Кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін талдау

Мамзұны

1. Кәсіпорындағы қаржы менеджментінің бәсекелестік
жағдайдағы маңызы
1.1. Қаржы менеджментінің мазмұны және міндеттері
1.2. Бәсекелестік қабілетті қамтамасыз етудегі
қаржы менеджментінің ролі
1.3. Қаржы менеджменті және маркетингтік саясаттың
өзара байланысы

2. Кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін талдау
2.1. Кәсіпорынның нарықтағы жағдайды талдауы
2.2. Кәсіпорын өнімінің бәсекелестік қабілетін талдау
2.3. Кәсіпорынның тиімді баға стратегиясын қалыптастыру

3. Қазақстандағы кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетінің мәселелері
3.1. Қазақстандағы бәсекелестіктің негізгі нысандары
3.2. Кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетін
арттыру жолдары

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Кәсіпорындағы қаржы менеджментінің бәсекелестік
жағдайдағы маңызы


1.1. Қаржы менеджментінің мазмұны және міндеттері

Нарықтық экономика және бәсекелестіктің дамуы жағдайларында кәсіпорындардың қаржылық менеджментінің ролі мен міндеттері ең маңызды мәселердің бірі болып отыр. Кәсіпорынның табыстылығы, бәсекелестік жағдайлардағы өміршеңдігі, қаржылық тұрақтылығы мен төлем қабілеттілігі мәселелері қаржы менеджментінің негізгі басқару объектісі болып табылады.
Отандық экономикалық теорияда және тәжірибе жүзінде кәсіпорын қызметін стратегиялық басқару мәселелері әлі де болса жеткіліксіз қарастырылып келеді. Мұның басты себебі – еліміздегі экономикалық бетбұрыстардың басталуына дейін стратегиялық басқару мемлекеттің өз қолында болып келді. Мемлекет өзінің экономикалық саясаты шеңберінде елдің дамуы мен келешегінің стратегиясын қалыптастырып, салалар мен кәсіпорындардың өзекті стратегиялық мақсаттарын анықтап келді. Алайда, нарықтық қатынастардың қалыптасуы және дамуы бәрін де өз орнына қойды. Қазіргі таңда кәсіпорындардың өміршеңдігі, табыстылығы, бәсекелестікке жарамдылығы өз қолдарында, яғни олардың өз қаржылық және шаруашылық жағдайын нығайту кәсіпорынның қаржы менеджментінің стратегиялық міндеті балып табылады.
Жалпылай айтқанда қаржы менеджменті дегеніміз – бұл кәсіпорынның табыс табудың және өндірісті дамытудың стратегиялық мақсаттарын жүзеге асыру үшін қажетті ақша ағындарын қамтамасыз етумен, қаражаттар мен ақша қорларын қалыптастырумен және қолданумен байланысты кәсіпорындардың басқару қызметі болып табылады.
Қаржы менеджментінің қызметтерінің түрлерін келесідей тәртіп бойынша бір жүйеге келтіруге болады:
- жоспарлау – стратегиялық, оперативтік және ағымды қаржылық жоспарлауды, түрлі шараларға сметалар мен бюджеттер құруды қамтиды;
- баға саясатын анықтауға және өнімді сату жоспарын құруға қатысу;
- өзге кәсіпорындармен қосылу немесе бөліну нәтижесінде мүмкін болатын капитал құрылымының өзгеруін бағалау;
- қаржыландыру көздерімен қамтамасыз ету: қысқа және ұзақ мерзімді қаржыландырудың ішкі және сыртқы көздерін іздестіру; олардың оңтайлы құрылымын қалыптастыру;
- қаржы ресурстарын басқару: есеп шоттардағы және кассадағы ақша қаражаттарын басқару; құнды қағаздар қоржынын басқару; қарыз қаражаттарды басқару;
- қаржылық есеп, бақылау және талдау: есеп саясатын қалыптастыру; қаржылық есеп беру түріндегі ақпараттарды өңдеу және пайдаланушыларға ұсыну; қаржылық нәтижелерді талдау және сараптау; есептік көрсеткіштерді жоспарлық және стандарттық көрсеткіштермен салыстыру; кәсіпорын ішіндегі аудит.
Аталған қызметтерді жүзеге асырудың нақты нысандары мен әдістері кәсіпорынның қаржылық саясатымен анықталады. Қаржылық саясат кәсіпорынның өз қызметін жүзеге асыру мақсатында қаржы ресурстарын басқару үшін қолданатын шаралардың жиынтығы болып табылады және келесідей элементтерді қамтиды:
- есеп саясаты;
- несие саясаты;
- инвестициялық саясат;
- ақша ағындарын басқару саясаты;
- шығындарды басқару саясаты;
- дивидендтік саясат.
Есеп саясатын мемлекеттік бухгалтерлік есеп туралы заңнамаға және бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес қалыптастыру қажет. Қазақстан Республикасында бұл тұрғыда негізгі құжат ретінде Қазақстан Республикасы Президентінің Заңдық күші бар «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 1995-жылдық 25-желтоқсанында қабылданған Жарлығы және Бухгалтерлік есеп стандарттары қарастырылады.
Несие саясаты шеңберінде кәсіпорынның айналым қаражаттарымен қамтамасыз етілуі шаралары қарастырылады – меншікті айналым қаражаттарының көлемін және қарыз қаражаттарға мұқтаждылықты анықтау. Ұзақ мерзімді несиелерді тарту қажет болған жағдайларда кәсіпорынның капитал құрылымы және қаржылық тұрақтылығы зерттеледі.
Инвестициялық саясат барысында меншікті және тартылған қаражаттарды тиімді орналастыру шаралары қарастырылады.
Ақша қаражаттарын басқару саясаты кәсіпорынның есеп шоттарындағы қаражаттардық қалдықтарын оңтайландырумен, қаражаттардың есеп шоттарға келіп түсуі және олардың қолданылуы уақыттарының аралығын азайтумен, есеп айырысудың түрлі нысандарын қолданумен, дебиторлық қарызды инкассациялаумен байланысты болады.
Шығындарды басқару саясаты шығындардың барлық элементтері бойынша сметалар (жоспарлар) құру және олардың қолдануды тиімді бақылау арқылы жүзеге асады.
Дивидендтік саясат кәсіпорын иелерінің және акционерлері мен менеджерлерінің мүдделерін бірдей деңгейде қорғауға, сондай-ақ кәсіпорын акцияларының, яғни бизнестің құнын арттыруға арналған. Дивидентік саясаттың келесідей нұсқалары мүмкін:
- дивидендтер табыстан бірқалыпты пайыз ретінде бөлініп отырады. Бұл әдістің артықшылығы – қарапайымдылығы. Кәсіпорын табысы артқан сайын акционерлердің де дивидендтік табыстары арта түседі. Сәйкесінше, табыс төмендеуімен дивидендтер де төмендей бастайды;
- тіркеулі дивидендтік төлемдер саясаты – дивидендтер әрбір акцияға тіркеулі мөлшерде төленеді. Артықшылығы – нарықтық ауытқуларды реттеп отыратын қарапайымдылығы; кемшілігі – кәсіпорын табысы төмендеген жағдайда кәсіпорын табыссыз қалады;
- кепілді минимум және экстра дивидендттік төлемдер саясаты;
- дивидендерді капиталдандыру – дивидендтерді акциялар түрінде төлеу. Мұндай саясат кәсіпорын қаржылық қиындықтарға душар болған жағдайда қолданылады.
Қаржы менеджментінің негізгі міндеті – қаржыны басқарудың кәсіпорынның стратегиялық және ағымды мақсаттарына қол жеткізуге бағытталған тиімді жүйесін қалыптастыру болып табылады. Нақты бір кәсіпорынның қаржыны басқару жүйесі көптеген факторларға байланысты болады: меншіктік нысанына, ұйымдық-құқықтық дәрежесіне, салалық және технологиялық ерекшеліктеріне, капитал көлеміне.
Қаржыны басқару барысында көптеген әдістер қолданылады, солардың ішіндегі негізгілері: болжамдау, жоспарлау, салық менеджменті, сақтандыру және өзін-өзі сақтандыру, несиелеу, баға саясаты және қаржы құралдарын қолдану (лизинг, факторинг).
Кез-келген қаржыны басқару жүйесінің қызмет етуі қолданыстағы заңнамалық актілер мен нормативтік негіздер шеңберінде іске асады. Мұндай құжаттар заңдар мен Президенттің жарлықтарынан бастау алып, әдістемелік нұсқаулармен аяқталады. Сондай-ақ бухгалтерлік есеп берудің қаржылық сипаттағы ақпараттары, тауар және қор биржаларының ақпараттары, несие жүйесінің ақпараттары қолданылады.
Сонымен, кәсіпорынның қаржысын басқару осы саладағы маманнан стратегиялық және ағымды мәселерді шешу үшін терең білімді және жоғары біліктілікті қажет етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Балабанов И.Т., «Основы финансового менеджмента», Москва – 1998
2. Демеуов Б., «Финансовая конкурентоспособность компаний и пути ее повышения», Қаржы-қаражат – Финансы Казахстана, 2004, №4
3. Джумагельдиева Т.А., «Конкуренция: теория и механизмы развития», Алматы – 2003
4. Ковалев В.В., «Финансовый анализ», Москва – 1998
5. Ковалева А.М., «Финансы фирмы», Москва – 2002
6. Колчина Н.В., Поляк Г.Б., «Финансы предприятий», Москва – 2003
7. Романовский М.В., Сабанти Б.М., «Финансы», Москва – 2002
8. Сәрсенбаев А., «Тұтыну тауарлары нарықтарындағы табыстық стратегиялық факторлар», Қаржы-қаражат – Финансы Казахстана, 2004, №4
9. Слепов В.А., «Финансы и цены», Москва – 1999
10. Стоянова Е.С., «Финансовый менеджмент», Москва – 2003
        
        Мамзұны
1. Кәсіпорындағы қаржы менеджментінің бәсекелестік
жағдайдағы маңызы
1.1. Қаржы менеджментінің мазмұны және міндеттері
1.2. Бәсекелестік қабілетті қамтамасыз етудегі
қаржы ... ... ... ... және ... саясаттың
өзара байланысы
2. Кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін талдау
2.1. Кәсіпорынның нарықтағы жағдайды талдауы
2.2. Кәсіпорын өнімінің ... ... ... ... тиімді баға стратегиясын қалыптастыру
3. Қазақстандағы кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетінің мәселелері
3.1. Қазақстандағы бәсекелестіктің негізгі ... ... ... ... жолдары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Кәсіпорындағы қаржы менеджментінің бәсекелестік
жағдайдағы маңызы
1.1. Қаржы менеджментінің мазмұны және міндеттері
Нарықтық экономика және ... ... ... ... менеджментінің ролі мен міндеттері ең маңызды
мәселердің бірі ... ... ... табыстылығы, бәсекелестік
жағдайлардағы өміршеңдігі, қаржылық ... мен ... ... ... ... негізгі басқару объектісі болып табылады.
Отандық экономикалық теорияда және ... ... ... ... ... мәселелері әлі де болса жеткіліксіз ... ... ... ...... ... бетбұрыстардың
басталуына дейін стратегиялық басқару мемлекеттің өз қолында болып келді.
Мемлекет өзінің экономикалық саясаты шеңберінде елдің дамуы мен ... ... ... мен ... ... стратегиялық
мақсаттарын анықтап келді. Алайда, нарықтық қатынастардың қалыптасуы және
дамуы бәрін де өз ... ... ... ... ... өміршеңдігі,
табыстылығы, бәсекелестікке жарамдылығы өз қолдарында, яғни олардың өз
қаржылық және шаруашылық жағдайын нығайту кәсіпорынның ... ... ... балып табылады.
Жалпылай айтқанда қаржы менеджменті дегеніміз – бұл кәсіпорынның табыс
табудың және өндірісті дамытудың стратегиялық ... ... ... ... ақша ... ... етумен, қаражаттар мен ақша қорларын
қалыптастырумен және қолданумен байланысты кәсіпорындардың басқару ... ... ... ... ... ... тәртіп бойынша
бір жүйеге келтіруге болады:
жоспарлау – стратегиялық, оперативтік және ... ... ... ... ... мен ... ... қамтиды;
баға саясатын анықтауға және өнімді сату жоспарын құруға қатысу;
өзге ... ... ... ... нәтижесінде мүмкін болатын
капитал құрылымының өзгеруін бағалау;
қаржыландыру көздерімен қамтамасыз ету: ... және ұзақ ... ішкі және ... ... ... ... оңтайлы
құрылымын қалыптастыру;
қаржы ресурстарын басқару: есеп шоттардағы және кассадағы ақша қаражаттарын
басқару; құнды қағаздар қоржынын ... ... ... ... ... бақылау және талдау: есеп саясатын қалыптастыру; қаржылық
есеп беру түріндегі ақпараттарды өңдеу және ... ... ... талдау және сараптау; есептік көрсеткіштерді жоспарлық
және стандарттық көрсеткіштермен салыстыру; кәсіпорын ішіндегі аудит.
Аталған қызметтерді жүзеге асырудың ... ... мен ... ... ... ... Қаржылық саясат кәсіпорынның
өз қызметін жүзеге асыру мақсатында қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... және келесідей элементтерді
қамтиды:
есеп саясаты;
несие саясаты;
инвестициялық саясат;
ақша ... ... ... басқару саясаты;
дивидендтік саясат.
Есеп саясатын мемлекеттік бухгалтерлік есеп туралы ... ... есеп ... сәйкес қалыптастыру қажет. Қазақстан
Республикасында бұл ... ... ... ... ... ... ... күші бар «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру
туралы» ... ... ... ... және Бухгалтерлік
есеп стандарттары қарастырылады.
Несие саясаты шеңберінде кәсіпорынның айналым қаражаттарымен ... ... ...... ... қаражаттарының көлемін
және қарыз қаражаттарға мұқтаждылықты анықтау. Ұзақ мерзімді несиелерді
тарту қажет ... ... ... капитал құрылымы және қаржылық
тұрақтылығы зерттеледі.
Инвестициялық саясат ... ... және ... ... орналастыру шаралары қарастырылады.
Ақша қаражаттарын басқару саясаты кәсіпорынның есеп ... ... ... ... есеп ... ... және олардың қолданылуы уақыттарының аралығын азайтумен, есеп
айырысудың түрлі нысандарын қолданумен, дебиторлық ... ... ... басқару саясаты шығындардың барлық элементтері ... ... құру және ... ... ... ... арқылы
жүзеге асады.
Дивидендтік саясат кәсіпорын иелерінің және акционерлері ... ... ... ... қорғауға, сондай-ақ кәсіпорын
акцияларының, яғни бизнестің құнын арттыруға арналған. Дивидентік саясаттың
келесідей нұсқалары мүмкін:
дивидендтер табыстан ... ... ... бөлініп отырады. Бұл әдістің
артықшылығы – қарапайымдылығы. Кәсіпорын табысы артқан сайын акционерлердің
де дивидендтік ... арта ... ... ... ... де ... ... дивидендтік төлемдер саясаты – дивидендтер әрбір акцияға тіркеулі
мөлшерде төленеді. Артықшылығы – ... ... ... ... ...... табысы төмендеген жағдайда кәсіпорын
табыссыз қалады;
кепілді минимум және экстра дивидендттік төлемдер саясаты;
дивидендерді капиталдандыру – дивидендтерді акциялар ... ... ... кәсіпорын қаржылық қиындықтарға душар болған жағдайда қолданылады.
Қаржы менеджментінің негізгі міндеті – қаржыны басқарудың ... және ... ... қол ... ... ... ... болып табылады. Нақты бір кәсіпорынның қаржыны басқару
жүйесі көптеген факторларға байланысты болады: меншіктік ... ... ... салалық және технологиялық ерекшеліктеріне, капитал
көлеміне.
Қаржыны басқару барысында көптеген әдістер ... ... ... ... ... ... менеджменті, сақтандыру
және өзін-өзі сақтандыру, несиелеу, баға ... және ... ... ... факторинг).
Кез-келген қаржыны басқару жүйесінің ... етуі ... ... мен ... негіздер шеңберінде іске асады. Мұндай
құжаттар заңдар мен Президенттің жарлықтарынан бастау ... ... ... ... ... есеп ... ... ақпараттары, тауар және қор биржаларының ақпараттары, несие
жүйесінің ақпараттары қолданылады.
Сонымен, ... ... ... осы ... маманнан
стратегиялық және ағымды мәселерді шешу үшін терең білімді және ... ... ... ... ... ... ... менеджментінің ролі
Бүгінгі таңда әлемдік жетекші компаниялардың іскерлік стратегиясы
бәсекелестік артықшылықтарға қол жеткізуге ... ... ... ... ұзақ ... ... ... анықтау
және жүзеге асыру арқылы өз мақсаттарына жетуге бағытталған қорытынды
жоспар ... ... ... ... ... саны ... әрбір компанияда алуан түрлі болуы мүмкін. Олар бір-бірімен
тығыз байланысты, бірін-бірі толықтырып отырады, сондықтан да ... ... ... мақсаттардың толық ... ... ... Қаржы
менеджментінің мақсаттарын келесідей тәртіп бойынша саралауға болады:
қаржылық дағдарысты немесе қолайсыз жағдайларды ... және ... ... ... арттыру;
бәсекелестермен күресте жетекші орынға ие болу (қаржыгерлердің көзқарастары
бойынша бәсекелестік ... ... ... яғни ... ... табыстың мөлшерімен, сипатталады);
кәсіпорын құнын барынша арттыру.
Қаржы менеджменті бәсекелестік ... ... ролі ... барысын
тиімді ұйымдастырумен және оны қажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету,
осы процесстерді ... ... ... ... ... Нарықтағы үлкен
сұраныстарға ие болып жүрген тауарларды немесе әлі нарыққа ... ... ... ... ... ... салу кәсіпорынның табыс
көздерін арттыруға септігін тигізеді.
Кәсіпорынның өндіретін тауары, көрсететін қызметі ... ... ... ... және ... ... қызметтің табысына едәуір
ықпал етеді. Тауар имиджі жөнінде ... ... оның ... тенденция
түрінде және маңызды түрінде болады. Көрсетілген барлық ... ... ... әсер ... ... ... идентификациялау қаржы менеджментінің басты міндеті ... ... ... ... ... ... әр ... бағаланады және алуан түрде әр түрлі салалардағы
тұтынушыларға әсер етеді.
Жалпы ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен тауардың сапасына, содан ... ... мен ... ... аударатынын ескерген жөн. Ал тауардың
бағасы тұтынушының санасында ... ... ... ... ... ... бағасы төмен, сапасыз өнім оларды аз
қызықтырады. Тауардың дизайні мен сервистік қызмет ... ... ... ... ие, ... ... ... артықшылықтарды
жеңіп алуда бұл параметрлер де өзінің маңызды ролін ойнайтыны ... ... ... ... тауар сапасының жанама түрде
нарықтық үлестің ұлғаюымен ... ол ... ... өткізілетін өнім
сапасының артуымен байланысты. Инновациялық және тұтынушыға жақындық, оның
көңілін таба білу секілді ... ... ... ... ... ... ... тұрақты нарықтық табысты қамтамасыз ету үшін
тауардың сапасына ... ... ... және ... тауар сапасын басқару менеджментінің жүйесіне енгізу керек.
Сондай-ақ, қаржы менеджерлері бәсекелестермен күрес барысында мынаны
ескерген ... ... ... ... ... ... тек аз ғана ... жоғары сапалы тауарларды өндіруге
жеткілікті қаржы ... ... ... да, осы ... саладағы тауарды әртараптандыру (диверсификациялау) стратегиясын
қолдану көптеген мәселелерді шешеді.
Сонымен, ... ... ... ... мақсаты түптеп
келгенде тек қана табыс табумен ғана ... ... ... қатар
нарықтағы өз орнын, бәсекелестік қабілетін қамтамасыз етумен анықталады.
Бұл, өз кезегінде, кәсіпорынның жарқын болашағының іргетасы болып ... ... ... және маркетингтік саясаттың
өзара байланысы
Кәсіпорынның қаржы менеджменті мен маркетингтік саясатының бәсекелестік
ортадағы алатын орны ерекше. Бағалық ... ... ... ... ... бір сегменттеріне дұрыс икемделу, тауарды өткізу бойынша
ұдайы күш ... ... ... жіті ... және ... ... ... уақтылы түзету кәсіпорынның қаржылық табыстарға
жетуігің маңызды элементтері болып табылады. Осы ... ... ... маркетингтік қызметтің бір-бірімен тығыз байланысы көрініс табады.
Бағалық және ... да ... ... ... үшін ... ... кезекте оның өніміне деген сұраныс туралы ақпараттар қажет. Мұндай
ақпараттарға қол жеткізуге, олардың ... үшін ... ... ... ... ... ... көз жеткізуге болады.
Маркетингтік зерттеулер нәтижесінде алынған ақпараттар ... ... және ... ... нұсқаларын қалыптастырып, салыстырып, қажетті
қаржылық, дәлірек айтқанда инвестициялық, ... ... ... ... ... ... ... баға қалыптасудың негізгі екі
кезеңін бөліп көрсетеді:
Базалық бағаны ... яғни ... ... бағаларынсыз,
тасымалдау, сақтандыру, сервистік компоненттерді есепке алмай баға орнату.
Жоғарыда келтірілген компоненттерді, ... ... ... ... баға ... ... анықтаудың тәжірибеде бірнеше әдістері қалыптасқан. Бұл
әдістерді жеке-жеке немесе бірімен байланыстыра отырып қолдануға болады:
толық ... ... ... ... ... қысқартылған шығындар негізінде анықтау;
тікелей шығындар әдісі және маржиналды шығындар әдісі;
инвестициялардың рентабельділік (табыстылық) әдісі;
маркетингтік немесе нарықтық бағалау әдістері.
Баға қалыптасуының ... ... ... ... мақсаттарына жетудің негізгі құралы ... ... ... ... ... ... ... түрлері маркетингтік саясаттың
элементтері болып табылады?
Әрине, маркетингтік саясаттың ... ... ... ... ... ... табуын көздейді. Жаңа тауарлардың нарықта ... ... ... ету үшін ... баға түрлері белгіленеді:
Жоғары бағалар, яғни жаңа немесе жетілдірілген тауардың ... ... ... жоғары бағалар белгіленеді. Бұл ... ... осы ... аталған тауарды ... ... ... ... ... ғана ... ... енгізу үшін қолданылатын бағалар, яғни ... ... ... осы ... ... бағасынан біршама төмен
бағалар орнатады.
«Психологиялық» бағалар – қандай да бір ... ... ... ... ... (мысалға, 199 теңге немесе 1999 теңге секілді бағалар).
Мұндай бағалар ... ... ... ... ... төмен
көрсетіп, психологиялық әсер қалдырады.
Нарықтағы немесе саладағы жетекші ... ...... ... ... осы саладағы жетекші орындағы компанияның тауарларына
деген бағамен сәйкес белгіленеді.
Өндіріс шығындарын өтеу бағалары, яғни жаңа ... ... оны ... ... ... және ... немесе саладағы табыстың орташа
мөлшерін ескере ... ... ... яғни ... да бір ... қайталанбас қасиеттері бар
өте жоғары сапалы тауарларға қолданылатын бағалар.
Нарыққа жаңадан енгізілетін тауарлармен қатар, кәсіпорындар ... ... ... бағаларын да тиісінше қалыптастырып
отырады. Қалыптасып үлгерген және ... ұзақ ... ... ... үшін ... ... ... Бұл бағаларды тиімді ... ... ... ... ... ... мен қызметтердің ауытқымалы төмендеу ... ... ... ... пен ... ... ... байланысты орнатылады және
нарық осы тауарлармен толған сайын біртіндеп төмендей бастайды.
Ұзақ мерзімді бағалар ұзақ уақыт бойында өзгерістерге бой алдыра ... ... ... ... Мұндай бағалар бір тауарға
тұтынушылардың түрлі категорияларына (нарық сегменттеріне) қарай әр ... ... ... яғни ... ... пен ... өзгерістеріне жылдам
икемделетін бағалар.
Артықшылықты бағалар нарықта жетекші орын ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Бұл жағдайда
кәсіпорын тауар ... ... ... және сатылым шығындарын үнемдеу
арқылы жалпы өндірістік шығындарды азайта алады.
Өндірістен шығып қалған, ... ... ... ... бағалар.
Нарықтағы басқа кәсіпорындармен салыстырғанда ... ... ... ... бір ... ... кәсіпорындардың арнайы тауарларына
немесе тауарлардың белгілі бір топтарына ... ... ... ... ... менеджерлері
жоғарыда келтірілген тауар бағаларының қайсысын таңдау керектігі және баға
қалыптасуының қандай саясатын қолдану туралы шешімдер қабылдауы ... ... ... ... көптеген факторларға байланысты. Мұндай
факторларға кәсіпорынның ... ... өз ... ұстап тұрған
үлесі, жаңа тауарды нарыққа енгізу жылдамдығы, жұмсалған ... ... ... ... бәсекелестік күрестің қатаңдығы
және т.с.с.
2. Кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін талдау
2.1. Кәсіпорынның ... ... ... ... да бір нарықта немесе салада болмасын, ... ... ... ... тек өзінің қаржылық жағдайын
бағалап қана қоюмен шектелмейді. ... ... ... ... осы ... ... ... қызмет етуде, тұтынушылардың көңілін жаулап
алуға тырысуда екенін қаржы менеджерлері әсте ... ... ... ... пен ... қатынасы (нарық конъюнктурасы),
тұтынушылардың талғамы, кәсіпорынның өндірістік ... – міне осы ... ... ... ... білу ... ... нақты жағдайын анықтап береді.
Маркетингтік зерттеулердің маңызды көрсеткіштері – бұл ... ... мен ... ... ... ... мысалдың көмегімен сұраныс көлемінің (С) сатылым бағасынан ... ... ... ... сызып құрастыралық (2.1-сурет).
1.1-суреттен көріп отырғанымыздай, тауардың әрбір данасының бағасы 800
теңге болғанда тауардың тек 100 ... ғана өз ... ... Ал енді
тауар бағасын 600 теңгеге ... ... ... 200 ... ... Ал енді осы ... кім ... тиіс ... ... Сол себепті нарықты талдау барысы ұсыныс қисығын құрастырмайынша
мүмкін емес (1.2-сурет).
Ұсыныс қисығы тауар өндірушінің неше тауарды және ... ... ... екенін көрсетеді. 1.2-суреттен көріп отырғанымыздай, 100 теңгелік
баға бойынша өндіруші ... тек 100 ... ғана ... 400 ... – 300 дана, ал 800 теңгелік баға ... – 500 дана ... Бұл ... де ... ... ... өйткені неғұрлым жоғары баға
өндірушіні тауар өндірісін арттыруға итермелейді.
Сонымен, біздің қолымызда тұтынушылар мен ... ... ... екі ... бар. Әрине, бұл жағдайда ең оңтайлы ... ... пен ... ... ... Бұл тепе-теңдік сұраныс
және ұсыныс қисықтарының қиылысына тең болады (2.3-сурет).
2.3-суреттен байқайтынымыз, сұраныс пен ұсыныс қисықтары О ... ... пен ... ... нүктесіне тауардың бір данасы
400 теңге болатын баға сәйкес келеді. Мұндай баға тепе-теңдік бағасы ... ... ... ... ... ... ... тұтынушының сұранысын тиімді жағдайға жеткізеді, яғни
оған тауардың қандай көлемін ол тұтына ... ... ... ... ... ... өндірушіге қандай көлемде тауар өндіріп, нарыққа
жеткізу керек екендігі туралы мәлімет береді;
тепе-теңдік бағасы өндірушілер мен ... ... ... тепе-теңдік бағасының өзгеруі оларға өндірісті (тұтынысты)
арттыруға (азайтуға) белгі ... ... ... ... ... іздестіруге ынталандырады.
Сонымен, тепе-теңдік бағасы өндірісті автоматты түрде реттеу тұрғысында
сәтті ... ... ... және жеке ... ... ... ... артуы нәтижесінде Қазақстандық нарық қазіргі
таңда сұраныс қисығының жоғары жылжуымен сипатталады. Сәйкесінше, ... ... да өсе ... қисығының жоғары жылжуына сонымен қатар баға ... ... ... да ... ... Мысалға, қандай да бір тауардың
бағасы өседі деп күтілетін болса, ... осы ... ... ұсыныстың да
өсуін көреміз. Сұраныс қисығының жағдайына әсер етуші басқа да факторларды
атап кетуге ... ... ... ... ... ... өзгеруі, саяси және табиғи сілкіністер және ... ... ... ... ... ... алады? Бұл сұраққа
жауап бере отырып, экономикалық теория келесі қағидаларға сүйенеді:
Тұтынушы өзінің шектеулі ... ... ... игілікке, яғни субъективті пайдалылыққа қол ... ... ... деп бұл ... әрбір тұтынушының нақты бір
тауарға деген өзінің ішкі ... ... ... ... сіздің
қолыңызда бар ескі тарихи дүние сізге ешқандай қажеті жоқ ... ... ... ... ... зерттеушілерге бұл аса бағалы зат болып
табылады, немесе, сіздің сәбиіңіз үшін ойыншық немесе ... ... ... ... ... ... келеді.
Тауардың субъективті пайдалылығы тауардың әрбір ... ... ... азая ... ... ... тауардың жалпы пайдалылығы баяу қарқынмен
өседі. Тауардың ... ... ... ... ... субъективті
пайдалылықтың жалпы өсімі шекті пайдалылық деп аталады.
Кез-келген тауардың алғашқы данасын тұтынған кезде әдетте ... ... ... Алайда, осы тауардың келесі әрбір данасын ... бұл ... ... қажеттілік төмендей береді, яғни тұтынудың жалпы
пайдалылығы баяу ... көше ... Бұл ... ... түсіндіріп көрсетелік.
2.1-кесте
Шекті пайдалылықтың төмендеуі
|Тұтынылатын тауардың|Жалпы пайдалылық, өсіңкі|Шекті пайдалылық, ... ... ... бірлік |нәтижемен, теңге | |
|1 |2 |3 |
|0 |0 |400 – 0 = 400 |
|1 |400 |700 – 400 = 300 |
|2 |700 |900 – 700 = 200 |
|3 |900 |1000 – 900 = 100 |
|4 |1000 |1000 – 1000 = 0 |
|5 |1000 |– ... ... ... ... ... ... саны
берілген. Екінші баған тауардың жалпы пайдалылығы артатынын, бірақ біртін-
біртін баяу қарқынмен артатынын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... – егер ... үшін тауар сатып алар
кездегі ... ... 400 ... болса, тауардың бір данасына қол
жеткізгеннен кейін оның шекті пайдалылығы 300 ... ... ... ... ... ... тұтынған сайын оның шекті пайдалылығы төмендей
береді.
2.2. Кәсіпорын өнімінің бәсекелестік ... ... үшін ... ... нені ... ... негізгі принципі: «Ешкім тауарды немесе қызметті сатып алмайды –
кез-келген тұтынушы тауардың пайдалылығын ... ... ... ... ... өзіне қажет тауарды сатып алу үшін әр түрлі жағдайларға тап
болады. Ол әрбір жағдайды, ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін нұсқаны таңдап алады. Тұтынушының
таңдауын шектейтін негізгі жағдай – оның табысы. Тұтынушы өзінің шектеулі
табысын ... ... ... ... ... ... яғни өз табысын
барынша тиімді жұмсауға тырысады.
Тұтынушының таңдауы әр уақытта оның бюджетімен және тауардың ... ... ... яғни ... ... сай ... мына қатынаспен сипатталады:
(2.1)
мұнда МПА және МПБ – сәйкесінше А және Б ... ... ... БА және ББ – ... А және Б тауарларының бағасы.
Тұтынушы шекті пайдалылықтың бағаға қатынасы тең ... ... ... ... ... барынша арттырады. Тауардың сапасы – бұл
оның жеке және өндірістік мұқтаждықтарды ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі
бойынша тұтынушылар үшін олардың тауардың ... ... ... ... және төменгі шектері болады. Төменгі шектен төмен баға ... ... ... ал ... шектен асқан баға - өте ... ... ... ... ... ... мен ... төменде келтірілген
баға қалыптасуының параметрлік әдістері бойынша анықталады.
Салмақты баға әдісі. Бұл әдіс ... баға ... ... ... ... ... арқылы есептеледі (қуаты, өнімділігі ... ... ... ... ... ... Бб – базалық өнімнің бағасы; Бж – жаңа өнімнің бағасы; Пб ... ... ... параметрінің мәні; Пж – жаңа ... ... ... ... Бұл әдіс тұтынушы үшін ... ... ... ... ... Сапа ... ... эстетикалық және басқалар жатады. Есептеу үшін келесі формула
қолданылады:
(2.3)
мұнда бб және бж – ... ... және жаңа өнім ... ... негізделген әдіс, яғни бағаның тауар сапасы
параметрлері ... ... ... ... анықтау болып табылады.
Параметрлік әдістердің көмегімен жаңа тауарлардың бағасын анықтап қана
қоймай, сонымен қатар тауардың бәсекелестік қабілетін бағалауға да ... ... ... ... ... ... ... техникалық құралдың A үлгісін өндірумен ... ... ... ... кәсіпорындар B, C және D ... ... Осы ... А ... ... ... ... үлгілерінің
техникалық көрсеткіштері 2.2-кестеде берілген.
2.2-кестеде
Тауар үлгілерінің бәсекелестікқабілетін бағалау
|Үлгілер ... ... ... ... баға |
| ... |ң | ... ... |
| ... |қауіп-сіздіг| | ... |
| | |і | | | ... |20 |20 |20 |40 |100 ... | | | | | |
|% | | | | | |
|A ... |4 |4 |4 |4 |4,0 |
|B ... |4 |3 |3 |3 |3,2 |
|C ... |5 |5 |4 |4 |4,4 |
|D ... |3 |4 |3 |4 |3,6 ... ... A ... – 450 мың ... B – 400 мың ... C-
600 мың теңге, D – 500 мың теңге.
Тауар сапасының (бір ... ... ... А ... ... В ... ... 125 мың теңге, С үлгісінің сапасы 136,4
мың теңге, D үлгісінің сапасы – 138,9 мың теңге деп бағаланады.
Сонымен, аталған ... А ... баға және сапа ... ... ... ең ... деп ... енді өндірушінің қандай мақсатты көздейтінін қарастыралық. Тауар
өндіруші кәсіпорын алатын табысын барынша арттыруға ұмтылады, яғни ... ... сома мен оны ... ... ... ... ... беруін мақсат етеді. Демек, өндіріс көлемі туралы ... ... ... барынша үлкен табыс алып келетін өндіріс көлемін таңдай
білуі қажет.
Осылайша біз түрлі бағалар мен өндіріс көлемдерін ... ... ... ... ... ... ... барысына да жеттік.
Әрине, әрбір ... ... өнім тек ... ... ... ... қоймай, сонымен қатар шығындардың да өсуін талап етеді. Басқаша
айтсақ, ... ... ... ... жалпы сатылым сомасын белгілі ... ... ... ... ... ... жалпы шығындардың шамасын
да арттырады.
Сонымен ең негізгі сұрақ: табысты барынша арттыру үшін ... ... ... ... және оны ... бағамен сату керек? Бұл үшін
табысты сатылымнан түскен соманың шамасы жалпы шығындардың сомасынан артық
болады деп ... ... үшін ... ... ... ең тиімді сатылым көлемі әрқайсысының бағасы 840 теңгеден ... өнім ... ... ... ... ... ... нұсқалар
кәсіпорынға мұншалық жоғары табыс (1040 теңге) алып келмейді.
Шекті пайдалылық теориясының негізіне ... ... ... ... ... (6-баған) шекті шығындармен (7-баған) салыстырып көрелік.
Өндіріс көлемі ұлғайған сайын сатылым көлемі шекті ... ... ... өндірісті және сатылым көлемін ... ... ... ... ... беруге болады. Шекті шығындар шекті сатылым көлемінен
басым бола ... ... ... ... ... ... тура келеді.
2.3-кестеге байыппен қарасаңыз, шекті шығындар азайған ... ... ... ... ... ... ... арта бастаған сәтте де табыс біршама
уақыт, яғни шекті шығындар шекті ... ... ... ... ... береді. Тек соңғы жағдай орындалған жағдайда ғана табыс тауардың әрбір
келесі данасын өндірген сайын төмендей бастайды.
Сонымен, кәсіпорынға барынша үлкен ... ... ... ... ... ... ... болғанда немесе тең болған жағдайдағы өндіріс көлемі
қамтамасыз етеді. Бұл нұсқа өндірушіге ең ... ... ... ... ... табыс алып келеді. Осы ережемен ... ... ... ... ... деп әрқайсысы 840 теңгеден 6 ... ... ... ... ... сома-сы мен шекті шығын-дардың айырмасы|
| | ... ... | ... | |
| ... ... ... |
| ... |жағдайды |ассортимен-тіне |
| ... баға ... ... баға |
| ... | ... ... іздестіру |Кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... сай баға |
|тұтынушылар | | | ... ... ... ену және ... ... төмен | ... сай ... ... | ... ... | |
|тұтынушылар | | | ... үшін ... ... ... |«Комплект» баға |
|шығындар жұмсайтын | ... ... ... | | | ... бір ... ... ... ... ... Әсер ... кейбірлері (іздестіру шығындары, тауардың пайдалылығын бағалау
ерекшеліктері) бір мезгілде пайда болуы мүмкін, сол ... ... ... ... ... ... қолдана алады.
Баға стратегиясын таңдау, сонымен қатар, заңнамалық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға немесе
нарықтағы ақпараттардан бейхабар тұтынушыларға қарсы бағалық қасақана
заңсыз әрекеттерді болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... ... Бұл заңдар, әдетте, бәсекелестер
арасындағы қақтығыстарға және тұтынушыларды кемсіту ... ... ... ... ... ... баға ... нақты нұсқалары да
белгіленген. Сонымен қатар, ешқандай баға стратегиясы бәсеклестіктің ... ... ... ... ... мәселелері
3.1. Қазақстандағы бәсекелестіктің негізгі нысандары
Елімізде нарықтық ... ... ... ... ... да ... болып отыр. Кәсіпорындар арасындағы
нарықтағы бәсекелестіктің түрлі нысандары да ... ... ... ... ... баға ... және т.с.с.
Бәсекелстік нысандарының арасындағы ең кеңінен және, әрине, ... ... – бұл баға ... – бұл ... ... ... алар кезіндегі ең бірінші ... ... ... те ... Тұтынушы ең алдымен тауардың бағасын,
содан кейін оның ... ... ... ... назар аударады. Сол себепті тауар өндірушілер бәсекелестік
күресте оң ... ... жету ... ... баға ... ... бөледі.
Қазақстандағы баға бәсекелестігінің мысалы ретінде ұялы ... ... баға ... ... болады. Әрбір
компанияның өз өнімінің бағасы соғылған қоңыраудың түріне және ... ... ұялы ... нарығындағы
компаниялардың баға саясаты
теңге
|Сыртқа соғылған |K-Cell |K-Mobile |Beeline |Dalacom ... | | | | |
| |30 |1 |10 |1 |1 |1 ... |
| ... |
| |д | |д | |д | | ... ... ұялы |20,8 |41,6 |7,0 |42,0 |0,64 |38,0 |3,0 ... | | | | | | | ... телефонға |26,0 |52,0 |– |40,0 |0,70 |42,0 |22,5* ... ... ұялы |26,0 |52,0 |– |40,0 |0,70 |42,0 |45,0 ... | | | | | | | |
* ... ... ... ... орнатылған қалалар мен елді
мекендер үшін ғана.
3.1-кестеден байқап ... ең ... ... ... өз ... ішінде орнатылған, сонымен қатар қалалық
телефондарға ... соғу ... да ... ... баға ... ... Дегенмен, өзге компаниялардың бәсекелестік саясаты
басқа көрсеткіштер бойынша өзіндік ... бар. ... ... барлық телефондарға соғылатын қоңыраулар үшін секундтық тарифтік
бағалар орнатқан, ал «K-Cell» компаниясы ... ... ... ... ... ... уақыттарда байланыс бағасының 75%-ға
дейін төмендетілуі және т.с.с.).
Ұялы ... ... баға ... ... ... ... ... алып келді. Алғашқы кездері ұялы байланыс
нарығында монополистік үстемдік ... ... ... ... үшін
тұтынушылар тіпті қабылданған қоңыраулар үшін де есеп айырысатын, ал ... ... сол ... бір АҚШ долларынан асатын.
Баға бәсекелестігінің нысаны ... ... ... ... ... дискриминация бір тауарға, өндіріс ... ... әр ... ... үшін ... бағалар орнатумен
сипатталады. Бұл нарықты тұтынушылардың категориясына ... ... ... алу ... ... бөлу арқылы жүзеге асады. Тұтынушылардың
түрлі категорияларына қарай әр ... баға ... ... өндірушілер
жалпы табысты арттыруға мүмкіндік алады, себебі тауар қымбат және арзан
нарықтарда ... ал ... ... ... ... бірдей. Бағалық
дискриминация саясатының мысалы ретінде «Қазақтелеком» АҚ баға саясатын
келтіруге болады (3.2-кесте).
3.2-кесте
«Қазақтелеком» АҚ ... ... ... ... коэффициенттері
|№ |Жұмыс уақытының |Жеке тұлғалар |Заңды тұлғалар |Мемлекеттік |
| ... ... ... ... үшін ... және мейрам күндері |
|1 ... |0.85 |0.75 |0.75 |
|2 ... |0.40 |0.75 |0.75 |
|3 ... |0.75 |0.75 |0.75 ... күндері |
|1 ... |0.95 |0.75 |0.75 |
|2 ... |0.40 |0.75 |0.75 ... ... АҚ ... ... ... қызметтеріне
тұтынушылардың категорияларына қарай әр түрлі тарифтер орнатқанын көреміз.
Тарифтер апта күніне және тәулік мерзіміне қарай бөлінеді: түнгі ... ... ... ең ... ... Сонымен қатар, компанияның қызметі ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелер
мен заңды тұлғаларға байланыс ... жеке ... ... ... ... ... дамуы бүгінде бәсекелестіктің
дамуына тікелей әсерін тигізуде. Сонымен ... ... ... келе ... ... принципі: «жаңа тауарлардан, жаңа
технологиялардан, жабдықтаудың жаңа ... ... ... ... ... ... Қазіргі таңдағы кәсіпорын басшылары мен жеке
кәсіпкерлердің ... ... - ... жабдықтаудың жаңа көздерін табу,
жаңа нарықтарды игеру немесе өз саласын ... ... ... ... ... немесе ескі тауарды жетілдіру үшін қолданыста ... табу және ... ... даму ... ... ... ... етеді. Осы жағдайда ғана бәсекелестіктің
динамикалық, кәсіпкерлік бейнесі нарықта жаңа тауарлардың, өндірісте жаңа
технологиялардың ... ... ... ... ... ... ... тауарларды іздестіруге
түсуі нәтижесінде еліміздегі нарықтық қатынастардың ... тағы да ... ... ... ... ... бәсекелестіктің тағы бір
нысаны - өнім бәсекелестігі ... Өнім ... ...
кәсіпорындардың өз өнімін жетілдіруге және сол ... ... ... ... ... ... ... алуға
бағытталған атсалысы болып табылады. Тұтынушылардың ... ету ... ... яғни ... ... тағы да ... параметрлеріне қарай тауардың алуан түрін ұсыну
арқылы ... ... ... ... ... ауыртпалығын ғылыми
зерттеулер мен жобалар саласына ... ... ... ... пен ... ... базасы жылдам қарқынмен
жаңалануда, өндірілетін өнімдер тоқтаусыз жетілдірілуде, тауар ... жыл ... ... мен ... үшін тауар мен
технологиялардың бағасы емес, оның сапасы мен сенімділігі басты ... ... Осы ... ... бәсекелестік күрестегі
әрекеттері ескі тауарлар нарығын жаулап алып, бәсекелестерді ығыстыру ... жаңа ... ... ... ... ... Жаңа ... әлі нарыққа түспеген жаңа тауарлар немесе жетілдірілген ескі
тауарлар ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік қабілетін
арттыру жолдары
Бәсекелестік артықшылықты жаулап алу және оны сақтау қәсіпорындарды
стратегиялық басқарудың шешуші қызметі ... ... ... ... дамуымен бұл қызметтің ролі мен маңыздылығы артып келеді.
Бәсекелестер алдындағы артықшылық негізінен алғанда ... ... ... болады. Сол себепті кәсіпорын қызметіне жаңа
техникалық және ... ... ... ... ажырамас
құрамдас бөлігі болып табылады.
Кәсіпорындардың дамуындағы қиындықтар, ... ... ... ... сипатталады. Барлық экономикалық және заңды
тұрғыдан мүмкін болатын қаржы көздерінің арасында ... ... ... ... Кәсіпорынның ішкі қаражат көздері, яғни ... ... ... қаражаттары қажетті инвестициялық мүдделерді
жүзеге асыруға ... Таза ... ... иелері арасында бөлінуге
түссе, амортизация қорлары істен шыққан құралдарды алмастыруға ғана жетеді,
ал алдыңғы технологиялы жаңа ... ... үшін ... ... ... қаражаттарды кеңінен қолдану бірқатар факторлардың әсерінің
нәтижесі деп қарастыруға болады:
өндірістік қатынастар жүйесі – экономикалық қатынастардың ... ... ... оның тек ... ... болып табылады, ал ... ... ... ету ... ... ... ... болып табылатын және экономиканы
ұйымдастырудың экономикалық принциптерімен негізделетін ... ... ... айналымының заңдылығы, нақты капиталдың қызмет етуі;
экономикалық тәуелсіз шаруашылық субъектілерінің қызмет етуі.
Отандық кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетін арттыру кәсіпорындардың
өз тарапынан және, ең ... ... ... бірқатар шараларды қажет
етеді. Қазіргі таңда кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетін арттыруға бөгет
болып тұрған бірқатар ішкі және ... ... ... ... ... ... келмейтін отандық
кәсіпорындарға ... ... ... ... ... кезекте,
бұл жерде ішкі нарықтың дамуына себеп ... және ... ... ... ... мүдделерін қорғайтын мемлекеттік
нормативтік құжаттардың, территориялық ... баж ... ... ... ... ... ... болады.
Отандық тауарларды қорғаудың протекционистік шаралары микродеңгейдегі
жағдайдың жақсаруына дейін ... ... ... ... ... ... сауданы ырықтандырудан және ішкі нарықтың толық ашықтығынан қолайлырақ
болып келеді, өйткені бұл ... ... ... ... қалуға,
өндірістік құралдарға салмақ түсірмеу мәселелерін шешуге және ... ... ... ... ... ... тигізеді. Алайда,
бұл жерде кәсіпорындардың, сондай-ақ ... ... ... ... ... ету процессін тежеп тұрған кемшіліктер
жеткілікті.
Екіншіден, технологилық жағынан артта қалғандық. Өнеркәсіп саласындағы
көптеген кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... байланысты өндірістік құралдарды түбегейлі қайта құруға
және жаңаландыруға ... ... ... Осы ... ... ... өндірістік құралдары техникалық деңгейі бойынша алдыңғы
қатардағы мемлекеттердің ... тым ... ... ... ... менеджерлерінің, маркетингтік мамандардың, брокерлер
мен дилерлердің жетіспушілігі. Елімізде қаржы ... ... ... ... ... қызмет етуде, қаржы нарығының кәсіпқой қатысушылары да
баршылық, қаржы ... да ... бар. ... қаржы активтерімен
(бірінші кезекте фьючерстермен және опциондармен) сауда жасау әрекеттері,
өкінішке орай, дамыған ... ... ... ... ... қағаздар нарығының бәсекелестік қабілеті. Барлық
елдерде қор нарығы жаңа ... атап ... ... ... ... ... Бұл ... қор нарықтарын өзінің
ішкі құрылымын болып жатқан өзгерістерге икемдеуге итермелейді. ... ... ... ... және технологиялық дамытуға ауқымды
инвестициялық бағдарламалар қажет, ал бұл өз, кезегінде, ірі ... ... ... ... ... факторлар, сонымен қатар отандық кәсіпорындардың
бәсекелестік ... ... ... ... ... ... жалпы экономикамыздың бәсекелестік қабілетін
арттыруға септігін тигізетіні сөзсіз.
Қорытынды
Жалпылай айтқанда қаржы менеджменті дегеніміз – бұл ... ... және ... ... ... ... жүзеге асыру үшін
қажетті ақша ағындарын қамтамасыз етумен, қаражаттар мен ақша қорларын
қалыптастырумен және қолданумен ... ... ... қызметі
болып табылады.
Қаржы менеджментінің негізгі міндеті – қаржыны басқарудың кәсіпорынның
стратегиялық және ағымды мақсаттарына қол ... ... ... ... ... табылады. Нақты бір кәсіпорынның қаржыны басқару
жүйесі көптеген факторларға байланысты болады: меншіктік нысанына, ... ... ... және ... ерекшеліктеріне, капитал
көлеміне.
Бүгінгі таңда әлемдік жетекші ... ... ... ... қол жеткізуге бағытталған. Демек, стратегия
дегенімізді нарықтағы ұзақ мерзімді ... ... ... ... асыру арқылы өз мақсаттарына жетуге бағытталған қорытынды
жоспар ретінде қарастыруға болады. ... ... саны ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Олар бір-бірімен
тығыз байланысты, бірін-бірі толықтырып отырады, сондықтан да ... ... ... мақсаттардың толық кешені ... ... ... ... ... тәртіп бойынша саралауға болады:
қаржылық дағдарысты немесе қолайсыз жағдайларды ... және ... ... ... ... ... ... орынға ие болу (қаржыгерлердің көзқарастары
бойынша бәсекелестік ... ... ... яғни ... ... ... мөлшерімен, сипатталады);
кәсіпорын құнын барынша арттыру.
Қаржы менеджменті бәсекелестік ортадағы ортадағы ролі өндіріс барысын
тиімді ұйымдастырумен және оны қажетті ... ... ... ... ... үнемі бақылап отырудан көрініс табады. Нарықтағы үлкен
сұраныстарға ие болып жүрген ... ... әлі ... ... ... ... ... өндіруге инвестициялар салу кәсіпорынның табыс
көздерін арттыруға септігін тигізеді.
Кәсіпорынның қаржы менеджменті мен маркетингтік саясатының бәсекелестік
ортадағы ... орны ... ... ... ... ... білу,
нарықтың белгілі бір сегменттеріне дұрыс икемделу, тауарды өткізу ... күш ... ... ... жіті қадағалау және бақылау, сондай-ақ
маркетингтік саясатты ... ... ... ... ... ... элементтері болып табылады. Осы орайда қаржы менеджменті
мен маркетингтік қызметтің ... ... ... ... ... ... да бір ... немесе салада болмасын, оның
өміршеңдігін, бәсекелестік қабілетіе тек өзінің қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... нарықта осы тектес тауар
өндіруші кәсіпорындар қызмет ... ... ... ... алуға
тырысуда екенін қаржы менеджерлері әсте естен шығармаса керек. Нарықтағы
сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... қуаты – міне осы аталған көрсеткіштердің
тиімді қатынасын ... білу ... ... ... ... анықтап береді.
Маркетингтік зерттеулердің маңызды көрсеткіштері – бұл тауардың сұраныс
қисығы мен ... ... ... ... кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетін арттыру кәсіпорындардың
өз тарапынан және, ең алдымен, мемлекет тарапынан бірқатар ... ... ... ... ... бәсекелестік қабілетін арттыруға бөгет
болып тұрған бірқатар ішкі және сыртқы факторларды қарастыралық.
Біріншіден, дамыған ... ... ... отандық
кәсіпорындарға мемлекеттік тарапынан көрсетілетін қолдау. Бірінші кезекте,
бұл жерде ішкі нарықтың ... ... ... және ... тауар
өндірушілердің халықаралық деңгейде мүдделерін қорғайтын ... ... ... ... баж ... мен
жеңілдіктерді керек кезінде қабылдануы түсінуге болады.
Екіншіден, ... ... ... ... ... саласындағы
көптеген кәсіпорындар негізгі құралдардың жоғарғы деңгейдегі табиғи ... ... ... ... ... ... қайта құруға
және жаңаландыруға мұқтаж болып отыр.
Үшіншіден, қаржы менеджерлерінің, маркетингтік мамандардың, брокерлер
мен ... ... ... ... ... ... және ... сауда жасау әрекеттері, өкінішке орай,
дамыған ... ... ... ... құнды қағаздар нарығының бәсекелестік қабілеті. Барлық
елдерде қор нарығы жаңа ... атап ... ... ... ... қақтығысуда. Бұл қысым қор нарықтарын өзінің
ішкі құрылымын болып ... ... ... ... ... нарықты барынша икемдеуге және технологиялық дамытуға ауқымды
инвестициялық бағдарламалар қажет, ал бұл өз, ... ірі ... ... ... ... аталған факторлар, сонымен қатар ... ... ... ... ... бағалау еліміздегі кәсіпорындардың,
сондай-ақ жалпы экономикамыздың бәсекелестік қабілетін арттыруға ... ... ... ... ... И.Т., «Основы финансового менеджмента», Москва – 1998
2. Демеуов Б., «Финансовая конкурентоспособность компаний и пути ее
повышения», Қаржы-қаражат – Финансы ... 2004, ... ... Т.А., «Конкуренция: теория и механизмы развития», Алматы
– 2003
4. Ковалев В.В., «Финансовый анализ», Москва – 1998
5. Ковалева А.М., «Финансы фирмы», ...... ... Н.В., ... Г.Б., ... ... Москва – 2003
7. Романовский М.В., Сабанти Б.М., «Финансы», Москва – 2002
8. Сәрсенбаев А., «Тұтыну тауарлары нарықтарындағы табыстық ... ...... Казахстана, 2004, №4
9. Слепов В.А., «Финансы и цены», Москва – 1999
10. Стоянова Е.С., «Финансовый менеджмент», Москва – 2003
-----------------------
2.2-сурет. ... ... ... 300 500 С, ... ... қисығы
Б, теңге
1000
800
600
400
200
100 200 С, ... ... пен ... тепе-теңдігі
Б, теңге
600
400
100 300 500 С, ... Б – ... ...... ... – сұраныс қисығы;
ҰҰ – ұсыныс қисығы;
С1С1 – табыс жоғарылаған жағдайдағы сұраныс қисығы;
О – ... ... – жаңа ... нүктесі;
ТБ – тепе-теңдік бағасы;
Т1Б1 – жаңа тепе-теңдік бағасы.
2.1-сурет. Баға стратегияларының жүйесі
Мезеттік шегерімдер
Нарықтық шегерімдер
Ассортименттік баға ... баға ... баға ... ... ... ену ... ... стратегиясы
Географиялық стратегия
Бағалармен белгі беру
Тәжірибеге сай бағалар
Кездейсоқ шегерімдер

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін талдау туралы4 бет
Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігінің техника-экономикалық көрсеткіштерін талдау15 бет
«Алатау» ЖШС өнімінің бәсеке қабілеттілігіне баға беру33 бет
«Фудмастер» өнімінің бәсекеге қабілеттілігін талдау47 бет
Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілеті76 бет
Агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттыру71 бет
Азық-түлік қауіпсіздігін және өнімдердің экспортын ұлғайтуды қамтамасыз ететін елдің бәсекеге қабілетті агроөнеркәсіптік кешендер63 бет
Білім беру экономиканың бәсекеге қабілеттілік факторы ретінде75 бет
Баспа ісіндегі бәсекеге қабілеттілікті арттыру жолдары43 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және оның бәсекеге қабілеттілік жағдайындағы ролі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь