Саясаттанудың пәні, әдіс-тәсілдері мен міндеттері


І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Саясаттанудың пәні, әдіс.тәсілдері мен міндеттері
2. Саясаттың түсінігі мен табиғаты.
3. БИЛІК САЯСИ ФЕНОМЕН РЕТІНДЕ
Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Саяси билік пен қоғамның саяси жүйесі – саясаттанудың негізгі зерттеу объектісі мен пәніне жатады. Осылар арқылы қоғамның саяси өмірін анықтауға болады. Сондықтан саясаттану қоғам өмірінің өте қажетті қызмет саласы туралы білімді, түсінікті қалыптастырады.. Оған жүктелген міндет әрі күрделі, әрі маңызды,.
Дегенмен, ғылыми әдебиеттерде ортақ қорытындыға келіп, оны пән ретінде мойындаған пікір әлі толық тиянақталған жоқ. Сондықтан бұл пән туралы түсініктер алуан түрлі бір біріне сай келмейтін зерттеулер, бағыттар, саяси мектептер баршылық.
1-ден . Саясаттануды пән ретінде анықтағанда оның тікелей мемлекетпен немесе саяси билікпен, қоғамдық немесе саяси партиялар мен ұйымдар проблемаларымен байланыстыра қарайтын шектеулі шеңбердегі көзқарастарды атау қажет.
2-ден. Бұл пәнге саяси мәселелер мен саясат туралы білімді ғана жатқызып қоймай, онымен мәндес келетін табиғаты жақын кейбір қоғамдық ғылымдардың мәселелерін де жатқызуға болады.
Осыдан «саясаттану пәні» нені зерттейді деген заңды сұрақ өзінен-өзі туындайды. Оған жауап қайтару ұшін ең алдымен «саясаттану» деген сөздің түпкі мағынасын ашу қажет.
«Саясат» яғни «Политика» деген сөз – гректің «Politike» деген сөзінен аударғанда мемлекетті басқару өнері деген мағынаны білдіреді. Ал «Logos» деген сөз – ғылым, ілім деген мағынада қолданылады. Сондықтан саясаттану - саяси ғылым, немесе саясат туралы ілім деген түсінік дейміз.
Саясаттану өз ерекшеліктерімен сипатталатын дербес бір пән. Оны басқалармен араластырмай-ақ жеке дара оқып үйренуге болады. Мысалы, бұл ғылымда саяси билік пен оның мәні, саяси жүйе, жекелей және топтық түрде билік жүргізу, көсемдік пен демократия, биліктің шексіз феномені сияқты, күштеу мен зорлық, авторитарлық модель түріндегі билік пен құқықтық құндылықтар және т.б. осындай мәселелер қарастырылады.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 12 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Саясаттанудың пәні, әдіс-тәсілдері мен міндеттері
2. Саясаттың түсінігі мен табиғаты.
3. БИЛІК САЯСИ ФЕНОМЕН РЕТІНДЕ
Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

Саясаттанудың пәні, әдіс-тәсілдері мен міндеттері
Саяси билік пен қоғамның саяси жүйесі – саясаттанудың негізгі зерттеу
объектісі мен пәніне жатады. Осылар арқылы қоғамның саяси өмірін анықтауға
болады. Сондықтан саясаттану қоғам өмірінің өте қажетті қызмет саласы
туралы білімді, түсінікті қалыптастырады.. Оған жүктелген міндет әрі
күрделі, әрі маңызды,.
Дегенмен, ғылыми әдебиеттерде ортақ қорытындыға келіп, оны пән ретінде
мойындаған пікір әлі толық тиянақталған жоқ. Сондықтан бұл пән туралы
түсініктер алуан түрлі бір біріне сай келмейтін зерттеулер, бағыттар, саяси
мектептер баршылық.
1-ден . Саясаттануды пән ретінде анықтағанда оның тікелей мемлекетпен
немесе саяси билікпен, қоғамдық немесе саяси партиялар мен ұйымдар
проблемаларымен байланыстыра қарайтын шектеулі шеңбердегі көзқарастарды
атау қажет.
2-ден. Бұл пәнге саяси мәселелер мен саясат туралы білімді ғана
жатқызып қоймай, онымен мәндес келетін табиғаты жақын кейбір қоғамдық
ғылымдардың мәселелерін де жатқызуға болады.
Осыдан саясаттану пәні нені зерттейді деген заңды сұрақ өзінен-өзі
туындайды. Оған жауап қайтару ұшін ең алдымен саясаттану деген сөздің
түпкі мағынасын ашу қажет.
Саясат яғни Политика деген сөз – гректің Politike деген сөзінен
аударғанда мемлекетті басқару өнері деген мағынаны білдіреді. Ал Logos
деген сөз – ғылым, ілім деген мағынада қолданылады. Сондықтан саясаттану -
саяси ғылым, немесе саясат туралы ілім деген түсінік дейміз.
Саясаттану өз ерекшеліктерімен сипатталатын дербес бір пән. Оны
басқалармен араластырмай-ақ жеке дара оқып үйренуге болады. Мысалы, бұл
ғылымда саяси билік пен оның мәні, саяси жүйе, жекелей және топтық түрде
билік жүргізу, көсемдік пен демократия, биліктің шексіз феномені сияқты,
күштеу мен зорлық, авторитарлық модель түріндегі билік пен құқықтық
құндылықтар және т.б. осындай мәселелер қарастырылады.
Саясаттануда түрлі сипаттағы елдердің қоғамдық-саяси жүйесін даму
ерекшеліктерін, олардың бір-біріне қабысып икемделуін, қоғамдардағы дау-
жаңжалдар мен дағдарыстарды реттеу жолдарын зерттейтін ғылым деп та атауға
болады. Саяси оқиғаларды талдап таразылап, шындықты объективті тұрғыда
ұғындырып, осы арқылы дағдарыстарды қалыпқа келтіру бұл ғылымның басты
мақсаты деп санауға болады.
Сонымен саясаттану пәні қоғамның саяси саласын, оның даму заңдылықтарын
қазіргі саяси өмірді ұйымдастыруды, басқаруды, оның құрылысы мен жұмыс
істеуін зерттейді. Ол адамзаттың демократиялық қоғамдағы құқығы, еркіндігі
мен міндеттер, жеке адамның саяси – құқықтық жағдайы, оның саяси өмірге
қатынасу тәселдері, саяси өзгерістердің тұрлері, саяси мәлениетті
қалыптастырудың мазмұны мен жолдары, қазіргі замандағы сан түрлі саяси
идеялық көзқарастар, жаңаша саяси ойлаудың мәні. Қазіргі дүниежүзілік
дамудың қозғаушы күштері туралы түсінік береді. Ол бұрынғы және қазіргі
жүйелерді, адамның санасындағы, көзқарасындағы, мақсат-мүддесіндегі және
мінез-құлық, іс-әрекеттіндегі саяси өзгерістерді қарастырады. Ол бір
жағынан жиналған, деректерді қорытады, екінші жағынан, құбылыстардан өзара
ұқсастығы бойынша болжам жасайды.
Сайып келгенде, саясаттану дегеніміз саясат туралы, саясаттың адам және
қоғам арасындағы қарым-қатынастары туралы жинақталған ғылым. Ол саяси
биліктің қалыптасуы мен даму заңдылықтарын, оның жұмыс істеуінің түрлері
мен әдіс-тәсілдерін зерттейді.
Саясаттағы рационалдық және иррационалдық секілді факторларды да
сараптайтын саясаттану. Ол, сондай-ақ, қазіргі таңда жетістіктерге жету
үшін қандай мақсаттарға сүйену қажет, іс қимыл сәйкестігі қалай орындалады,
мүмкін еместіктің себеп салдары неде, басқа қандай саяси ойда-амалдар
керек және қоғамның басты саяси құндылықтары неде деген сұрақтарға да жауап
қайтарады.
Саясаттану құбылыстарға баға бергенде, ұйғарым жасағанда идеологиядан,
идеялардан тыс тұрады және асыра сілтеуден алуақ болады. Қайта мұндай
нәрселердің саяси процестерге, саяси институттарға тигізетін кері
ықпалдарын зертейді.
Мемлекеттердің бәрінде өзге ғылымдарға қарағанда саясаттанудың ұлттық
ерекшеліктерге бір табаң жақындығы бар. Себебі оның бақылау байламдары,
жасаған қортындылары, алға тартатын ұсыныстары сол мемлекеттің өзіне ғана
тән болып келеді. Ал оның басқа мемлекеттерде қолданылуы логикалық
сараптау, әлеуметтік эксперименттер, интуиция арқылы тексеріледі. Сондықтан
әрбір елде плюралистік түрдегі өзінің саясаттану мектебі болуы мүмкін.
Жеке ғылым ретінде саясаттанудың өзіне тән белгілері болады. Ол -
пәндік кескін мен зерттеу объектісі ғана емес, сондай-ақ пәннің өзіндік,
сипатын бейнелейтін және оның зерттелуіне айқындай алатын ұғымдары,
категориялары мен танымдық заңдары, әдістері, құрылымы.
Саясаттану саяси құбылыстармен өзгерістердің мән-мағынасын түсініп-білу
үшін бірталай әдістерді пайдаланады. Әдіс деп зерттеу жүргізуді ұйымдастыру
тәсілін айтады. Оларға: салыстырмалы, жүйелеу, социологиялық, тарихи,
бихевиористік, нормативтік және т.б. әдістер жатады. Олардың бәрін 3 топқа
бөлуге болады: жалпы ғылымдық, эмпирикалық, арнайы ғылымдық (спецификалық).
Салыстырмалы әдіс әр түрлі елдердегі саяси құбылыстарды салыстырып,
олардың жалпы жақтарын және жеке ерекшеліктерін ажыратуға мүмкіндік береді.
Ол елдегі саяси тұрақтылық пен саяси шешімдер қабылдауға көмектеседі.
Тарихи тәсіл саяси құбылыстарды мерзімі жағынан дәйекті, заманына
қарай, бұрыңға, қазіргі және болашақтық айқындай отырып қарастырады. Ол әр
түрлі саяси оқиғаларды , процестерді, деректерді олардың болған уақыт
мезгілін еске ала танып-білуді талап етеді.
Диалектикалық-материалистік әдіс табиғаттағы, қоғамдағы және санадағы
барлық құбылыстар мен процестерді бірімен-бірі байланыстырады және олар
үздіксіз даму жағдайында болады деп санайды. Қазіргі таңда бұл әдісті ешкім
жоққа шығармайды.
Жоғарыда көрсетілген әдістермен қатар басқа да әдіс-тәсілдер бар.
Бұлардың бәрі де саяси процестер мен олардан дамуы жөнінде шынайы
мағлуматтар алуға тырысады. Сондықтан қазіргі демократиялық мемлекеттерде
саясатқа байланысты жағдайларды зерттегенде сан түрлі әдістерді
пайдаланады. Олармен ғылыми әдебиеттерде танысуға болады.
Қай ғылым болмасын белгілі бір міндеттерді (функцияларды) атқарады.
Саясаттануда да ондай міндеттер бар. Оған ең алдымен танымдық
(гносеологиялық) қызметтер жатады. Олай дейтініміз саяси білім қоғамдағы
оқиғаларды танып-білуге, олардың саяси мәнін түсінуге және болашақты
болжауға мүмкіндік береді.
Саясаттану бағалау (аксеологиялық) қызметін атқарады. Ол саяси
құрылысқа, институттарға, іс-әрекеттерге және оқиғаларға саяси баға береді.
Демократиялық мемлекеттерде саясаттану саяси әлеуметтену міндетін де
атқарады. Ол азаматтықты, халықтың демократиялық саяси мәдениеттілігін
қалыптастырады.
Саясаттану саяси өмірді жетілдіру міндетінде атқарады. Бұл ғылым саяси
институттар мен қатынастарда, басқаруда реформалар жасап, оларды қайта
қарауда теориялық негіз болады. Оның көмегімен заң шығарушы және атқарушы
органдар қабылдайтын құқықтық жарғылар мен саяси-басқарушылық шешімдер
алдын ала сарапқа салынып, зерттеледі.
Қоғамда немесе оның жеке аймақтарында қалыптасып жатқан нақтылы
жағдайлар саяси тұрғыдан талданылады. Солардың негізінде ол кейбір саяси
институттардың жойылып, оның орнына бүгінгі талапқа сай басқалары келу
керектігін негіздейді. Мемлекетті басқарудың қолайлы үлгілерін іздестіреді,
әлеуметтік-саяси шиеленістерді ауртпалықсыз пішу жолдары мен әдістерін
көрсетеді.

Саясаттың түсінігі мен табиғаты.
Адамзат тарихында саясат негізгі роль атқарады. Себебі кез келген адам
бір мемлекеттің шеңберінде өмір сүрген жағдайда сол елдің саясатынан тыс
болатын адам жоқ. Сондықтан, саясат қазіргі адамның қажеттілігі, талап –
тілегі болады деген пікірмен келісеміз. Ол адамның тұрған жерінен,
жұмысшылардың алғашқы ұжымынан басталып, мемлекетте, мемлекеттер арасындағы
саяси қатынастарда саяси тұрғыдан басшылық етумен аяқталады.
Қазіргі саяси ғылымда саясаттың табиғаттын түсіну өте күрделі ұғым
болып отыр.Саясаттың қоғамдық құбылыс ретінде пайда болуымен мәні жөнінде
ғалымдар арасында әртүрлі көзқарастар бар. Соның бірнеше бағыттарын
көрсеткен жөн:
- Теологиялық бағыт – мұнда саясаттың пайда болуы, құдайдың
құдыретімен түсіндіріледі.
- Географиялық бағыт- Жан Боден, Ш. Монтескье: Саясат
геогроафиялық себептерден пайда болды, бұл құбылыс қоршаған ортаның
ерекшеліктеріне байланысты түсіндіріледі.
- Биологиялық бағыт - Н. Макиавелли, Т. Гоббс зерттеулері
бойынша саясаттың көзі адамдардың биологиялық алғышарттарымен байланысты
түсіндіруге бағыт береді.Бұл бағытты жақтаушылар саясатты ортақ игілік
көпшіліктің мүддесі үшін жеке адамның өзімшілдік мінезін тізгіндеу
мақсатында пайда болған дейді.
- Психологиялық бағыт – адамның психологиялық қасиеттерінің
саясат құбылысының түсініктеріне, сезімдеріне, данышпандығына байланысты
дейді.
- Конфликтік бағыт- Шмидтің пікірінше: саясаттың табиғаттың
әртүрлі топтың мүдделеріндегі қайшылықтарға сілтеме жасап, тұтастығын
сақтау үшін шиеленусуді реттеу керектігімен түсіндіреді.
Саясаттың сонау ертеде пайда болғанынан бастап, қазіргі күнге дейін
оның түсінігі жөнінде бірнеше көзқарастар мен аңықтамалар кездеседі.
Мысалы зерттеушілердің бір тобы саясатты – адамдардың өз мүдделерін
іске асыруға, қорғауға бағытталған, саяси билікті басып алуға, қолында
ұстап тұруға, оны пайдалануға тырысушылықпен байланысты мемлекттің, ұлттың,
үлкен әлеуметтік топтың, не жеке адамның қызметі деп түсіндіреді.
Ал, екіншілер, саясат - ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Саясаттану ғылым ретінде. Саясаттанудың басқа қоғамдық ғылымдармен байланысы
Қазіргі кездегі саяси жүйелер
Саясаттану ғылым ретінде
Саясаттану пәні, ұғымдары,әдіс-тәсілдері мен қызметтері жайлы
Саясат тарыхы
Саяси ғылымның пайда болуы
Саяси халықаралық құрылым мәселелері
Саясаттанудың әлеуметтік-гуманитарлық білімдер жүйесіндегі орны
Социалогия ғылымы
Саясаттану пәні - әрі ғылым, әрі өнер ретінде
Пәндер