Әлемдік сауда жүйесінің негіздері

ЖОСПАР

Кіріспе

І.ТАРАУ. ДСҰ.ның пайда болу тарихы
1.1. СТЖК (Сауда мен тарифтер бойынша жалпы келісім) қысқаша тарихы
1.2. Cауда жүйесін реформалаудағы Токиолық раунд
1.3. Жаңа жүйені жасаудағы Уругвай раунды

ІІ.ТАРАУ. Әлемдік сауда жүйесінің негіздері
2.1 ДСҰ жүйесінің принциптері
2.2 ДСҰ құрылымы және бюджеті
2.3 Соңғы жылдары ДСҰ.на кіретін елдердің тәжірибесі

ІІІ.ТАРАУ. Қазақстанның ДСҰ.на кіруі
3.1 Қазақстанның ДСҰ.на кіру нәтижелерінің жағымсыз жақтарына қарағанда артықшылықтары көп болады
3.2 Ауылшаруашылығы.Қазақстанның көмекті қажет ететін жалғыз саласы
3.3 ҚР ДСҰ.на кіруі жайындағы келісім сөздер

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе

Әлемдік экономика мен әлемдік сауданың даму тендециялары бір ортақ ғаламдық еркін нарық болуын талап етеді. Әрине бұл бағыттағы Дүниежүзілік сауда ұйымының әрекеті ең маңызды болып табылады.
Ғаламдастыру жағдайында тауарлардың көпшілігіне сыртқы сауда немесе әлемдік нарық арқылы қол жеткізілетіндіктен, кез келген ұйымның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі, уақыт мәселесі болып, табылады.
Осындай жағдайда бұл тақырыптың Қазақстан үшін актуальдылығы өсе түседі. ДСҰ-на кіру Қазақстан үшін несімен жағымды болады? Біріншіден, басты Қазақстандық өндірушілердің әлемдік нарықтардың кеңеюіне байланысты болашақтағы өсу перспективалары өсе түседі. Екіншіден, республика әлемдік нарыққа өз кіруін жеңілдетіп, ДСҰ-ның мүшелерінің артықшылықтарын қолдану мүмкіндігіне ие болады. Қазақстан өндірушілері Уругвай раундында қабылданған міндеттемелер деңгейінде өз қызметтері мен тауарларын экспорттауға мүмкіндік алады. Бірақ ДСҰ-на кіруде Қазақстандағы тауарлар халықаралық стандарттарға сәйкес болуын қамтамасыз ету керек. Бұл мәселе отандық тауарлардың ішкі және сыртқы нарықтарда бәсекелестігі жайындағы мәселені өте қиын етеді.
Бұл курыстық жұмыстың мақсаты: Дүниежүзілік сауда ұйымының әрекетін қарастырумен қатар, қазіргі кезде ең көкейкесті мәселелердің біріне айналып келе жатқан Қазақстанның ДСҰ-на кірудің қиындықтары мен болашағын қарастыру.
Курыстық жұмыстың бірінші бөлімінде ДСҰ-ның пайда болу тарихы мен оның пайда болуына әкелген негізгі келісім сөздер раундтары қарастырылған.
Екінші бөлімде Дүниежүзілік сауда ұйымының жалпы қағидаларына, оның құрылымына, СТЖК мен ДСҰ-ның айырмашылығы мен оған кірудің артықшылықтарына көңіл бөлінген. Сонымен қатар басқа елдердің осы ұйымға кіру тәжірибелері, оның ішінде Қытай, постоциалистік мемлекеттердің мысалдары келтірілген.
Үшінші бөлімде Қазақстанның ДСҰ-на кірудің ерекшеліктері мен тенденциялары талданған. Мұнда ДСҰ-на кірудің мақсаттары, жалпы артықшылықтары, өзіне алатын міндеттемелері, нәтижелері, және әр түрлі салаларға әсерлері қарастырылған.
Қорытынды бөлімде қазіргі кездегі келісім сөздер үрдісі нәтижесінде қол жеткізілген нәтижелер көрсетілген.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Мамыров “Халықарылық экономикалық қатынастар” – Алматы, 2002 жыл
2. Аманжан ЖАМАЛОВ: “Дүниежүзілік сауда ұйымы құбыжық емес”. Алтын Орда газет. №13, 24-30 наурыз 2006 ж. 6-бет.
3. АНА ТІЛІ газет. №44, 3 қараша 2005 ж. 4-бет.
4. ДҮНИЕЖҮЗІЛІК сауда ұйымына кіру бізге не береді? АНА ТІЛІ газет. №28, 14 шілде, 2005 ж. 8-бет.
5. Жас қазақ үні газет. №18, 06.05-12.05. 2005 ж. 4-бет.
6. “ДСҰ-ға өту-бәсекелестікке лайықтыларға ғана қолайлы”. АҚ ЖОЛ ҚАЗАҚСТАН газет. №14, 6 мамыр 2005ж. 6-бет.
7. ДСҰ-ға енбей, “ас батпайды” , енсек, шетелдік жұмысшылар қаптайды. АЙҚЫН газет. 29 қараша 2006ж. 1,2-бет
8. “ДСҰ-жұмақ емес”. АЙҚЫН газет. 3 наурыз 2006 ж. 6-бет.
9. “Тауар өндіре алсаң ғана ДСҰ-ның қызығын көресің”. АЙҚЫН газет. 30 наурыз 2006 ж. 7-бет.
10. Министр Жақсыбек Құлекеев: “ДСҰ-на ену Қазақстанның әлемдік қоғамдастықтағы орнын бекемейді”. “Егемен Қазақстан” газет. 18 мамыр 2001 ж. 2-бет.
11. Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі агенттігі. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуы. 2004 жылдың қаңтар-шілдесі. №7, А:2004.-51-58 бет, 285-286 бет.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
І-ТАРАУ. ДСҰ-ның пайда болу тарихы
1. СТЖК (Сауда мен ... ... ... ... ... тарихы
2. Cауда жүйесін реформалаудағы Токиолық раунд
3. Жаңа жүйені жасаудағы Уругвай раунды
ІІ-ТАРАУ. Әлемдік сауда жүйесінің негіздері
1. ДСҰ жүйесінің принциптері
2. ДСҰ ... және ... ... ... ... ... ... тәжірибесі
ІІІ-ТАРАУ. Қазақстанның ДСҰ-на кіруі
1. Қазақстанның ДСҰ-на кіру нәтижелерінің жағымсыз жақтарына ... көп ... ... ... қажет ететін жалғыз саласы
3. ҚР ДСҰ-на кіруі жайындағы келісім сөздер
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Әлемдік экономика мен ... ... даму ... бір ... еркін нарық болуын талап етеді. Әрине бұл ... ... ... ... ең ... ... ... жағдайында тауарлардың көпшілігіне сыртқы сауда немесе
әлемдік нарық арқылы қол ... кез ... ... ... ... кіруі, уақыт мәселесі болып, табылады.
Осындай жағдайда бұл тақырыптың Қазақстан үшін актуальдылығы өсе
түседі. ДСҰ-на кіру ... үшін ... ... ... ... ... өндірушілердің әлемдік нарықтардың кеңеюіне байланысты
болашақтағы өсу перспективалары өсе түседі. Екіншіден, ... ... өз ... ... ... мүшелерінің артықшылықтарын қолдану
мүмкіндігіне ие ... ... ... ... раундында
қабылданған міндеттемелер деңгейінде өз қызметтері мен ... ... ... ... ... ... ... тауарлар
халықаралық стандарттарға сәйкес болуын қамтамасыз ету ... Бұл ... ... ішкі және ... нарықтарда бәсекелестігі жайындағы
мәселені өте қиын етеді.
Бұл курыстық жұмыстың мақсаты: Дүниежүзілік сауда ұйымының әрекетін
қарастырумен қатар, ... ... ең ... ... біріне айналып
келе жатқан Қазақстанның ДСҰ-на ... ... мен ... ... ... ... ДСҰ-ның пайда болу тарихы мен оның
пайда болуына әкелген негізгі келісім сөздер раундтары қарастырылған.
Екінші бөлімде Дүниежүзілік сауда ұйымының жалпы ... ... СТЖК мен ... ... мен оған ... ... ... Сонымен қатар басқа елдердің осы ұйымға кіру тәжірибелері,
оның ішінде Қытай, постоциалистік мемлекеттердің мысалдары келтірілген.
Үшінші ... ... ... ... ерекшеліктері мен
тенденциялары талданған. Мұнда ДСҰ-на кірудің ... ... ... ... ... ... және әр түрлі
салаларға әсерлері қарастырылған.
Қорытынды бөлімде қазіргі кездегі келісім сөздер ... ... ... ... ... ... ... болу тарихы
1. СТЖК (Сауда мен тарифтер бойынша жалпы келісім) қысқаша тарихы
СТЖК- халықаралық ... ... ... ... ... кезде Бүкіләлемдік банк және Халықаралық валюталық қор
атымен танымал ... ... ... ... дүниежүзілік
соғыстан кейін уакытша пайда болған.
СТЖК құрамына алғаш мүше ретінде енген жиырма үш ... БҰҰ- ң ... ... ... сауда ұйымының (ХСҰ) уставы бойынша келісімге
келген елу ... ... ... Бұл ... тек ... ... ... мақсаты ғана көзделген жоқ, сонымен қатар жұмысбастылық,
шикізат тауарлары ... ... ... ... ... мен қызметтерді шектеу сияқгы мәселелер туралы ... ... ... ... ... ... әсерінен
арылып, сауданы либеризациялау мақсатында 1946 жылы СТЖК- ң негізін калаған
23 «келісімге келуші ... ... ... ... келісім
сөздері басталды. Келісім сөздердің бірінші раундынын нәтижесі- 45000 тариф
бойынша 10 ... АҚШ ... ... ... әлемдік сауда көлемінің
бестен бірі бөлігіндегі кемітулер. Бұл кемітулердің соммасы ХСҰ Уставына
кейбір ... ... ... ... ... Бұл ... мен ... жиынтығы Сауда мен тарифтер бойынша жалпы келісім
атына ие болып, 1948 жылдың қаңтарында күшіне енген.
ХСҰ уставы 1948 ... ... ... ... БҰҰ ... ... ... оның ұлттық заң шығарушы мүшелерімен
ратификациялануы мүмкін болмай шықты. АҚШ-ң ... 1950 жылы ... ... ... ратификациясына ұсынбайтынын ресми түрде
пайымдағаннан кейін, ХСҰ өз қызметін тоқтатты. СТЖК өзінің уақытша ... ДСҰ ... ... ... ... ... реттеуші жалғыз
құрал болып қалды.
СТЖК-ң қүқықтық мәтіні 1948 жылдан бері 47 жыл бойы ... ... ... ... ... және ... азайтуға шаралар
қолданылған. «Сауда келімсім сөздері раундтарының» жиынтықтары арқылы
көптеген алға ... қол ... ... ... ... ... арқылы алға басушылыққа жол ашу.
СТЖК бастауымен жүргізілген көпжақты сауда келісімсөздері немесе
«сауда келісім ... ... ... ... қол ... ... ... ең ұзағы және ақырғысы
Уругвайлық ... ... ... ... ... ... созылганымен, сауда
келісімсөздеріне кешенді негіз қалайды. Жеке ... ... ... ... раундтардың бірқатар артықшылықтары ... ... ... көптеген мәселер топтарын қарастыру
мүмкіндігіне ие болады. Екіншіден, ішкі саясат ... ... ... ... ... экономикалық және саяси
артықшылықтар есебінен қабылдау оңайырақ ... ... ... ... ... шеңберінде, басты екі ... ... ... келісімсөздерге қарағанда, көпжақты
жүйеге әсер ету мүмкіндігі артады. Ақырғысы, саяси түрғыдан ... ... ... ғаламдық бума шеңберінде мүмкін ... ... ... ... ... нәтижесінде қол жеткізілген ауылшаруашылық
өнімдермен сауда реформасы мысал бола алады.
СТЖК ... ... ... ... тарифтерді кемітуге
бағытталған. ... 60- шы ... ... ... Кеннеди
раундтарының нәтижесінде СТЖК-ң жаңа антмдемпингтік ... ... 70- ші ... ... ... раунд жүйені жақсарту және
кеңейтуге әрекет жасалды.
1.2. Cауда жүйесін реформалаудағы ... ... 1979ж. ж. 102 ... ... ... Токиолық раундта
СТЖК тарифтерді біртіндеп кемітуге ... Оның ... ... ... ... ... ... баждар үштен бір бөлікке
кеміді, нәтижесінде дайын өнімдерге орташы тарифтер СТЖК ... ... 40 %- дан 4,7 % - ға ... ... ... ... ... жыл
ішінде өзара келісушілік нәтижесінде жүзеге асырылды. сондықтан ең жоғары
тарифтер ең ... ... ... көп ... (1,24) Ал калған мәселелер
бойынша Токиолык раундтың нәтижелері жақсы ... жоқ. ... ... мен ... ... (импортқа қатысты төтенше шаралар)
жайындағы ... ... жоқ. ... ... барсында бірқатар
бейтарифтік шек қоюлар жайындағы ... қол ... ... тек бірқатар индустриалды дамыған елдер бұл механизмдер мен
келісімдерге (нәтижесінде олар «кодекстер» ... ... ... болды)
қосылды. Бұларға келесідей келісімдер кіреді.
-Субсидиялар мен компенсациялық шаралар- Жалпы келісімнің 4,16,23
баптарын талқылау.
-Саудадағы техникалық ... кей ... ... ... ... лицензиялау шаралары.
-Мемлекеттік сатып алулар.
-Кедендік бағалау- 7бапты талқылау.
-Антидемпинг- 6 бапты талқылау. Кеннеди раундының нәтижесінде
қабылданған Лнтидемпиипік кодексті орыибасады.
-Сиыр еті ... ... ... ... ... келісім.
-Азаматтық әуе ұшақтарымен сауда.
Уругвайлық раундтың нәтижесінде жоғарыда аталған ... ... ... ... мен компенсациялык шаралар,
Саудадағы техникалық шектеулер. импортты лицензиялау. кедендік бағалау мен
антидемпинг туралы келісімдер ДСҰ шеңберіндегі келісім ... ... ... ие. Яғни ДСҰ ... мүшелері оларды орындауға
міндетті, ал мемлекеттік сатып алулар, сиыр еті мен ... ... ... ... мүшелердің белгілі саны ғана орындайды.
СТЖК табысқа жетті ме?
СТЖК-ң қызмет ету саласының шектеулігі мен ... ... Оның ... ... ... 47 жыл ... ... айкын. 50- 60 ж.ж. тарифтерді төмендету ... ... ... 8 % ... ... Ал ... ... нәтижесінде қол
жеткізілген, алға жылжу СТЖК-ң әрекет етуінің барлык уакытында, сауданың
өндіріске қарағанда ... ... ... ... ... кезіндегі жаңа
мүшелердін көптеп қосылуы СТЖК- ң көпжақты сауда жүйесі экономикалық ... ... ... ... ... ... ... раундының, тарифтерді азайтуды алмағанда, шектеулі алға ... ... ... ... ... ... ... азайтудағы
табысы мен 70-80- жылдардағы ... ... ... ... ... келе жатқан шет елдік бәсекеден қорғау
жолдарын қарастыруға итермеледі. ... ... ... мен
кәсіпорындардың көп санын жабу Европа және Солтүстік Америка елдерінің
басшылығын бәсекелестермен ... бөлу ... ... ... және ... ... ... өз деңгейін сақтап қалу үшін
субсидияларға ... ... ... ... ... ... СТЖК-ң
беделі мен тиімділігін төмендетті.
Саудадағы жалпы жағдайдың нашарлауымен қатар, 80 ж. басына карай Жалпы
келісім 40-ж. қарағанда. әлемдік ... ... ... ... ... көрсетті. Біріншіден, әлемдік сауда 40-ж. салыстырғанда анағұрлым
кешенді болып келді, әлемдік ... ... ... ... ... ... ал ... ережелері тарамайтын қызмет
көрсетулер әлем елдерінің кызығушылығын туғызып, әлемдік тауарларды сатумен
тығыз байланысты болды. ... ... СТЖК ... ... ... ... тауарларды сатуды либеризациялау еш нәтижеге әкелген
жоқ, ал ... ... ... кең ... ... жеңіл және киім
өнеркәсәбінде СТЖК-ң қалыпты ережелерінен тыс ... ... ... ... ... қаралды. Тіпті СТЖК-ң ұйымдық кұрылымы ... шешу ... ... ... ... және тағы да ... факторлар СТЖК мүшелерін ... ... және ... ... ... ... Жаңа ... жасаудағы Уругвай раунды
Уругвай раундын жүргізу туралы ой 1982 жылы Женевада өткен СТЖК
мүшелері-елдер ... ... ... ... шешу және
келесімге келу үшін төрт жыл мұқият жұмыс ... да, 1986 ж. ... ... ... министрлер қайта жиналды. Олар келісім сөз кеңістігіне
барлық сауда саясатының шешілмеген мәселелерін алды, ... ... пен ... ... Бұл сауда келісім сөздері үшін жасалған ең
ірі мандаттардың бірі еді және оны орындау үшін төрт жыл ... ... ж. ... ... ... «орта мерзімді шолу» деңгейіне жетті. Ол
министрлер кездесуі ретінде Монреаль, Канадада өтті. Нәтижесінде раундтың
екінші ... ... ... ... ... ... ... Министрлер алдын- ала нәтижелер бумасы жөнінде келісімге келді.
оларға дамушы ... ... ... ... ... нарығына кіру
рұксаты берілді және СТЖК мүшелерінің ұлттық сауда саясаты мен тәжірибесін
бақылауға ... ... ... саясатын бақылау механизмдері жөніндегі
мәселелерді реттейтін жүйе жасауға алғашқы қадамдар жасалды.
1990 ж. желтоқсанында Брюссельде өткен ... ... ... ... ... жөнінде келісімге келе алмауына байланысты
раундты ... ... ... 1991ж. Женевада Пунта-дель-Эстеде
қабылған мандаттың әр элементі (нарыққа енуден ... ) ... ... бар ... ... ... проектісі дайындалды. Келесі екі
жыл бойы келісім сөздер нәтижесі белгісіз ... 1993 ж. 15 ... ... ... ... мен қызметтердің нарыққа енуі туралы
келісім сөздер шешілді. 1994 ж. 15 ... ... ... ... кезінде 125 елдің министрлері келісімге қол қойды.
ІІ-ТАРАУ. Әлемдік сауда жүйесінің негіздері
1. ДСҰ жүйесінің принциптері
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) -көпжақты ... ... ... ... ... ... ... Ол үкімет саудаға ... ... ... ... асыруға міндетті екендігін көрсететін негізгі
келісім міндеттемелерін қамтамасыз ... Осы ... ... ... ... мен ... талдау арқасында елдер арасындағы сауда қарым-
қатынастары ... 1995 ж. 1 ... ... ... 1993 ж. 15 желтоқсанында
Уругвай раундының шеңберінде ... ... ... да, ... 1994 ж. ... Қорьтынды актіге қол қою арқылы білдірді.
«Марракеш декларациясы» Уругвай раундының ... ... ... ... ... ... ... капитал салымдарының
өсуі мен сауданың кеңеюіне» әкелгендігін дәлелдеді.
Потенциалды ұйым мүшелері- 152 елдер мен территориялардың ішінен 76-
лары ДСҰ-ң мүшесі ... ... күні ... ... 50 ... ... ішкі ратификация шараларын жүргізіп жатыр, ал баска елдер өзінің
енуі жөнінде келісім сөздер жүргізіп келеді.
ДСҰ СТЖК- ка ... ... саны ... ғана ... ... ... ... әрекег ету кеңістігі жөнінен де асады. СТЖК тек коммерциялық
тауарлар саудасына ғана қолданылды, ал ДСҰ ... ... ... ... ... мүлікті қамтиды.(2,45)
ДСҰ Женева. Швейцарияда орналасқан. Оның негізгі қызметтері:
- бірігіп ДСҰ құрайтын көпжақты және шектеулі ... саны ... ... ... асыру және реттеу;
- көпжақты сауда келісім сөздері үшін форумдар кызметін ... ... ... реттеу жолдарын іздестіру;
- ұлттық сауда ... ... ... ... ... жүзеге асыруға қатысатын басқа
халықаралық ұйымдармен қатынасу;
Сауда жүйесінін принциптері
ДСҰ келісіміне 29 бөлек ... ... ... Бұл ... ... қабылданған. ДСҰ мүшелерінің міндеттемелерін
түсіндіретін 25 қосымша шешімдер және ... ... ... ... ... сауда жүйесіне айналдыратын ... ... ... жыл бойы ... ... ... ... мен импортталатын және ел
ішінде өндірілетін тауарлар дискриминациясына рұқсат берген жоқ. 1 бапта
аталған «ең жағымды ел» ұғымына ... ... ... ... кез-келген
елдің өніміне жасайтын сауда жағдайларына мүше елдер өніміне де жасауға
міндетті. Яғни еш ел ... елге ... ... ... ... ... жасамауы тиіс: барлығы бірдей жағдайда ... ... ... ... ... бірдей дәрежеде ие болуы
тиіс.
1 бапта бірқатар салдары бар, мысалы кеден ... мен ... ... ... ... ең ... ел режимі дамушы және т. ... ... аз ... елдер жағымдырақ сауда жағдайларын қолдана
алады.
«Ұлттық режим» деген ... ... ... ... нысаны
нарыққа сырттан енген тауарлар ішкі ... ... ... ... сауда жағдайларына ие болуы тиіс. Бұл СТЖК-ң 3 бабында
қарастырылған.
Қайта қаралған СТЖК ... ... ең ... ел мен ... ... ДСҰ-ң бірқатар келісімдері бар. ... ... ... ... ... сәйкес, интеллектуалды мүлікті
қорғауға байланысты ЕЖЕ және ... ... ... ... ... Қызметтер саудасының жалпы келісіміне (ҚСЖК)
сәйкес. қызметтерді тасымалдаушы мүше елдерге ЕЖЕ ... ... ... ... жағдайда, ДСҰ мүшелері бастапқыдан лсындай режимді ұсына алмайтын
жағдайларда ... ... ... ... шешім қабылданған кезде, ол
5 жыл өткеннен кейін қайта қаралуы тиіс және қызмет ету мерзімі 10 ... ... ... ... шыгу тегі ... ... жүктегенге дейінгі қарау бойынша келісімдер; капитал
салымдары саласындағы саудамен ... ... ... ... ... қолдану туралы келісімдер кіреді.
Нарыктарға болжалынатын және өспелі кіруге рұксат.
Көпжақты сауда жүйесі аркылы үкімет ... ... ... капитал салымдарын арттыруға және жаңа жұмыс
орындарын жасауға ыиталандыратын ... ... ... ... ... ... капитал салу және алға ұмтылу
мүддесі ... ... ... және ... бола ... ... және болжанатын кіруге рұқсат алу тариф ... ... ... ... асырылады. Квоталар заңсыз болып
табылғанымен, тарифтер заңды болады да. ... ... ... ... ... ... қорғау үшін қолданылады. Алайда олар реттеуге
ұшыратылады. Мысалы олар ... емес және ... ... ... ... ... ... бойынша тариф деңгейі ДСҰ үшін
міндеттеме болып табылады және ол ... ... ... ... ... Көп ... ... одақтың кеңеюіне байланысгы
кейбір аймақтарда тарифтер артып кетеді, осыған байланысты ... ... ... ... ... табылады.
Тарифтердің 5 жылға арналған төмендетілуі ... ... ... 40 % ... ... бұл орташа 6,3 % 3,8 %
дейін және дамыған елдер бажсыз режим қолданатын импортталатын өндірістік
тауарларға 20 44% ... күрт ... ... импорттық ... ... ... ... ... ... Ауылшаруашылық
өнімдерінің 30 % квоталық және импорттық шектеулердің объектілеріне
айналды. Қызметтер ... ... ... ... да, ... ... етеді. Осыған байланысты мемлекет өзіне қызметпен
байланысты ... ... ... ... Бұд ... байланысты міндеттемелермен қатар міндетті ... ... және әрі ... ... ... келісім сөздер раундтары кезінде
кеңейтіледі.
ДСҰ басқа келісімдері алдын-ала түсінікті болғысы келеді, ... ... өз ... байланысты өзгертуді болдырмауға тырысады.
Сауда шарттарына әсер ... ... ... дискриминациялық және
протекционистік саясатты жүргізу ниеті мүмкін болатын ... ... ДСҰ ... ... ... оларды шектейді.
Сауда шарттарының түсінікті ... ішкі ... ... мен
нұсқаулар транспарентті болуы ... ДСҰ ... ... ... сөз болады. олар ұлттық денгейде ресми жарналарда
жоспарларды көпшілікке жария етуі керек. Сауда саясатын бақылау ... ... ... ... әрдайым бақылау жасап отыру арқылы ішкі ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу
ДСҰ шектеулі және қорғаныс мақсатында тарифтерді қолдануға рұқсат
беруіне байланысты «еркін сауда» ұйымы бола ... Ол ... ашық ... ... ... ... ... болып табылады.
Демпинг пен субсидиялар жөніндегі ережелер сияқты, дискриминацияламау
ережесі де сауданың әділетті жағдайларын қамтамасыз ... ауыл ... ... келісімі ауыл шаруашылық өнімдерінің
саудасы кезінде адалдықты ... ету үшін ... ... ... келісім идеялар мен өнертабыстар арасындағы ... ... ... т.б. адал және реттелген бәсекеге ... ... ... ... ... істейді.
Экономикалық реформалар мен дамуды ынталандыру
ДСҰ мүшелерінің төрттен үш ... ... емес ... ... тұрған, экономикалық реформаларды өткізгелі жатқан және дамушы
мемлекеттер кұрайды. 1986- 1993 ж.ж. Урувай раунды өткен 7 жыл ... ... ... ... ... ... либеризациялау бағдарламаларын
жүргізді.
Кейбіреулері оны СТЖК- не ену ... ... ... өз ... ... раундында бұрынғыға қарағанда, өтпелі ... ... ... елдер едәуір белсенді қатысты.
Мұндай жағдай сауда жүйесі тек өндірістік дамыған елдерде болды деген
ойды жоққа ... Бұл ... ... ... ... ... ... көзқарасты өзгертті. Уругвай раунды
аяқталган кезде дамушы мемлекеттер дамыған ... ... ... ... Сонымен қатар оларға ДСҰ- ң қиын
міндеттемелеріне бейімделудің өтпелі мерзімі беріледі. Бұл алдымен ең ... ең ... ... ... ... еді. Сонымен қатар министрлер
деңгейінде қабылданған дамушы елдерге жеңілдіктер беру ... ... ... ... ... енгізуге және бұл елдерге
техникалық көмек көрсетуге шақырады.
СТЖК- де қабылданған дамушы елдерге ... ... ... да,
өз күшін сақтап қалды. Мысалы 1994 ж. СТЖК - ның 4 бөлімінде 1965 ... ... ... ... ... көмектесуге ынталандыратын
және жасалған жеңілдіктер үшін келееім сөздер кезінде ... ... 3 бап ... 1979 ж. ... ... ... ... екінші шара Жалпы преференциялар жүйесі негізінде дамыған елдер
дамушы елдерге нарықтарға ену жөніндегі жеңілдетулерге ... ... ... ... сипатта негізделген ашық экономиканың экономикалық себептері
қарапайым және саудаға тән ойға қонымдылықпен ... ... оның ... ең ... де, ... болады.
Мысалы адамдық, өндірістік, табиғи және қаржылық ... ішкі ... ... ... ... мен ... ... үшін
қолданады. «Салыстырмалы артықшылықтар» елдердін өз активтерін ең тиімді
жолмен қолданып, ең тиімді ... ... ... ... ... атқару аясы кеңейіп, тұтынушылардың ең үлкеи санына жол ашылады.
Яғни ... ... ... тауарлар мен қызметтердің шектелмеген ағымын
мүмкін қылады да, жоғары сапалы, ... ... ... ... ... ... көмектеседі.
Алайда саудадағы табыс өзгермейтін сипатқа ие емес. Нарықтың өзгеруі
мен жаңа технологияларды енгізуге байланысты ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алады. Алайда ашық
экономиканың ынталандырушы ... ... олар ... ... ... сипатқа ие болады.
Импорттан қорғау мен әрдайым мемлекеттік субсидиялармен қамтамасыз ету
рентабельсіз компаниялардың нарыққа ескірген өнім ... ... бұл ... ... ... ... жойылады. Егер басқа
үкіметтер осындай саясатты шет елде ... ... ... ... ... ... мақсаттрының бірі-осы
протекционизмге көшу әсеріне жол ... ... нен ... ерекшеленеді
Дүниежүзілік сауда ұйымы-СТЖК ісін жалғастырушысы емес, керісінше оны
толығымен орнын басып, басқа сипатқа ие ... ... ... ... жөн:
- СТЖК ешбір ұйымдық негізі жоқ, көпжақты келісім, ... еді. Ол 40 ж. ... ... ... ... ... ... болған. ДСҰ өз кезегінде
тұрақты мекеме болып табылады, және оның ... ... СТЖК ... негізде» әрекет еткен еді, бірақ әрекет етудің 40
жылдың ішінде тұрақты ұйым ретінде ... ... ... ... ... ... ... және тұрақты болып
келеді.
- СТЖК ережелері тауарлар ... ... ДСҰ ... ... ... ... және ... мүлік
құқықтарының саудалық жақтарын қарастырады.
- СТЖК көпжақты ... ... 80 ... ... ... саны кіретін келісімдер саны арта түсті. ДСҰ барлық
келісімдері ... ... және ... мүшелердің
міндеттемелерін қарастырады.
- СТЖК -нің ескі жүйесіне қарағанда, ДСҰ мәселелерді шешу жүйесі
жылдамырақ және ... ... ... яғни онын
қауіпсіздік деңгейі жоғарырақ болып келеді.
2.2. ДСҰ құрылымы және бюджеті
Ұйымның барлық уәкілдерін ... ең ... ... Министрлер
копференциясы. Конференция сессиялары екі жылда бір реттен кем емес
жиналады да, ... ... ... бойынша шешім қабылдайды. Бірінші
конференция 1996 ж. желтоқсанда Сингапурде өткен; екіншісі 1998 ж. мамырда
Женевада СТЖК/ДСҰ елу ... ... ... қол ... ... ... жасалды; 2001 ж. Доха (Катар) ... ... ... көпжақты келісімдердің жаңа раунды басталды; келесі
конференция 2003 ж. Канкун (Мексика) өткен.
Мииистрлер ... ... мен даму ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында шектеулер бойынша
комитет, Бюджет, қаржы, әкімшілік бойынша ... ... және ... ... ... ... конференциясы ДСҰ Басты директорын тағайындайды. Казіргі
кездегі ДСҰ ... ... ... ... ... ДСҰ-ң
Секретариатының қызметкерлерін тағайындайды да, Министрлер конференциясында
қабылданған кұжаттарға қатысты олардың міндеттері мен қызмет ету шарттарын
анықтайды.
Сессиялар арасында ... ... ... ... 8-10 рет) ... шешу үшін ДСҰ барлық мүшелерінің уәкілдерінен тұратын ... ... ... ... ... реттеу органының және Сауда саясатын
бақылау органынын қызметін ... ... ... қол ... ... ... ... Қызметтер саудасы жөніндегі кеңес,
Интеллектуалды меншік құқығының саула аспектілері жайындағы кеңес және т.б.
қызмет етеді. Қызметтер және ... ... ... ... ... жөніндегі комитеттер және келісімшарттар топтары ... мен ... ... ... ... мүшелеріне ашық.
Шешімдерді қабылдау. ДСҰ-да жалпы шешімге келу ... ... ... ... ... ... келе алмаған жағдайда шешім
дауыстар басымдылығымен қабылданады. Тауарлар, ... ... ... ... ... шешімлері дауыстардың 3/4
қабылданады. Мүшелер құқықтары мен міндеттемелерін қозғамайтын өзгертулер
мен жаңа мүшелерді ... ... 2/3- мен ... ... ... орналасқан. Оның кұрамына Басты директор
Супачай Панитчиакди басқаратын 500 ... ... ... келісімдер мен келісімдерді орындаумен байланысты ДСҰ уәкілді
органдарына қызмет ... ... Ол ... елдерге техникалық көмек
көрсету үшін міндетті болады. ДСҰ экономистері мен статистиктері сауда ... ... ... ... жасайды, ал юристер ДСҰ ережелерін анықтаумен
байланысты мәселелерді шешеді. Секретариаттың ... ... ... ... ... мен ... кіру жөнінде кенес берумен
байланысты. ДСҰ-ның бюджеті 134 млн. Швецар франкын құрайды, кұрамына ... мүше ... ... (7)
ДСҰ-на кіру процедурасы өзара байланысқан үш үрдістерден тұрады:
1. ... ... ... ... ... және оның ДСҰ-ның сауда
келісімдеріне ... ... ... ... ... ел ... сыртқы сауда режимі туралы
меморандум дайындайды, ол сұрақ- жауап үрдісінде қарастырылады, одан ... ... ... ... да, ... шарттары болатын қосылу
туралы протокол дайындалады. Қосылудың бұл ... ... ... ... ... ... ... асырылады, бірақ кейбір
сыртқы сауда режимі туралы мәселелер ДСҰ-ның бөлек мүшелері мен қосылушы ел
арасында екіжақты ... өтуі ... ... ... ... ... жүргізген кезде келесі
мәселелер жөнінде көптеген сұрақтар туындады:
- баға құрылудың ... мен ... ... салу ... ... экономика секторларындағы субсидиялар, мысалы ауыл
шаруашылығында;
- шет елдік инвестициялар режимі;
- төлем ... ... ... ... ... шаралары және т.б. ұлттық өндірушілерді қорғау
шаралары;
- импорттық лицензиялау;
- ... ... ... ... ... ... тауарларды стандарттау мен сертификациялау жүйесі,
санитарлық және фитосанитарлық шаралар;
- валюта айырбасы жөніндегі операциялар;
- ... ... ... ... мен ... интеллектуалды мүлікке құқықтарды қорғау жүйесі.
2.Тауарлар саудасы жөніндегі келісім сөздер. Бұл ... ... ... ... ... ... екіжақты негізде жүзеге
асырылады. Мұндай тарифтік ... ауыл ... ... ... ... ... ... айырылмас бөлігі болады,
және ДСҰ барлық мүшелеріне таралады.
3.Қосылушы елдің қызметтер саудасы жөніндегі ... ... ... де ... ... ... асырылады және оның нәтижесі
қосылушы протоколға ... ... ... ... ... ... ... басты шарты-өздерінің ұлттық заңнамасы мен сыртқы
экономикалық ... ... ... ... ... ... бумасын сәйкестендіру. Құжаттардың барлық бумасын қосылушы елдің
үкіметінің ратификациялауы.
ДСҰ-на мүше болудың ... ... ... ... ... ... ... мен
нақтылығы;
- ДСҰ мүшелерінің кұқықтарын пайдалану;
- Сауда саясатының ашықтығы мен ... ... ... ... ... серіктестерінің тәжірибесі;
- Сауда серіктестерімен құқықтар бұзылған жағдайда ... ... шешу ... ... ДСҰ ... ... келісімдерінде тиімді қатысудың нәтижесінде
өзінің сауда және экономикалық мүдделерін ... ДСҰ ... ... келісімдері сыртқы сауданы, оның ішінде экспортты арттыруға
мүмкіндік береді және қатаң көпжақты ... ... ... ... саудаға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Мысал ретінде ДСҰ келесі
келісімдерін келтіруге болады:
Текетиль мен киім ... ... - мүше емес ... бұл ... ... ... ... артықшылықтарды қолдана
алмайды. Бұл текетиль мен киімге импорттық ... ... ... мен
өтпелі кезеңдегі он жыл ішінде тауарларға квоталарды арттыруға да катысты.
Сонымен қатар мүше емес елдердің текетиль және киім ... ... ... ... ... ... жөніндегі келісім - бұл келісімде көзделген нарыққа
енуде мүше емес ... ... ие бола ... ... ауыл
шаруашылық өнімдерінің экспортына ДСҰ жүргізген тарификацияның ... ... ... ... салынады. Ауыл шаруашылық келісімі ДСҰ-
ның мүшелерінің ауыл шаруашылық өнімдеріне сандық ... ... ... етпесе де, Уругвай раундының нәтижесінде кейбір ірі ... ... ... де, ... мүше емес ... ауыл ... сандық шектеулер салуларына мүмкіндіктері бар.
Антидемпинг, субсидиялар жәие компенсациялық шаралар жөніндегі келісім-
бұл келісімге сәйкес ДСҰ- ның ... ... ... ... ... жүргізудің нәтижесінде салынған шығын фактісін
тексеру мүмкіндігіне ие болады. ... ... ... ... заңнама
бойынша мүше емес елдерден импортталатын өнімдерге салынған шығын жөніндегі
тексерулер жүргізілмейді. Сонымен қатар бұл ДСҰ- ның ... ... шара ... да, мүше емес ... импортына андемпинг
шараларының шеңберінде сандық шектеулер салынуы ... ... ... ... бұл ... көзделген шаралар
(минималды дискриминациялық ауытқулар негізінде қоргаушы шаралар ... өз ... ... ... жою; кеңес берулер мен алдын-ала
айтулар сияқты қорғау шараларын ... ... ... ... ... ... олардың халықаралық ... ... ... ... ... ... мүше ... шет елдік
жабдықтаушылардың өз нарықтарына енуді лнберализациялау сияқты ... мүше емсс ... ... яғни олар ДСҰ ... ... ... экспортын арттыру мүмкіндігінен айрылады.
Интеллектуалды мүлік құқықтарының сауда ... ... ... ... ... ... ... мен оларды қолдану
шараларын орнатады. Әр мүше ел ... ... ... ... мен ... ... ... сақтау керек жәже кері жағдайда әр
мүше елге интеллектуалды мүлік ... ... ... ... ТРИПС ДСҰ- ның негізгі үш құқықтық құ-ралдарының бірі. Келісім
7 бөлімнен тұрады, бірінші бөлімде жалпы қағидалар қарастырылады. ... ... ... әр ... түрлерін қорғау стандарттары
қарастырылған: авторлық кұкық, ... ... ... ... ... патенттер, интегралды микросхемалар топологиясы,
коммерциялық кұпия. Үшінші ... ... ... ... ... шараларын қарастырады. Төртінші бөлім бұл құқықтарды алу және
дәлелдеу процедураларына сипаттама ... ... ДСҰ ... ... қорғаудың Париж конвенциясының міндеттемелерін (1967 ж.),
Шығармашылық ... ... Берн ... (1971 ж.). 1961 ж. Рим
конвенциясы мен 1989 ж. Вашингтон келесімін орындауды талап етеді.
2.3. Соңғы ... ДСҰ- на ... ... тәжірибесі
ДСҰ 1995 ж. СТЖК-ның негізінде құрылған және оның мүше елдері 1995 ... ... ... түрде ДСҰ-на қабылданған.
Біз үшін социалистік болған елдердің ДСҰ- на кіру тәжірибесі маңызды
болып келеді. Оларға: 1996 ж. ... ... 1997 ж. ... ... ... ... 1999 ж. Латвия, 2000 ж. кірген Эстония. Грузия, Албания жэне
2001 ж. кірген Молдова, Литва.ҚҰР жатады.(3,45)
Бүл елдердің ... (ҚҰР ... ... тән ... ... ... аздығы, ішкі нарыктың тарлығы;
- ірі табиғи ресурстардың ... ... ... ... және кіру ... ... әсіресе, Қырғызстан, Болгария, Монголия, Грузия,
Молдовада;
- елдер топтары ішінде саяси тұрақсыздық;
Осы сипаттамаларға қарап, бұл ... ... мүше ... үшін ... қызығушылық тугызған жоқтығы айқын. Ал көбісіне ДСҰ-на ... ... ... қою ... ... ... Мысалы, Болгария,
Монголия, Латвия, Эстония үшін ауыл ... ... ... ... ... ... Болгарияға өтпелі кезеңді 15 жыл, Албания мен
Латвияға- 9 жыл орнатты. Қалғандарының өтпелі кезеңдері 4-7 жыл ... ... ... өтпелі кезеңсіз кірді.
Дегенмен, 1996 ж. кейін кірген елдердің барлығына тарифтер ... ... ... ал ауыл шаруашылығындағы экспорттық субсидияларға
(Болгариядан басқа) ешкім рұқсат алған жоқ. ДСҰ-ның 146 ... ... ... ... ие, бұл ... онын ... ... мүше
болған елдері.
Жалпы, крастырылған елдердің оларға дейін ... ... кіру ... ... ... Тек ... ғана басқалардан бұрын
еніп (1996ж.). жағдайы жақсы болды. Қазакстан ДСҰ-на кіргенде, басқаларға
қарағанда қатаңырақ ... ... ... ... ... ... өте қиын өткен. Қазақстан үшін бұл үрдіс одан да киын бола түседі,
өйткені ол халық саны ... бұл ... асып ... мұнай, металл, ауыл
шаруашылығымен және ғылыми-техникалық ... ... ... ... Қазақстан өңдеуші өндірістің жоғары бәсекелес салаларын
жасай алады. Бұл ҚҰР- ның ДСҰ- на енуі ... ... ... ену
туралы кұжатты 1986 ж. беріп, Қытай ДСҰ- на кіруге 2001 ж., яғни 15 ... ғана ... ... Оның ДСҰ- на кіруінің негізгі шектеулері ... ... ... ... 214 ... емес ... ... мысалы, Қытайға
антидемпингтік тексерулер кезінде нарықтық экономикалы ел статусын ... ... 15 жыл бойы ... ... ... ... авиатехника саудасы, интеллектуалды мүлікті қорғау туралы.
инвестициялық шаралардың сауда ... ... ... қол ... ... ... мерзім ішінде импорттық тарифтерді ірі ... ... ... 6223 ... позициялардың ішінен 5685
қолданылады, ал бұл 91,4 % құрайды. Кіргізу баждарын 70% ... ... ... 30-70% 88 ... бойынша жүргізіледі. Қойылымдарды
төмендету қысқа мерзімдер ішінде ... ... ... ... ... бойынша кіргізу баждарының ставкалары 0- 30% ауытқыды.
Бірақ ҚҰР ауыл шаруашылығы саласында ең үлкен төмендетулерді енгізді,
ол кіргізу баждарын орташа 21,2 % 17% ... ... ... ... ... және жеке ... ... ауыл шаруашылық өнімдерімен
саудаға рұқсат берді, ауыл шаруашылық өнімдердің ... ... бас ... ... ойынша, Қытай мұндай төмендетулерге
экспорт бойынша артықшылыққа ие болу үшін және ... ... он ... ... үшін ... ... ... текстиль өнімдері мен киімге
салынатын квоталар алып тасталды, өзінің ойыншықтар, электроника, химия
жэне ... ... ... ... ену жағдайларын жеңілдетті.
Қазақстанның ДСҰ- на кіруіне қарсы ... ... ... ... үшін ... жақтарды себеп ретінде келтіреді. Қырғызстан, Грузия
жэне Молдоваға шет елдік инвестициялардың ағымы артқан жоқ, ... 1998 ж. ... ... ... ... кез- келген ел экономикасы
бір емес, бірнеше факторлар есебінен ... 1999 ж. ТМД ... ... ... экономикалық кризис есебінен дамыған, ал ... ... ... ... ... бағаларының өсуі және өнімдерінің
бағасы артуына ... ... ... ... ... дамып
келеді.
Оларға ешкім инвестициялық дүмпу ... ... жоқ, ... ... жоқ, ішкі ... тар, ... шығатын жолдары жоқ елдерге
шет ел инвестициялары әрине ағылып ... ... бұл ... ... жағдайлары өте нашар емес.
1998- 2004 ж.ж. ДСҰ-на кіретін ... ... ... өсім ... №1
|мемлекеттер | |2003 ж. | |2004 ж. |
| |ЖІӨ ... |А/ш |ЖІӨ ... |А/ш ... | ... ... | |өндірістің|көлемі |
| | ... ... | ... | ... |19 |10,8 |85 |4,5 |98,9 |6 ... |5 |6 | |5 |5,4 |7 ... |2.1 |7,7 |97 |4 |14,2 |4 ... |6,6 | | |7 | | ... |6.9 | | |5 | | ... |3.9 | | |4,5 | | ... ... 2000 ж. ... ... ... ... жылға
қарағанда 12%, ал инвестициялар көлемі 14% артты. Бәсекенің күшеюі, отандық
өндірушілерге әлемдік өндірушілер жағынан қысым ... олар ... ... ... ... ретінде қарастырады. «Отандық
өндірушілер екеуінің біреуін таңдау қажет еді: не олар ... ... ... өндіреді, не оларды нарықтан ... ... ... отандық өндірушілер сапаны жақсартты да, қазір ... шет ... ... жағынан асып түседі.»- дейді Латвия
өкілетті органдары.
Ал Қытай ... ... ... 2002 ж. шет ... тікелей
инвестициялар ағымы 22%, яғни 29 млрд.долл. өсті де, нәтижесінде Қытайда
экономикалық өсу орын ... ... ... ДСҰ- на ... тұрып көрді. Қытай өндірушілері
ДСҰ-на кіруден әлемдік өндірушілер өнімдерімен бәсекені күтудің нәтижесінде
өздерінің экономикалық ... ... ... ... 90 ... ... ... телевизорлар мен тоңазытқыштарды өндіруші
компаниялар басты орын алатын болса, ... ... өнім ... ... ... қатар олар шет елде де өндірісті қамтамасыз етті. Бұл
Қазақстан үшін өте маңызды тәжірибелердің бірі.
Алайда ... ... ... ... де ... ... Көптегеп отандық ... ... ... нарықтан
ығыстырылады, нәтижесінде ішкі өндіріс көлемдері азайып, енбекке жарамды
халықтың көбісі жұмыстан айрылады. Бұл ... ... ... ДСҰ- на
кіруге қарсы келушілер мұндай жағдайды отандық өндірушілер бәсекелестік
қабілеті аз ... ... ... яғни ... ... ... шет елдік өніммен шектен тыс қанағаттанады
деген ойды ... ... ... ... ... ... ... төмен салаларға көмек көрсетуі мүмкін? Нәтижесінде
әрине экономикалық өсімге қол жеткізу мүмкін емес. Бәсекелестігі ... ... ... ... экспортты секторда керісінше
өндіріс өсіп, жаңа жұмыс орындары ... ... ... 7 жыл
ішінде Қытайдың ауыл шаруашылығындағы жұмыс орындарының саны 9.7 млн.
төмендейді, ... ... ... 600 ... ал ... ... 450
мыңға артады. Сонымен қатар ... ... ... 150 мың ... ... 38 мың, құрылыста-910 мың адам, қызметкөрсету
саласында 2.7 мын ... ... ... ... ... ... келе, бәсекелестік жағдайы төмен өндірістерді жабу- бұл
ДСҰ- на кірудің кемшіліктері емес, қайта оның жағымды жағы ... ... ... ... ... ... ... экономика
тиімділігі артады да, ұлттык экономика дамудың жаңа сатысына көтеріледі.
ДСҰ- на ... кіру ... ... ... мүше ... кіруші
елдерге оларлын масштабы мен потенциалына карап, талаптарды ... ... ... ... кіші ... қатарына кіреді. Оның үлкен экономикалық
потенциалы болғанымен, онын барлығы ... ... ... ... ... керек, сондықтан мүше елдер. Қазақстанға көп ... ... ... жағынан болатын өкілетті тұлғалар елге ұзақ
мерзімде ... ... қою ... қатар Қазақстан Ресеймен бірге ДСҰ- на кіруі керек, есесіне
олар Қырғызстан, Тәжікстан және ... ... ... одағына
кіреді, ал оның көптеген ережелері, нормалары мен механизмдері ДСҰ ... ... ... ... мен Ресейдің әртүрлі уақытта кіруі
салдарынан не ДСҰ, ... ... -тің ... шығу қауіпі төнуі
мүмкін.
ІІІ-ТАРАУ. Қазақстанның ДСҰ-на ... ... ... кіру ... ... ... ... көп болады
ДСҰ-на кіруші елдермен келісім ... ... ең ... ... ... ... баж қойылымдарын төмендету маңайында
туындайды. Қазақстан ДСҰ-на кіру барысында ... ... ... ... ... төмендетуі керек. Ал ДСҰ- дағы импорттың орта
салмақтанған қойылымы- 4 %.
Қазақстанның ДСҰ-на кіруіне ... ... ... ... ... ... экономиканы толығымен шет елдік тауарларға ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігіне нұқсан келтірілуі мүмкін деген. Алайда ДСҰ-
дағы импорттық ... орта ... ... 4% көлемінде, ал
салалар бойынша 7-15 % ауытқитын болса, бұл Қазақстан үшін тиімді қойылым
болады, ... ... ... ... орта ... қойылымы 8-9 %
көлемінде, аутқып тұрады, ал бұл ДСҰ- ның ... көп ... ... ... ... өз ... ... төмендетіп келеді.
Тауарлы позициялардың ең көп саны 0-15%, оның ішінде 75% тауарлы позициялар
үшін ... 1-10%, ал 94.3 % - 0-15% ... ... ... ... ж. ... баж қойылымдарына байланысты импорт құрылымы
Сур.1. Шығу тегі-ҚР статистика агентінің мәліметтері
2000-2005ж.ж. ҚР импорт және ... ... 2. Шығу ... ҚР ... агенттігінің мәліметтері
Қазақстан баждары қорғаныс мақсаттарына қарағанда, фискалды қызмет
атқарады. 2001 ж. ... ... ... ... ... ... үлес ... Сондықтан ДСҰ-на кіру Қазақстан үшін қызығушылық білдіруші
тауарлар үшін ... ... ... ... елдік компаниялар Қазақстан нарығын өз тауарларымен қамтамасыз
еткісі келсе, қазіргі әрекет етуші төмен тариф қойылымдары олар үшін ... еді. ... ... ... бар:
1.Қазақстан нарығы шет елдік өңдеуші фирмалар үшін тым тар ... олар ... ... ала ... ... негізделе отырып, кіші ... ... ... ... өте ... ... Себебі мүше елдерді
үлкен елдердің сыйымды нарықтары қызықтырады да, оларға ... ... ... ... теңгенің нақты курсы жоғарыламай, ... ... ... ... көлемі және өсу темптері жөнінен асып ... ... ДСҰ- на ... ... ... тигізе алмайды.
Осылайша Қазақстанның ДСҰ-на кіруден пайда болатын жағымсыз жақтар
едәуір болмайды.
Егер ... ... ... турлері бойынша тарифтер ДСҰ-на
қарағанда айтарлыктай жоғары болса, бұл оған кіруден бас тартуға себеп ... ... ... ... ... ... өнімділік дәрежесі
төмен тауарды ендіруде ұстау оның нәтижесінде қызмет ете ... ... ... ... ... кездегі Қазақстан нарығындағы бәсекені импортталатын тауарлар
құрайды, сондықтан ДСҰ-на енгеннен кейінгі шет ел ... ішкі ... ... ... ... өндірушілерді,
өндірісті жаңартуға, бағаны төмендетуге, өнім сапасын жақсартуға және
тұтынушылар қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... келесілерді қамтамасыз етеді:
- арзан, сапасы жақсы, табысы аз тауарлармен қамтамасыз ету;
- кәсіпорындарды техника мен ... ... ... ... ... заманғы бәсекелес өнім шығаруға
мүмкіндік беретін инвестициялық тауарлармен қамтамасыз ету;
- инвесторларға тауарлар түрлеріне сұраныстың артуы жайында ... және өз ... жаңа ... ... ... кәсіпкерлерді не өндірісін дамытуға, не жабуға мәжбүрлейді;
Әрине, Қазақстан ДСҰ-на енудің ... ... ... бір ... ... да, ... ... өндіріс шығындарын азайту мен еңбек
өнімділігін арттыруға ... ... ... ЖІӨ мен ... өсу ... 3. Шығу ... Ұлттық банк мәліметтері
Нарықтық экономика жағдайында Қазақстанның материалды ... ... ... ... ... ... артық өнеркәсіп түрлері дамиды да,
қалғандары жойылады. Қазақстандағы ең ... ... ... ... химия өнеркәсібі, машина жасау, құрылыс материалдары өнеркәсібі,
жеңіл өнеркәсіп. Алайда бұл салалардың ДСҰ-на ... ... ... ... ... ... ... Тәжірибе көрсеткендей, еңбек сыйымды өндіріс
салалары ... ... ... ... отандық өндірушілерге көмек көрсету сияқты,
іс-әрекеттер ҚР кейбір заңдарын бұзады.
«Адал емес бәсеке туралы» ҚР ... 4 ... ... айтылған:
«мемлекеттік және жергілікті басқару органдарына нарықтық қатынастарының
бөлек субъектілеріне жағымды ... ... ... ... ... немесе жоюға, тұтынушылар құқықтары мен мудделерін ... ... және ... ... ... ... ... кері әсерін
тигізбейді, керісінше кедендік жәнс салық саясатының тиімсіздігі, бір сала
кәсіпорындарына ... емес ... ... жоғары пайыздық қойылым
дамуын тежейді.
Теңгенің нақты курсының ... ... ... ... ... ... қарағанда үлкенірек шектеу болады. Импортерлер ... ел ... ... ... табыс әкелмейді. Нарықты қорғаудың тағы ... ... ... ... Бұл ... әсіресе АҚШ- та кең
түрде қолданылады.
Қазақстанға нарықтық экономика статусы оңай берілген жоқ. Бірақ осыған
байланысты артықшылықтар ... ... толқ ... ... ... ... экономиканың нарықтығы статусы елді энергоқорларға
салынатын ... ... ... ... Уран жайында АҚШ- пен 4
жылдық соттағы даудың нәтижесіндегі ұтыс кездейсоқ ... ... ... ... қорғау мен көмекті қажет ететін
жалғьз саласы
Қазақстанда көмекті қажет ететін жалғыз сала- ауыл шаруашылығы. ... сала ... ДСҰ ... ... мен субсидиялар көзделген.
Алайда қосылушы елдердін ең киын келісім сөздер кезеңі осы сала ... ... үшін бұл ... салалардың бірі. Оның ЖІӨ-
де алатын үлесі 1990 ж. 34% ... ... 8.5- 9% ... ... ... ... Қазақстан халқының 44% тағдыры тығыз
байланысқан. Ауылда ұлттық генеқор жинақталады, ауыл тұрғындары ... ... ... ... өз ... ... таралады. Сондықтан ауылдың дамуы Қазақстан үкіметінің ұзақ мерзімге
бағытталған ... ... ... ... Азық-түлік
қауіпсіздігі сыртқы орта жағдайларын сақтай ... қол ... ... ... ... ... өзін-өзі азық-түлікпен қамтамасыз ету. 90
жылдары ДСҰ- да 15 ... аул ... ... концепциясы
қабылданған, ол бұл салаға көмек көрсетуге мүмкіндік береді. ДСҰ- да бұл
концепцияны Жапония, Корея, Швейцария, ... ЕК ... ... ... ... ... келесі факторлармен
байланыстырады:
- әлемдік нарықты азық-түлікпен қамтамасыз ету тұрақсыз. Ауыл-
шаруашылығы жалпы ... ... онын ... тек ... елдер
ғана экспорттайды;
- азық- түлік жетіспеген жылдары ауқатты мемлекеттер оның ... ... алуы ... ал бұл ... ... кері ... ... өнімдерді сақтау кезінде тез бұзылатынына байланысты резервтерді
тек қысқамерзімге жасау мүмкіндігі.
Қазақстан үшін бул ... ... ... Оның ... мемлекетке
мультипликациялық әсерін тигізеді. Бір жағынан ол өзі өндіріс ... ... ... ... ... жағынан өзі ауылшаруашылық
техника, құрылыс, көлік ... ... ... Осылайша сала басқа
салалардағы жұмысбастылық деңгейін сақтай отыра, ... ... ... ... ... ... ... ескергеніміз жөн. Астық
шаруашылығының көп бөлігі тәуекелі жоғары жер өңдеу зонасында орналасқан: 2-
3 жыл ... ... ... 1-2 жыл ... ... ... Малшаруашылығы да үлкен тәуекелмен ... АҚШ және ... ... әр ... ... ... өңдеуге, техника және адам
ресурстарын тартуға мәжбүр болады.
Ауылшаруашылығына көмек көрсетуден бас тартуға болмайды, өйткені ол ел
үшін көптеген ... ... ... ... ... өндірісінде
бәсекенің әсері оларды жаңартуға көмектессе, ауыл шаруашылығы импортталатын
тауарлармен бәсекеге түсе ... да, ... ... ... 6
млн. адам қалалар мен көршілес мемлекеттерге миграциялауға мәжбүр болады.
Онда қалаларда ... саны ... тыс асып ... ... ... өсе ... де, тұрақсыз саяси жағдай туындайды.
Осыған байланысты ... ... ... ауыл- шаруашылығын
қорғау шараларын қолданады.
ДСҰ-да ауылшаруашылығын қорғау мен ... ... үш ... ... ... ... экспортты субсидиялау;
- Ауылшаруашылық және азық-түлік өнімдеріне тарифтер;
- Ауылшаруашылығын ішкі ... ең ... ... АҚШ, Жапония; ЕО сияқты дамыған
мемлекеттер көрсетеді.
Қазақстан ет пен астықты стратегиялық маңызды өнім ретінде ДСҰ- ... алып ... ... етіуі керек (Жапония күріш жайында
істеген сияқты). Алайда бірден ауыл шаруашылық экспортты субсидиялаудан ... ... Бұны ... мүше ... ... етеді және соңғы жылдары ДСҰ- ның
құрамына енген елдердің ... оны алып ... ... ... ... ... ... өндірушілер емес, делделдық астық
компаниялары алады. Яғни ... бас ... ... ... кері ... ... ... импортына тарифтер басқа мүше елдердің
тарифтеріне қарағанда едәуір төмен - 16.3%, бұл ... ... ... ... елдерде – 13.36%, ал дамыған елдерде - 43,41 %. Мүше елдер
импортты тарифті 6% деңгейіне ... ... ... етуі ... ал 6 ... ... ... кедендік баждардың біртіндеп төмендетілуі
тауар ... ... өнім ... ... ... ... ... арттыруға байланысты нарықтық қауіпсіздік деңгейі
артпайды, өйткені оның әсері ... ... ... ... ... ... бұл ... қорғалған деп атай алмаймыз, алайда ол тарифтерсіз
дамып келе ... ішкі ... ... шешу ... түседі. ДСҰ-
ның ережелері бойынша ең үлкен ... ... ... үшін -6 ... 20%, ал ... елдер үшін 10 жыл ішінде 13% төмендетілуі керек.
2001 ж. ... және ... ... ... ... 80,9 ... теңге
немесе 551,5 млн. долл., яғни ауылшаруащылық жалпы өнімнің 27,8% және
мемлекеттік бюджеттің 11,3% ... ... ... ... ең ... ... үшін 1 млрд. долл. көлемінде орнатса, Қазақстан үшін 90 млн. долл
мөлшерінде орнатуы мүмкін. Бұл ... 550 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерімен тиімсіз
субсидиялау керексіз болуы мүмкіндігін қарастырған жөн.
3.3. ҚР ДСҰ- на ... ... ... ... ДСҰ- на кіру ... 1996 ж. 26 ... ... 1996-
2002 ж.ж. аралығында ДСҰ- на кіру ... ... ... мәліметтер
көлемі бағытталған.
Осы уакыт ішінде Жұмыс тобының 7 ... мен ... ... мен ... енуі жайында бастапқы ... ... 13 ... ... ... ... ... ережелеріне республика заңнамасының сәйкестенуі арта
түсті. Ішкі нарықты, селекционды жетістіктерді қорғау, стандартизация,
патенттер жайында жаңа ... ... ... ... ... Бұл ... жұмыс жалғасып келеді.
15 жыл ішінде жеткен жетістіктер қорытындысы бойынша Қазақстанның ДСҰ-
на кірудің ақпараттық кезеңі аяқталып, ДСҰ- ның мүше ... ... ... жасау кезеңіне өттік.
Тауарлардың нарыққа кіруі жайында нақты келісім сөздерді жүргізуге
Қазақстанның ДСҰ- на кіру ... ... ... 38 ... ішінен 15
мемлекет қатысуға ынта білдірді. Олардың ... ... ... АҚШ, ... ... Австралия және Швейцария. Қызметтер бойынша 8 мүше елдер
келісім сөздерді белсенді түрде ... ... АҚШ, ЕК, ... ... Австралия, Латвия және Польша.
Қазақстан Республикасы ЕврАзЭС-тің мүше мемлекеттерінің Үкіметтік
кездесулеріне белсенді түрде қатысатындығын атап көрсеткен ... ... ... кейін мына бұйымды ана елге ғана, ал мынаны мына
елге ғана ... ... ... ... де ... ... Күшті елдер
өз айтқанымен жүргізеді.
Келісім-шарт бар ғой дейтіндер бар. Біз ... жәй ... ... ... ... ... ... көріп жүрмңз.
Бірақ одан ... ... ... ... ... ... ... біздің шонжарлардың көпшілігі қарабастың, ... ... ... ... ... ... ... еді атам қазақ. Біз қазір тек ... арқа ... ... ... Бір ... ... және ... жағдайы жақсарғаны мемлекеттік көрсеткіш бола алмайды. Егер біз
осы қауіпіміз расқа шығып, күндердің күнінде мұнайымыз таусылылса ... Онда ... ... бөлшектеп сатып жіберіуден өзге дәнеңе ... ... ... ... өз ... ... өндіруді де 2012 жылға
қарай тоқтатамыз деп отыр. Демек, олардың өзге бір ... өзге ... бар. Ал, ... ... ... ... жцл ... пәленбай миллион
тоннаға арттырамыз деп онан сайын өзеуреп жүр.
Қорытынды
“Үкіметке мынаны тапсырамын:
...ДСҰ-ға кіру ... ... ... ... ... шикізатты өңдеуді дамыта отырып, ауыл ... ... ... ... ... ... ... әзірлеп,
іске асыратын болсын”.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсылтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдаунан 1 наурыз 2006 ж.
Дүниежүзілік сауда ұйымына өтуді жақтаушылар да, оған ... ... ... ... өз ... алға ... ... айқынырақшығарып
жатыр. Бұл заңды да. өйткені дүниежүзілік сауда ұйымы секілді ... ... ... ... ... ... ... ену ойласпай
шеше салатын мәселе емес. Себебі бұл ұйым қайырымдылық ... ... ... ... ... алаң ... күшті тауар өндірісі
бар ел ғана жеңіске жетеді. Күшті деген ... ең ... ... ... алу деп ... ... ... күшті деген сөзді “сапалы” деген
сөзбен алмастыруға ... Яғин ... құны ... бірақ жұрт
қызығатындай сапалы ... ... ... ғана бұл ұйымның қызығын көресің. Ал
ондай мүмкіндігі болмағандар импорт тұтынушысы шеңберінде өмір ... осы. Ал ... ... біз ... бере ... ба? Міне, бүгінгі
әңгіме осы жайлы болмақ.
Бұған дейін қазақ пен орыс елі ... ... ... ... бірге кіруге сөз байласқан –тын. Алайда осыдан біраз ай ... ... ... ... АҚШ-пен “ДСҰ-ға кіру туралы Хаттамаға” қол
қойғанда, ... енді ... ... анық ... мүше болмасқа амал жоқ. Замана талабы осыған ... ... ... игі. ... ... алдыға айналған
алып доңғалағын тоқтату мүмкін емес. Керісінше, ... одақ ... ... ... бергеніміз жөн. Экономикалық қарым-қатынастарымызды,
сауда-саттығымызды жаңа талаптарға сәйкестендірудің ... ... ... ... ... ... Елі 1996 жылдан бері ДСҰ-ға кіреміз
деп осы ұйымға мүше ... ... ... ... жүргізіп келеді.
Талай-талай заңдар өзгерілді, жаңа ... ... ... ... ... кім ... Еуразиялық Экономикалық Одаққа мүше ... оған ... ... ... ... ... ... деген
ұсынысты да айтып жүр. Сонда Қазақстан сыртқа шығаратын өнімі де (егер өнім
бар болса!) солар шығаратын өнімнің ... ... ... ме деген күдік
тағы мазалайды. Қазақ атам мұнайда “Ортақ ... ... ... ... ...... осы ... мүше елдері ДСҰ – ға бөлек – бөлек кірсе де олар бізге
“торговый партнер” ... шыға ... емес ... ДСҰ – на ... ... – ақ ... ... бір күдік
ұялайтын еді. Әрине, ол ауылшаруашылығына байланысты. ... ... дені ... тұратыны еске түседі. Қазақтар қазір өз күнін
көруге ... ... мал ... ... ... Біздің әлі
күдігіміздің өзі базар экономикасы жағдайында күндердің күні ... құны көк тиын ... ... ма, ... ... еді. ДСҰ – ... кейін сол күдігіңіздің расқа айналатынына көзім жете ... ... ... аграрлы мемлекет десеңіз де, Қазақстанның бүгінгі
ауылшаруашылығы әбден ... ... ... көзі ... саяси да,
экономикалық та білімі бар ел ... ... ДСҰ ... біздің
ауылшаруашылығы бара – бара өмір сүруін ... ... ... ... жүр. ... ... ... ауылшаруашылық техникасының
жоқтығы, бар болса оның әлдеқашан көнергені, әрі бүгінгі заман талабына сай
емес екендігі, жаңа ... жоқ ... ... ... ... өзі – ақ ... бола алады. Ауылға кадр бармайтыны, барса тұрмыстық
- әлеуметтік ... ... ... таға бар. Жаңа ... жаңа ... ... дегеннің өзінде оны игеретін кадрларды
қайта оқыту керек. Бұл аз болса...
Бұл аз болса, мынаны да еске ... ДСҰ – ға мүше ... ... ... ... ... Канада, Бразилия, Аргентина,
Австралия сияқты мықты – мықты елдер бар. ... ... мүше ... ... ДСҰ – ға деген ауылшаруашылығы бойынша өте ... өз ... ... ... жердің әр гектарына бірнеше ... ... Ал ... ауылшаруашылығына көмек деп аталатын
көмекті ортақ бөлімге келтірсек, әр гектарга бар ... 14 ... ... Сөйтіп отырып ДСҰ – ға кіреміз, ... ... ... түсаміз деу өзіңді - өзің алдап, не қаратабан
ауыл қазағын алдау емес пе? Олай болса, кейбіреулердің ... – ға ... ... – ақ ... ... ... ... – үлкен бірнеше қала
болып қалады” деген сөзі ... ... ма? Оның ... не боларын не
боларын айтуға ауыз бармайды... “Аттыға ерем деп, ... таңы ... осы ... сірә!
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Мамыров “Халықарылық экономикалық қатынастар” – Алматы, 2002
жыл
2. Аманжан ЖАМАЛОВ: “Дүниежүзілік сауда ... ... ... Алтын
Орда газет. №13, 24-30 наурыз 2006 ж. 6-бет.
3. АНА ТІЛІ газет. №44, 3 қараша 2005 ж. 4-бет.
4. ДҮНИЕЖҮЗІЛІК сауда ... кіру ... не ... АНА ... №28, 14 ... 2005 ж. ... Жас ... үні газет. №18, 06.05-12.05. 2005 ж. 4-бет.
6. “ДСҰ-ға өту-бәсекелестікке лайықтыларға ғана қолайлы”. АҚ ... ... №14, 6 ... 2005ж. ... ... ... “ас батпайды” , енсек, шетелдік ... ... ... 29 ... 2006ж. ... “ДСҰ-жұмақ емес”. АЙҚЫН газет. 3 наурыз 2006 ж. 6-бет.
9. “Тауар өндіре алсаң ғана ДСҰ-ның қызығын көресің”. АЙҚЫН газет.
30 наурыз 2006 ж. ... ... ... ... ... ену Қазақстанның әлемдік
қоғамдастықтағы орнын бекемейді”. “Егемен Қазақстан” газет. 18
мамыр 2001 ж. 2-бет.
11. Қазақстан ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуы. 2004
жылдың қаңтар-шілдесі. №7, А:2004.-51-58 бет, 285-286 бет.
-----------------------

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
12 жылдық білім беру жүйесінде «қазақ әдебиеті» пәнін оқыту мәселелері5 бет
Валюта нарығының дамуы және оның тарихи аспектілері29 бет
Түркология және Қазақстан19 бет
Қазақстанның жоғары білім беру саласы және оны мемлекеттік реттеу жүйесінің қазіргі жағдайын талдау100 бет
ҚР-дағы несие жүйесінің дамуының қазіргі тенденциялары57 бет
«Alem Sauda.Ltd» ЖШС11 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымының мәнi, қағидалары және әлемдік саудадағы рөлі13 бет
Халықаралық сауда мен әлемдік нарықтың экономиқалық мәні16 бет
Қазақстан Республикасының протекционизм саясаты және әлемдік сауда ұйымы (дсұ)25 бет
Әлемдік сауда: жалпы тенденциялар және Қазақстанның қатысуы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь