриалдық
елдерінің тобындағы өндіріс қүралдарына, технология мен қызмет ... ... ... ... ... ... сондай-ақ шетелдік
тұтынушылардың сұранысын калыптастыру ісіне ... ... ... ... әлем ... кең ... ... желісі арқылы).
Соның нәтижесінде көптеген елдердің ұлттық рыноктары ұқсас бола
бастайды, ал ТҰК-ның ... ... ... ... әлеуметтік
топтарының, ірі және ұсақ ... ... ... орташаланған халықаралық тұтынушыға, ортақ әлемдік рынокқа барған
сайын көбірек бағыттала бастайды.
Кәсіпкерлік іс-әрекеттің ерекше тиімді саласына айналған ғылым ... жаңа ... орын алып ... ... ... ... ... өзгерістер енгізуде, ол барған сайын халықаралық
сипатқа ие болуда. Интернационалдандыру ғылыми-техникалық идеяны әзірлеуден
бастап ... ... жаңа ... ... мен ... ... ... құру мен игерудің барлық кезеңдерін көбірек қамтуда.
АҚШ-тың ТҰК-лары өзінің шетелдік филиалдарын жетік технологияларды
әзірлеу мен ... ... ... ... ... 70-жылдары кейбір кор-
порациялар қабылдаған болатын. Қазіргі кезде ол ... ... ... тән ... ... Сонымен қатар корлорациялардың ғылыми-
техникалық проблемаларының бүкіл кешенін әзірлеу ісіндегі фирма ішіндегі
халықаралық еңбекті үлестіру де ... ... ... ... ... мен техникадағы орасан зор
жетістіктеріне негізделе ... ... ... ... ... өз ... ... ТҰК-лардың штаб-пәтерлері шетелдік
филиалдарға технологиялық жаңалықтарды АҚШ шектерінен тыс ... ... ... АҚШ ... мен ... қағаздары
экспортының 2/ 3-тен астам бөлігін аналық компаниялардың оларды ... ... және ... 1/3 ... ... ... ... экспортқа шығаруға арнап беріледі.
Сонымен қатар филиалдардың өздері НИОКР-ге жұмсалатын шығындардың басым
бөлігін (80%-тен ... өз ... ... ... ... алайда бұл зерттеулер көбінесе өзге елдердегі американдық
компаниялар мен аналық компанияларда ... ... ... ... ... американдық ТҰК-лардың филиалдары
жүзеге асыратын тауарларды сатудың ... ... 63 ... ... мен ... көрсетулерді сатудың 40 пайыздан артык, бөлігін шетелдік
мемлекеттердің жергілікті рыноктары құраған болатын, Және бұл ... ... ... ... ... 20-30 пайыз жылдам ... ... ... тікелей инвестициялардың басым ... ... ... ... ... көлемі кейінгі 20 жыл бойы
шамалы мөлшерде ғана ... ... ... өмір сүру ... ... ... сатып алу қабілеті артқан Азия елдерінде АҚШ филиалдарының
ішкі сатуларының үлесі 1982 ж. 41 ... ... 1997 ж. 65 ... ... мен ... ... ... ұзак, жылдар бойы
негізінен АҚШ-тың ішкі рыногын қамтамасыз етуге арнап жұмсалатын. Алайда ол
елдерде де жағдай өзгере ... 1982 жылы ... ... ... ... ... ... сату көлемдерінің 18
пайызы, ал 1997 жылы – 29 % ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің маңызды бағыты болып олардың АҚШ-тың
қатысуымен құрылған біріктіру бірлестіктерінде, атап айтқанда ... ... ... ... ... мен ... ... экономикалық
ынтымақтастығын (АТЭЫ) құруға белсенді түрде қатысуы табылды.
НАФТА-ның құрылуы ... ... ... енгізілгеннен кейін (1994
жылдың 1 қаңтары) американдық корпорациялар капиталдың ... ... ... ... ... ... ... пайдалана
отырып, топтастыру елдеріне қатысты тікелей инвестициялардың экспортын күрт
өсіріп жіберді. Соның нәтижесінде 2000 жылы Канада АҚШ-тың дамыған елдердің
өңдеу өнеркәсібіне ... ... ... бойынша 1-орынға, ал
Мексика дамып келе жатқан ... ... 1-ші ... ие ... ... үшін ... негізінде құрылуы көзделіп отырған
еркін сауданың панамерикалық өңірі одан да кең мүмкіндіктерді ұсынуда. 2001
жылдың көктемінде АҚШ президенті Дж. Буш пен ... ... ... ... көшбасшылары Солтүстік және Оңтүстік Американың елдерін біріктіретін
мұндай өңірді құруға қатысты келіссөздер 2005 жылдың қаңтар айында ... деп ... ... ... ... халықаралық қатынастарды дамытудың
классикалық ... ... келе ... ... ... ... 2015 ... дейін инновациялық даму стратегиясының негізіне
енгізілген.
3.1Қазақстан ... ... ... ... (ДСҰ) ... ... ... сауда саясаты стратегия мен
тактикалық тәсілдер арқылы ... ... іске ... ... ... ... ... мәжбүр болды. Дегенмен экономиканың
өтпелі кезеңі тұрақтандырылған экономика сатысын көшу кезеңінде өзі соңында
«мұра» қалдырып отыр:
Қазақстан Республикасы үшін ... ... - ... ... дамушы
ел мәртебесімен ену қажеттігі. ДСҰ шектеріндегі келісімдер осындай ... ... ... ... ... қамтиды. Дамушы ел
мәртебесі Қазақстанға (келіссөздер ... ... ... ... ұйымға
қосылу күнінен кейінгі үш жылдың ішінде) ... ... ... лицензиялауда және басқа шектеулерді күшінде сақтау мүмкіндігін
береді және ... ... ... үшін қажетті жағдайлар жасайды.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2006
жылғы Қазақстан халқына жолдауында «Қазақстанның әлемдік ... ... ... ... кілті – бәсекеге қабілеттілік.» Біздің
«Дүнижүзілік сауда ұйымына» ену, әлемге қарай жедел жылжуымыз үшін, ... ... болу үшін - ... ... ... ... дейді.
Қазақстан әлемдік тауарлар, қызметтер, еңбек ресурстары, капитал, осы
заманғы идеялар мен технологиялар рыногының шын ... ... ... бөлігіне айналу үшін біз он басты міндетті шешуге тиіспіз. Осы он
басты міндеттердің бірі – «Қазақстан үшін ... ... ... ... біз қол ... міндетті мақсат»
Қазақстан Республикасы қаржы ... ... ... ... ... әзірлеуде. ДСҰ-ға кірдік деген сөз біздің нарыққа небір тіс
қаққан ойыншылар мен ірі қаржы құрылымдары ағылып ... ... күрт ... ... ... ... ... қаржы құрылымдары дайын болмаса,
бұған дейінгі ... ... ... Президенттің айтуынша,
Қазақстандық банктер өз істерінің, ашықтығын қамтамасыз ететін ... ... ... және ... ... ... тәжірибелермен
санаспаса болмайды. Менеджмент пен қызмет сапасын жақсарта түсу де маңызды
міндеттердің бірі екенін естен шығаруға болмайды.
Қазақстан ... ... және ... жоспарлау
министірлік қаржыгерлері қаржы секторын дамытудың 2007-2009 жылдарға
арналған жаңа тұжырымдамасын ... ... ... бір ... ... жүйесінің халықаралық стандарттарға сәйкес дамыту болып ... ... ... банк ... ... қолжетімділік деңгейін
көтеру, зейнетақы қорларын дамыту, сақтандыру жүйесін жетілдіру, тағы
басқалары көрініс ... атап өту ... ... ... ... ... ... мақсаты -
экокомикалық дамудың бәсекеге қабілеттілігін ... және ... ... ... ... мүмкіндіктерін кеңейтудің
факторы ретіндегі импорттық кеден тарифін қолдану ... ... ... эконмиканың модернизациялау үшін және оның бәсекеге кабілеттілігін
арттыру үшін отандық өндірушілерді қолдау қажет. Екінші ... ... ... өндірісті қайта құру кезеңінде шетелдік ... ... ... ... ... қою өте ... мақсаттарға қол жеткізу ... ... ... ... ... көмегімен жүзеге асырылуы тиіс.
Оның концептуалды негізі - тарифтік саясаттың күш салуларын «перспективалы»
өндірістер секторларында ішкі ... аша ... ... ... ... тек ... зор бағыттарға ғана
шоғырландыру. Осы стратегияны ... ... ... ... ... ... олар үшін ... стратегиялық
басымдылықтарына байланысты ұлттық өндірушілерді тарифтік қорғаудың едәуір
жіктелімі тән келеді. Бірақ біздің елімізде осындай ... ... ... ... ... ... ... төмен келеді және
негізінен тұтынушылық ... ... ... ... ғылыми сыйымдылыққа ие
өндірістер корғаудан тыс қалуда. Қорытындылай келе отандық тарифтік жүйе
әлі фискалды ... ... яғни ... ... табыстарын
арттыруға бағытталғандығын көрсетуде.
Қорытынды:
Сонымен, курстық жұмысты қорыта келгенде, Қазақстан Бүкіләлемдік сауда
ұйымының табалдырығында тұр. ... орай ... ... ... жұмыс істеу жолға қойылған.
Еліміздің қаржы секторындағы шыққан биігінің ... ... ... ... Президентше айтқанда, «Қазақстанның қаржы секторындағы
реформалардың табыстылығын өзіміз ғана емес, беделді халықаралық сарапшылар
да мойындап ... ... ... ... ... 2004 жылы Қазақстан экспортқа
шығарған шикізаттарға бағаның тым ... ... ... ... ... Бағаның
өсуі импорт көлемінің өсуін де көтерген. Бірақ ... әлі де ... ... ... өнімдер өндіруге көше алмай отырғанын да айқындап
берді. Дайын өнім ... оның ... ... арттыру, ол өнімінің
бәсекеге қабілетті болуын қамтамасыз ету ел экономикасын ... ... ... Осы ... мемлекетіміздің, өз отандас
азаматтарымыздың мұнай, қара және ... ... ... ешқандай
акционерлік үлесінің жоқтығын айта кетуіміз керек. Қазба ... ... ... ... ... мен жекелеген шетелдік
адамдардың қолына өте арзанға, олар үшін өте пайдалы, біз үшін ... ... ... 30-40 ... ... кеткенінін. "жемісін жеп"
отырмыз демеске амал жок. Осы жағдайдан калай шығудың жолын ... ... Мұны ... ... ... ... ... етеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Байтілесұлы, Н. Сыртқы сауда айналымы қандай болады?:
[Сараптама]// ... ... 2005.- 15 ... б.
2. Ви, Александр. Трансұлттық компаниялар-Қазақстанның
сыртқы сауда саласындағы ынтымақтастығының негізгі ретінде
[Мәтін]: [Тұжырым]// Заң.- 2006.- №2.- 30-33 ... ... ... ... ... [Әкімдікте]//
Астана хабары.- 2005.- 2 тамыз.-1 б.
4. Қазақстан экономикасының нақты ... баға ... ... / ... ред.: Н.Кривко, Л. Горовых ;
ауд. К. Н. Омарбекова ; ред. ... ... 2003.- 218 ... ... Сейітқали. Қазақтардың Орта Азиямен сауда байланыстары
(XVIII-XIX ғ.біріші жартысы) [Мәтін]:[Ғылыми зерттеулер мен
деректер]// Қазақ ... № 6.- 26-29 ... ... С. Д. ... Республикасының сыртқы экономикалық
қауіпсіздігіндегі кедендік тарифтердің орны [Мәтін]:
[Общетеоретические вопросы рыночной экономики]// ҚазҰУ-нің
хабаршысы. Экономика сериясы. Вестник КазНУ. Серия экономическая.-
2006.- № 2.- 7-10 ... ... Н. Қ. ... ... ... ... ... қолданылатын құралдар [Мәтін]:
Молодой ученый// Банки Казахстана.- 2006.- № 11.- 30-33 б.
8. Шүкіров, ... ... ... ... ... ... / ... Сейфолла// Егемен
Қазақстан.- 2006.- 22 желтоқсан.- 3 б.

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
4-7 ғасырлардың бірінші жартысындағы византия империясы5 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет
Ашық экономиканы жандандырудағы халықаралық сауда айналымын арттырудың басты маңыздылығы8 бет
Исламда сауда-саттықтың орны9 бет
Меркантелизм кезеңдері ерекшеліктері жайлы5 бет
Нарықтық экономикадағы халықаралық сауда25 бет
Сауданың экономикалық қатынастар жүйесіндегі сауда саяты24 бет
Тауарлар таратылуының әдістері. Тауарлар өтілін жылдамдату8 бет
Тәуекел мен табыстың ара қатынасы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь