Нөл-гипотеза ұғымы, оның эксперименттегі мәні


І.Кіріспе бөлімі.
І.І.Экспериментке қысқаша шолу.
І.ІІ.Нөл.гипотеза ұғымы, оның эксперименттегі мәні.
І.ІІІ.Статистикалық мәнділікке тексеру түсінігі.

ІІ.Негізгі бөлімі.
ІІ.І. Мүмкін болатын үшінші қорытынды.
ІІ.ІІ.Керекті айырмашылық көлеміне әсер етуші факторлар.
ІІ.а)альфа.деңгей ұғымы
б)бета.деңгей ұғымы.
ІІ.ІІІ.Екі жағдайдағы шынайы қорытындылар.
ІІ. Үш “қиын мәселе”

ІІІ.Қорытынды бөлім.
Кез-келген анадан оның баласы өзінің кеткенінен кейін жылайтыны-жыламайтыны туралы сұрап көріңізші. Әрине,сіз жылайды деген жауап аларсыз. Бірақзерттеушілер(даму әлеуметтенуі саласындағы) объективті дәлел алуға тырысты.Олар баланың әлеуметтік дамуында оның жақын байланысқан адамның (әсіресе ананың) қаншалықты маңызды екенін анықтағысы келді.Осы идея негізінде екі психолог-Дон Флинер жәнеРоберт Кернс (1970)эксперимент жүргізді. Бұл экспериментте анасының және экспериментатор ассистентінің кетуіндегі балалар жылауының күші мен ұзақтығы салыстырылды. Мұндағы алынған нәтижелердің екі тобын қарастырайық. Әрбір баланың жылауы 5 секундадан 25 период көлемінде анасының кетуінен де, ассистенттің кетуінен кейін де, бағаланды. 12-ден 14 ай жасындағы 15 бала шешесі кеткенде осы 5 секундтың периодтардың орташа уақыты –11.67 жылады, ал ассистенттің кетуі кезінде балалар бұл периодтардың 8.27 уақытында жылады. 3.40 орташа айырмашылық негізінде Флинер мен Кернс мынандай тұжырымға келді : бұл жастағы топтың балалары шешелері кеткен кезде көп жылайды.
9-дан 11 айға дейінгі 13 баладан тұратын топтан алынған орташа мәндер мынандай болды: 9.08 - кеткенде және 8.15
Екінші фактор –статистикалық шешім ережесі. Мүмкін болатын, жоғарыда қарастырылған үш қорытынды осы статистикалық шешім ережесі бойынша – нөл-гипотеза жоққа жығарылуы мүмкін, егер айырмашылықты алу мүмкіндігі (нөл-гипотеза дұрыс деген ) 0,05 тен кем болса (яғни 20дан 1ден аз). Нөл-гипотеза жоққа шығаруға қолданылатын мүмкіншілік альфа-деңгей деп аталады. Яғни,альфа-деңгей экспериментатордың дұрыс болған нөл-гипотезаны қателесіп жоққа шығаруының рискі мүмкіншілігі. Солайша,бұл рисктің өсуімен ұлғая түсетін қателік I типті қателік деп аталады. I типті қателік рискінің дәрежесі 0,05 альфа-деңгейде 0,01альфа-деңгеймен салыстарғанда 5есе жоғары.
Альфа-деңгейдің кішіреюінде оған қарсы қателіктің рискі жоғарылайды. Бұл-қандай-да бір басқа гипотеза дұрыс болған жағдайда нөл-гипотезаны жоққа шығармай,растау (әрине,мұнда нөл-гипортеза қате). Мұны II типті қателік деп атайды. Егер нөл-гипотеза қате болса, қандай да бір басқа гипотеза дұрыс болуы қажет. Басқа гипотеза дұрыс болған жағдайда нөл гипотезаны жоққа шығармау, растау рискі бета-деңгей деп аталатын мүміншілік арқылы көрсетілуі мүмкін. Кез-келген нақты мәліметтер жиыны үшін бұл мүмкіншілік (бета аталатын)альфа-деңгейдің келуімен көбейеді немесе жоғарылайды. Солай бола тұра, эксперименттің сенімділігін ұлғайта келе,қатаң альфа-деңгей кезінде де бетаның қалыпты көлемін табуға болады.

Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 6 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар.

І.Кіріспе бөлімі.
І.І.Экспериментке қысқаша шолу.
І.ІІ.Нөл-гипотеза ұғымы, оның эксперименттегі мәні.
І.ІІІ.Статистикалық мәнділікке тексеру түсінігі.

ІІ.Негізгі бөлімі.
ІІ.І. Мүмкін болатын үшінші қорытынды.
ІІ.ІІ.Керекті айырмашылық көлеміне әсер етуші факторлар.
ІІ.а)альфа-деңгей ұғымы
б)бета-деңгей ұғымы.
ІІ.ІІІ.Екі жағдайдағы шынайы қорытындылар.
ІІ. Үш “қиын мәселе”

ІІІ.Қорытынды бөлім.

Кез-келген анадан оның баласы өзінің кеткенінен кейін жылайтыны-
жыламайтыны туралы сұрап көріңізші. Әрине,сіз жылайды деген жауап аларсыз.
Бірақзерттеушілер(даму әлеуметтенуі саласындағы) объективті дәлел алуға
тырысты.Олар баланың әлеуметтік дамуында оның жақын байланысқан адамның
(әсіресе ананың) қаншалықты маңызды екенін анықтағысы келді.Осы идея
негізінде екі психолог-Дон Флинер жәнеРоберт Кернс (1970)эксперимент
жүргізді. Бұл экспериментте анасының және экспериментатор ассистентінің
кетуіндегі балалар жылауының күші мен ұзақтығы салыстырылды. Мұндағы
алынған нәтижелердің екі тобын қарастырайық. Әрбір баланың жылауы 5
секундадан 25 период көлемінде анасының кетуінен де, ассистенттің кетуінен
кейін де, бағаланды. 12-ден 14 ай жасындағы 15 бала шешесі кеткенде осы 5
секундтың периодтардың орташа уақыты –11.67 жылады, ал ассистенттің кетуі
кезінде балалар бұл периодтардың 8.27 уақытында жылады. 3.40 орташа
айырмашылық негізінде Флинер мен Кернс мынандай тұжырымға келді : бұл
жастағы топтың балалары шешелері кеткен кезде көп жылайды.
9-дан 11 айға дейінгі 13 баладан тұратын топтан алынған орташа
мәндер мынандай болды: 9.08 - кеткенде және 8.15
Екінші фактор –статистикалық шешім ережесі. Мүмкін болатын, жоғарыда
қарастырылған үш қорытынды осы статистикалық шешім ережесі бойынша – нөл-
гипотеза жоққа жығарылуы мүмкін, егер айырмашылықты алу мүмкіндігі (нөл-
гипотеза дұрыс деген ) 0,05 тен кем болса (яғни 20дан 1ден аз). Нөл-
гипотеза жоққа шығаруға қолданылатын мүмкіншілік альфа-деңгей деп аталады.
Яғни,альфа-деңгей экспериментатордың дұрыс болған нөл-гипотезаны қателесіп
жоққа шығаруының рискі мүмкіншілігі. Солайша,бұл рисктің өсуімен ұлғая
түсетін қателік I типті қателік деп аталады. I типті қателік рискінің
дәрежесі 0,05 альфа-деңгейде 0,01альфа-деңгеймен салыстарғанда 5есе жоғары.
Альфа-деңгейдің кішіреюінде оған қарсы қателіктің рискі жоғарылайды.
Бұл-қандай-да бір басқа гипотеза дұрыс болған жағдайда нөл-гипотезаны жоққа
шығармай,растау (әрине,мұнда нөл-гипортеза қате). Мұны II типті қателік
деп атайды. Егер нөл-гипотеза қате болса, қандай да бір басқа гипотеза
дұрыс болуы қажет. Басқа гипотеза дұрыс болған жағдайда нөл гипотезаны
жоққа шығармау, растау рискі бета-деңгей деп аталатын мүміншілік арқылы
көрсетілуі мүмкін. Кез-келген нақты мәліметтер жиыны үшін бұл мүмкіншілік
(бета аталатын)альфа-деңгейдің келуімен көбейеді немесе жоғарылайды. Солай
бола тұра, эксперименттің сенімділігін ұлғайта келе,қатаң альфа-деңгей
кезінде де бетаның қалыпты көлемін табуға болады.

II.3. Экспериментатордың нөл-гипотезаға қатысты қорытындылар шығаруын
қарастырайық. Нөл-гипотезаның жоққа шығарылмауындағы қорытындылар. Есте
сақтайтын жайт: нөл-гипотезаға қатысты тек қана екі стстистикалық шешім
қабылданады-оны жоққа шығару немесе жоққа шығармау. Ешқашан нөл-гипотезаны
қабылдау шешімі болмайды. Бірақ сонда да кейде экспериментатор үшін
тәуелсіз шама (ауыспалы)ешқандай әсер етпейтінін қорытындылаған керек-ақ.
Мысалы, нөл-гипотезаның расталуы не эксперименталды гипотезаның да, не оған
қарсы гипотезаның да расталмауына әкелуші еді. Осыдан әртүрлі қорытындылар
шығаруға болады.
Біріншіден, экспериментатор мынандай қорытынды
жасауы мүмкін: ол тәуелсіз ауыспалы мінез-құлыққа қандай-да әсер етеді ме
екенін өзі білмейді. Бұл қорытынды әсіресе зерттеушілердің аз санының
немесе мінез-құлықтың күткеннен артық вариабельділігінің салдарынан
сенімділіктің төмен болған жағдайжа сәйкес келеді. Солайша, Флинер мен
Бернс сондай кіші топқа жататын жаңа балаларға экспериментін жалғастырып,
мүмкіндігінше кездейсоқ вариацияларды азайтуға талпынуға, шешім
қабылдаулары мүмкін еді.
Екіншіден, экспериментатор сенімділіктің
ұқанағаттанарлықтай болғанын және нөл-гипотезаның расталуы зерттелген
жағдайлардың шынында да айырмашылықтарының жоқтығын білдіретіндігі туралы
қорытынды жасауы мүмкін.
Қорытындылар валидтілігі. Ішкі валидтілік дегеніміз-экспериментальды
гипотеза туралы шешімнің идиалды немесе шексіз эксперименттік алынатын
шешімге сәйкес келді дегенге сенімділік дәрежесі. Біз статистикалық шешім
ережелерін ұқыпты қолдану эксперименталды гипотеза туралы негізделген
шешімдерге әкелетініне көз жеткіздік. Бұл-ішкі валидтілікжоғарылату тәсілі
болып келеді,себебі қорытынды эксперименттің ең маңызды бөлігін құрайды.
Шексіз эксперимент бір уақытта толық ішкі
валидтілікті де анықтайды және де нөл-гипотезаны тексеру үшін негізді
қамтамасыз етеді. Әрине, соңғы мақсат үшін шексіз эксперименттің ерекше
түрі болады. Ол жеке нақты эксперименттерге бөлшектенеді. Олардың әрбіреуі
шынайы өткізілетін эксперимент тәрізді, бірақ әр экспериментте дәл сол
популяциядан таңдалған басқа зерттелінушілер алынады.
Нөл-гипотезаның тексеруі кезінде шексіз
эксперименттен әрине эксперименталды жағдайлар ерекшеленбейді деген
қорытынды шығатыны туралы болжауымыз керек. Әрине, жағдайлар арасындағы
жалпы орташа айырмашылық осы барлық эксперименттер бойынша нөлге тең болуы
тиіс. Бірақ жеке әрбір эксперимент үшін бұл олай болмайды. Орташа мәндер
арасындағы айырмашылықтар нөл аймағында тек жуықтап орналасады, бірақ
кейбір эксперименттер бір жағдайға (шешімге), басқалары –келесілеріне
жағымдық көрсетеді. Ал бізге өзіміздің экспериментімізде алынған
айырмашылықты толық қарастырып талдау қажет.
Нөл-гипотеза дұрыс кезіндегі шынайы
қорытындылар.
Егер нөл-гипотеза дұрыс болса, яғни шексіз
эксперименттегі жағдайлар арасындағы жалпы орташа айырмашылық нөлге тең
болса, біз де өзіміздің экспериментімізге сондай қорытындыға келу
мүмкіндігіне ие болғымыз келеді. Айтып өткендей, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Психологиялық эксперименттің тазалығы
ЭКСПЕРИМЕНТТІК ПСИХОЛОГИЯ ПӘНІ БОЙЫНША ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ
Көптік салыстыру. Бонферони түзтуі
Эксперименталды психология пәні бойынша лекциялар жинағы
Әлеуметтік-психологиялық идеялардың қалыптасуы
Психологиялық эксперименттің процедурасы
Санау жүйесі. Кодтау
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы
Ғылыми-зерттеу жүмыстарының негіздері курсына арналған оқу құралы
Алгебралық есептерді шешуде математикалық индукция әдісін қолданудың жаңа қырларын көрсету
Пәндер