Аграрлық өндірістік кешендегі шаруашылық құрылымдар


1 Аграрлық өндірістік кешендегі шаруашылық құрылымдар формаларының топтастырылуы
2 Кәсіпорынның ұйымдастырушылық.құқықтық формасы
3 Ауылшаруашылық кооперативі
4 АҚ кәсіпкерлік формасы ретінде
Елдің экономикасын реформалау процесінде шағын кәсіпкерлік өзекті орын алады. Осыған орай, экономиканың агроөндірістік секторында шаруашылық жүргізу формаларының экономикалық табиғаты мен жіктемесін айқындау қажеттілігі туындайды.
ҚР Конституциясында көрсетілгеніндей, елдегі меншік екі формада көрінеді: мемлекеттік және жеке [1]. Шаруашылық жүргізу формасы, экономикалық категория ретінде, меншік формасын, кәсіпорынның өндірістік мақсатқа арналуын және т.б. сипаттайтын ережелер жиынтығын қамтиды. Олар шаруашылық қызметінің себептерін, кәсіпорындар (бастауыш буындар) мен жоғары тұрған органдар арасындағы, сондай-ақ кәсіпорындар мен бастауыш өндірістік ұжымдар арасындағы өзара қатынастар сипатын айқындайды [2.35].
Кәсіпорынның ұйымдастырушылық-құқықтық формасы меншіктік қатынастардың нақты тұрпатын бейнелейді, ол түпкі нәтижесінде қайсыбір шаруашылық Қолданыстағы ҚР Азаматтық кодексіне сәйкес кәсіпорындардың келесідей ұйымдастырушылық-құқықтық формаларының жіктемесі қабылданған: барлық түрдегі шаруашылық серіктестігі, өндірістік кооперативтер, мемлекеттік кәсіпорындар (республикалық, коммуналдық) [3].
Ауыл шаруашылығындағы кәсіпорындардың осы ұйымдастырушылық-құқықтық формаларын меншік түріне қарай екі топқа бөлген дұрыс:
1 топ – мемлекеттік меншікке негізделген ауылшаруашылық кәсіпорындарының ұйымдастырушылық-құқықтық формалары;
2 топ – жеке меншікке негізделген ауылшаруашылық кәсіпорындарының ұйымдастырушылық-құқықтық формалары.
Шаруашылық жүргізу формалары бойынша оларды өз кезегінде екі топшаға бөлуге болады:
- дербес шаруашылық жүргізу формасына сүйенетін ауылшаруашылық кәсіпорындарының ұйымдастырушылық – құқықтық формалары (Ш(Ф)Қ) мен ЖШҚ;
- ұжымдық шаруашылық жүргізу формасына сүйенетін ауылшаруашылық кәсіпорындарының ұйымдастырушылық-құқықтық формалары (шаруашылық серіктестіктері мен өндірістік кооперативтер).
Ауыл шаруашылығында шаруашылық жүргізу мен меншік түрлерінің алуан түрлерін қалыптастыру негізінде басты қағидаттар жатыр:
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларының қажеттігі мен мүмкіндіктерін заңнамалық қамтамасыз ету;
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларының жұмыс істеуі үшін тең жағдай жасау;
- шаруашылық жүргізу мен меншік формаларын таңдау бостандығы;
- шаруа түріндегі әр субъектінің шаруашылық жүргізу мен меншік формаларын таңдау еркіндігі;
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларын біртіндеп қалыптастыру және дамыту;
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларын қалыптастырудың кешенділігі.
1. ҚР Конституциясы. -Алматы: Жеті жарғы. 1995.
2. Маслова В.В. Эффективность сельскохозяйственого производства в условиях многоукладной экономики //Вестник МГУ. Серия: «Экономика», №5, 2005.
3. ҚР Азаматтық кодексі. -Алматы: Жеті жарғы. 1994.
4. Серова Е.В. Аграрная экономика. –Москва: Экономика. 2000.
5. Калиев Г.А., Сатыбалдин А.А. Казахстан: рынок АПК. -Алматы: Қайнар, 2000.
6. Агеев А.И. Предпринимательство: проблемы собственности и культуры. – Москва: Экономика, 2002.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Аграрлық өндірістік кешендегі шаруашылық құрылымдар формаларының
топтастырылуы
Елдің экономикасын реформалау процесінде шағын кәсіпкерлік өзекті орын
алады. Осыған орай, экономиканың агроөндірістік секторында шаруашылық
жүргізу формаларының экономикалық табиғаты мен жіктемесін айқындау
қажеттілігі туындайды.
ҚР Конституциясында көрсетілгеніндей, елдегі меншік екі формада
көрінеді: мемлекеттік және жеке [1]. Шаруашылық жүргізу формасы,
экономикалық категория ретінде, меншік формасын, кәсіпорынның өндірістік
мақсатқа арналуын және т.б. сипаттайтын ережелер жиынтығын қамтиды. Олар
шаруашылық қызметінің себептерін, кәсіпорындар (бастауыш буындар) мен
жоғары тұрған органдар арасындағы, сондай-ақ кәсіпорындар мен бастауыш
өндірістік ұжымдар арасындағы өзара қатынастар сипатын айқындайды [2.35].
Кәсіпорынның ұйымдастырушылық-құқықтық формасы меншіктік
қатынастардың нақты тұрпатын бейнелейді, ол түпкі нәтижесінде қайсыбір
шаруашылық Қолданыстағы ҚР Азаматтық кодексіне сәйкес кәсіпорындардың
келесідей ұйымдастырушылық-құқықтық формаларының жіктемесі қабылданған:
барлық түрдегі шаруашылық серіктестігі, өндірістік кооперативтер,
мемлекеттік кәсіпорындар (республикалық, коммуналдық) [3].
Ауыл шаруашылығындағы кәсіпорындардың осы ұйымдастырушылық-құқықтық
формаларын меншік түріне қарай екі топқа бөлген дұрыс:
1 топ – мемлекеттік меншікке негізделген ауылшаруашылық
кәсіпорындарының ұйымдастырушылық-құқықтық формалары;
2 топ – жеке меншікке негізделген ауылшаруашылық кәсіпорындарының
ұйымдастырушылық-құқықтық формалары.
Шаруашылық жүргізу формалары бойынша оларды өз кезегінде екі топшаға
бөлуге болады:
- дербес шаруашылық жүргізу формасына сүйенетін ауылшаруашылық
кәсіпорындарының ұйымдастырушылық – құқықтық формалары (Ш(Ф)Қ) мен ЖШҚ;
- ұжымдық шаруашылық жүргізу формасына сүйенетін ауылшаруашылық
кәсіпорындарының ұйымдастырушылық-құқықтық формалары (шаруашылық
серіктестіктері мен өндірістік кооперативтер).
Ауыл шаруашылығында шаруашылық жүргізу мен меншік түрлерінің алуан
түрлерін қалыптастыру негізінде басты қағидаттар жатыр:
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларының қажеттігі мен
мүмкіндіктерін заңнамалық қамтамасыз ету;
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларының жұмыс істеуі үшін
тең жағдай жасау;
- шаруашылық жүргізу мен меншік формаларын таңдау бостандығы;
- шаруа түріндегі әр субъектінің шаруашылық жүргізу мен меншік
формаларын таңдау еркіндігі;
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларын біртіндеп қалыптастыру
және дамыту;
- шаруашылық жүргізу мен түрлі меншік формаларын қалыптастырудың
кешенділігі.
Осы қағидаттарға сәйкес ауылшаруашылық кәсіпорындарының
ұйымдастырушылық-құқықтық формаларын кеңейтілген жіктеу факторларымен
төмендегіше топтауды ұсынуға болады (Кесте 1).

А.Ясауи университетініњ хабаршысы, №1-2, 2010

Әлібекова А.Б., Әлібекова Н.Б. Аграрлық өндірістік кешендегі шаруашылық
құрылымдар...

Кесте 1. Қазақстан Республикасындағы шаруашылық жүргізудің
ұйымдастырушылық-құқықтық формалары

БелгілеріШаруашылық жүргізудің ұйымдастырушылық-құқықтық
формалары
1 2 3 4 5
ШаруашылыШаруа АуылшаруашылЖауапкершіАкционерлі к
қ (фермер) ықтық лігі қоғам (АҚ)
жүргізудіқожалықтарөндірістік шектеулі
ң негізгіы кооператив серіктесті
формалары к (ЖШС)
өндіріс Жеке және Ұжымдық - ұжымдық-үлМеншіктің
құралдарыүлескерлікүлескерлік ескерлік акционерлік
на формасы
меншіктің
экономика
лық
негізі
Бір Де-факто- Заңды тұлға Заңды Заңды тұлға
бөлігі біріншісі тұлға
дербес Де-юре-
заңды екіншісі
тұлға,
бір
бөлігі
жеке
тұлға
болып
табылады
КәсіпорынОтбасы 2 2 2
ды немесе 1
құрылтайшадам
ыландыру
үшін
әріптесте
рдің
барынша
аз саны
Ең төмен Жоқ Жоқ Керек Керек
жарғылық
капиталға
қойылатын
талаптар
БасқарушыБасқару- Басқарма КоммерциялДирекция
лық сенімділікқолында, ық қолында,
қызметті түрде ауытқу жарғыбасқару, ауытқу
атқару бойынша ЖШС келісім-шарт
директоры бойынша
қолында,
ауытқу
келісім-ша
рт бойынша

Барлық өз КооперативтіқатысушылаАкционерле
жеке ң р ЖШС р АҚ
Әріптестемүліктерімміндеттемеле міндеттемеміндеттеме
рдің ен жауап рі бойынша леріне леріне
жауапкершбереді қосымша жауап жауап
ілігі жауапкершілібермейді бермейді
к арқалайды және және АҚ
(субсидарлы)өздері қызметіне
енгізген қатысты
салымдар өздеріне
шегінде тиісті
шығындар акциялар
тәуекелін құны
арақалайдышегінде
шығындар
тәуекелін
арқалайды.
КәсіпорынКелісімшарБарлық ЖШС АҚ
ның т немесе басқармада директорынбасқармасы
сыртқы құрылтайшыөкілдік ың өкілдікның
өкілдігі лық құқық, құқығы өкілдік
келісімшарауытқулар құқығы
ты бойыншаболуы мүмкін
Тіркеу мендетті міндетті міндетті міндетті
Тексеру Салық міндетті міндетті міндетті
инспекцияс
ы
Тексеру Салық Салық Салық Салық
органдарыинспекциясинспекциясы, инспекциясинспекцияс
ы тексеру ы, тексеруы, тексеру
комиссиясы комиссиясыкомиссиясы
(аудитор-рев(аудитор-р(аудитор-р
изор) евизор) евизор)
Пайданы МемлекетпеСалықтар, АШК АШК
бөлу н және бюджетке ретінде, ретінде,
отбасымен міндетті ал ал
төлемдер дивиденттедивидентте
төлеу: р салымдарр салымдар
материалдық құнының құнының
ынталандырудескеру ескеру
ың резервтікарқылы арқылы
қоры;
өндірістік
және
әлеуметтік
даму
Бухгалтерерікті міндетті міндетті міндетті
лік
есепті
жүргізу
Банкрот ерікті Міндетті Міндетті Міндетті
болған емес емес емес
жағдайда
конкурс
жариялауд
ың
міндеттіл
ігі
өндіріс Шағын Шағын және Орта Улкен
көлемі орта
мен
ауқымы
Экономикалық дереккөздерді жинақтап
тұжырымдау негізінде автормен әзірленген және
толықтырылған

Ауыл шаруашылығы дамуының қазіргі сатысы саналуан шаруашылық жүргізу
формалары мен модельдерін қалыптастыру процесінің аяқталуымен сипатталады.
Ауыл шаруашылығындағы түрлі ұйымдастыру-құқықтық формалардағы
шаруашылық кәсіпорындарының ерекшеліктері мен даму беталыстарын
қарастырайық.
Шаруа (фермерлік) қожалықтары туралы ҚР Заңына сәйкес Ш(Ф)Қ
субъектілері заңды тұлға құрмаған және заңды тұлға белгілері жоқ жеке
тұлғалар болып табылады. Бірақ заңды тұлға болмай-ақ, кейбір Ш(Ф)Қ
банктерде жеке шот ашу, өз мөрі болу, салық салудың патенттік негізінде
жұмыс істеу мүмкіндігін иелене алады, бұл іс жүзінде заңды тұлға
белгілерінің

А.Ясауи университетініњ хабаршысы, №1-2, 2010

... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Кәсіпорынның өндірістік шаруашылық қызметіне талдау
АГРАРЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҚ САЛАЛАРЫН МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Ауыл шаруашылық өндірістік кооперативтерінде ішкі шаруашылық экономикалық өзара қатынастарды ұйымдастыру
Ұйымдастырушылық құрылымдар
Аграрлық құқық
Аграрлық саладағы инновациялық қызмет
Аграрлық саясат
Кәсіпорынның өндірістік шаруашылық қызметінің тиімділігін арттыру жолдары
Аграрлық нарық мәселелері
Қалалық телефон станцияның өндірістік шаруашылық қызметін жоспарлау
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь