Стиль нормалары туралы түсінік


Стиль нормалары туралы түсінік
Стиль нормалары тілдің әр саладағы атқаратын қызметі мен қолданыс аясына қарай: ресми құжаттар және іс-қағаздары стилі: публицистикалық стиль, көркем әдебиет стилі, ғылыми стилі болып бөлінеді. Қолдану аясы – қоғамның әр түрлі саласында.
Ресми құжаттар және іс-қағаздары стилі. Іс қағаздарының түрлері көбінесе белгілі бір жағдайда байланысты нақты бір тұлғаның атынан жазылатындықтан, ол сөздер сөйлемнің баяндауышы болып, жіктік форманың бірінші жақ, жекеше түрінің жалғауын қабылдайды. Ресми құжаттардың тілі мен іс қағаздарының тілі ресми іс қағаздары стилі болып табылады.
Ғылыми стиль туралы түсінік. Ғылыми стильге ғылымының әр саласына қатысты жазылған ғылыми еңбектері кіреді. Логикалық жүйелі ой қорытындысы – ғылыми стиль мәтіндерінің басты ерекшелігі. Ғылыми стиль түрлері: таза ғылыми шағын стиль, ғылыми-оқулық шағын стиль, ғылыми көпшілік шаығын стиль. Ғылыми стильдің мазмұндық белгілері: нақтылық, объективтілік, қисыңдылық. Терминдер – ғылыми мен техниканың, өнер мен саясаттың белгілі бір саласында қолданылатын нақты бір ұғымның атауын білдіретін сөз немесе сөз тіркесі. Терминдер салалық, сала аралық және жалпы ғылыми болып қарастырылады. Ғылыми стильдің басты лексикалық ерекшелігі – терминдер.
Публицистикалық стиль. Публицистикалық стильге радио-теледидарлар, газет-журналдар тілі жатады. Публицистикалық стильге қоғамдық саяси мәселе қарастырылады. Публицистикалық стильдің ауызша түрі – шешендік сөз.


Ауызекі сөйлеу тілінің стілі –
1. Тілдің негізгі қызметі қарым-қатынас жасау қызметінің жүзеге асуына байланысты. Бұл – өте кең таралған функционалды стиль. Тұрмыста, отбасында, өндірістегі бейресми қатынастарда адамдардың еркін қарым-қатынас жасау саласын қамтамасыз етеді. Ауызекі сөйлеу тілінің стілі өзге функционалды стильдерге, әсіресе олардың ауызекі түрлеріне ықпал жасайды: баяндама, дәріс, пікірталас т.б.
2. Ауызекі сөйлеу тілінің стілі өзіндік ерекшеліктерін жасайтын айрықша белгісі – жағдайға байланысты сөйлеу мәнері, эмоцияға қарай тілдік бірліктерін қолдану өзгешелігі болады.
Бұл ерекшелігі ең алдымен, ондағы лексика-фразеолог. байқалады;
а) ауызекі сөйлеу тілі диалогқа құрылады. Қатысушы екі адам. Интонация ерекше қызмет атқарады. Сөйлеу тілінің тағы бір ерекшелігі – монолог (бір кісінің сөзі – көпшілік алдында сөйлеу, баяндама, дәріс, консультация);
ә) Ауызекі сөйлеу тілінің стілі ерекшеліктерінің екінші түрі – оның эмоциялылығы, өйткені айтушы өз эмоциясын сол сөздің аясына сыйғызуға тырысады. Мыс., “Көбірек сөйлеп кетті” (бәсеңдеу түрі, бірақ эмоция сезіледі), “Мылжыңдап кеттің ғой!” (эмоцияның қатаң түрі);

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
бот арқылы тегін алу ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Стиль нормалары туралы түсінік
Стиль нормалары тілдің әр саладағы атқаратын қызметі мен қолданыс
аясына қарай: ресми құжаттар және іс-қағаздары стилі: публицистикалық
стиль, көркем әдебиет стилі, ғылыми стилі болып бөлінеді. Қолдану аясы –
қоғамның әр түрлі саласында.
Ресми құжаттар және іс-қағаздары стилі. Іс қағаздарының түрлері
көбінесе белгілі бір жағдайда байланысты нақты бір тұлғаның атынан
жазылатындықтан, ол сөздер сөйлемнің баяндауышы болып, жіктік форманың
бірінші жақ, жекеше түрінің жалғауын қабылдайды. Ресми құжаттардың тілі мен
іс қағаздарының тілі ресми іс қағаздары стилі болып табылады.
Ғылыми стиль туралы түсінік. Ғылыми стильге ғылымының әр саласына
қатысты жазылған ғылыми еңбектері кіреді. Логикалық жүйелі ой қорытындысы –
ғылыми стиль мәтіндерінің басты ерекшелігі. Ғылыми стиль түрлері: таза
ғылыми шағын стиль, ғылыми-оқулық шағын стиль, ғылыми көпшілік шаығын
стиль. Ғылыми стильдің мазмұндық белгілері: нақтылық, объективтілік,
қисыңдылық. Терминдер – ғылыми мен техниканың, өнер мен саясаттың белгілі
бір саласында қолданылатын нақты бір ұғымның атауын білдіретін сөз немесе
сөз тіркесі. Терминдер салалық, сала аралық және жалпы ғылыми болып
қарастырылады. Ғылыми стильдің басты лексикалық ерекшелігі – терминдер.
Публицистикалық стиль. Публицистикалық стильге радио-теледидарлар,
газет-журналдар тілі жатады. Публицистикалық стильге қоғамдық саяси мәселе
қарастырылады. Публицистикалық стильдің ауызша түрі – шешендік сөз.

Ауызекі сөйлеу тілінің стілі –
1. Тілдің негізгі қызметі қарым-қатынас жасау қызметінің жүзеге асуына
байланысты. Бұл – өте кең таралған функционалды стиль. Тұрмыста, отбасында,
өндірістегі бейресми қатынастарда адамдардың еркін қарым-қатынас жасау
саласын қамтамасыз етеді. Ауызекі сөйлеу тілінің стілі өзге функционалды
стильдерге, әсіресе олардың ауызекі түрлеріне ықпал жасайды: баяндама,
дәріс, пікірталас т.б.
2. Ауызекі сөйлеу тілінің стілі өзіндік ерекшеліктерін жасайтын
айрықша белгісі – жағдайға байланысты сөйлеу мәнері, эмоцияға қарай тілдік
бірліктерін қолдану өзгешелігі болады.
Бұл ерекшелігі ең алдымен, ондағы лексика-фразеолог. байқалады;
а) ауызекі сөйлеу тілі диалогқа құрылады. Қатысушы екі адам. Интонация
ерекше қызмет атқарады. Сөйлеу тілінің тағы бір ерекшелігі – монолог (бір
кісінің сөзі – көпшілік алдында сөйлеу, баяндама, дәріс, консультация);
ә) Ауызекі сөйлеу тілінің стілі ерекшеліктерінің екінші түрі – оның
эмоциялылығы, өйткені айтушы өз эмоциясын сол сөздің аясына сыйғызуға
тырысады. Мыс., “Көбірек сөйлеп кетті” (бәсеңдеу түрі, бірақ эмоция
сезіледі), “Мылжыңдап кеттің ғой!” (эмоцияның қатаң түрі);
б) Ауызекі сөйлеу тілінің стілі әдеби кейіпкердің сөйлеу ерекшелігі
мен мінезін таныту үшін ол өмір сүрген ортадағы жергілікті диалект сөздерді
стильдік мақсатта әдеби қолданады;
в) Ауызекі сөйлеу тілінің стілі тілінде қыстырма, қаратпа, одағай
сөздер жиі қолданылады. Мыс., “Айналайын-ау, сені түсінеді деп айтып
отырмын”. Сондай-ақ, сыйлау, құрметтеу, кішірейту, еркелету амал-тәсілдері
көбірек пайдаланылады;
г) Ауызекі сөйлеу тілінің стілі тілдің көркемдегіш бейнелеуші тәсілдері
де қолданылады (теңеу, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Стилистика ғылымы
Қазақ тілі стилистикасы пәнінен дәрістер
Бизнес этикасы пәні
Экономика мамандықтарының студенттеріне арналған оқу-әдістемелік кешеннің жинағы
Ғылыми стиль - кітаби стилінің бір түрі
Радиодискурсының тілдік ерекшелігі мен стильдік құралдары
Қазақ әдеби тілі туралы
Басшылық: билік, ықпал ету және әріптестік
Құқық нормасын талқылау
АУДАРМА ІСІНІҢ ГРАММАТИКАЛЫҚ ҚИЫНШЫЛЫҒЫ
Пәндер