Діндарлық туралы ұғым


МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ . . .
НЕГІЗГІ БӨЛІМ . . .
1. Діндарлық түсінік
1. 1. Діндарлық ұғымы және діндарлық өлшемдер . . .
1. 2. Діндарлықтың психологиялық бастаулары . . .
2. Жас ерекшеліктерге байланысты діндарлық
2. 1. Балалық және бозбалалық кезеңдегі діндарлық . . .
2. 2. Ересек және кәрілік кезеңдегі діндарлық . . .
ҚОРЫТЫНДЫ . . .
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ . . .
Кіріспе
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Діндарлық - біркелкі, тұрақты емес, адам мен топтарға өзгеріп, дамып отыратын динамикалық құрылым мен кезең (бала, боз бала, орта жас, қарт адамның діндарлығы т. б) . Діннің әсері адамға, адамның сенген дінге, мазхабына немесе жамағатына, діни тақуалық дәрежесіне, әлеуметтік-мәдени ортаға, адамның физикалық және рухани саулығына және басқа да факторларға байланысты түрде алуан түрлі болып келеді. Дін тақырыбынан тыс алуан түрлі өлшемге ие болып келетін рухани өмірдің дінге ешбір қатысы болмайды. Әдетте, рухани тіршілікке қатысты анықтамалар рухани тәжірибенің бір қырына бағытталады: мәңгілікке бағытталған қатынас пен бейімділік немесе сезіну бастау, индивидтің жан дүниесінде біріктіруші фактор ретінде мәнді мақсат және құдаймен біртұтас болуы сезімі ішінде өмірін жөнге салу тәрізді тұрмыс-тіршілікті ретке келтіру. Рухани тіршілік ішінде орын алатын аталған тұрмыс-тіршіліктерді мына пункттер төңірегінде топтастыруға болады: тіршілікте мәнділік іздеу; ұлылықпен кездесу; оның жолымен жүру сезімі; шынайы ақиқат немесе жоғары құндылық іздеу; құпия бір болмысқа құрмет көрсету, оған алғыс білдіру; индивидтік өзгеру.
Ғылыми жұмыстың мақсаты мен міндеті: Индивидтер мен топтардың өмірінде әртүрлі факторлармен байланысты түрде (жас, жыныс, білім деңгейі, экономикалық жағдай, саяси және қоғамдық оқиғалар мен жағдайлар т. б. ) дінге сену, діни сенім мен құндылықтарға өзін арнау, тұрмыс-тіршілік пен іс-әрекетке бейімдеудің түрленген және дамыған дәрежелері бар. Кейбір кенеттен болатын оқиғалар мен жағдайлар (табиғи апаттар, қоғамдық қысым, діндар тұлғамен немесе дереккөбен кездесу, жаңа тәжірибе, түс пен аян т. б. ) адамның тақуалығын арттырады немесе кемітеді. Мәдени дәстүрлер мен адам топтарына қарай әртүрлі формада меңгерілген және жүзеге асырылған әртүрлі діндарлық типтері мен түрлері байқалады. Жекелеген адамдар мен топтардың діни түсініктері белгілі құндылықтар мен меңгерістерге берген маңызға қарай әлуан түрлі болып келеді. Сондықтан, бір адамның немесе топтың діндарлығы жайлы нақты қорытынды шығару
Ғылыми жұмыстың құрылымы: Ғылыми жұмыс кіріспеден, екі тараудан, әр тарау екі бөлімнен, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
- Діндарлық ұғымы және діндарлық өлшемдер
Дүние есігін ашқан әрбір адам баласы белгілі бір діни дәстүрдің және мәдениеттің ішінде орын алады. Ол өмірінде неше түрлі діни сөздерді, ұғымдарды, діни заттар мен орындарды кездестіреді, діндар адамдармен кездеседі, олармен байланысқа да түседі. Тіпті әлгі адам дін жайлы жанұясынан, ортасынан әртүрлі деңгейдегі мәліметтер алады, діни рәсімді орындап жатқан адамдарды көреді, тіпті кейде оның өзі де осы рәсімдерге қатысып жатады. Соңында ойындағы сұрақтарды сұрастырып, зерттеулер жасап, діни терминдер мен ұғымдарды өмірінде қолдана бастайды. Осылай діндарлық деген өмір-салт пайда бола, жүзеге аса бастайды. Демек, діндарлық - «белгілі бір дін сенімдері мен ілімдерінің белгілі бір уақыт пен шарттарда белгілі бір адам, топ немесе қоғам тарапынан орындалуы» болып табылады. Діндарлық - адамның қабылдаған белгілі бір дінге тән сенімдермен және құндылықтармен байланыс құру, белсенділік көрсету жүйесі және индивидтік немесе топтық деңгейде осылардың орындалу формаларын қамтитын ұғым. Діндарлық - адамның немесе топтың күнделікті өмірінде діннің маңызын паш ететін, дінге сену, оның жолымен жүру деңгейін көрсететін ұғым. Демек, діндарлықты - діннің өмір сүруі, діннің өмір тіршілігіне енгізіп, іс жүзінде жүзеге асу формасы деуге болады.
Адамдар діндеріне әртүрлі деңгейде қолданады немесе діннің түрлі-түрлі элементтерінен өздеріне дін түсінігін қалыптастырады. Міне, аталған діни меңгеру мен олардың әсері артында орын алатын оң немесе теріс психологиялық элементтер қабыланған кезде, оларға психологиялық психологиялық тұжырымдар жасалады.
Діндарлық өлшемдері
. Әлемдегі әртүрлі діндерге сенетін адамдар мен топтардың өмірлері зерделенген кезде, діндарлықтың бірнеше салаларда байқалғандығы анықталды. Әртүрлі дін иелерінің осы саладағы діндарлық тұрмыс-тіршілігі тұрғысынан ортақ ерекшелікке ие екендігін қуаттауға болады. Аталған ортақ ерекшелік тіршілікте қолданылатын діндарлықтың өлшемдерінде айқындалады. Бір адамның немесе топтың қалай діндар болғандығы, осы өлшемдер аясында зерттеуге, анықтауға нысана бола алады. Дін психологтарды діндарлықты зерттеу үшін ғылыми ақиқат шеңберлері мен анықтамаларын жасау қажеттігін сезінді. Алғашқы кезеңдер ғибадаттарды орындау сияқты бір өлшемді ұстаным уақыт өте келе өз орын көп өлшемді ұстанымдарға қалдырды. Діндарлықты көп өлшемді типте анықтау және зерделеу кейбір ғалымдар тарапынан әртүрлі деңгейде жүзеге асырылды. Осылардың арасында Ч. Глок пен Р.
Старктың бірлесе және Р. Старктың өз бетінше жасаған зерттеулері нәтижесінде ортаға қойған діндарлықтың бес өлшемді анықтамасы кең таралған. Зерттеушілер арасында көбінесе осы бес өлшем аясында қарастырылып келеді.
Сенімдік өлшем . Бүкіл діндердің өзегін оның сенімдері құрайды. Осы сенімдерінің мазмұны мен мәні діндерге немесе белгілі бір діннің конфессиялары мен ағымдарына қарай ішінара айырмашылықтар болса да сенімдер бүкіл дәстүрлерінің өзегін құрайды. Индивидтің бір дінді қабылдауы алдымен оның сенім негіздерін мойындаумен басталады. Табиғаттан тыс, қасиетті болмыс немесе құдай сенімі барлық құдайлық діндерде орын алады. Діндар адамдар сенген діні аясында бір құдай сенімі мен өз дағдысы негізінде құдай түсінігін дамытады.
Кейбір діни сенімдер әлгі діннің ерекшелігін айқындаушы қызметін атқарады. Ол сол діннің басқа ілімдері мен түсініктеріне дереккөз, іргетас болып табылады. Мысалы, таухид сенімі исламның, үштік сенімі мен ілімі христиандықтың ерекшелігін құрайды. Мұсылман индивид Алланың бір екендігі, ешнәрсеге ұқсамайтындығы түсінігі арқылы діни дүниетанымын қалыптастырады. Ал христиандықтың сенім әлемі әке, оның ұлы және қасиетті рух үштігі құраған құдайлық түсінікпен ерекшеленді. Сенімнің бар немесе жоқ болуымен қатар, оның қуат дәрежесіне қарай адамдар арасында айырмашылықтар туындайтыны белгілі. Сондай-ақ діни сенімдердің ақыл-ой бағытын қалыптастырушы және дүниетанымға дереккөз болып табылу функциясын да назардан тыс қалдырмаған жөн.
Ғұрыптық өлшем . Әрбір діни дәстүр өз шеңберінде әрекеттерге, әсерлерге орын береді. Дұға жасау, намаз оқу, ораза ұстау, құрбандық шалу, қасиетті кітапты оқу, тағы басқа рәсімдер тәрізді әртүрлі формаларда көрініс табатын діни ғибадаттар мен рәсімдер діни өмірдің негізгі элементтері болып табылады. Бір діннің рәсімдерін орындайтын, оның сенімдер жүйесіне сенетін діндар адамның орындауы тиіс тапсырмалары мен міндеттері бар. Бұлар - сенетін құдайлық және қасиетті болмысқа бой ұсынуды символдайтын және онымен тығыз байланысқа, оған жақын болуға, оның ризалығын алып, ашуынан сақтануға мүмкіндік беретін әрекеттер. Діннің белгілеген ғибадат міндеттерін орындаудағы талпыныс әлгі адамның шынайы діндарлығының және сенімдерін қабылдаудағы шынайылығының көрсеткіші ретінде қабылданады.
Тәжірибе (интуциялық) өлшем . Әрбір дін иесі сенетін ұлы құдайын іштей сезінеді және осы сезімді біледі. Құдаймен қатысқа түскен иманды адамда осы қатынаспен байланысты сезімдері, интуициялары, түйсіктері бар. Діни тәжірибе деп аталатын аталған тікелей тіршілікті әртүрлі типтері белгілі. Кейбір діни дәстүрлер аталған жан дүниелік тәжірибеге үлкен маңыз берсе, енді бірі көбінесе діни ғибадат пен моральдық құндылықтарды алдыңғы қатарға қояды. Жалпы алғанда діндарлықтың мистикалық-сопылық түсініктемелері мен қолданыстары діни тәжірибенің қатаң орындалуын мақсат етеді және осыны жүзеге асыратын арнайы техникаларға жүгінеді. Осыған орай, діни сезімнің ең ауқымды мысалдарын сопылық (тариқат) салада кездестіруге болады.
Саналық (танымдық) өлшем . Әрбір дінге сенушілер белгілі бір мөлшерде өзінің дінінің негізгі сенімдері мен құндылықтары жайлы мәліметі бар. Діни сенімдер, ғибадаттар, құндылықтар, ұғымдар, дәстүрлер, құралдар, тарихи оқиғалар т. б. тақырыптарда алған мәліметтер адамнан адамға, топтан топқа әртүрлі деңгейлерде орын алса да ол діндарлықтың бөлінбейтін сипаты болып табылады.
Діндарлық тұрмыс-тіршілікте білімділік өлшемнің басқа өлшемдермен қатынасы мен ықпалдастығы аса маңызды. Діни білімнің әсіресе сеніммен тығыз байланысы бар. Діни білім сенімнің құндылығын арттырады. Сенімі болмаған адамның білімі қаншалықты терең болса да ол діндарлығының көрсеткіші бола алмайды. Діни білімнің деңгейімен қатар дінді үйренуге талпыныс, діни білімді бағалау деңгейі мен дінді үйренуге бөлінген уақыт адамның діндарлық белгісі ретінде қабылданады.
Әсерлік өлшемі . Діндарлық тұрмыс-тіршілік индивид пен топтың діни өмірін дамытады және өмірдің барлық салаларында біршама әсерлерді дүниеге әкеледі. Күнделікті тамақтану әдеттерінен бастап, әдептілік қағидаларына, индивидтің моральдық ұстаным мен әрекеттерден бастап, әлеуметтік қатынастарға дейін діннің өзіндік әсері бар. Діндарлық тұрмыс-тіршілік тән және жан саулығымен, адамдық қасиетпен, моральдық, әрекеттік дамумен, мендік түйсікпен, қоғамдық құндылықтармен, дүниетаныммен, өмір сүру формаларымен тығыз байланысты. Осыларды жекелеп зерделеу діни әсерлердің қырлары мен деңгейлерін анықтауға мүмкіндік жасайды.
- Діндарлықтың психологиялық бастаулары
Өмірдің мәні мен маңызын іздеу. Өмірдің мәні мен маңызын іздеу - ойларды, ұстанымдарды және әрекеттерді айқындайтын маңызды мотивтердің бірі. Адам баласы өзі сүретін өмірінің мәніне жетуге үнемі талпыныс үстінде. Осы мақсатқа қол жеткізу жолында тарих бойында адамдар философияға, өнерге және дінге жүгінген. Ізденісте адамның басты нысанасы өмірдегі орнын жағымды жағымен айқындайтын түпкі мәнге қол жеткізу және осылай өз болмыс-бітіміне мәнді шырай беру болып табылады.
Өмір дегеніміз не? Оның мәні мен мақсаты бар ма? Адам мен әлем арасындағы байланыстың төркіні мен негізі не? Өлім дегеніміз не? Өлімнен кейін жағдай қалай болмақ? Мен кіммін? Неге бармын, қайдан келдім? Қайда барамын? Өмірде не үшін қайғы-қасірет орын алған? Осы және осыған ұқсас сұрақтар ақиқатты іздеуге талпыныстың негізгі қадамдары болып табылады.
В. Франкл бүгінгі адамның жан дүниесіндегі басты мәселе өмірінің мәніне ұмтылыс пен оған деген қажеттілікке қойылған тосқауыл деп біледі. «Логотерапия» деп аталатын көзқарас адам жан дүниесін емдеуге бағытталған бағыт болып есептеледі. Логотерапияның мақсаты - бір жағынан адамның негізгі қажеттілігі болып табылатын ақиқатқа жету деген тілегін қамтамасыз ету мақсатымен мәнді өмірді құруға көмектесу болса, келесі жағынан модернизациялық кезеңде өмір сүріп жатқан адамның шалдыққан науқасы - мәнсіздіктен құтқару. Логотерапияға қарағанда адамның жаратылысында бар мәнділікке деген талпыныс қатаң, үрейлі шарттар болса да ұмтылатын бір құндылыққа, мақсатқа бағыттайды. Бірақ, өмір мәнділікке деген ұмтылысқа тосқауыл қойылғанда және тосқауыл түйіні шешілмеген кезде адам мағынасыздыққа душар болады. Жан дүниесіндегі мағынасыздықтан адам тек мәнділік пен мағынаға деген талпынысты қайтадан жолға қойған кезде ғана құтыла алады.
Өлім қорқынышы, өлімсіздік. Дүние есігін ашқан әрбір жанды өмір сүруге, өмірін жалғастыруға талпынады. Адам осы мақсатын жүзеге асыруға өмір бойы талпынады, көбінесе өлімге жетелейтін жолдардан аулақ болуды жоспарлайды. Өлім адам үшін ең қауіпті болғанымен әрбір адамның өмірінің соңында оның келетіні белгілі. Бүгінгі күні адам өмірін қауіпсіздіретін, ұзартатын және сапасын арттыратын көптеген технологиялық мүмкіндіктер мен дамуларға қарамастан адам өлімнің алдында өзінің шарасыз екендігін біледі. Осы себепті өлім өте қорқынышты, үрейлі және қауіпті оқиға болып табылады. Өлім қорқынышы қорқыныштардың ең ауыры ретінде қуатталады. Тарихта қарапайым немесе дамыған мәдениеттердің қайсы бірін алып қарасақ та, өлімге байланысты ритуалдары мен рәсімдерден құралған алуан түрлі әрекеттер түрлері дамытылғандығы мұның мәнін арттырады.
Өлім қорқынышы бір-бірінен өзгеше қорқыныштар мен қасірет түрлерін өз бойына жинақтай білетін қым-қиғаш және белгісіз интуициялық құрылым ретінде түсіндіріледі. Осы қым-қиғаш құрылымды құрайды деп есептелетін қорқыныш түрлерін былай тізбектеуге болады: белгісіз қорқыныш, денеден айрылып қалу, ащылықты сезіну, жалғыз қалу, жақындарынан айрылып қалу, бақылаудан қалу қорқынышы, өзіндік менін жоғалту қорқынышы, кері кету қорқынышы.
Діннің өліммен байланысты аталған жағымды мағынаның психологиялық түсініктемесі барлық адам тарапынан бірдей емес. Фрейд пен оның ізін басушыларға қарағанда өлімнен кейінгі жағдай туралы сенімдер бұл өмірде бетпе-бет келетін мазасыздық пен кедергілер алдында көңіліне жұбаныш ету мақсатында адамның қиялынан туған туынды болып табылады. Ал енді бірі бұдан да тереңде отырып, діни ұстанымдардың өзегінде ең айқын мотив өлімнен қорқу екендігін қуаттады. Дінді өлім қорқынышынан туындағанын қуаттағандарға қарсы Юнг пен оның жолын қуушылар өлімнен кейінгі өмірге сенудің адамның табиғи қажеттілігін өтеуге бағытталған әрекет екендігін алға тартты. Осы көзқарасты қуаттайтындарға қарағанда өлімнен кейін қайта тірілуді және мәңгілік өмірдің бар екендігін хабарлайтын діннің ең басты функцияларының бірі - сенушілерді өлім қорқынышынан арылтып, мәңгілік болу сезімін қамтамасыз ету.
Кедергі және шарасыздық. Адамның бір қажеттілігін, қалауын немесе тілегін қанағаттандыру мақсатында әрекетке көшкен кезде, өз жан дүниесінен немесе сыртқы күштен бастау алатын әртүрлі себептерге байланысты мақсатына жете алмауы «кедергі» деп аталады. Кедергіге тап болған шақта адамда қарбаластық артады, ашу, қорқыныш, қайғы, мазасыздық және «шарасыздық» сезімі пайда болады. Кедергіге тап болған индивид жан дүниесіндегі қиын жағдайдан құтылу үшін одан шығатын шешімдер мен жан қанағаттандыратын жолдар іздестіреді. Адамның қолынан келмейтін кедергілер алдында әсіресе, діни сенім мен құндылықтар кемшіліктің орнын толтыратын функциялар атқарады.
Дін психологтарының көпшілігі дерлік адамның әл-қауқары жетпейтін қиын жағдайлар алдында діни сенімдер мен құндылықтардың тіректі, күш-қайратты және сенімділікті қамтамасыз ететін бастау екендігін мойындаған. Бірақ, З. Фрейд пен К. Маркс сияқты дінге сынмен қараған ойшылдар индивидтің діндарлығын шарасыздық жағдайлармен байланыстырады. Олардың пікірі бойынша дін сандырақтаған адамдық қалаудан, негізі жоқ, ақиқаттан алыс қиялдан тұрады. Олардың көзқарасы бойынша діни ұстанымдар мен әрекеттер әлсіздік пен қанағатсыздықтан туындаған психологиялық ауру.
Кедергі мен шарасыздық сезімдері арқылы адамдарды құдайлық көмекке ұмтылуға итермелейтін негізгі екі бастауға тоқталуға болады. Оның біріншісі, жер сілкінісі, су тасқыны, қуаңшылық, індет сияқты адамның күш-қайраты жетпейтін кедергілер болып табылатын табиғат апаттары. Келесісі, статусынан, абыройынан, тыныштығынан айрылып қалу, басқа адамдармен байлынысты қажеттіліктер, жұмыс, кәсіп проблемалары сияқты адамның жеке өзінің қолынан келмейтін әлеуметтік мұқтаждық. Түрлі кезеңдерде ғалымдар тарапынан жүзеге асырылған зерттеулер шарасыздық пен жетімсіздіктің әсіресе, жарлы-жақыбайларды діни әрекетке итермелеп, діндарлықтың қалыптасуына әсер еткендігін қуаттады. Дін өмірден тысқары мақсатқа бағыттап, көрген қиыншылықтарының орнын толтыруға, марапаттарға уәде беріп, кедергіге тап болған адамға тыныштық ұсынады, кемшіліктердің орнын толтырып, жан тыныштығына қол жеткізеді. Зерттеушілердің пікіріне қарағанда адамдар кенеттен келген апаттарға, соғыс, індет және өлім қауіптеріне тап болған кезде, дұғаға, ғибадатқа ерекше мән береді.
Мұндай әрекет әлеуметтік жетімсіздік алдында да жүзеге асады. Өмір сүрып жатқан қоғам ішінде индивидтік тұлғасына қауіп төндіретін әртүрлі кедергілермен бетпе-бет келгендер, экономикалық, әлеуметтік статусынан айрылғандар өздерін қоғамнан шеттетілген адам ретінде сезінеді және олар әлеуметтік көмек алатын мақсаттарға жүгінетіндігі де табиғи. Осы кезде әсіресе, діни топтар, жамағаттар мен тариқаттар бауырмалдық, көңіл жұматушылық әрекеттерімен әлеуметтік тірек іздеген әлгі адамдар үшін таптырмайтын орта болып табылады. Діни топтар қолдарындағы материалдық және рухани мүмкіндіктерімен бір жағынан қоғамда әділетсіздікке ұшыраған адамдарға көмек қолын созса, келесі жағынан, оларға жоғалтқан статусын, қатынас сезімін, әлеуметтік тұлғасын қайта қалпына келтіруге көмектеседі.
Түсіну, білімдік (танымдық) қанағат . Адам түйсіну, ойлау, түсіндіру, жоспарлау сияқты өзге жандыларда кездеспейтін ерекше саналық кезеңдерге ие. Иелік еткен ерекше саналық артықшылығымен адам сүріп жатқан өмірі мен әлемді, бетпе-бет келген әрбір оқиғаны өзі қанағаттанатын дәрежеде түсінуге және түсініктеме жасауға талпынады. Бұл - негізгі қажеттілік ретіндегі саналық құрылымның ең маңызды ерекшелігі. Анығырақ айтар болсақ, адам ақылы бостық пен күңгірттікті қабылдамайды, керісінше сананы қанағаттандыруға талпынады. Адам санасында қалыптастырған саналық естеліктері арқылы өміріне мән кіргізеді. Жағдайлар мен оқиғалар алдындағы орнын белгілейді, өзімен және өзінен басқасымен байланысын ретке келтіреді.
Қаншалықты ерекшелікке ие болса да адам ақылы санасына енген сұрақтардың барлығына жауап табу, түсіндіру, мәнін ашу қабілетіне ие емес. Ең ақылды адамдардың ережеден тыс зерттеулері де ой-саналарын белгілі бір шеңберде ғана дамыта алады. Адам санасындағы шектеу, саналық кемістік адамды өзінен тысқары бастаулардан сұрақтарына жауап іздеуге итермелейді. Ізденістерінің біршамасына білім мен идеология жауап бере алады. Алайда, адамның санасының жемісі болып табылатын таным қайнарлары өзінің шектеулеріне байланысты білімділік қанағатын қамтамасыз ете алмайды. Сондықтан, әсіресе, бейсаналық діни-метафизикалық тақырыптарда білімнің және адам санасының жемісі болып табылатын түсініктемер қауқарсыз. Міне, бейсаналық метафизикалық алаң - діннің жауап бере алатын тақырыптары болып табылады. Адам тек дінге ғана жүгіне отырып, санасындағы басқа білім салалары толтыруға қауқарсыз бос жерлерді толтыра алады және рухын өз деңгейінде қанағаттандырады. Сенімдер мен ұстанымдарға жасалған зерттеулер діни сенімнің көбінесе танымдық қажеттіліктерді қанағаттандырғанын, үйлесімді, түсінікті сипаттамалар ұсынатынын ортаға қойған.
Ең алдымен дін адамның сүрген өмірі ішінде өзіне лайықты орынға жайғастыру мүмкіндігін беретін арнайы кезең дайындайды. Осы дайындықта ол алдымен өмірде бар ақиқаттарға түсініктеме жасайды, одан соң адамды осы ақиқатқа лайықты жерге орналастырады. Одан соң адамға дін қалай өмір сүру қажет екендігіне жолбасшылық ұсынады. Осы кезде дін бір жағынан әсіресе танымдық алаңға енген мәліметтерді түсінікті біртұтас формада реттеуші функциясымен, келесі жағынан сананың өз қабілетімен түсіне алмайтын метафизикалық сұрақтарға түсініктеме жасау жағынан үлкен рөл атқарады. Кейбір дін психологтары діни сенімдерге индивидтердің әлеуметтік шарттармен үндесу, оқиғаларды түсіндіру үшін жүгінген танымдық категориялар ретінде анықтама жасайды. Дін саналық элементтерге талдаулар жасау, оларды біліктіру, үнтестіру қызметін атқаратыны тәрізді адам санасындағы қайшылықтарға, шым-шытықтарға және белгісіздіктерге шешім жасайды.
Кінәлілік, күнәлілік сезімі . Қылмыстылық сезімі - адам жаратылысын мотивациялайтын әлемдік деңгейдегі қасиеттердің бірі. Психоаналитиктердің арнайы екпін бергені тәрізді оның негізі балалық кезеңі ата-ана және бала қатынасынан басталады. Бірақ, бұл сезім өмірде үнемі кездесіп отыратын оқиға ретінде өмірдің барлық кезеңдерінде жүзеге асырылған қылмыстармен байланысты түрде пайда болып отыра береді. Кінәлілік сезімінің бастауы қоғамда қылмыс немесе тиым салынған әрекеттер ретінде қабылданатын әрекеттерге қарай өзгеріп отырады. Сонымен қатар, кең таралған көзқарасқа қарағанда негізгі бастаулардың бірі - жыныстық инстикттің дүниеге әкелетін моральдық мәселелер, одан соң келесісі эгоизм мен альтруизм арасында туындайтын қайшылықтар. Яғни, өзінің адамдық қалаулары мен өзі өмір сүріп жатқан мәдениеттің тілектері арасындағы таңдау қайшылығы.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz