Қиял турлы жалпы түсінік


Жоспар:

1. Кіріспе.
11. Негізгі бөлім.
а)Қиял турлы жалпы түсінік.
б)Қиялдың физиологиялық негіздері.
111. Қорытынды.
Кіріспе.

Адам санасындағы бейнелер бұрын қабылданған заттар мен құбылыстарды ғана қамтып қоймайды. Бейнелер мазмұныны ешқашан тікелей қабылдабнбаған, мысалы, тарих тұңғиығындағы немесе ұзақ болашақтағы суреттемелер; көріп, білмеген, тіпті болуы мүмкін емес оқиғалар, көрмеген мақұлықтр – енуі мүмкін. Күнделікті өмірдегі қиял не фантазия мәні ғылымдағы осы сөздермен берілетін ұғымдардан басқашалау. Тұрмыста біз шындыққа сай келмейтін, практикалық маңыз- мағынаға ие болмағанның бәрін қиял не фантазия деп атай саламыз. Ал, шынында, қиял әрқандай шығармашылық іс-әрекеттің негізі ретінде көркем-өнер, ғылыми және техникалық ой туындыларына арқау болумен мәдени өмірдің барша салаларында көрінеді. Қиял қандай түрде көрініс бермесін, (жеке адам қиялы, не ұжымдық қиял) өздік ерекшелігін жоймайды әрі тек әзіне тән ерекше мазмұнға ие. Қиял бейнелерінің естегі суреттемелерден негізгі айырмашылығы – олардың нақты болмысқа байланысты қатынасынан туындайды. Ес бейнелері-өткен тәжірибиенің қайта жаңғыруы, сондықтанда да естің негізгі қызметі өткен тәжірибие нәтижелерін мүмкіндігінше өзгермеген формада сақтау, ал қиял процесінде қай бейне болмасын, өзгеріске түседі, осынысымен де қиял әрқандай шығармашылық ұмтылыстың міндетті шартын құрайды.
Қиялдың алдағы іс-әрекет өнімін болжстыруға мүмкіндік ашуы адамның еңбекке деген құлшынысына, мақсатқа жетудегіынта-жігеріне қосымш қуат қосады.
Кейде фантазия кері ықпал да жасауы мүмкін. Алдағы кккккүтілген жағымсыз жағдайлар немесе қауіп-қатер мен бақытсыздықтар адамды күшті күйзеліске тап қылып, оны нақты оқиғаға сай келмейтін, шектен тыс, орынсыз қимыл - әрекетке келтіреді. Мұның дәлелі – кенеттен болған өрт кезінде кей адамдар көрініп тұрған комекті шыдммен күтудің орнына көп қабат үйлердің жоғарғы қабаттарынан өзін тастап, мерт болғаны.
Қиял дүниені жалпылай және жанама танытатын, ұғымдық мазмұнды негіз еткен ойлаудан ерекшеленеді, себебі ол жарқын елестер түрінде көрініп, нақты бейнелі формада жасалады. Қиялда түзілетін нақты, дәл бейнелерде көбіне заттық болмыстан алшақ теориялық ойлар ашылып отырады. әрбір қаламгер, суреткер шығармашылық еңбегінде өз ойын басқаларға дерексізденген ұғымдармен емес, нақ бейнелермен түсіндіруге тырысады. Мұның дәлелі тымсал, ертегі мақал-мәтелдер, әрқандай көркем өнер туындысында біз көрнекі бейнемен ашылатын негізгі ой, идеяны іздестіретініміз табиғи нәрсе.
Қиялға тән және бір ерекше белгі – оның бастау деректері толық әрі дәл талдауға келмейтін, мазмұны өте күмілжі жағдайларды болжастыруда қолданылуы.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Т. Тәжібаев «Жалпы психология» Алматы, 1993 ж.
2. С. Бап - баба «Жалпы психология» Алматы, 2003 ж.
3. Алдамұратов Ә. «Жалпы психология» Алматы, 1993 ж.

Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар:

1. Кіріспе.
11. Негізгі бөлім.
а)Қиял турлы жалпы түсінік.
б)Қиялдың физиологиялық негіздері.
111. Қорытынды.

Кіріспе.

Адам санасындағы бейнелер бұрын қабылданған заттар мен
құбылыстарды ғана қамтып қоймайды. Бейнелер мазмұныны ешқашан тікелей
қабылдабнбаған, мысалы, тарих тұңғиығындағы немесе ұзақ болашақтағы
суреттемелер; көріп, білмеген, тіпті болуы мүмкін емес оқиғалар,
көрмеген мақұлықтр – енуі мүмкін. Күнделікті өмірдегі қиял не
фантазия мәні ғылымдағы осы сөздермен берілетін ұғымдардан
басқашалау. Тұрмыста біз шындыққа сай келмейтін, практикалық маңыз-
мағынаға ие болмағанның бәрін қиял не фантазия деп атай саламыз.
Ал, шынында, қиял әрқандай шығармашылық іс-әрекеттің негізі ретінде
көркем-өнер, ғылыми және техникалық ой туындыларына арқау болумен
мәдени өмірдің барша салаларында көрінеді. Қиял қандай түрде
көрініс бермесін, (жеке адам қиялы, не ұжымдық қиял) өздік
ерекшелігін жоймайды әрі тек әзіне тән ерекше мазмұнға ие. Қиял
бейнелерінің естегі суреттемелерден негізгі айырмашылығы – олардың
нақты болмысқа байланысты қатынасынан туындайды. Ес бейнелері-өткен
тәжірибиенің қайта жаңғыруы, сондықтанда да естің негізгі қызметі
өткен тәжірибие нәтижелерін мүмкіндігінше өзгермеген формада сақтау,
ал қиял процесінде қай бейне болмасын, өзгеріске түседі, осынысымен
де қиял әрқандай шығармашылық ұмтылыстың міндетті шартын құрайды.
Қиялдың алдағы іс-әрекет өнімін болжстыруға мүмкіндік ашуы
адамның еңбекке деген құлшынысына, мақсатқа жетудегіынта-жігеріне
қосымш қуат қосады.
Кейде фантазия кері ықпал да жасауы мүмкін. Алдағы
кккккүтілген жағымсыз жағдайлар немесе қауіп-қатер мен бақытсыздықтар
адамды күшті күйзеліске тап қылып, оны нақты оқиғаға сай
келмейтін, шектен тыс, орынсыз қимыл - әрекетке келтіреді. Мұның
дәлелі – кенеттен болған өрт кезінде кей адамдар көрініп тұрған
комекті шыдммен күтудің орнына көп қабат үйлердің жоғарғы
қабаттарынан өзін тастап, мерт болғаны.
Қиял дүниені жалпылай және жанама танытатын, ұғымдық
мазмұнды негіз еткен ойлаудан ерекшеленеді, себебі ол жарқын
елестер түрінде көрініп, нақты бейнелі формада жасалады. Қиялда
түзілетін нақты, дәл бейнелерде көбіне заттық болмыстан алшақ
теориялық ойлар ашылып отырады. әрбір қаламгер, суреткер
шығармашылық еңбегінде өз ойын басқаларға дерексізденген ұғымдармен
емес, нақ бейнелермен түсіндіруге тырысады. Мұның дәлелі тымсал,
ертегі мақал-мәтелдер, әрқандай көркем өнер туындысында біз көрнекі
бейнемен ашылатын негізгі ой, идеяны іздестіретініміз табиғи нәрсе.
Қиялға тән және бір ерекше белгі – оның бастау деректері
толық әрі дәл талдауға келмейтін, мазмұны өте күмілжі жағдайларды
болжастыруда қолданылуы.

Қиял туралы жалпы түсінік.
Қиял деп бұрынғы қабылдаған елес бейнелерін өзгертіп бір-
біріне қосып, өңдеп, қайтадан бейнелеуді айтады. Қиял обьективті
дүниені жүйкеде сәулелендірудің айрықша бір түрі. Дүниедегі заттар
мен құбылыстардың, сезімдерге келтіретін тікелей әсері арқылы пайда
болатын қабылдаулар, олардан пайда болатын елестеулер бір қалыпта
тұрмайды, ақыл-ой елегінен өтіп, өзгеріп, бір-біріне қосылудың
нәтижесінде бейнелеудің тағы бірі – қиял пайда болып отырады.
Қабылдау арқылы пайда болған елестеулер, кейін ақыл-ойдың таразынан
өтеді. Адам ол елестеулерді өзгертеді, бірімен-біріне қосады, ақыл
осының нәтижесінен жаңа елестеулер пайда болдырады.
Өткен тәжірибедегі кейбір оқиғаларды, құбылыстарды еске
түсірер кезде олардың кейбір жақтарын, сипаттарын адам ұмытып қалуы
да мүмкін. Сондықтан кейін еске түсіргенде ол құбылыстарды,
уақиғаларды толықтырып, көрнекті етіп, ұмытып қалған жерлерін адам
жаңалап, өзгертіп отырады. Ьысалы, біз еш уақытта Мұзды Мұхитты
көргеніміз жоқ, бірақ оқыған кітаптардан, не біреуден естігеніміз,
суреттерін көргеніміз арқылы оның қандай болатынын елестетіп
отырамыз.
Адам әрекетінің қай түрі болмасын оған ойлаумен қатар
қиял керек. Кісі әрекетке кіріспестен бұрын өз еңбегінің
нәтижесінің қандай болатындығын көз алдына елестетіп отырады. Бұл
жөнінде К. Маркс: Нашар сәулетщіні еңбекқор арамен салыстыра келіп,
сәулетші нашар болса да, оның арадан ілгері тұратындығын, егер ара
омарта салғанда оның қандай болатынын ерте бастан көз алдына,
елестете алмай, тек соқыр сезімдері арқылы әрекет етсе, қандай
нашар сәулетші болғанымен ерте бастан салатын үйі мен сарайларының
қандай балатынын көз алдына елестете алады, -- дейді. К. Маркс бұл
жерде қиялдың адам өміріндегі маңызы туралы айтып отыр.
Қиял айналасындағы тіршіліктің әсер етуінен, оны
өзгертудің жаңалаудың керектігінен пайда болады. Сондықтан да әр
кез сол адамның өмір сүретін, тіршілік ететін қоғамның,
шаруашылықтың, экономиканың даму дәрежесімен байланысты. Экономикасы
қалыңқы мемлекеттің адамдарының да онша дамымаған ел болуы мүмкін.
Қаншама қоғамның эканомикасы, мәдениеті, техникасы алға кетіп
дамыған болса, опда сол қоғамда өмір сүруші адамдардың да қиялдары
ілгері кетіп, жоғары деңгейден көрінеді. Мысалы, ұшақ жоқ кезде,
аз уақыттың ішінде алыс жерге тез жетудің керек екендігін
сезгенімен, бірақ ол жерге тез жетудің ыңғайын білмей ертедегі
адамдар кілемнің, дастарқанның ұшатындығын қиялдаған.
Қиялдың басты екі функциясы бар.
Біріншісі – оның әрбір шығармашалық іске керектігі.
Екіншісі – оныңадам мұқтаждықтарымен, сезімдерімен және барлық
рухани әрекеттерменбайланысты туып отырады.
Қиялдың түрлері. Қиялды іс-әрекетіне қарай екі түрге
бөлуге болады. Бірі - өткенді еске түсіретін қиял, екіншісі – қайта
жасау қиялы.
Адам өткенді еске түсіргенде бұрынғы қабылданған ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әдебиет теориясы ұғымдарының жалпы сипаттамасы
Сыра өндіру
Балалар психологиясының теориялық дамуы
Мұнай мен газдың жаратылысы туралы түсінік
Интеллектіні психогенетикалық зерттеу жайлы ақпарат
Заңдылық пен құқықтық тәртіптің түсінігі мен қағидалары
Ертегі мазмұны бойынша ересек балаларды сурет салуға үйрету
Психология пәнінің мақсаты, міндеттер
Психологияның жеке ғылым болып қалыптасуы және даму бағыттары жайында
Индивид ­биологиялық түр өкілі, жеке тірі пенде
Пәндер