Ұжымдық қарым - қатынастың психолингвистикалық аспектілері

МАЗМҰНЫ

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім.
1 . Тарау. Ұжымдық қарым. қатынастың зерттелу тарихы.

1.1. Ұжымдық қарым. қатынас туралы түсінік.
1.2. Ұжымдық қарым. қатынастың шетел тіл білімінде зерттелуі.
1.3. Орыс тіл білімінде ұжымдық қарым. қатынастың зерттелу деңгейі.

2. Тарау. Ұжымдық қарым. қатынастың псхолингвистикалық аспектілері.
2.1. Ұжымдық қарым. қатынас құралдары.
2.2.Ұжымдық қарым.қатынас құралдарының негізгі бөлшегі .мәтін
және оның табиғаты.

ІІІ. Қорытынды
1.Жұмыстың өзектілігі.Тіл ғылымының қазіргі даму кезеңіндегі тілдік жүйені, тілдің коммуникативті қызметі, тіл мен адам факторы арасындағы, тіл мен қоғам арасындағы байланыс аспектісінде зерттеуге айрықша назар аударылып отыр.Тілдік жүйені тілдің коммуникативті қызметіне негіздей зерттеу психолингвистика, когнитивті лингвистика,функционалдық лингвистика,прагматикалық лингвистика саласында қарастыратыны белгілі.Қазақ тіл білімінде осы бағытта зерттеуді қажет ететін саланың бірі-ұжымдық қарым-қатынастың психолингвистикалық аспектісі.
Ұжымдық қарым-қатынастың психолингвистикалық аспектісін тілдің коммуникативті функциясымен байланыстыра зерттеу тиімді бағыттың бірі.Ұжымдық қарым-қатынастың мәтіндік қырын қарастыру психолингвистикаға қатысты негізгі мәселелер мен бағыттарды анықтауға жол ашады, өйткені,ұжымдық қарым-қатынас қоғамдық өзгерістерге қарай,адамдардың қабылдау еркшелігіне қарай жаңарып, өзгеріп отырады.
Психолингвистика тілдік қарым - қатынас құралы ретінде адмдардың сана-сезіміне, іс -әрекетіне әсер ету мақсаты тұрғысынан қарастырады.1946ж Америка ғалымы енгізген (Н.Пронко)термин (« Тіл және психолингвистика» деген мақаласында.).
Психолингвистиканың әр түрлі аспектісін Н.И.Жинкин,А.А.Леонтьев,Р.Мертон,Р.М.Фрумкина,К.Ховланд,А.Ламсдейн,Ф.Шеффильд,П.Лазарсфельд,Б.Берельсон,О.С.Ахманова,Д.Слобин,Д.Грин,А.А.Залевская т.б ғалымдар әр қырынан зерттеген.
Ал Ұ.Т.Қ-тың маңыздылығын зерттегендер А.И.Михайлов,Л.М.Землянова,М.С.Каган,В.М.Березин,Н.Г.Ланге, Э.П.Щубин,Г.П.Бакулев т.б ғалымдардың еңбектерінен көреміз.
Бүгінгі қоғамдық дамуда демократияға шындап бет бұру мен жариялаудың еліміздің саяси өміріне, экономикалық қарым-қатынасына түбегейлі өзгеріс әкелген жаңа кезең болып отыр.Осы демократиялық өзгерудің барлығы ұжымдық қарым-қатынастың тілінен көрініс табуда.Соған байланысты Ұ.Т.Қ –ты бұрыннан айқын тұжырымдалған ұжымдық насихаттың, үгітшіліктің және ұйымшылдықтың, рөлі де жаңа бағытта өзгеріп тың сатыға көтірілуде. Қазіргі ұжымдық қарым-қатынастың ауқымы кеңейіп, көптеген шектеулер алынып, ой-пікірге еркіндік берілген. Ұжымдық қарым-қатынастың осындай жаңа сипатына сәйкес психолингвистикалық ерекшеліктер айрықша көзге түсіп отыр. Соадықтан қазақ тіл білімінде бұрын жеке зерттелмеген ұжымдық қарым-қатынас психолингвистикалық аспектісіне байланысты мәселелерді мәтін көлемінде зерттеу адамның психологиялық қабылдауына нақты талдау жасауға оның өзіндік ерекшелігін жаңа қырынан тануға жетелейді және жұмыстың өзектілігін дәлелдейді.

Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеті. Ұжымдық қарым-қатынас мәтіннің психолингвистикалық ерекшелігін, оның белгілерін, атқаратын қызметін анықтау. Осы мақсатқа сай диплом жұмысында төмендегі міндеттерді анықтау көзделді.
- ұжымдық қарым-қатынас және оның зерттеу тарихына шолу жасау;
- ұжымдық қарым-қатынас теориясына , оның шетел және орыс тіл білімінде зерттелуін шолу жасай отырып, зерттеу барысында сүйенген теориялық принциптерді негіздеу;
- ұжымдық қарым-қатынас тілінің психолингвистикалық аспектісін айқындау;
- ұжымдық қарым-қатынас құралдарының тіліндегі мәтіннің адам психологиясындағы алатын орнын , лингвистикалық тұрғыдан бейнелеуін айқындау;
- газет-журнал беттеріндегі мәтіннің эмоциялық-экспрессивтік қырына байланысты талдау;
- радио және теледидар тіліндегі мәтіннің психолинвистикалық аспектілерін айқындау.

Зерттеудің теориялық және практикалық тілі. Ұжымдық қарым-қатынас мәтіні психолингвистикалық аспект тұрғысынан қарастырып, зерттеу жүйесі анықталады. Психолинвистикалық аспекті мәтін деңгейінде анықталып, ұжымдық қарым-қатынас тілінің ерекшеліктері тың, жаңа қырынан қарастырады. Мәтіннің эмоциялық-экспрессивтік мәні мен ерекшеліктерін ашуға ұмтылыс жасалды. Ұжыдық қарым-қатынас тілін одан әрі кешенді түрде зерттеуге кең жол ашып, болашақта ізденуге тбағыт береді, қазақ тіл білімінде ұжымдық қарым-қатынастың психолингвистикалық дамуына үлес қосады.
Ұжыдық қарым-қатынастың психолингвистикалық аспектілері деген тақырыпта жоғары оқу орындарында курс жүргізуге негіз бола алады. Жинақтардан мматериалдарды жоғары оқу орындарында коммуникативтік лингвистика, прагматикалық лингвистика, әлеуметтік лингвистика, психология салалары бойынша қазақ тілін оқытуда пайдалануға болады.

Зерттеудің ғылыми жаңалығы. Қазақ тіл білімінде бұрын арнаулы зерттеу нысаны болмаған ұжымдық қарым-қатынастың психолингвистикалық аспектісі мерзімді баспасөз материалдары негізінде , радио мен теледидар мәнінің негізінде қарастырады. Ұжымдық қарым-қатынас мәтіні тілінің белгілі бір мақсат –мүддеге сай қолданылу ерекшелігі айқындалады. Коммуникативтік мақсат бар жерде психолингвистикалық аспекті асатындығы дәлелденді. Ұжымдық қарым-қатынастың мәтінінде психолингвистикалық аспекті атқаратын бағалаушы микроэлементтер (эмоциялық-экспресивтік мәні бар лексика, синтаксистік құрылымдар, графикалық құрылымдар ) теориялық тұрғысынан тұжырымдайды.

Зерттеу әдістері. Диплом жұмысын негіздеуде сипаттама әдісі, контекстік талдау, жүйелеу, салыстырма әдістері қолданылды.

Зерттеу нысаны (обьектісі). Ұжымдық қарым-қатынас тіліндегі материалдар бойынша психолингвистикалық аспектілері: ufptn6 : газет, журнал, радио, теледидар, тіліндегі эмоциялық-экспрессивтік мәні бар мәтіндер, психологиялық қызмет атқаратын тілдік құралдар; психолингвистикалық аспектілерге қатысты коммуникативтік стратегия мен коммуникативтік тактика.


Зерттеу жұмысының дерек көздеріндегі негізгі тілдік материалдар «Егемен Қазақстан», «Қазақ әдебиеті», «Ана тілі», «Жас Алаш», «Алматы ақшамы», «Қазақ елі», газеттерінен , «Қазақстан әйелдері», «Денсаулық».

Зерттеу жұмысының құрылымы. Диплом жұмысы кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан, және пайдаланған әдебиеттерден тұрады.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым  министірлігі
Қазіргі қазақ тілі теориясы және оны оқыту ... ... ... ... психолингвистикалық аспектілері
МАЗМҰНЫ
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім.
1 – Тарау. Ұжымдық қарым- қатынастың ... ... ... ... қатынас туралы ... ... ... ... ... тіл ... зерттелуі.
1.3. Орыс тіл білімінде ұжымдық қарым- қатынастың зерттелу деңгейі.
2- Тарау. ... ... ... ... аспектілері.
2.1. ... ... ... ... ... ... ... бөлшегі -мәтін
және оның ... ... ... ... ... даму кезеңіндегі тілдік
жүйені, тілдің коммуникативті қызметі, тіл мен адам ... ... мен ... ... байланыс аспектісінде зерттеуге айрықша назар
аударылып отыр.Тілдік ... ... ... ... ... ... когнитивті ... ... ... ... ... білімінде осы бағытта зерттеуді қажет ететін саланың бірі-ұжымдық ... ... ... қарым-қатынастың психолингвистикалық ... ... ... байланыстыра зерттеу тиімді бағыттың
бірі.Ұжымдық қарым-қатынастың мәтіндік қырын ... ... ... мәселелер мен бағыттарды анықтауға жол ... ... ... ... ... ... ... жаңарып, өзгеріп отырады.
Психолингвистика тілдік қарым - қатынас ... ... ... іс ... әсер ету ... ... қарастырады.1946ж
Америка ғалымы енгізген (Н.Пронко)термин (« Тіл және психолингвистика»
деген мақаласында.).
Психолингвистиканың әр ... ... ... әр ... ... ... ... зерттегендер
А.И.Михайлов,Л.М.Землянова,М.С.Каган,В.М.Березин,Н.Г.Ланге,
Э.П.Щубин,Г.П.Бакулев т.б ғалымдардың еңбектерінен көреміз.
Бүгінгі қоғамдық дамуда демократияға шындап бет бұру мен ... ... ... ... қарым-қатынасына түбегейлі өзгеріс
әкелген жаңа кезең болып отыр.Осы демократиялық ... ... ... ... ... ... ... Ұ.Т.Қ –ты бұрыннан
айқын тұжырымдалған ұжымдық насихаттың, үгітшіліктің және ... де жаңа ... ... тың ... ... ... ұжымдық қарым-
қатынастың ауқымы кеңейіп, көптеген шектеулер алынып, ой-пікірге еркіндік
берілген. Ұжымдық ... ... жаңа ... сәйкес
психолингвистикалық ерекшеліктер айрықша көзге түсіп отыр. Соадықтан қазақ
тіл білімінде ... жеке ... ... ... ... байланысты мәселелерді мәтін көлемінде
зерттеу адамның психологиялық қабылдауына нақты талдау жасауға оның ... жаңа ... ... жетелейді және жұмыстың өзектілігін
дәлелдейді.
Зерттеу ... ... мен ... ... ... психолингвистикалық ерекшелігін, оның ... ... ... Осы ... сай ... жұмысында төмендегі міндеттерді
анықтау көзделді.
- ұжымдық қарым-қатынас және оның ... ... шолу ... ... қарым-қатынас теориясына , оның шетел және орыс тіл ... шолу ... ... ... ... ... теориялық
принциптерді негіздеу;
- ұжымдық қарым-қатынас тілінің психолингвистикалық аспектісін айқындау;
- ұжымдық қарым-қатынас ... ... ... адам
психологиясындағы алатын орнын , ... ... ... ... ... ... эмоциялық-экспрессивтік қырына
байланысты талдау;
- ... және ... ... ... ... ... теориялық және практикалық тілі. Ұжымдық қарым-қатынас мәтіні
психолингвистикалық аспект ... ... ... ... ... аспекті мәтін деңгейінде анықталып, ұжымдық
қарым-қатынас тілінің ... тың, жаңа ... ... Мәтіннің
эмоциялық-экспрессивтік мәні мен ерекшеліктерін ашуға ұмтылыс жасалды.
Ұжыдық ... ... одан әрі ... ... ... кең жол ашып,
болашақта ізденуге тбағыт береді, қазақ тіл ... ... ... психолингвистикалық дамуына үлес қосады.
Ұжыдық қарым-қатынастың ... ... ... ... оқу орындарында курс жүргізуге негіз бола ... ... ... оқу орындарында коммуникативтік
лингвистика, прагматикалық лингвистика, әлеуметтік ... ... ... қазақ тілін оқытуда пайдалануға болады.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы. Қазақ тіл ... ... ... ... ... ... ... психолингвистикалық аспектісі
мерзімді баспасөз материалдары негізінде , радио мен теледидар ... ... ... ... ... ... белгілі бір
мақсат –мүддеге сай қолданылу ... ... ... бар ... ... ... асатындығы дәлелденді. Ұжымдық
қарым-қатынастың мәтінінде психолингвистикалық аспекті атқаратын ... ... мәні бар ... ... ... ... ) теориялық тұрғысынан тұжырымдайды.
Зерттеу әдістері. Диплом жұмысын негіздеуде сипаттама әдісі,
контекстік талдау, ... ... ... қолданылды.
Зерттеу нысаны (обьектісі). Ұжымдық ... ... ... ... ... ufptn6 : ... радио, теледидар, тіліндегі эмоциялық-экспрессивтік мәні ... ... ... ... тілдік құралдар;
психолингвистикалық аспектілерге қатысты ... ... ... ... жұмысының дерек көздеріндегі негізгі тілдік ... ... ... ... «Ана тілі», «Жас Алаш», «Алматы
ақшамы», «Қазақ елі», газеттерінен , ... ... ... ... ... Диплом жұмысы кіріспеден, екі тараудан,
қорытындыдан, және пайдаланған әдебиеттерден тұрады.
1.1. Ұжымдық қарым- қатынас туралы ... ... ең ... құралы деп танылатын тіл болмысына зер
салу, сөз мағынасын психолингвистика тұрғысынан зерделеу, тіл құбылыстары
сөз, сөз тіркесі және ... ... ... пайымдау, ойлауымен
ұштастыру, дәстүрмен ... ... ... ... ... , сол ... универсалды, яғни барша жұртқа ортақ
ұстанымдарға қол жеткізу қазақ тілінің болашағын айғақтауға, ... ... - ... ... арттыруға әсер етері хақ.
Демек , бүгінгі тіл ғылымының атқарар қызметі де жол ... ... ... ... ... өркендей , қанат жайып келе ... ... тіл ... тілдің әр қырларын анықтап,
оның басқа ғылымдармен байланысын бірлікте қарастыруға жол ... сөз ... ... психолингвистика саласы да тіл мен психология
ғылымының ... ... ... Оның ... ... ... жоқ деуге де болады. Ол өзіне қостілділік теориясын,
этнопсихолингвистиканы, криминимистиканы, ... ... , ... қарым – қатынасты т. б .қамтиды.
Көптеген ғылым жарияланымдарда психолингвистиканың қалыптасуын ... орта ... ... ... ... өзекті мәселелерге
толықтай жауап беру мақсатынан туындаған бұрыннан келе жатқан дәстүрлі
ғылым ... ... ... ... ... ... ... мен лингвистиканың сабақтастығынан ... ... ... себебін қайсібір ғалымдар нақты
практикалық міндеттерді теориялық тұрғыдан қайтадан ... ... ... ... ... ... айналысатын таза лингвистикалық
талдауларға сүйенүдің ... ... ... ... түсіндіреді. Ал кейбір ғалымдар , мәселен ... ... ... тіл ... тілді психикалық ореномен
ретінде сипаттаудан бас тартуларымен байланысты болып ... ... ... орны ... ... ... ... деп біледі.
ХХ ғасырдың 50- жылдарынан бастап ғылыми мінбеден психолингвистика
дербес ғылым ... ... ... ... оның ... ... В .Гумбольдттың , В.Вундтың , орыс лингвистерінің, орыстың
психолог, физиолог ғалымдарының (А.А .Потебня, И.А ... де ... ... И.М ... Н.А. ... С.И .Бернштейн, А.С.
Выготский ,А.А. Леонтьев ,Н.И .Жинкин т.б.) ебектерімен тығыз байланысты.
Психология мен ... ... ... бір ... ... десе де ... психолингвистиканың негізгі нысаны ретінде қарастырылатын ұжымдық
қарым- қатынас мәселесі- бүгінгі күн талабынан туындаған , нағыз ... ... ... ең ... , ұжымдық қарым- ... ... ... ... ... ... «ұжымдық қарым- қатынас»
терминін қысқартып ҰТҚ деп алуды жөн көрдік.
Ұжымдық ... ... ... ... елде ... ... ... тән.
ресейде ұжымдық тілдік қатынас (ҰТҚ) ХХ ғасырдан бастап зерттеу нысанына
айналған. Ал отандық ғалымдар бұл тақырыпқа әлі де ... ... түрі ... ... ҰТҚ ... дерек көздерін біз Америка немесе ... ... ... ... ... ... ... осы ұғымның басын
ашып алайық.
Ұжымдық ... ... ... тура ... ағылшын тілінде «
mass communication», орыс ... ... ... Бұл ұғымды
түсіндіруде, түсінуде алғашында ... ... ... ... оның
қурамындағы жеке сөздерді талқылады, біресе толық ... алып ... Яғни « mass» ... ... , кең ... ... мағынада десе,
коммуникациялау тілде кеңесү, тілдесу. Бұдан шыққан ... ... ... яғни ... кең ... ... аудиторияларды жүзеге асуы.
Оны қазақ тіліне сыпайы ғана орнықтырып ... ... « ... ... деген ұғым пайда болады. Ал шын мәнінде ол ... осы ... ... ... ма? ... ... ... біз кейбір отандық және шетел
ғалымдарының пікірімен санаса отырып анықтауға тырысамыз.
Коммуникация – терминінің алғашқы мағынасы (тілге ... ... ... қатынас» тіл арқылы түсінісу, пікірлесу дегенге саятын ... ... бұл ұғым одан ... тереңдей түсті. Мәселен,
тілдік коммуникация – тіл ... ... ... дегенді білдірсе,
қоғамдық коммуникация – қоғамдық байланыс ... ... ... ... қатынас (коммуникация) туралы «психолингвистические ... ... (М. ... 1974) [ 1;8 ] еңбегінде былай ... : ... или ... , – одна из ... ... ... ... их деятельности». Бұл пікір де басқа ғалымдардың анықтамаларымен
ұқсас. Яғни адамдардың қарым- қатынас жасауы ( тіл ... ... ... ... біз ... ... деп алып қарастырамыз.
«Коммуникативтік» термині жай тілдік қарым- қатынасты ғана емес, одан
да гөрі терең мәні бар қоғамдық- әлеуметтік ... ... ... ... Қоғамнан тыс адам болмайтыны сияқты, адамнан тыс ... ... ол тіл жеке ... тілі ... ... бір ... ... адамдардың өзара түсінісу, ... ... ... тіл ... әрі ... ... ие ... коммуникация қарым- қатынас, өзара байланыс дегенді білдіреді.
Ал ұжымдық ... ... ... ... және ... еңбектері арқылы
енді? Бұл термин туралы түсінікті зерттеушілердің пікірлері ... ... оған ... ... ... « ... ... « массовая коммуникация» даст лишь приблизительное представление о
характере обозначаемого им понятия. В известной мере этот ... ... В ... ... « ... ... - это
гораздо больше, чем « коммуникация для масс» или « в ... ... так же, ... как ... дорога не есть « дорога из железа» -
дейді. Бұл сөздің мағынасының ауқымдылығын біз ... ... ... өзі өз ... да ... ... ... болса , оның тағы
да көптеген ... ... ... қой! Бұл ... « ... в ... массовой коммуникаций» ( М,Наука 1990) еңбегінің ... ... ... береді: « …..если мы творим в массовом искусстве,
массовой литературе, то тогда в ... ... ... ... ... ... современного бытования искусства в условиях существования средств
массовой коммуникаций ,массовой информаций. Само это ... ... ... с ... ... ... С ... стороны, это технические
средства порождающие ... ... ... ... ... ... ... изданий прессы, телевидения, радио, кино ... ... все то, что ... ... производственными
мощностями, продукцирующими массовой искусства ... ... ... ... от ... ... нельзя уйти и которую необходимо
принимать как данность, как условие ... ... ... [ 2 ;32
]. Осы пікірде ұжымдық қарым- қатынастың белгілері нақты ... ... ... ... ... ақпарат тарату мүмкіндігіне ие. Ол
техникалық құралдардың көмегімен іске ... ( ...... ...... ) және ол ... ... қажеттіліктері
арқасында туындап отыр. Міне ұжымдық қарым- қатынастың негізгі шартты
ұғымдары ... ... ... ... осы ... ... ... зерттеуге
түскен жоқ. Алдымен оның қатынас құралдары зерттелді. ХХ ... ... ... ... бір көзі бола ... ... ... осындай
қарым- қатынас құралдарының көбеюі, олардың қоғам тіршілігінде маңызды
қызмет ... ... , жаңа ... ... ... ... ... термин туралы «Ұжымдық қарым- қатынастың психолингвистикалық
аспектісі» ( М.Наука 1974 ) атты еңбекте оған ... ... ... ... коммуникация есть процесс распространения информаций ( т.е.
разновидность общения );
2. этот процесс ... ... ... ... ибо ... духовные ценности, моральные и правовые нормы всегда отражают
классовые ... ... ... ... совершается при помощи ... ... ... ... ... все ... виды
общения, например публичная речь вовлекающая в конечном счете в процесс
коммуникаций ... ... к ... ... ... ... ... ;
4. для массовой коммуникаций характерен особый вид ... ... ... т.е. ... ... по ... ... на небольшие группы, по размеру обычны не превышающие семью.
[1 ;7 ]
Алайда бұл анықтаманың өзі де ... ... ... ... Бұл ... жеке – дара талдап білудің маңызы іс - ... ... ... ... ... мол. Яғни, әр нәрсенің жеке
қасиетін ... үшін біз оның ... ... байланысты жақтарын
ескермей әрқайсысының өзінің жеке қасиеттерін, оның белгілі себептерін және
ізденіс жолын қарастыруымыз керек. Шын ... ... ... ... тек ... ... ... жуық қана мәнді көрсетеді. Бұл терминді
негізінде тек ұжыммен не қоғаммен, қарым- қатынас деген ... ... ... ... ... тек оның құрамындағы сөздердің тарихына
талдау жасау аздық етеді. Керісінше, ол ... ... ... ... ... ...... біз қоғамдағы қозғалыстың мәні ... Бұл ... ... ... көп пікір айтылса да
негізінде бәрінен шығатын қорытынды ой ... Ол – ... ... ... қатынас жасаудың ауқымды түрі екендігі, оның дербес ... , ... іске ... ... ... және ... көрінетіндігі. Бұл қатынасқа түсуші субъекті үш мақсатты
көздейді:
- біріншіден, бағалаушы қатынасшыдан өзі үшін мәні бар ... ... ... ... ... бірқатар мағыналы мәлімет береді;
- үшіншіден ,қатынасшы да , бақылаушы да әйтеуір бір ой алмасуды көздейді.
«Язык и ... ... ... ( М. 1984 ) «массовая
коммуникация- это ... по ... ... ... ... ... информаций» [3;4 ]. Сонымен қатар осы аталған еңбекте
« массовая ... – это ... по ... ( ... ... ... ... человеку к постижению истинного и
нравственного знания» [3 ;18 ] деген анықтамалар бар . Бұл ... ... ... ... ... ... ... ақпарат таратуға ұжымдық қарым-
қатынастың құралдары қызмет етсе, ондағы ақпаратты қабылдауда адам өзіндік
қажеттіліктерін өтейді . Осыған орай ... ... К ... ұжымдық қарым-
қатынастың үш түрін бөліп көрсетеді:
1. технический
2. семантический
3. эффективность.
Технические проблемы коммуникаций связывались им с ... ... от ... к ... ... с ... сообщения получателем в
сопоставленным изначальным значением.
Проблема эффективности говорит о результатах ... ... в ... переданным сообщениям [3 ;24 ].
Біз алдыңғы ... ... ... қатынастың негізгі белгілерін
анықтасақ, К. Шенонның жіктеуінен бұл қатынастың іске асу ... ... ......... ... ... - ... - получатель
Қорыта келгенде, ұжымдық қарым- қатынас терминін түсіндіру ... ... ... ... ... қарым- қатынас арқылы өте үлкен көлемде ақпарат таратуға, және
ақпарат қабылдауға болады;
- ұжымдық қарым- ... ... ... іске ... бұл ... ... белгілі бір мақсат көздейді;
- ұжымдық қарым- қатынастың тілдік және психологиялық ерекшеліктері болады;
-ұжымдық қарым- қатынастың өз құралдары ,дербестігі болады.
Термин төңірегінде біраз ой ... Оның ... және ... пайда
болғандығынан мәлімет берілді. Ендігі ұжымдық қарым- қатынастың шетел және
орыс тіл білімдерінде зерттелуіне тоқталу ... ... ... ... ... Ұжымдық қарым- қатынастың шетел тіл білімінде зерттелуі .
Тілдік қатынас болмаса қоғамда әрекет те, байланыс та, қарым-қатынас ... ... ... ... ... атқаратын ролі
зор.Ұжымдық қарым-қатынастағы тілдің маңызы-тіл арқылы ойды түсінікті ... және ... ... ... ... ... қарым-қатынастыңболуы,оның тіл арқылы жүзеге асуы.Ал ұжымдық қарым-
қатынастың зерттелу жүйесі қандай болдыекен,енді осы сұраққа жауап іздесек.
Ұжымдық қарым- ... амал ... ... тіл ... ХХ ... ... бастап зерттеген. Одан кейін 30- жылдарда
радионың көптеп тарала бастауымен сол арқылы қарым ... жүре ... ... мен ... жарнамалар берілді ).Екінші дүние жүзілік
соғыста ұжымдық қарым-қатынастың түрлкріне ... ... ... ете
бастады,өйткені қатынастың бұл түрі қару-жарақпен бірдей маңызға ие
болып,содан ... ... ... ... ... болды.Ұжымдық қарым-
қатынастың анықталуына батыс ғалымдарыныңсіңірген еңбектері көп.Шындығында
осы терминнің де сол кездерде негізі ... ... дау ... ... ... ... ... Американ ғалымы
Х.Лассуэллдің айтқан пікірлеріменсәйкес келеді.Бұл ұғымның кең өріс алуына
Х.Лассуэллдің қосқан ... ... ... ... ... ... ... әкесі деп атуы жайдан-жай емес.оған батыстағы алғашқы ұжымдық
қарым-қатынас туралы жазылған еңбек тиесілі.Негізінде Лассуэлл 1946 өзінде
–ақ ... ... ... ... үлгіні әлі күнге дейін
батыс ғалымдары классикалық үлгі деп ... ... ... что
сказал,через посредство какого канала(средства)коммуникациикому,с каким
результатом.»Осы жүйені ... ... ... ... ... деп
сендіреді.1967жылы Лассуэлл бұл үлгіні аздап өзгертті.арада өткен ... ... ол ... өзгерді:»участники коммуникации-лерспективы-ситуация-
основные ценности-стратегии-реакции реципиентов-эффекты».Олай болса ұжымдық
қарым-қатынастың негізін салған Американ ғалымы ... ... ... ... ... отырғанымыздай аталғандардың барлығы американ ғалымдары.Бұдан
ұжымдық қарым-қатынастың батыста аз ... ... ... бұл ... ... ... бірінші орында келеді.Маңызды тәжірибе
жүргізу жөнінен де, ұжымдық қарым-қатынастың заңдылықтарын оқытуда да ... көш ... ... тіл ... ... салыстырмасақ та
болады.Америка ғалымдары жазған еңбектерден Европа ... ... ... ... елдердің ғалымдары бас негізін солардан алып келе
жатыр.Олардың ... ... бір ... ... ... әр елдің ғалымдары айтқан анықтамаларына тоқталмай
кетуіміз жөнсіз –ақ.
Біз жоғарыда ұжымдық қарым-қатынасқа түсінік бкргенімізде бұл ... ... ... ... дап айтқан едік.Батыстан бастау алған бұл ұғым
үлкен ғылыми зерттеу нысанына ... ... ... ... ына
енуі үшін еңбек етті.Пікір алшақтығы ... ... ... ... ... ... осы ғалымдардың анықтамасына тоқталсақ!
Американың әлеуметтанушысы Чарльз Кулы ... ... ... ... ... қарым-қатынасты механикалық күштің
көмегімен іске ... мен ... ... ... ... оны кең ... таратуға, сақтауға талпынуы»[1;24].Көріп
отырғанымыздай ... ... кең ... ... ... бұл ... механикалық жағына анықтама
береді.Шеннон .К. ұжымдық қарым-қатынасты үш ... ... ... ... берушіден алушыға тура не
толық жетуін қадағалайды.Екіншіден,семантикалық ақпараттардың алғашқы
мәнінің ... ... ... ... әсерлі етіп
берілуі.Үшіншіден,эффектілік(әсер,нәтиже)хабар ... ... ... қалай болғандығын байқау.
Ал Гоббстың анықтамасы басқаларға мүлдем ұқсамайды.Ол бұған
филосфиялық ... ... ... БерезинВ.М «Массовая
коммуникация:сущность,каналы,действие»(М,2003г)еңбегінде
айтылған.Т.Гоббс:»әлемдегі ең ... ... өзі тек қана ... ... ... үшін көп ... көп ... жасап, көп оқыса ол
өзіне аз да болса пайда келтіруі мүмкін,ал өзгелерге оның ... ... оның ... ... өзімен бірге дамып,өзімен бірге жоғалып
кетеді.Осы жаңа білімді бір адамдардың ... ... ... таратуы,
бүкіл адамзатты дамымай қалудан сақтап қалуы мүмкін»деп жазды.[1;56].Бұл да
ұжымдық қарым-қатынас кезінде өтетін әрекетке байланысты айтылған ... ... ... ... ... түп ... байланысты)үйлесіп жатады.Оны біз біршама анықтамадан соң
білуімізге болады.Айталық, неміс ғалымдарының пікірлері бірін-бірі жалғап
жатады.мысалы ұжымдық қарым-қатынас ... кері ... ... ... ... ... береді:»информация,поступившая обратно в
управляющии центр,стремится противодействовать ... ... от ... ... ... ары қарай жалғастырушы ғалым С.Бир ... ... ... ... ... кері ... деген ой айтады.Кері
байланыстың өту кезеңін ол былай түсіндіреді:»положительная обратная связь
вызывает увеличения ... ... на ... ... ... ... на
входе,и таким образом, в прнципе является стабилизирующий».[2;26]
Бұл пікірді алғаш айтқан К.Шеннон болатын.Оның үлгісін ары қарй ... екі ... ... өзі ... ... ... ... анықтама бергендігінің дәлелі.Ұжымдық қарым-қатынас туралы ... және ... ... ... ... ... Америка
елінің ғалымдары айтқан пікірлерге де жүгіне кетеміз.
Америка ғалымдарының ішінде осы ... көп ... ... ... нәтижесінде ұжымдық қарым-қатынасқа
байланысты мынадай үш негізгі анықтама шығарды:
1.реципиент,склонные всегда ... с ... если ... две ... ... ... зрения;
2.реципиенты, которые, наоборот,в анологичных условиях всегда вызывают
категорическое несогласие и огтовы ради этого ... свое ... ... не ... свих позиции.[2 ;22]
Бұл әрине ұжымдық қарым –қатынасқа түсушілердің, оның ішінде ... ... ... Яғни, ақпарат қабылдауда ол хабармен келісе
салатын немесе, өз ойын тез ... ... өз ... ... ... деп бөлуі, ұжымдық қарым-қатынастағы ақпараттың Адам
психологиясына тікелей әсер ететіндігіне дәлел, әрі мысал болып тұр.
Бұл ... ... мен ... былай деп ой қосады:»эта- ... ... ... ... основывается
на такой, казалось бы, ... ... ... в
область от поля»яғни, қабылдаушының мінез-құлқы мен көзқарасы да ақпарат
қабылдауда ерекше рөл ... Ол да әр бір ... ... ... адамның көзқарасы бірдей болса,өмір маңызын ... ... болу ... деп ... ... ... ... жазған ғалымның бірі Моль Абраам
болды.Оның»Социодинамика культуры»деп аталатын еңбегінде ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... ... ... тек маңызды жақтарын
белгілі бір заңдылық бойынша өзінше саралап жинақтауы. Екіншіден: хабардың
таралу кеңістігі, ... ... ... ... ... ... құраушы
таңбалар жиынтығын сараптап, санасына сіңіреді. Ол ... ... ... ... қояды. [ 4;127].
Біз келтірген пікірлердің барлығынан ұжымдық қарым – ... ... ... ... ... ... көрінеді. Оған тағы бір мысал
келтіруге болады: өткен ғасырдың 80 жыл ... ... ... ... энциклопедиясы шықты. Энциклопедияның шығарушылары мен
редакторлары Э. Барнау,Д. ... У. ... және т.б. ... ... ... Әр ... ... зерттеушілердің ұзын саны 200
болды. Бұл тізімнің өзі жаңа ... ... ... ... ... 1980 ж ... айында Абакан қаласында жалпысоюздық жиылыс өтті.
Онда көтерілген мәселе ... ... ... ...... ... ... ішкі құрылымы туралы болды. Оған барлық ғылым саласының
зерттеушілері қатысты, ұжымдық ...... тіл ... практикалық
және теориялық жүйеде әсерін талқылады. Тілдің қоғамдық маңызының арта
бастауының себебі ... ...... ... ... ... ... қарым-қатынас туралы пікірлер (шет ел ... ... ... ... ... ... 1940-1950ж.ж.
арасында пайда болды. Дәл осы уақытта осы ғылымның негізі қаланып түрлі
зерттеулер ... ... Ол ... ... ... ... ... из важнейших выводов американских
теоретиков ... ... ... ... ... дальнейших исследовании, выбора объектов ... ... и ... ... ... подхода к развитию теоретической
мысли в сфере массовой коммуникации, заключался в признании за средствами
массовой ... ... ... роли в ... на ... общественного сознания».[ 1;11 ].Батыс ғалымдарының осы
ғылымның негізін қалағандығына ешкім де дау ... ... ... ... ... ... ... осы
Америка ғалымдары. Мысалы ақпараттың қалй және қандай дәрежеде ... ... ... ... ... айқындауға
болады.Ол:»некоторого рода сообщения по ... рода ... до ... ... рода людей при некоторого рода
воздействие.»Берельсонның да ... ... ... ... ... ... көруімізге болады.Шетел
ғалымдарының еңбектері мен пікірлерін, теориялық анықтамаларын біршама
анықтап алған ... бұл ... ерен ... жемісінен
бүкіл әлем бастама алып отыр десек қате болмас.Осы ғылыми ортаның дәстүрін
ары қарай жалғастырушылар да аз болған ... бірі орыс тіл ... ... болады. Алдағы бөлімде осы Ресей ... ... тіл ... өз ... мен ... ... ... дәлелдің барлығы ұжымдық қарым-қатынас ұғымын, мақсатын түсіндіру
үшін болды. Оның арнасы кең болғандықтан әлі де ... ... ... ... ... ... тіл ... қоса, Ресей тіл біліміндегі орнына да тоқталып өтуді жөн
көрдік.
1.3. Орыс тіл ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас термині Кеңес ғылымында ХХ ғасырдың басынан
бастап зерттеу нысанына айналған. Кеңес ... ... ... ... радио,киноның қарым-қатынас
құралының бірі екендігін ғылыми тұрғыда ұсынғаннан кейін ұжымдық қарым-
қатынас туралы ... ... ... ... ... еткен орыс
ғалымдары өте көп.Атап айтар болсақ,БерезинВ.М»массовая ... ... как ... ... «Массовая информация вРоссии:от
первой газеты до информационного общества»(М.Университет ... ... .А.В ... коммуникации»(Л.2001)т.б ... ... ... ... ... ... проблемы массовой коммуникации»(М.1974) атты еңбекте
жалпы ұжымдық қарым-қатынастың терминінің пайда болуынан ... , ... тіл ... ... ... қарым-қатынас тілінің
ерекшелігін,оның құралдарының психолингвистикалық ... ... ... ... ерекшеліктерін т.б
қарастырады.Тағы бір осындай ... ... ... ... ... массовой коммуникации»(М.Наука,1990).Онда Е.Ф.Тарасовтың»Сөйлеу
әрекеті және қарым-қатынас мәселелері» деген ... ... ... ... ... ... ... сөйлеудің
үлгісі»,И.Ю.Марров пен Ю.АСорокиннің «Халықаралық қатынастағы ... екі ... ... мақалалар бар.Мұның өзі орыс ғалымдарының
бұл салада ... ... ... ... ... ... ... ғылымында пайда болған анықтамаларға тоқталар болсақ,
оны ұжымдық қарым-қатынасты талмай зерттеген ғалымдардың ... ... ... и ... ... бұл
терминді мына анықтамамен түсіндіреді:»қоғамдық маңызы бар ақпараттарды
жеңіл әрі тез тарату үшін ... ... ... ... ақпараттарды қоғамдық орта мен әртүрлі аудиторияларға түрлі тәсілдер
арқылы тарта алу»[ 5;23 ... ... ... ой ... ғалымдарымен
келісіп тұрғандай.Оны әрине бір ғана ... ... ... ... үшін ... ... ... тура келеді.Мысалы Соколов А.В
өзінің «Социальные коммуникации» деген еңбегінде :»қатынасқа ... үш ... ... ... өзі ... ... ... көздейді, екіншіден,хабарлаушы қабылдаушыға бірқатар
мәні бар ақпарат айтады, үшіншіден,қабылдаушы да, хабарлаушы да, ... ой ... ... 6;137 ]. Бұл да ... америкалық ғалымдардың
ойымен тұстас ... ... үш ... ... ... құралдары туралы ештеңе
көрмесек те, мағынасы сол құралдар арқылы жүзеге асыруды айтып ... ... ... ... те біз ойлағандай жүзеге ... көз ... үшін тағы бір орыс ... ... ... ... ... әрекеті тарихи дәлдікті, жүйелілікті
керек етеді.Ол мынаны негіз етіп алды- ұжымдық қарым-қатынас құралдарының
пайда болуы мен ... ... да ... бар екендігін көрсетеді.Дәл осы
қоғамның даму жүйесінен ұжымдық қарым-қатынас ... ... бұл ... ... ... ... ... деп
түсіндіреді, сонымен қатар,техникалық құралдар арқылы ақпарат тарату
дейді.Ғалымның ұсынып ... ... бұл ... ... ... ... және оның даму ... қоғам дамуымен қатар алып қарау ... ... ... ... ... іске асады,оның
пайда болу жолы да осы қоғамдық қажеттіліктердің негізінде ... ... ... ... ойын ... « человек не может
освободиться от коммуникационного взаймодействие с ... ... жить ... и быть ... от социальной коммуникации нельзя.Мы все
находимся в оетях управляющих нами ... ... ... ... ... ұстай алмайды.Бұл пікір Т.Гоббстың
пікірімен дәлме – дәл ... ... ... ... ... ... психолингвистикалық қырын да зерттеуді орыс
ғалымдары назардан тыс ... ... бірі ... ... ... қалауда талмай еңбек ... ... ... ... ... ... и
порождение речевого высказывания»(М.2004 г) т.б еңбектер жазды. ... ... ... ... ... ... в условиях коммуникативной задачи включает в себя
ориентировку во внешней ситуацией ... в его ... в ... идр. ... ориентировки меняется в разных ... она ... к ... люди общаются почти автоматически,
готовыми формулами,- так сказать, « крупными блоками», не ... ... ... ... ... 7;287] .А.Леонтьев
негізінен психолингвистика саласын зерттегендіктен бұл ұғымға да ... ... ... ... белгілі ғалымның бірі- Жинкин Н.И.Оның «Речь как ... ... ... да өз еңбектерінде қарым-
қатынастың, сөйлеу әрекетінің психолингвистикалық қырларын жіті айқындап
көрсеткен.
Ал Ю.А.Сорокиннің еңбектері осы ... ... ... ... ... «Речевое воздействие в сфере массовой
коммуникации» деген еңбекте ғалымның «Два ... ... ... в ... ... ... мақаласы бар.Онда халықаралық
қатынаста тіл арқылы түсінісудің ерекшеліктерін,ұстанатын ... ... ... ... халықаралық қарым-қатынас жасаудағы
аударманың маңызын көптеген шетел ... ... ... ... ... түрі де ұжымдық қарым-қатынаста ерекше ... ... ... іске асқанда, басқа ... ... ... ... ... қатынас жасаудың толық
жүзеге асуында аударма үлкен ... ... ... бұл
мақаласы осы саладағы құнды пікірлердің біріне ... ... тағы бір ... өкілі Е.Ф.Тарасов.Оның ұжымдық
қарым-қатынас туралы ... ... ... әрекетінің қарым-
қатынас жасаудағы рөліне арнайы ... соны ... ... ... ... бар:» Речевое воздействие в широком смысле любое речевое
общение,взятое в ... его ... ... ... описанное с позиции одного из ... в ... ...... ... в ... средств массовой
информации или в аттационном ... ... ... аудиторией»-
дейді.Яғни ұжымдық қарым-қатынас әрекетінің бір ... ... ... ... ... екі түрлі сипаттап отыр.[ 2 ;145].
Осы саладағы еңбегі ... ... ... пікірінде ұжымдық
қарым-қатынастың адам психологиясында алатын орнына жіті көңіл ... ... ... ... ... и реализация
коммуникативной стратегии субьекта речевого воздействия» деген мақаласында
ұжымдық қарым-қатынастағы мәтіннің ... ... ... ... ... ... ... соединение нескольких
систем,в число которых входит псхика участников коммуникации, ... ... ... психики реципиента зависит от предыдущего.Именно
поэтому важную роль приобретает правильный выбор коммуникативной ... ... ... ... ... ... ... быть последовательно решены многие задачи,
например:1)достигнут ... ... ... ... ... ... к ... -либо факту (явлению);3)изменен
уровень информированности объекта ... ... ... ... ... жердегі қарым-қатынас
жасау кезіндегі қабылдаушының психикалық күйін сипаттап кетеді.Ақпаратты
қабылдағанда қабылдаушының психикасы ... рөл ... ... ... ... бір ... естіп, бір сөзін қалт жіберіп алуы мүмкін.Ол
кезде адам психологиясы аумалы-төкпелі болады да, адам қабылдауында ... ... ... ... ... ... ... қалыптың өзгермелі болуы өте қатты әсер етеді.Ғалымның да
айтар ... ... ... ... ... ғалымдарының бірқатарын айтып,
олардың еңбектеріне тоқталып кеттік.Алғашқы бөлімдерде ... ... да ... ... батыстан, яғни Америкадан алғандығы мәлім.Бұл
елде ұжымдық қарым-қатынастың ғылыми негізінің ... көп ... жоқ. ... ... орта ... ... ... өз бағытын
айқындап алды.Осылайша бұл терминнің өрісі кеңіп, бүкіл әлем ... ... ... да, ... де ... ... туралы келтірген анықтамаларымыздың барлығы дерлік
шетел ғалымдары мен орыс ғалымдарына тиесілі.Ұжымдық ... атап ... ... оған ... ... ... ... ғалымдарының пікірлерін осы құралдар ... ... ... ... ... ... түсінік пен оған берілген
анықтамалардың ... ... ... ... ... ... талдауларымызды және оның құралдарын
негізгі бөлімге қалдырып отырмыз.Кіріспе бөлімінің қорытынды сөзі ... бұл ... ... бөлімнің бастамасы.Сондықтан нақты дәлелдердің,
талдау жұмыстарының дені негізгі бөлімнің еншісінде.
2.1. Ұжымдық қарым- қатынас құралдары.
Ұжымдық тілдік ... ... ... мәлімет алу үшін оның
құралдарына ... ... ... тоқталып кеткеніміз жөн.
Біздің жоғарыда келтірген дәлелімізде ұжымдық қарым- ... ... үшін ... ... ... кино сияқты ақпарат
құралдары қатысуы керек деп ... ... ... осылар қатынас
жасаудың түрлері ретінде қарастырылады. Ұжымдық ... ... ... ... ... ... кино және теледидар қазіргі
заман адамдарының күн көрісінің бір бөлшегі болып саналады. Ұжымдық қарым-
қатынас құралдарының ... ... ... Адам өзін қоғамда,
әлемде болып жатқан оқиғаларға қатысып жүргендей сезінеді. Адам ойындағы
әрекет қоғамнан тыс ... ... ... ... ... – адамның
қарым- қатынасының ерекше қоғамдық – мәдени әрекетін қалыптастыратын, ақыл-
ойын жетілдіретін, жаңа ... ... ... ... тіршілік
тауқыметінен шаршаған адам жан- жақта болып жатқан оқиғалардан хабардар
болғысы келеді. Ал ... ... ... құралдары осы қажеттіліктерді
қанағаттандырып отырады.
Ұжымдық қарым- қатынастың өзі сол ақпараттарды ... ... , ... ... ... емес пе?! Ал ... дамыған қоғам
үшін ақпарат әлемінсіз өмір сүру мүмкін ... ... ... ... ... ақпараттарды әр түрлі жолдармен қабылдауға, таратуға жол ... ... ... өзі бір- ... мүлдем ұқсамайтын
ерекшеліктермен дараланады. А.Байтурсынов: « ... ... ... һәм ... - деп ... ... ... [8;245].
Ақпарат пен насихаттың бұқаралық құралдарының ішінде радио қуатты
құрал болып отыр. Кеңес үкіметі құрылған ... ... ... қашықтықты
білмейтін қағазсыз газет деп бағаланады.
Радиохабар – насихат ... ... ... ... ... ... ... ой пікірлерге жүгінер болсақ, оның адам
өмірінде ... ... ... ... ... Сол сөздерді сөйлетсек,
Сағмбев Р. : « Адамның сөзі, оның серпілі, еркін ... адам ... әр ... ... ... ... ... түсіп, сан түрлі мағынаға
ие болуы радионың баспасөз алдындағы ұлы артықшылығы .[9 ;47 ] ... Ж: « ... ... ... ... ... ... адамның ой- қиялына тікелей әсер етеді. Радиодан сөйлеген сөздің тең
жартысы сөйлеген адамдікі болса, тең жартысы ... ... ... ... ... – тарих. Радио –ғұмыр. Радио- өнер. [11 ;9]
Д. Досжан қазақ радиосына 80 жыл ... ... ... деп ... алтыншы кеңістігі деп аталатын ұлы мұхит әуе аса құдіретті күшке
айналды. Құдірет сол, жер ... екі ... ... ... – бет ... кісідей емін- еркін шүйіркелесіп тілдесе ... ... [11 ;42 ]. Бұл ... ... ... қарым-қатынастың
бір түрі екендігін тағы да дәлелдер түскен сияқты
Ал жазушы Ә. ... ... өмір үні» деп ... өмір сүру ... адам ... ... ... қалады»
І.Жақанов: « Халық радионы өзінің рухани серігі етті. Радио халықтың
өз үні боп ... өз ... боп ... ... еді. [11 ;60 ... ... барлық бұқаралық ақпарат құралдарымен салыстырғанда әуе
толқынынан берілетін хабардың азаматтың сана- ... әсер ... ... ... ... ... ... өзегі- сөз, тетігі - техника, ... [10;59 ] ... ... ... радиоға мынандай сипаттама берді:
«Сила радио в его ... пока что ... чем у ... ... ... телевидение, в том что оно распространяет свое ... и на те ... ... которые еще не охвачены другими массовыми средствами
радиосообщение, будь то ... или ... ... легко воспринимается в
любых условиях.» [ 12 ;15 ] ... ... ... ... ... ... Ол- қарым- қатынас әрекетімен іске асыруда маңызды
рөл атқарады. Қазіргі ... ... 70 % - ы ... бос ... ... алдында өткізеді екен. Радио секілді
ол да ақпарат таратудың үлкен мүмкіндігіне ие. Бірақ радиодан айырмашылығы
онда ... ... ... көру де ... ... Адам ... ... көру арқылы алған мәліметті естігеннен гөрі тез ... ... ... « ... ... ... сол ... жатқан жер шарындағы оқиғаларды 5 миллиард көрерменге қаз- ... ... [ 13 ;25 ] ... ... ... ... адам психикасына да әсері ерекше.
Адам ... ... ... тез ... ондағы оқиғаларды барынша
сезініп, өзі де сол оқиғаға қатынасып отырғандай әсер алады. ... пен ... ... отырып, коммуникацияның мол мүмкіндігіне
ие. Оқиға өтіп жатқан ортадан тікелей хабарлама бере ... ... пен ... ... көрермендердің қатысушыларға деген әсерін
қалыптастырады. Көрермен теледидарды бір ... ... ... және теледидардағы ... ... ... ... [13 ;29 ] ... ... ... сан қырлы белгісін көруге болатын сияқты.
Осындай тағы бірнеше пікір келтіруге ... « ... ... телевидение
адамзат баласының өмірінде орасан зор орын алып, хабар мен ... ... ... ... ... Ал ... ... сөз жоқ, ғылымның
оның техникалық саласына байланысты. [ 14 ;30 ... ...... қай ... ... мақсаты жағынан біркелкі.
Атап айтқанда:
1. Түрлі оқиға факті мен ситуация ... ... мен ... ... ... танылатын информацияның ақпараттық фүнкциясы;
2. Белгілі бір факті, деректен хабардар етіп, ... ... ... ... жасауға ұштасып жататын коментарийлық ... ... да бір ... ... ғылыми сипаты информациямен таныстыру
барысында сол информацияны қабылдаушының таным ... ... ... ... ... ... ... ;
4. Қоғамдық пікір тудыру, оны ... , ... ... және ... ... ... инверциялық өзгерістермен науқандық,
әлеуметтік саяси акцияларды ұйымдастыру, өткізу кезінде қайта құрулармен
ірі саяси оқиғалар, төңкерістер ... ... ... ... ... ету ... Кез- ... информацияның таралуы кезінде ... ... шығу үшін ... ... пайдалану, сол арқылы жағымды
эффектілер тудыру гедоникалық функциясына жатады.
Бұл құралдардың дара айырмашылықтары да жоқ ... ... ... адам ... қабылдайды, газет- журналдарды оқу арқылы, көру мүшесі
арқылы қабылдайды, теледидардан көру және есту ... ... ... ... Адам ... тез әсер ететін теледидар. Көру мен есту мүшесі
бірдей қатысатындықтан, қабылдау процессі тез және ... ... ... ... көрсетіліп жатқан оқиғаны қабылдаған соң адам
өз пікірін дұрыс білдіріп, ойын ... ... ... ... Мысалы, радио
немесе газет – журналдардан әр жаңа мекеменің ашылуы салтанаты болып ... ... оқып ... ... де теледидардан сол мекеменің ... ... ... ... өтіп ... ... ... адамға
әлдеқайда ұғымды, әрі әсерлі. Бұдан біз ... ... ... артық деген түйін шығармауымыз керек, тек әр ... ... ... ... ... тасқынының молдығы адамның саяси
санасының дамуына да әсерін ... Ол ... ... шеберлігімен
қоғамдық бағдарына да әсер ете отырып, оның Жан- жақты қалыптасуына
көмектесуде. Ол күн ... ой- ... ... ... орыс ... ... ... ,телевидение әлемінің құдіретін құнды
ойлармен толықтыра түсуге мол әсерін тигізеді. Мысалы, Багиров Э.Г ... ... ... сипаттайды:« Телевидение дитя радио и ... она ... ... ... ... ... от кино – его язык и ... основы создание
телепередач. Радио и кино дали телевидению и ... его ... ... 12 ;3 ].
Быков Р.Е. « В настоящее ... ... ... наиболее массовым
средством распространения информаций, едино политического и ... [15;3 ... ... ... бір қырын алып көрсеткен сияқты. Десек те,
радио мен телевидениенің арасындағы айырмашылыққа тағы бір ... ... ... ... радиоға таңғы уақытта және күндіз көп
көңіл аударылады, ал кешкі уақыт теледидардың ... ... ... күндізгі
уақытта қысқа да нұсқа берілетін жаңалықтармен ... ... ... ... ал ... адам күндізгі радиодан естіген
ақпараттардың ... ... ... ... ... ... көреді.
[ 10 ;22] .
Біз алдағы бөлімде радио, телевидениенің өзіндік ерекшеліктерін ... ... ... түсіндіруді, ондағы мәтіндерді талдау арқылы
көрсетуге тырысамыз.
Ұжымдық қарым- қатынастың келесі бір айбынды ... ... ... ... ... тарихы тереңде « газет ... ... ... бірі ... ... «Газет» деген сөз Венеция,
Италия қалаларының ескі күміс тиын ... ... ... ... ... Газеттің тарихы XVІ ғ. басталады».
Қай елдің газеті болмасын қоғам өмірінде басты қызмет атқарады ... ұғым ... ... ... ) ... ... бері ... артпаса төмендеген жоқ. Алғашқы газеттердің сапасы, ішіндегі
ақпараты сапа жағынан онша ... да, сол ... өмір ... адамдар үшін
орны ерекше еді. Қазіргі газеттер саны ... да, ... ... ... ... артуда. Теледидар мен радио пайда болмай тұрып, ақпарат
тарату құралдық қызметіне ие болды. Әлі ... ... сол ... ... ... – мерзімді басылым. Онда елдің қоғамдық, саяси, экономикалық,
өндірістік, мәдени оқиғалары, өмір құбылыстары мен фактілері ... ... ... негізгі ерекшеліктеріне өмір шындығын жан ... және ... бір ... ... оның актуальділігі мен
оперативтігі, шығарылуының ... мен ... ... ... ... ... бұқаралық хабар жүйелері – телеграфтың агенттіктерімен,
телевизия және радиохабар орындарымен жан- ... ... ... ... ... ... ешбір бәсеке болмайды, қайта бір- ... ... [ 14;10 ... ... ... қарай орталық , республикалық , өлкелік,
облыстық, қалалық, аудандық және ... ... ... ... ... мен олардың талап- тілектеріне лайықталып та ... ... ... ... лайықтандырылып салық,
орталық, республикалық көп тарамды, ... ... ... ... тілі ... ... актив жанры. Ол оқушысымен ... күн ... ... ... Газетке оқушысымен түрлі тақырыпта сөйлесуге тура
келеді. Оның мазмұны әрқилы». [16 ;114 ].
«Кез- ... ... ... ... жері жоқ. Саясат,
экономика, мәдениет, экология әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жай емес ұсыныстарымен, пікірлерімен қажет болса сым арқылы ой
тастайды, қозғау салады.» [ 17 ;11 ].
М.И.Калининнің сөзімен ... ... ... зор ... немесе
үнемі мәжіліс қоғамын құрып отырған жиын сияқты мұнда адамдар коллективті
түрде бір- ... ... ... коллективті түрде бір- біріне үйретеді.
[18 ;18 ].
Яғни, газет – адамдар ... ... ... бір ... ... ... жоқ. Ең жаңа ... көзін де осы газеттен аламыз .
Олай болса ұжымдық қарым- қатынастың төрт құралының бірі – ... ... ... деп айтуымызға әбден болады.
Ұжымдық қарым- қатынас үшін журналдың орны ... ... пен ... ... деп атап ... де бар. ... қоғам үшін қызмет
жасайтын, қоғам пікірін қалыптастыратын бұл құралдар өзіндегі ... әр ... ... ... ... айта білуімен айқындалады.
Егер газеттер шығарылымы жағынан араға аз ... ... ... ... ... ... бір мерзімде ғана шығып тұрады. Бұл сөздің өзі « ... ... ... ... яғни ... ... ... береді екен.
Журналдар мерзімді уақытта немесе ... ... ... ... ... Олар апта ... , он ... бір рет , екі аптада,
ай сайын, тоқсан ... одан да ... ... ... ... әсер етуде әр құрал өзінше дара, өзінше тартымды. Бір
өкініштісі қазіргі ... ... ... оқуды көп адам ескере бермейді.
Олардың орнына теледидар көріп, не қажетті ақпараттарды интернеттен ... ... ... ... ... жылдары осы құралдардың (газет, журнал,
теледидар, радио ) орнын интернет ... ... ... пікірлер де шығып
жүр. Бірақ оған сараптама жүргізгендердің айтуынша, интернеттің әлі ... бұл ... жете ... ... ... тұстары көп. Сондықтан оған
алаңдауға әлі ертерек деген ой ... жүр. ... шақ ... ... ... жоқ. Олар осы ... ... ел өмірінің жарқын айнасы іспетті
болады, әлі де солай. М. Балақаевтың сөзімен айтқанда « ... ... ... зор қызмет атқаратыны белгілі. Тәжірибиелі, әрі
насихатты баспасөздің басты құралы- тіл ... ... [19 ... енді ... ... қандай айырмашылығы бар деген сұраққа Совет
журналистикасы кітабында мынандай жауап келтіріліпті:» журналдар ... ... ... ... ... ... ... Журналдың
газеттен ерекшелігі- журнал күн сайын емес белгілі бір мерзімде шығады.
Анағұрлым көлемді ... ... ... ... ... шолу ... қорыту, немесе теориялық сипатта ... ... ... ... ... тереңірек, кеңірек, көлемдірек болып келеді». [ 14 ;18
] . Бұл анықтама Жан – жақты болып табылатын ... ... ары ... қажет етпейді. Баспасөздің қажеті туралы айтылған елеулі пікірлер
көп. Қазақ баспасөзі де басқа елдің баспасөздерімен бәсекелесе алады.
«Қазақстанда ұлт тіліндегі өз ... тууы ... ... оятты, мол
рухани байлыққа ие болуына ... ... әсер ... [ 16 ;7 ].
« Қазақстанның бүкіл прогресшіл даму перспективасының тағдыры бұқаралық
ақпарат құралдарының ... ... ... ... ... [ 17 ;1 ... функциясы – қоғамдық пікірді қалыптастыруға әсер ету
арқылы қоғамдық пікірге, сана мен ... ... ... ... ... ... ... тек логикалық жағынан ғана емес, сезім
жағынан да ықпал жасауға тиіс ... ... ... ... мәлім
шындық.» [ 20 ; 18 ].
«Қандай да бір болмасын кез- ... ... ... ... ... « ... мен « ... іспеттес.» [ 17 ; 4].
« Баспасөз, радио , телевидениенің негізгі ... ... ... ... ... ... Бүкіл ақпарат көпшіліктің ... ... ...... ... үшін ... [21 ... қарым- қатынастың құралдарының төрт түріне жалпы шолу ... ... жеке ... ... ... Оның Адам ... арқылы қалай әсер ететігіндігін келесі, яғни, негізгі бөлімде мәтін
талдау арқылы терең тоқталатын ... ... ... ... ... негізгі бөлшегі – мәтін және оның
табиғаты.
Кіріспе мәселелердің барлығы ұжымдық қарым- қатынасты түсінуге, құралдарын
анықтауға арналған еді. ... ... ... ... ... ... тоқталып, оның адам психологиясына әсерін, ... ... ... ... ... газет, журнал ) тіліндегі мәтіндерден
мысал келтіре ... ... Ол үшін ... ... ... қатынас құралдары
тіліндегі мәтінді талдау үшін) біз алдымен мәтін туралы ... ... ... ... сөз ... тілінен аударғанда құралу, байланысу деген
мағына береді. Нақтырақ айтқанда ... ... ... ... сол
сөйлемдердің мағыналық және тізбектік байланысынан тұрады.Онда белгілі
бір мағына айқындығы болады.»Текст – ... да бір ... ... ... ... сөзі,яки соның бір үзінісі, бөлігі.Текстегі ой-пікірлер сөйлем
түрінде айтқанда түсінікті бола алады.Текстің негізгі қызметі -тек жазбаша
түрінде ғана жай ... ... ... ой – ... ... [ 22;23
].
Анықтамадан көріп отырғанымыздай ... ... ... ... ... ... тіл ... синтаксистің зерттеу нысаны
екені белгілі.Бірақ бізге керегі мәтіннің ұжымдық қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... байланысты зерттеу
еңбектерінен, ғалымдардың пікірлерінен мысалдар келтіре кетсек.
Мәтін туралы Кеңес тіл ... ... және ... ... мен ... ... ... да пікірлерін негізге
алып отыру, бұл елдердің ғалымдарының зерттеулерін баоқа елмен ... ... ... әр ... ашып ... ... өзге ел ... да анықтамаларынан мысал келтіріп
отырамыз.Мысалы «Психолингвистическая и лингвистическая природа текста и
особенности его восприятия» ... ... ... ... ... ... ... «Текст и его восприятия
« деген тарауында мәтіннің негізгі ... ... ... ... ... ... ... текста выступает предложения
как семантико – синтаксическая единица.
2) Соответственно правило построения текста из предложении ... ... ... ... ... то есть как синтаксические
закономерности высшего ... ... с ... ... ... ... понимается в связи с этими как единица, входящая в ту же
иерархическую ... что и ... ее ... но ... ... уровню.В рамках текота как его непосредственные составляющие могут
выделяться некоторые промежуточные единицы типа ... ... в ... той же иерархической системы ... 23;7 ].Бұл ... ... ... құрылысы,оның бірліктері жөнінде
сөз болып отыр.Мәтін болу үшін қалай,неден құралу керек ,орналасу ... ... анық ... ... тұтрғыдан мәтінді қалай
түсіндіреді?Ол туралы Психолингвистическая и лингвистическая природа текста
и особенности его восприятия» (Киев.Вища ... атты ... ... ... в ... ... игнорируется место восприятия
высказывания, не говоря уже о ... в ... ... ... ... как автонимный, самоценный процесс,а
текс-как единственный и непосредственный ... ... ... қорытынды- мәтін адам ... өте ... ... ... тән ... ... ... сөйлеудің бір
түрі.Ондағы әрбір ой бір нәрсені байланыстыруға, қатынас орнатуға әрекет
жасайды.Ондағы қатынастың кімдердің арасында ... ... ... ... ... ... орыс ғалымдары көп үлес
қосты. Соның біреуі Н.А.Белянин. Ол ... ... ... ... ... ... анықтама береді:»Текст –это структура любого
законченного и связного ... ... или ... ... ... психолингвистикалық аспектісін зерттеген.Сондықтан
оның пікірлеріне сүйенбей кете алмаймыз.Беляниннің пікіріндегі мәтінді
ауызша және жазбаша беріледі ... ... ... ... ... ... ... түріне радио мен теледидарды
жатқызсақ, жазбаша ... ... пен ... тілін жатқызамыз.Мәтіннің
психолингвистикалық жолын қарастыруда орыс ғалымдары өзіндік ... бірі ... ... ... ... ... туралы мынадай пікір бар:»в конечном счете, во всяксм тексте, если он
относительно и последователен, высказана одна оснавная ... один ... ... ... ... к этой ... развивает ее,
аргументирует, разрабатывает».[ 25;250]
Мәтін сөйлеу мағынасы бар күрделі ... ... ... ... ... ... түсінуде, айту мағынасын түсінуде көрінкді
және ... бар ... ... ... мәтінде тек тілдік ерекшеліктерді, сөйлеу құрылымдарын және
жанр заңдылықтарын ... ... ... ... ... қарым-
қатынастың ғана сезімнің түрін көруге болады.
Мәтіннің ішкі байланысы тілді және оның ... ... ... ... және ... мәтін бірліктері күрделі
синтаксистік бір бүтін болып табылады.
«Текст одновременно и ... и ... ... ... ... ... пишенную спонтанности так как язык
стремится ... ... ... мысли.Текст- графическое
отображение фрагмента действительности порождение ... ... ... ... ... ... ... ұстанымдар бар, яғни мәтін
құрылымы мына талаптарға жауап бергенде ғана іске ... ... ... бір ішкі мағынаға тән дер кезінде ... ... ие ... тиіс.Мәтін категорисына негізінен хабарлау, қосымша
хабар және уақыт бірлігі жатады.Мәтін тіл жүйесінде ... жай ... ... ... ... экспрессивтік тұлға.
Олай болса мәтіннің ұжымдық қарым-қатынас әрекетінде атқаратын ... қай ... ... болмасын кездесіп отырады.Ал біздің мәтіндер
арқылы қатынас құралдарының тілдік ... ... ... ... мәтіндегі ой біріншіден тиянақты, екіншіден түсінікті,
одан соң сөйлемнен гөрі ... де ... ... ... адамға әсер етуші оның құрамындағы сөздер мен ... ғана ... ... дауыс ырғағы мен көңіл-күйі де әсер етеді.Ол ... ... ... деген ғалым ұсынған еді. ... ... ... механикалық жағына қарай жеті түрі көрсетілген:
1) очень медленный темп-около 100 ... ... – 150 ... ниже ... -200 слогов/мин;
4) средний -250 слогов/мин;
5) выще среднего-300 слогов/мин;
6) быстрый -350 слогов/мин;
7) очень быстрый-400 слогов/мин и ... R «Die Deuting ... « ... ... ... ... Киев, 1979г),[ 2 ; 32].
Бұл жіктеудің өзіндік жаңалығы болса да, ол аздаған ... ... ... әр топ ... минутына 50 сөзге ғана ... ... ... ... ... тек ішкі ... ... ал арадағы кідіріс, жиілік ұзақтық туралы сөз ... ... ... сын ... орыс ... Л.Ю.Кулиш өзінің
«Зависимость восприятия звучающего текста от темпо – ритмовых характеристик
речи индивида» атты мақаласында.
Л.Ю.Кулиш Киев ... ... ... ... ... ... ... өзгертеді:
1) быстрый;
2) средний;
3) медленный;[2;34].
Зерттеуші бұл жіктеуді шартты түрде деп ... әр ... ... ... оны ... темпі әр түрлі екендігін
көреді.Бұдан шығатын қорытынды әр жеке адамның ... ... ... ... жүйке тамырларының әрекетіне ... ... ... ... ... ... ... тағы бір көрнекті өкілі Г.П.Шедровский.Ол да мәтінге
байланысты зерттеулер жүргізген.Мысал ... мына ... ... ... ... ... алар орны ерекше.»Бір-бірімен
қарым – қатынасқа түскен адамдар үшін мәтін басты қызмет атқарады.Негізінде
мәтін қарым-қатынастың нақты анық ... ... ғана ... ... ... бір қызметі бар.Сөйлеу әрекетіне түскен адамдар
үшін мәтін ... екі ... ... ... ... ... ... негізгі
қызметі мен ерекшелігі негізінен сөйлеу әрекетінде көрінеді.»Мәтін ... ... ... ... ... ... ойының біздің қарастырып
отырған мәселелерімізге тікелей қатысты сияқты.Себебі ... ... ... ... ... оның ... ... мәтіннің әрі оңтайлы, әрі түсінікті болуы негізге алынды.
Ғалымдардың мәтін туралы пікірлерінен мәтіннің ... ... ... ... ... маңызын біршама байыптадық.Ал оның ұжымдық
қарым-қатынас ... ... ... ... ... біз алдымен
мәтіндерді адамдардың ... ... ... ... ... алдық.Мәтінді оқып отырып,
естіп, көріп отырып адам эмсциясы түрліше өзгереді(қуанышты ... ... ... ... жағымсыз хабарға ренжиді т.б).Соған байланысты
ұжымдық қарым –қатынас тіліндегі ... адам ... ... ... ... ... қуаныш, күлкі, таңырқау.
2.Көңілсіз мәтіндер- қауіп, ашу, өкінішке байланысты.
Осыған орай ұжымдық қарым-қатынас құралдарының әрқайсысының ... ... бар ... ... алып ... ... кететін
бір жай газет пен журналдың аздаған ерекшеліктері ғана болуына орай ... алып ... ... әсер ететін сөздерді қалың жазумен
белгіледік.
Алғашқы сөз болатын құралдың бірі де осы ... ... ... ... сай үш ... алып ... әрқайсысына жеке-жеке
талдау жүргіземіз.Олай болса талдауымызға көшеміз.
Қорытынды
Ұжымдық қарым-қатынастың психолингвистикалық ... атты ... ... қарастырылған біршама мәселелердің төңірегінде
қорытынды ... ... та ... ... негізгі қамтыған
мәселелері алғашқы ... ... ... алдымен
Психолингвистика ұғымына түсінік беріп өттік.Бұл ғылым ... ... Оның ... ... мәселелері қандай және ол қашан пайда
болды?деген сұрақтарға жауап берген ... ... ... ... оны әркім әрқалай
түсіндірді.Мысалы Р.Браун:»психолингвист скорее говорит о ... о ... ... ... деген ой білдіреді.Бұл
психолингвистиканың алғашында шынымен де ... ... ... не мақсат
көздейтіндігін жіті байымдамаған адамның пікіріне ... ... ... ... ... белгілі.Ол әрине қоғамдағы
қарапайым адамдардың пікірі.ХХ ғасырдың 50 жылдарында пайда болған ғылымның
кеш өріс ... ... ол ... ... ... негізін қалаушы ғалымдардың қатарына жататын
А.А.Леонтьев ол туралы былай дейді:»психолингвистика возникла в ... ... дать ... ... ... ... задач, для
решения которых число лингвистический подход,связанный с анализом текста, ... ... ... окозался недостаточным»[ ].
Ал осы психолингвистиканың нысаны ұжмдық қарым-қатынастың ... ... ... ... ... оны ... ... олардың еңбектері
жайлы мәліметті де осы алғашқы тарауда бердік.Яғни ұжымдық қарым-қатынас
дегеніміз техникалық ... ... ... ... ... өте ... ... (сан миллиондаған адамдарға) ақпарат тарату.Ол
қоғам дамуымен бірге пайда болдып, сол қоғаммен бірге дамып, өмір ... ... ... қазіргі кезде күн көріс көзі
ретінде де ... ... ... ... сол ... ... дәрежесін айқын көреміз.Бұл саланы зерттеген ғалымдарды ... ... ... ... ... осы ... айқындау,
мақсатын таныту жолында жазылды.Алайда қарапайым адам бұл ... ... ... де ... ... маңыздылығын
түсінеді.Себебі, онсыз қоғам дамымайды, адамдар бір-бірімен байланыс
жасаудан қалады.Қарапайым ... ... үшін де ... ... төңірегінде сөз болғанда оны кімнің айтқанын, ғылымға қалай
енгенін ешкім анық айта ... ... ... ... елінен алды
деп айтамыз.
Бұл қатынастың психолингвистикалық қыры жайлы күнделікті әр бір ... ... ... ... ... теледидар көргенде,не радио
тыңдап, газет- журнал оқығанда қуанып қайғырып, не мұңайып т.б көңіл ... ... ... жіті ... ... ... осы процесстің
адам психологиясында қалай жүретіндігін анықтап білудің маңызы зор.Ол
туралы шетел ғалымдары да, роыс ... да ... ... ... ... ... тіл білімінде зерттелуі туралы
айтылған бөлімде ... ... ... бұл ... байланысты жазылған
еңбектерінен, олардың теорияларымен, анықтамаларымен таныстырып өттік.Бұл
терминнің өзі сол батыстан, оның ішінде Америка елінен ... ... ... ... орыс тіліне «калька» арқылы енгендігі де жоғарыдағы
сөзімізге дәлел болады.Осы ... ... үлес ... ... ... ... мыналар:« ұжымдық қарым-қатынас ... ... оның ... ... ... мен ... ... осы саланың басты ұстанымы
болды.бұл ғалымдар ұжымдық қарым-қатынастың ғылым ретінде ... ... қана ... ... ... әлемге таралуына ерекше
әсер етті.Ал бұл саланың (Ұ.Т.Қ) психолингвистикалық аспектісін қарастырған
ғалымдар:Б.Д.Парыгин»Основы ... - ... ... ... ... времен второй мировой войны»т.б. көптеген зерттеушілерді атай
алмыз.Алғашқы бастама ретінда бұл еңбектердің маңызы ... ... ... алып ... неміс ғалымдары туралы
да біраз ... ... : ... т.б
зерттеушілер.
Ал орыс зерттеушілері туралы айтарымыз көп.Олардың еңбектерінің
ғылымның маңыздылығын ... ... ... ... ... ... ... туралы айтқан ... ... ... ... ... кіріспе бөліміндегі арнайы
тоқталып, бұл салаға байланысты зерттеу жүргізген ... ... ... ... ... ретінде пайда болуы,
дамуы,оның ... бір ... ... ... олар зор ... ... .Ол ... еңбектерінде психолингвистика мен Ұ.Т.Қ-тың
еркшеліктеріне және ... ... ... ... терең талдаулар
бар.Шетел ғалымдарының да, орыс ғалымдарының да тұжырымды ойларынан шығатын
қорытынды мынау:
- Ұ.Т.Қ қатынастың өте үлкен түрі;
- Ол ... ... ... ... ... ... ... тән құралдары бар;
- Ұ.Т.Қ техникалық құралдардың көмегімен іске асады;
- Адам психологиясында маңызды орынға ие,себебі, адам алған ... ... ... Бұл ... дербес алып қарау, ғылымға аса қажет.
Жұмысымыздың ІІ-ші тарауында айтылған мәселелер біздің ... ... ... ... ... айтпас бұрын
біз Ұ.Т.Қ құралдарына тоқталып өттік.Ұ.Т.Қ –тың өзі де осы ... ... іске аса ... ... ... ... мен ... тән ерекшеліктерді көрсетуге тырыстық.Ұ.Т.Қ құралдарының
ішіндегі теледидардың қарым-қатынас жүргізуде қарқынды ... ие ... ... ... жоқ ... бай ... тоқталдық.
Келесі Ұ.Т.Қ –тың бір ... ... ... мәтіннің
психолингвистикалық қырларын танытуда,біз адамның әсерлену процесінің
ерекшелігін ашып ... ... ... немесе сөз тіркестеріне
қарағанда мәтінде айтылар мақсат – ... ... ... ... ... адам әсерленуі де, ақпаратқа өз көзқарасын білдіруі де мұнда ... ... біз ... ... ... ... жұмыстың негізгі нысаны ретіндегі Ұ.Т.Қ тілінің психолингвистикалық
аспектілерін мәтін тұрғысынан ... ... ... ... ... ... жеке –жеке ... ... ашып ... екі үлкен
топқа бөліп алып(көңілді, көңілсіз),алғашқы түріне-қуаныш-шаттық, күлкі,
таңырқауды жатқыздық.Ал келесі көңілсізге-өкініш, ... ашу, ... ... ... бөле келе адам ... қай ... қалай
жүретіндігін, және ол езде нендей сөздер айтатындығын толықтай ... ... әр ... ... ерекшелігі танылып жатты.Ол
әрине құралдың қалай ақпарат ... ... ... ... ... ... ... айтылған сөздеріміздің барлығы
кіріспе және негізгі бөлімдердегі атқарған ... мен ... ... ... сөз ... ... «Ұжымдық қарым-
қатынастың психолингвистикалық аспектісі алда өте үлкен зерттеуді күтіп
тұрған тақырып.Оның ... ... әлі де ... ... ... ... болашақта өз зерттеуінің жалғасын табады деген ойдамыз.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұжымдық қарым-қатынастың психолингвистикалық аспектілері77 бет
Қарым-қатынас түсінігі7 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері6 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері туралы12 бет
Азаматтық-құқықтық қатынастың түсінігі мазмұны және түрлері72 бет
Ашық жүйелердің өзара қарым-қатынастың эталондық моделі10 бет
Балалар психологиясының дамуына қарым- қатынастың рөлі27 бет
Бастауыш сынып оқушыларына бiлiм беруде ұжымдық iс-әрекетке тәрбиелеу57 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымының теориялық негіздері30 бет
Дамыған елдердегі кәсіпкерліктің ұжымдық, құқықтық түрлері, құрылымы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь