Қазақстан Республика мемлекетінің салық саясатының ерекшелігі

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.бөлім. Салық саясатының мазмұны мен маңызы
1.1. Салық салудың мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Салық жүйесінің экономикалық ролі және салық механизмі ... ... ...9

2.бөлім. Қазақстан Республикасының салық саясатын жетілдіру
2.1. Салық салудың қазіргі кездегі механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2. 2. Салық саясатының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2. 3. Басқа дамыған елдерден ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Кіріспе

Салықты жетілдіру ұзақ даму жолынан өткен көптеген елдерге қарағанда, экономиканы жедел орнықтыру және дамыту қажеттігі ескеріле отырып Қазақстанда қоғамның талабына жауап бететін және нарықтық экономиканың жағдайына икемделген салық жүйесін жасауды шұғыл қолға алды.
Салық салынатын нысандарды және нақты пайданы айқындауда халықаралық тәжірбиеде қолданылып жүрген принциптерді пайдалануға жол ашу мақсатында өнімнің өзіндік құнына әсер ететін шығындардың жүйесі қайта қаралып, түпкі нәтижені көрсететін баланстық пайда ұғымы енгізілді. Жылдық жиынтық пайданы анықтаудың жолдары белгіленді. Нақты пайдаға ғана салық салынуы үшін салықтық есеп жүйесі қолданыла бастады.
Осы жұмыс «Қазақстан Республикасының салық саясаты және салық механизмі» деген тақырыпта қазіргі мемлекетіміздің жүргізіп отырған саясатына талдау мақсатында жасалды. 1991 жылдың желтоқсанында өз тәуелсіздігін алған жас мемлекетіміздің жаңа экономикалық саясатында салық жүйесінің атқаратын рөлін жан – жақты қамтуға арналған жұмыс. Аталған жұмыста еліміздегі қазіргі салық жүйесі мен салық саясатына шолу жасап, еліміздегі қолданып жүрген салықтар мен алымдардың мәні мен маңызын және де кемшілігін көрсетуге тырыстым.
Салық жүйесі өте күрделі жүйе. Мемлекетіміздің әл – қуаты мен қауіпсіздік саясатына арқау боларлық тұрақты экономикалық дамуына әсер ететін жүйе. Бұл арада салық төлеушілер де, мемлекетте арақайшылық болмайтын қатынас болу үшін салық саясатын заң арқылы дұрыс жолға қоя білу керек.
Мемлекеттік салық саясатын – салықтар саласындағы іс- шаралары жүйесін әзірленген экономикалық саясатқа сәйкес қоғам дамуының нақты кезеңдегі әлеуметтік –экономикалық және басқа мақсаттар мен міндеттеріне қарай жүргізеді.
Бұл жұмыста мынадай мәселелерді ашуға тырыстым:
- Салық саясатының мазмұны мен маңызы;
- Қазақстан Республикасының салық саясатының жүргізілуі мен бюджетке әсері;
- Салық саясатының бюджетті толтырудағы рөлі;
- Қазақстан Рнеспубликасының салық саясатының бюджеттің кіріс бөлігін толтырудағы басқа дамыған елдерден ерекшелігі;
- Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасының салық саясатын дамыту жетістіктері.
Қазіргі экономикалық дағдарыстан әлі де құтыла алмай отырған еліміз үшін салық жүйесін жетілдіру, дамыту тақырыбы өте өзекті, маңызды және де керекті деп ойлаймын.
Айта кету керек, 1995 жылы 24 сәуірде Президенттің Заң күші бар жарлығымен қабылданған «Салықтар және бюджетке төленетін басқа да төлемдер туралы» Салық Кодексі біздің еліміздің экономикасы үшін үлкен қызмет атқарды. Жалпы ішкі табыстың бүгінгі күні барлық ТМД елдерімен салыстырғанда жоғары деңгейде тұруы – соның айғағы.
Біздің салық жүйеміздің жоғары деңгейде көріне білгені елімізге көп пайда келтіреді.
Қазақстанның 2030 жылғы дейінгі даму стратегиясында болашақтағы мемлекетіміздің енгізгі байлық көзі шикізатты, соның ішінде ең біріншіден мұнайды экспорттау болып табылады. Осыған сай сәйкес, салық жүйесінің алдында тұрған маңызды мәселелердің бірі шикізатты экспорттаушылар салынатын салықтардың тиімділігін арттыру.
ПАЙДАЛЫНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Конституция – 2003 ж. Алматы.
2. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер тұралы Қазақстан Республикасының кодекс. (2004 ж. 1 қантардағы жағдай бойынша). – БИКО баспа үйі, 2004 ж.
3. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. – Алматы, 2002ж.
4. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
5. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттiк салықтар. Алматы, Экономика, - 1997 ж.
6. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
7. Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление, виды. Алматы: - ТОО Баспа, 1998 – 160с.
8. Байдүйсенов А. Д. - Қазақстан салық жүйесіндегі кейбір мәселелер Қаржы - Қаражат, 2001 №4 -32 бет.
9. Балғабеков Н. Салық төлемдері - Шымкент келбеті 2001, 26 қаңтар.
10. Салық мәдениеті - қоғам дамуының айқындаушы тетігі - Егемен Қазақстан, 2001, 7 шілде.
11. Қалманбетова Г. Салық жеңілдіктер артықшылықтары мен кемшіліктері - Егемен Қазақстан 2001 27 наурыз.
12. Қанатов С. Салық жүйесінің жаңа нормалары –Заң 2001 №12 - 20бет.
13. Салық салу саласындағы құқық бұзушылық үшін әкімшілік жауапкершілігі - Бухгалтер бюллетені, 2001 – 14 бет.
14. Дулатов Ы. Мемлекеттің салық саясаты және оның кейбір мәселелері - Заң газеті, 2002, 3 қараша 5 бет.
15. www.google.kz
16. www.yandex.kz
17. www.site.kz
18. www.minfin.kz
19. www.nationalbank.kz
20. www.nalog.kz
21. www.goverment.kz
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Қаржы және есеп факультеті
Қаржы кафедрасы
Курыстық жұмыс
Тақырыбы: « Қазақстан Республика мемлекетінің салық ... ... ... ... мазмұны мен маңызы
1.1. Салық салудың
мәні........................................................................
......5
1.2. Салық жүйесінің экономикалық ролі және салық механизмі...........9
2-бөлім. Қазақстан Республикасының салық саясатын жетілдіру
2.1. Салық ... ... ... 2. ... ... ... 3. Басқа дамыған елдерден
ерекшелігі..................................................21
Қорытынды...................................................................
..............................28
Қолданылған әдебиеттер
тізімі.................................................................30
Кіріспе
Салықты жетілдіру ұзақ даму ... ... ... ... экономиканы жедел орнықтыру және дамыту қажеттігі ескеріле
отырып Қазақстанда ... ... ... ... және ... жағдайына икемделген салық жүйесін жасауды шұғыл қолға алды.
Салық салынатын нысандарды және ... ... ... ... ... ... принциптерді пайдалануға жол ашу
мақсатында өнімнің өзіндік ... әсер ... ... ... ... ... ... көрсететін баланстық пайда ұғымы енгізілді. Жылдық
жиынтық пайданы анықтаудың жолдары ... ... ... ғана ... үшін салықтық есеп жүйесі қолданыла бастады.
Осы жұмыс «Қазақстан Республикасының салық ... және ... ... тақырыпта қазіргі мемлекетіміздің жүргізіп отырған
саясатына ... ... ... 1991 ... желтоқсанында өз
тәуелсіздігін алған жас мемлекетіміздің жаңа экономикалық саясатында салық
жүйесінің атқаратын рөлін жан – ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесі мен салық саясатына шолу ... ... ... ... мен ... мәні мен ... және ... көрсетуге тырыстым.
Салық жүйесі өте күрделі жүйе. Мемлекетіміздің әл – ... ... ... арқау боларлық тұрақты экономикалық дамуына әсер
ететін жүйе. Бұл ... ... ... де, ... ... ... болу үшін салық саясатын заң арқылы дұрыс жолға қоя білу
керек.
Мемлекеттік салық саясатын – ... ... іс- ... ... ... ... ... қоғам дамуының нақты
кезеңдегі әлеуметтік –экономикалық және басқа ... мен ... ... ... мынадай мәселелерді ашуға тырыстым:
- Салық саясатының мазмұны мен маңызы;
- Қазақстан Республикасының салық саясатының жүргізілуі мен бюджетке
әсері;
- Салық саясатының ... ... ... ... Рнеспубликасының салық саясатының бюджеттің кіріс
бөлігін толтырудағы басқа дамыған елдерден ерекшелігі;
- Қазіргі кездегі Қазақстан ... ... ... дамыту
жетістіктері.
Қазіргі экономикалық дағдарыстан әлі де құтыла алмай отырған еліміз
үшін салық жүйесін жетілдіру, ... ... өте ... ... және ... деп ... кету керек, 1995 жылы 24 сәуірде Президенттің Заң күші ... ... ... және ... ... ... да ... Салық Кодексі біздің еліміздің экономикасы үшін үлкен ... ... ішкі ... ... күні барлық ТМД ... ... ... ...... ... салық жүйеміздің жоғары деңгейде көріне білгені ... ... ... 2030 ... дейінгі даму стратегиясында болашақтағы
мемлекетіміздің енгізгі байлық көзі шикізатты, ... ... ең ... ... ... ... ... сай сәйкес, салық жүйесінің
алдында тұрған маңызды ... бірі ... ... салықтардың тиімділігін арттыру.
1-бөлім. Салық саясатының мазмұны мен маңызы
1.1. Салық салудың мәні
Салықтар - мемлекеттік бюджетке заңды және жеке ... ... ... ... ... – шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың
мемелекет пен екі ... ... ... ... ... асырылатын,
қаржы қатынастарын сипаттайтын ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... ... бір ... білдіреді. Сондай-ақ шаруашылық жүргізуші
субъектілер мен ... ... ... бір ... ... үлесіне
жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық қатынастарын көрсетеді.
Салықтар мемлекеттің құрылуымен бірге пайда ... және ... ... ... ... ... ... Мемлекет құрылымының өзгеруі,
өркендеуі қашанда болса оның салық жүйесінің ... ... ... қалыптасады.
Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін белгілі
бір мөлшерде қаржы көздері қажет. Салықтар – ... ... ... салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты
экономикалық тетік ... ... ... ... түсіну үшін, олардың экономикалық маңызын
түсіну қажет. Ал ... ... ... ... ... тікелей қатысты.
Салықтың мынадай негізгі қызметтері бар:
- реттеушілік;
- фискалдық;
- қайта бөлу.
Жоғарыда көрсетілген негізгі функциялармен ... ... ... функцияларында атауға болады.
Реттеушілік қызметі – салықтың ең негізгі қызметі. Осы қызмет арқылы
салықтар ел экономикасына өз ... ... яғни ... ... жүзеге
асырылады. Салықтық реттеудің ең басты мақсаты - өндірістің дамуына ... ... ... ... ... ... ... салық салу
әдістері салықтық реттеудің тетіктері болып ... ... ... ... ... тек қана өндірістің
дамуын реттеп қана қоймайды. Сонымен қатар ақша және баға ... ... ... ... ... және ішкі ... дамыту
жұмыстарын жүзеге асырады. Әрине салықтық реттеу тетіктері тиімді қызмет
атқару үшін, олардың ... да ... ... ... байланыста
болуы қажет.
Салықтық реттеуде салық ставкалары мен салық жеңілдіктерінің ... ... ... ... ... ... тыс жоғары қойылған
ставкалар кәсіпкерлердің ынтасын ... ... ... ал шектен тыс төмен қойылған ставкалар салық төлушілердің
жауапкершілігін азайтып, өндірістің ... және ... ... азайуына әкеліп соқтырады.
Салықтардың екінші қызметі – фискалдық немесе бюджеттік қызметі. ... ... ... ... ... ... құрылып, салықтардың
қоғамдық міндеттері артады. Себебі, топтастыра отырып, ... ... ... тағы басқа да шаралардың іске асуын қамтамасыз ... бөлу ... ... ... ... бір ... ... өтеді. Бұл қызметтің іс-әрекетінің көлемі ішкі жалпы өнімді
салықтардың алатын үлес ... ... ... Соңғы жылдардағы
мәліметтер бойынша Қазақстан Республикасының ішкі ... ... ... 40 ... көбірек болып отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мүддесі үшін қаржы көздерін
орталықтандырудың бір айғағы осы.
Мемлекет мына жоғарыда көрсетілген салықтардың ... ... ... ... ... Салық механизмінің қызмет ету жолдарын
белгілейді, жалпы экономикалық саясатты негізге ала отырып, салық ... ... ... белгілері бойынша топтастырамыз немесе
жіктейміз:
1. Салық салу объектісіне байланысты;
2. Қолданылуына ... ... салу ... ... ... ерекшелігіне байланысты;
5. Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне.
Салық салу объектісіне қарай салықтар тікелей және ... ... ... ... жалғаусыз немесе тікелей табысқа немесе мүлікке
саналады.
Жанама ...... ... ... ... ... ... қызмет құны
арқылы алынады.
Салық кодексінде салықтардың 9 түрлі, алымдардың 13 түрі, төлемдердің 9
түрі, кеден төлемдері мен пайыздардың 4 түрі ... ... ... мынадай түрлері белгіленген.
1. Корпоративтік табыс салығы.
2. Жеке табыс салығы.
3. Қосылған құн салығы.
4. Акциздер.
5. Жер қайнауын пайдаланушылардың ... мен ... ... ... ... Жер салығы.
8. Көлік құралдарына салық.
9. Мүлік салығы.
Бюджетке ... да ... ... Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу үшін алым.
2. Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркеу үшін алым.
3. Жылжымайтын мүлікке және ... ... ... ... үшін алым.
4. Радиоэлектр құралдары мен жоғарғы жиілікті құрылғыларды мемлекеттік
тіркеу үшін алым.
5. Механикалық көлік құралдары мен ... ... ... ... ... өзен және ... ... кемелерді мемлекеттік тіркеу үшін
алым.
7. ... әуе ... ... ... үшін ... ... заттарды мемлекеттік тіркеу үшін алым.
9. Қазақстан Республикасының аумағы бойынша автокөлік құралдаының жүріп
өту үшін ... ... ... ... ... ... кейбір түрлері мен айналысуға құқық үшін лицензиялық алым.
13. Теледидарлық және радиотарату ... ... ... ... ... үшін ... Жер ... пайдаланғаны үшін төлем.
15. Жер үсті көздерінен су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлем.
16. Қоршаған ортаны ластағаны үшін төлем.
17. Жануарлар ... ... үшін ... ... ... үшін ... Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны үшін төлем.
20. Радиожилік спектрін пайдаланғаны үшін ... ... су ... пайдаланғаны үшін төлем
22. Мемлекеттік барс.
23. Кеден төлемдері.
24. Төлем.
25. Алымдар.
Бюджетке түскен соң қандай ... ... ... ... жалпы және арнайы салықтарға бөлінеді.
Салық салу элементтері мыналар:
Субъект, объект, салық көзі, салық ставкасы, салық өлшем бірлігі, ... ... ... ... ... ... мен ... салық
төлеушінің және салық қызметі органдарының құқы мен міндеттері, салықтың
төлеуін бақылау, ... ... ... алатын және салыққа иелік ететін органдардың ерекшелігіне қарай
салықтар жалпы мемлекеттік және жергілікті салықтар болып бөлінеді.
Жалпы мемлекеттік салықтарға мына ... ... ... және жеке ... ... ... ... қосылған құнға салынатын салық;
3. акцизнер;
4. бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық;
5. жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен төлемлері;
Жергілікті салықтар мен ... жер ... ... және жеке ... ... салынатын салық;
3. көлік құралдарына салынатын салық;
4. кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларды және ... ... үшін ... ... жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқы үшін алынатын алымдар;
6. аукционда сатудан алынатын алым;
Экономикалық ... ... ... ... ... ... және
тұтынуға салынатын салық болып жіктеледі.
Табысқа салынатын салықтар салық төлеушінің кез келген салық ... ... ... ... ... мына ... және жеке ... алынатын табыс салығы,жер салығы,мүлік
салығы т.б.
Ал,тұтынуға ... ... ... тұтынушы ретінде тауар
немесе қызмет ақысын ... ... ... ... ... ... құнға салынатын салық және акциздер жатады.
Нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде салық ... ... ... ... ... ... ... – салық жүйесін құру және оның
тиімді қызмет етуіне мүмкіншілік беретін салық механизмін іске асыру.
Салық ... ... ... ... ... ... тұратын
күрделі модель.
Салық жүйесі компоненттерінің құрамы мынандай:қаржы ... ... ... ... ... ... механизмі,яғни салық ... ... мен ... ... ... ... ... қызметі органдары.Салық салудың әдістері мен жолдары,нұсқаулар
мен әдістемелік құжаттар,салық ... ... ... ... және т.б-лар салық механизміне ... ... ... ... ... ... салу ... тигізер ықпалы өте зор.
1.2. Салық жүйесінің экономикалық ролі және салық механизмі
Салық жүйесін мемлекет пен заңды тұлғалар ... ... ... ... мен ... салық салу әддістері мен тәсілдері, салық
заңдары мен салыққа қатысты актілер, салық салу органдары мен салық қызметі
жиынтығы ... ... ... ... ... ... ең негізгі құралы
болумен қатар, ел экономикасын қайта құруға, өндірістің ... ... ... ... толығымен іске асуына мүмкіндік туғызады.
Қазақстан Республикасының 1991 жылы 25 ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз Қазақстанның
салық жүйесін құрудың ең алғашқы бастамасы ... ... Бұл ... ... ... ... ... Осы мезгілден
бастап ел экономикасына бұрын болмаған жаңа құбылыстар іске аса ... атап ... ... ... ... меншік түрлерінің
бір-біріне өзара тепе-теңдігі; шаруашылық жүргізуші субъектілер мен
мемлекет арасындағы ... ... ... ... және ... заң салық жүйесін құрудың басты прициптерін, алым мен ... ... ... ... тәртібін белгілеген тұңғыш тарихи құжат
болып есептелінеді.
Осы заң бойынша салық ... мен ... ... ... мен міндеттері, республикалық және ... ... да ... байланысты қызметтері айқын бекітіледі.
Қабылданған Заңға сәйкес 1992 ... ... ... ... ... мемлекеттік салықтар: ІІ-міндетті түрде төленетін
салықтар мен алымдар: 18-жергілікті салықтар мен алымдар енгізілді.
Салықтар негізі пайдаға ... ... ... ... қосылған құнға
салынатын салық және т.б. салықтар құрады. ... ... ... ... ең алғашқы тарихи құжат болған жоғарыда көрсетілген. Заңның
ел экономикасын реформалаудағы маңызы мен олардың орны ерекше. ... ... ... жаңа ... кездесетін ерекшеліктермен қатар
кемшіліктерде бұл заңда тыс қалмаған ... яғни ... ... ... ... ... ... шешуін таппаған мәселелер,
кемшіліктер мен ... аз ... ... бұл ... ... де ... себеп, ол біз салық жүйесін құрғанда елімізде жинақталған ғылыми
және практикалық ... ... ... ... ... да, ... ... де мұндай жаңа бастамаға
психологиялық жағынан дайын еместігі көрінді. Еліміздің алғаш қабылданған
салық ... біз ... ... ... дүниежүзілік тәжірибеде қолданылып
келген салық принциптері сақталмады.
Сондықтан бұл салық жүйесінің нарықтық қатнастардың ... ... ... мүмкіндігі болмады. Ең бастысы ... ... ... ешқандай ықпал етпеуі, бюджет кірісін қарадағы өз ролін ... ... яғни ... көзі табыс немесе пайда емес, керісінше ... ... ... ... айналымды анықтаудың қиындығы, шектен тыс
дәлелсіз берілген салық ... ... ... бір ... ... ставкаларының бір салық ... ... ... салық салудың негіздерінің тыс қалмуы және т.б. ... ... одан ары ... ... қажет екенін айқын көрсетеді.
Әрине бұл өмір талабына сай. Экономиканы реформалау 1-2 ... ... ... ... ... сондықтан салық жйесі де біртендеп
қалыптасады, түзеледі, ары ... ... ... 1995 ... ... ... реформасының ұзақ мерзімді
концепциясын қабылдады. Бұл ... ... ... ... ... ... халықаралық салық салу принциптеріне сәйкес ... ... ... ... іс ... асырудағы бірінші кезең Қазақстан
Республикасы Президентінің 24.04.95. жылы қабылдаған ... және ... ... да міндетті төлемдер туралы” жарлығы болып табылды.
Қазақстан Республикасында 1995 жылдың ... ... жаңа ... іске қосылды. Бұл жаңа салық жүйесі біршама болсада ... ... ... ... ... ... ... қызмет еткен 42 түрлі салықтар мен алымдардың сны едуәір
қысқартылып, жалпы салықтар мен алымдар саны 11-ге жеткізгілген.
Салықтың ең ... түрі ... ... ... ... яғни ... емес
табыстан салық алынатын болды.
Салық салудың негізгі принциптері біршама өз ... ... ... ... ... ... ставкасы жалпыға бірдей 30% болып
белгіленсе, қосылған құнға салынатын салық ствкасы барша төлеуші үшін 20 ... ... ... ... ... ... жаңа тәртібі
енгізілді. Бухгалтерлік есеппен қатар енді салықтың есеп жүргізіледі. Айта
кетсек жаңа салық кодексінде жаңа салық заңы ... ... ... ережелері енгізілді. Олардың ішіндегі ең маңызды ... ... ... ... үшін жауапкершілікті күшейту. Осы ... ... ... ... ... ... ... бюджет кірісіне
төленуге жатады.
Соның немесе ағымдағы төлемдер бюджет ... ... ... оны ... ... ... ... шоттарынан салық,
айып пұл және өсім жөнінде пайда болған берешек шегінде, егер салық төлеуші
немесе оның ... осы ... ... ... ... ... айып пұл немесе өсім түріндегі берешектердің ... ету үшін ... ... ... ... төлеуші мен оның
дебиторларының шотында қаражат болмаған жағдайда мүлікті тұмшалау туралы
шешім жойылады.
Қосылған құн салығы ... ... ... ... кодексіне сәйкес
әзірленген жаңа салық есептелігі бойынша жасалынады. ... он ... және ... төрт ... ... ... ... Қазақстан экономикасының тиімділігін көтеру инструменті
бола алған жоқ.
Қазақстан Республикасының мемкеттік бюджетте салық 1995-2001 ... ... ... ... 1995 жылы ... салықтан түсім 105170
млн. Теңге құраса 2001 жылдың І-жартысына дейін 288086 млн. ... ... ... осы ... ... ... мен ауытқулар 1 ... ... ... ... қанша бөлігін құрайтынына келсек 1995 жылы
64,4 пайыз екен. Әрине әр ... әр ... ... ... дейін салық
бюджеттің 89,4 пайызын құрап отыр.
1-кесте Қазақстан Республикасының мемлекетінің бюджетінің құрылымы
| |1995 ж |1996 ж |1997 ж |1998 ж |1999 ж |2000 ж |2001 ж |
| | | | | | | |ІІ |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... түсім|105170 |146874 |175027 |187896 |225391 |468340 |288086 ... ... |35270 |41446 |40285 |38271 |54759 |163529 |101799 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... құн |33259 |53905 |58801 |81007 |89030 |115159 |68893 ... | | | | | | | ... |6308 |10892 |16737 |18853 |18956 |19285 |11371 ... |28802 |31280 |41266 |30127 |35329 |51016 |31251 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... салығы |1872 |5902 |13068 |14625 |15210 |14763 |11051 ... ... |2659 |3449 |4870 |5013 |4644 |5506 |2560 ... |- |- |- |- |7463 |99082 |61161 ... | | | | | | | |
| ... | |- |- |- |- |- |- ... да | | | | | | | ... | | | | | | | ... |1995 |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 ... І ... ... | | | | | | ... |
|Барлығы |64,4 |82,5 |85,7 |87,1 |87,3 |89,4 |89,4 ... |21,1 |23,3 |19,7 |17,7 |16,6 |31,2 |31,6 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... құн |20,8 |30,3 |28,8 |37,6 |27,0 |22,0 |21,4 ... | | | | | | | ... |3,9 |6,1 |6,2 |8,7 |5,7 |3,7 |3,5 ... |16,1 |17,6 |20,2 |14,0 |10,7 |9,7 |9,7 ... | | | | | | | ... ... |1,2 |3,3 |6,4 |6,8 |6,4 |2,8 |3,4 ... ... |1,3 |1,9 |2,4 |2,3 |1,4 |1,1 |0,8 ... |- |- |- |- |21,3 |18,9 |19,0 ... | | | | | | | ... ... |35,6 |17,5 |14,3 |12,9 |12,7 |10,6 |10,6 ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... ... Республикасының салық саясатын жетілдіру
2.1. Салық салудың қазіргі кездегі механизмі
Қазіргі кезеңде, ... салу ... ... ... ... болып отыр: қазірдің өзінде оның мәні мемлекеттік
реттеудің әкімшілік биліктің сипатын ашып көрсете ... ... ... ... де ... ... реттеудің жанама немесе тікелей ... бола ... ... ... соңғы жылдары нарықтық қайта құру
тәжірибесі,бюджеттік қаржыландырудың негізгі көзі – ... салу ... ... ... ... ... Ал бұл ... аздығынан немесе
жиынтық көлемінің азайғанынан емес, салық төлемінен ”жалтару” жағдайларының
жиілеп кездесетінен туып отыр. Бұған салық жүйесінің өзі көп ... ... ... ... ... көп болған сайын, оларға
түрлі заңды және заңсыз жолдармен ... ... саны ... ... ... ... ... тәртібі жөніндегі Заңның жетілмегендігі
және салық қызметкерлерінің кәсіби ... және жеке ... ... ... салық салу көптеген қиыншылықтарға келіп
тіреді. Осындай жағдайдың дұрыс ... әлі ... ... қазынаға
салықтар аз түсуде, ол халықтың әлеуметтік және ... ... ... тигізеді. Өйткені халықтың бюджеттен алатын алымы, осы ... ... ... ... байланысты. 2003 жылдың бірінші
жартысында Республиканың ... 43,2 ... ... ... ол ... ... 5,4 есе көп деген сөз. Салық салудың тиімсіздігінің
шиеленістіретін факторлар – салық төлеушінің құқығы мен міндеті ... ... өзін ... және ... ... көрсетудің
тиянақсыздығынан болып отыр. Мемлекет салық арқылы ... әсер ... ... отыр деген қағида туады.
Салық саясатын нысаналы түрде ... ... мен ... ... ... ... көздейді. Дүние жүзі тәжірибесінде, мұндай іс-
әрекет дағдарыс жылдары ... орын ... еді. ... бұл ... ... ... шет қалып отыр: шет елдердегі жалпы ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар. Еліміздегі қалыптасқан жағдайды түсіну мен
зерттеу нәтижесінде, оның экономикасы және ондағы салық жүйесі тез ... ... ... қажет және де олар салық төлеушілер үшін
бір американдықтың айтқанындай: “Маған салықтарды төлеу өте ұнайды, ... ... ... ... ... ала ... ”, - деген тұжырымына
сай болып келуі керек. Сонымен, Үкіметіміздің ... ... ...... ... заңдардың негізінде қаржы жүйесін тез арада қалпына
келтіріп, ондағы салық ... ... ... реттеп, олардың дұрыс
бөлінуін қамтамасыз ету болып табылады және де салықтар, ... ... ... өндірісті әрі қарай дамытудың белсенді стимулы рөлін ... деп ... ... Олар ... ... ... тежеу
механизмі болып келмей, керісінше оның тиімді ... ... ... бір ... ... атқаруы қажет. Сондықтан біздер салық жүйесін
жақсартуда әрқашан қарапайым және баянды ... ... ... ... заңдарының бұзылуын болдырмау, оны бұзушыларды табу ... ... ... ... Мемлекеттік салық комитетінің
қызметі құрамында өз ... ... ... мен ... ұйымдастыру үшін салық полициясы құрылды.
Салық салу механизмiне төмендегiлердi жатқызуға болады:
- салық төлеушiлердi, салық салу ... және ... ... объектiлердi есепке алуды жүргiзу;
- салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердiң есебi және
аударылған соманың, өсу және айыппұлдың есебiн ... ... кiрiс ... ... ... ... ... бағаларды қолдау кезiнде мемлекеттiк бақылауды жүзеге
асыру;
- өз құзыретi шегiнде мемлекеттiк бюджетке төленетiн мiндеттi ... және ... ... ... уәкiлеттi Қазақстан Республикасы
мемлекеттiк органдардың қызметiн бақылауды жүзеге асыру;
- салық салу саласындағы заңнасыманың қолдану ... ... ... сондай-ақ осы саладағы заңнаманы жетiлдiру және жөнiнде
ұсыныстар енгiзу;
- салық заңнамасының ... ... ... ... ... ... органдармен өзара әс-қимыл жасау;
- қолданылып жүрген заңнамаға ... ... ... ... ... ... алым ... сақталуын, сатып алынуын ... ... ... ... алу – ... ... ... сатып алынуын және есепке алуын бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... алу жөнiндегi жұмысты ұйымдастыру
және жүзеге асыру;
- “Салық және бюджетке төленетiн басқа да ... ... ... Республикасының Кодексiнде (Салық ... ... ... ... мен ... есептелген сомасы бөлiгiнде,
сондай-ақ салық ... ... ... ... ... ... салықтық тексерулердiң актiлерi бойынша
хабарламаларға заңды және жеке ... ... ... ... мiндеттемелерiнiң туындау, орындау және тоқтатылу мәселелерiн
жеке және заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының салық саясатының негізгі бағыттары
Барлық қоғам мүшелерінің міндеті мен ... ... ... ... ... ... ал ... дегеніміз - бұл материалдық
төлем, яғни заңнама бойынша белгіленген ... ... ... ... ... мемлекет пайдасына алынатын қайтарылмайтын
сипаттағы ақшалай қаражат болып табылады.
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық экономикалық құрылысы ... іс - ... ... ... ... ... ... көзі -
ұлттық табысты қайта бөлудің басты қаржылық құралы, мемлекеттің ... ... ... ... ... көзі ... ... мемлекеттің экономикалық мазмұны нақты түрде көрінеді, ал
салықтардың әлеуметтік - ... ... ... табиғатымен
айқындалады. Белгілі философ Фрэнсис ... ... ... ... ... борышы» деген еді. Бірақ соған ... ... бір ... ... ... жалтаруға тырысады. Салықты
төлеуден жалтару – салық төлемдерін толық ... ... ... ... ... салық салу обьектісін (табысты, пайданы, тауар айналымын,
мүлікті) әдейі жасыруы және азайтуы. Салық ... ... ... іс ... ... мүддесіне айтарлықтай нұқсан келтіреді: мемлекеттік бюджет
әдәуір қаражаттарды ала алмайды, салық заңнамасын ... ... ... ... ... ... сферасында, салада
аймақта және тағы басқалардың құн қозғалысының ... ... ... ... бас тарту және салықты ... өту ... ... ... ... ... ... бола бастады. Енді
неге салықты ... ... ... деген сұраққа жауап іздеп көрелік.
Оның әр түрлі ... ... ... ... кәсіпкерлік немесе өзгеде қызметті ... ... ... елеулі салық ауыртпалығы; салықтардың көптігі және
жоғары мөлшерлемелері салық салынатын ... ... ... ... салық заңнамасының күрделілігі, сонымен ... оның анық ... мен ... ... мен ... түрліше
түсіндіретін ондағы толықтырулардың, өзгертулердің, түзетулердің көптігі.
3) салық қызметін ұйымдастырудағы ... ... ... мен біліксіздігі, экономикалық білімдер мен құқықтық
мәселелердің ... ... ... ... тексерулер кезіндегі
қызметкерлердің адалдыққа жатпайтын іс - ... ... ... баю ... ... бизнестегі инвестициялау мақсатымен
субьектілердің оларды төлемеуге қасақана, әдейі ұмтылуы және тағы басқа.
Мемлекет салықтың қоғамдағы алатын маңызды ... ... ... ... ... ... ... төленуін міндет етеді. Ол үшін мемлекет
әрбір салық түрін рационизациялау арқылы және тиімді ... ... ... ... ... ... төлеуден бас тартуды мүмкін емес ететіндей
мәжбүрлеу механизмін, бақылау аппаратын құрады, салықтық заңнама негіздерін
дұрыс орындамағаны үшін ... ... ... ... және ... ... көрсетіп отырғандай, қазіргі кезде экономиканың
мүлтіксіз дамуы мемлекетте өмір ... ... ... ... ... ... ... аударылмайынша мүмкін емес.
Нарықтық қатынастардың қалыптасып, дамуы кезінде маңызды мәселелердің
бірі нарықтың ... ... ... ... кері ... ... ... әлеуметтік - экономикалық топтарға бөлінуін одан әрі ... ... ... әлеуметтік қорғаудың жетілдірілген жүйесін
құру болып табылады. Мұндай маңызды мәселелердің жан ... ... ... ... ... дамуға әсер ететін басқа да құралдарды іске қосып,
кешенді түрде қимыл жасауы ... ... ... ... алатын орны ерекше.
Салық саясаты – бұл мемлекеттің салық саласында жүргізіліп отырған іс
- шараларының жиынтығы. Мемлекет салық саясатын салық ... ... ... оның ... ... ... - экономикалық
мақсаттар мен міндеттеріне қарай әзірленген экономикалық саясатқа сәйкес
жүргізеді. ... ... ... және ... міндеттері қоғамның
әлеуметтік - экономикалық ... ... ... саясатының негізгі
міндеттері;
1. мемлекетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... ... ... жағдай жасау
3. нарықтық қатынастар даму процесі кезінде пайда ... ... ... ... ... азайту.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы жағдайында салық саясатының негізгі
бағыты ... ... ... қорлары арқылы халықтың нақты
табыстарының едәуір бөлігін қалыптастырудың өзін ақтамаған қағидатынан ... ... ... Бұл ... ... ... ... механизмі арқылы халықтың еңбекке жарамды бөлігінің табыстарын
айтарлықтай арттыруға мүмкіндік ... ... ... ... қоғамның
еңбекке жарамсыз мүшелерінің неғұрлым тиімді және берік ... ... ... саясатының негізгі құралы салық жүйесі болып табылады.
Салық жүйесі дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар салықтық қатынастарды
реттеуші заңдар және нормативтік актілер және салық органдарының ... Оның ... ... бұл ... субьектілердің қызметін
ынталандыруға, еңбек және кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға, инфляцияны
есепке ала отырып ... мен ... ... ... ... табыс бөлігінің өсімін қамтамасыз етуге ... ... ... республикасы жаңа салық жүйесін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... салық салу жүйесі өзгертілді және халықаралық
стандарттарға жауап бере ... Жаңа ... ... енгізгеннен кейін
саясатта, экономика мен әлеуметтік ... ... ... ... Салық жүйесі Қазақстан экономикасының тиімділігін көтеруші құралға
айналды. Алайда бұл салық жүйесінің кемшіліктері аз ... ... ... ... ең ірі ... ... ... басым болуы. Салық
жүйесінің басқа қызметтері әлсіз жүзеге асырылады. ... ірі ... шет ел ... үшін оның ... ... ... ... басынан бастап іске асқанмен, сонда да салық төлеуші
заңды тұлғалар үшін өте ... ... ... Салық төлеушілер үшін
салық жүйесінің ең болмағанда 3-5 жылға ... ... ... ... ... ... Алайда тұрақсыз экономика жағдайында бұлай болу әрине мүмкін
емес, әсіресе жалпы ішкі өнімнің ... ... ... ... бұл өте қиынға соғады.
Салықтардың, оларды төлеушілердің, салықтарды алу әдістерінің, салық
жеңілдіктерінің жиынтығының болатындығынан ... ... ... ... болуы мүмкін. Әрине мұндай ... ... мен ... ... пен таза ... ... жаңа бір саласына немесе ... ... ... жұмсау, еліміздің аз игерілген, кейбір қолайсыз
аймақтарына инвестиция тарту сияқты ... ... кей ... ... қолданылады. Іскерлік табыстың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын және өте ыңғайлы әдіс. Мысалы мерзімді амортизациясы
жеделдетілген немесе дифференциалды ... ... ... ... ... ... кейінге қалдыру, салықтардан еркін резервтік, инвестициялық әрі
басқадай қорлар құру және преференциялар сияқты түрлі экономикалық ... ... ... ... экономикасының өтпелі кезеңінде
салық жеңілдіктері жапай іскерлікті ... ... ... ірі ... ... ... тигізді. Алайда қазіргі
отандық экономика өзінің өрлеу белесіне көтеріле бастағана ... ... ... ... мемлекет пен инвесторлар арасындағы мүдделік
қарым қатынасқа өз ... ... ... бюджетке өндіріс
көлемінің ұлғаюына қатысты салықтан бюджетке түсетін түсімдер елеусіз
қалуда. ... ... ... ... ... ... елеулі
қарама қайшылықтар туып, салықтық басқаруға кері әсерін тигізіп ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай
қамқорлық пен қолдаудың керемет бір тиімді әдісі деуге келмейді. Жеңілдік
беріліп ... ... мен жеке ... ... жүрмейтін
экономикалық қызмет салаларындағы кәсіпкерлік пен айналысып жүргендерге
салықтық басқаруда қиншылықтар ... Оның ... ... ... ... үшін ... ... да аз емес. Преференция түріне
жататын салық ... ... ... ... ... ... ... жоғалуына соқтыратынын халықаралық тәжірибе көрсетіп отыр.
Ал салықтардың өзіне келетін болсақ мынадай ... ... ... ... корпоративті табыс салығының ставкасы біздің ... үшін ... ... ... Ел экономикасы нарықтағы
кәсіпкерлердің белсенділігіне ... ... ... ол ... жоғары болуы іскерлік белсенділіктің төмендеуіне алып келеді.
Көптеген дамыған мемлекеттерде бұл салықтың ставкасы 30% ... ... ... бұл ... ... ... отыр. Салық ставкасының жоғары
болуы отандық кәсіпорындардың қаржылық жағдайына теріс әсер ... ... жаңа ... ... мен ... ... жасайды.
Әрине бұл салық бюджетімізге айтарлықтай табыс әкеледі, яғни бүкіл табыстың
шамамен 25% құрайды. Егер ... ... ... ... ... ... ма деген сұрақ туындайды. Бұл мәселені басқа жолмен шешуге
болады. Салық ... 30% ... ... ... кәсіпкерлік белсенділіктің
өсуіне байланысты нарықта жаңа ... ... бола ... яғни
олардың саны өседі. Әрине бұл кәсіпорындарға өз ... ... ... ... күші ... емес пе? Яғни ... адамдар жұмыс тауып салық
төлеушілер қатарын арттырады. Бюджеттің табыс ... жеке ... ... қамтамасыз етуге болады. Бұл шара бір жағынан жұмыссыздық мәселесін
шешуге көмектеседі, екінші жағынан ... ... ... ел ... өсуіне алып келеді. Сондай ақ бұл ... ... ... несие, демалыс сияқты жеңілдіктерді енгізу дұрыс
болар еді.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... табылатын
акциздерге үлкен көңіл бөлініп отыр. Олар ... ... ... ... ... зиян ... өндіріс түрлерінің теріс әсерін
шектеу үшін қолданылады. Менің ойымша мемлекет бұл ... ... ... ... ... ... акцизделетін тауарларды өндіретін
кәсіпорындардан көп табыс түседі. Алайда бұл ... ... ... келтірілген зиянның орнын толтыруға болашақта одан да көп ... ... ... осындай тауарларды өндіретін кәсіпорындарға
мемлекет қатты қысым көрсетуі ... ... ... өнімдеріне, ойын
бизнестеріне, сонымен қатар газ кондетсаттарына деген салық ... ... ... ... ... адам денсаулығына, табиғатқа
тигізетін зияны өте көп.
Табыстарға салық бойынша жалтарынудың неғұрлым сипатты ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін азайту болып
табылады; материалдық ... ... баға ... ... ... еркін
бөлшек сауда бағасы бойынша сатып алынғанына ... ... ... ... есеп – ... құжаттарын жасау жолымен өнімнің өзіндік құнына жазады.
Осылайша амортизациялық ... ... ... ... және ... ... ... құны жоғарылауы мүмкін. Табысқа
салық салудан жалтарудың тараған әдісі кәсіпкерлік қызметтен түскен түсім
ақшаны ... ... және ... қалу ... табылады. Бұл бұзушылық қиын
анықталады, өйткені нағыз ... ... ... үшін ... ... ... ... байланыстырылатын шоттары мүмкін көптеген
баспа бас айырбас пен басқа да ... ... ... операцияларының
фактілерін талдау қажет; Сондықтан салық органдарының ... ... ... заңдастыру, зейнетақыны және бюджет ... ең ... ... ... ... былайғы жерде халықтың
тарапынан неғұрлым сапалы ... ... мен ... ... ақылы білім алуға, медицина қызметіне, авиация мен ... ... және тағы ... ... артуына ықпал етеді. Сондықтан
отандық тауар өндірушілер өз өндірістерін ... ... ... ... ... салық жүйесінің алдындағы тұрған ең бірінші міндеті – отандық
өндірістің дамуын ынталандыру ... ... ... ... көрсетіп
отырғандай, экономикалық өсудің негізі ұлттық және ... ... ... инвестиция салуға қолайлы ахуал жасау және
халықаралық экономикалық тенденцияларды тиімді қолдану болып табылады. ... ... ... ... ... мен ... толық
есепке алу қажет.
Қазіргі кезде салық жүйесінің ... ... жою үшін ... ... қажет. Соның ішінде салық жеңілдіктерін өндіріс пен
инвестицияның өсімін ынталандыратын салаларға беру керек. ... ... ... ... болсақ салық жүйесінің ынталандырушы ролін
күшейту салық салу базасының кеңеюіне және мемлекеттік ... ... ... алып ... ... ... мәселелердің бірі – бұл салық төлеушілер мен
салық органдарының арасындағы қарым – қатынас болып табылады. ... ... ... негізгі мәселелері салауатты салық қызметкерлері
мен сауатты салық төлеушілерді ... ... ... қызметі органдары мен салық төлеушілер бір –бірін түсінетін
жағдайда болуы қажет, ... ғана ... ... ... жақсы
болады. Салық төлеушілер салықты неге төлеу ... ... және ... ... ... дұрыс түсінуі қажет. Ол үшін ... ... ... көтеріп, олардың менталитетін өзгерткен жөн деп ойлаймын.
Оны ... ... ... әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған ұсыныстар жүзеге асыру ... ал ... ... экономикалық тиімділік айтарлықтай болары
анық.
2.3 Басқа дамыған елдерден ерекшелігі
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін ... ... ... ... ... қысқа мерзімде мемлекеттік салық жүйесіне заң шығару
базасы айналуына мәжбүр болды. Салық ... ... 1992 ... ... екі ... бар: ... (1993-1995жж) жаңа салық
салу жүйесінде іс-қимыл тұжырымында істелген, және ... ... ... ... ... құру мен аяқтау, нарықтық экономикада
жауаптылық талап етеді.
«Салық және ... ... ... да ... ... ... ... заңында 1995жылы сәуірде бұл ... ... ... ... бұл заң ... бәсеке білдірмеді, керісінше өзгертулер
мен толықтырулар нарық ... ... ... ... ҚР
Перзиденттінің Жарлығы мен Заңдары ... ... ... осы ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдар туралы»
«Заңға енгізілетін өзгерістер мен ... ... ... ... 16 ... ҚР ... қабылдады. Қабылданған заң өндірістің
дамуына бағытталған және ... ... ... ... ... Кодексінің өңделу жолында маңызды қадамына саналуына болады.
Қазақстанның салық ... ... нені ... Экономикасы
нарықтық қатынастарға негізделген кез-келген елде ( бұл ... ... ... ... ... елдер болсын) салық 2 қызмет атқарады:
фискалды ( мемлекеттік бюджетке қаржыны ... және ... ... ... инвестициялар есебінен және экономикалық
қызметтің басты бағыттардағы салық жеңілдіктері арқылы).
Сонымен ... ... ... ... бар, ол
мемлекет – салық төлеуші (заңды ... жеке ... ... ... Салық мөлшерлемесі артқан сайын, мемлекеттің бюджет қаржыларын
шоғырландыру артта, онда әлеуметтік бағдарламаларда ... ... ... ... ( ... ... беру немесе медициналық қызмет көрсету,
мемлекеттік ... ... және ... ... адамдарды
әлеуметтік қорғау бағдарламасы).
Осылармен қатар, практика көрсеткендей, экономикасы ... ... ... салмағы төмендеуде. Нарықтық даму жолын
таңдаған елдерге осы әдісті қолдануға болады, мемлекеттік ... ... ... өсуі , ... емес ... ... ... ол
өндірістің мемлекеттік сектор инвестициясынан көп. Ал салықтың ... ... ... ... ... ... салық салымының
жеңілдік жасаған пайда болады.
Қазақстан – ТМД елдерінің ішіндегі салық саясатын экономика ... ... ... стратегия шеңберінде қолданған ел болып табылады.
Бұл ұлттық экономика саласындағы мемлекеттік меншіктің үлесінің минималды
мөлшерге жеткенін көрсетеді( 1999жылы ... ... ... 18% ғана
мемлекеттік мәртебеге ие). Бұл заңдылық, себебі Қазақстанның ... ... ... ... оның ... ... ... және салық саясатын халық шаруашылығының дамуының басты механизмі
ретінде қолдану(мысалы: мақсатталған жеңілдіктер қолдану)
Қазақстан Республикасының салық саясатының ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламаларды орындау
( әлеуметтік, әскери, экономикалық, саяси);
- өндірістің басты салаларын дамыту;
- салық ... ... ... ... ... төлейтін жеке және
заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... территориясында 17 салық түрі бар.
Олардың барлығы тікелей және ... ... ... ... ... жағдайымен тікелей байланысты емес) ҚҚС және
акциздер жатады. Қазақстан ... ... ... тікелей болып
саналады, және де олар салық төлеушінің мүлікке немесе ... ... (бұл – ... ... ... ... әлеуіметтік салық, жер салығы,
мүлікке байланысты салық түрлері, пайдалы ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің 70% салық түсімдері ... ... ... және ... емес ... ... ... бюджетті
қалыптастыруға қатысу үлесі жөнінен, жеке тұрғындарды ... ... ... ... ... ... үлкен орын алады(6-кесте)
- жеке тұлғалардан табыс салығы;
- заңды тұлғалардан табыс салығы (немесе бөлінбеген пайдаға ... ... құн ... ... ... ... Қазақстан мен Ресей мемлекеттерінде мемлекеттік
бюджетке түскен салық салымдарының қанша пайызын құрайтынын салыстырайық (6-
кесте).
Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... 1998жыл (%). 6-кесте
|Салықтар түрлері | ... | ... ... ... | 100 | 100 ... ... | 12 | 13 ... ... | 18 | 18 ... | 40 | 29 ... ... | 12 | 24 ... | 18 | 16 ... ... ... табысты ҚҚС береді, негізінен осы ҚҚС
төлемдері өндіріс саласымен ... ... ... ... ... негізін құрайтын әлеуметтік салық салымдары (социалистік
елдерде ... ... екі есе аз. Бұл ... ... ... ... ... Қазақстанның нарықтық өзгерістер жолында алға
шыққанын байқатады. Егерде Ресейде қызмет ... ... ... тұтыну
қорлары есебінен жұмыс істесе (социалисттік үлгіде), онда Қазақстанда бұл
сала нарықтық негізге ауыстырылға, яғни ... емес ... ... ... ... ... тұлғадан алынатын табыс салығы ... ... ... ... есептеледі және Қазақстанның әрбір тұрғыны өзінің табыс
көлеміне ... оны жыл ... ... ... ... ... жинақтары бойынша іріктемелі тәсілді қолдану байқалады. Жеке және
заңды тұлғалардың ішінде жеңілдік ... бар ... ... санының
көптігі анықталды. Табыс салығын алуға байланысты жеңілдіктер негізінен
жағдайлары ... және ... ... ... ... Салық
салынатын табыс сомасының 5% табыс салығына минималды мөлшерлемесіне тең,
бірақ ... ... ... үлесі жиынтық табыстан аз болады, ал әлеуметтік
қорғалмаған салық төлеушілер ( ... ҰОС ... және ... ... ... ... Ресейдегі табыс салығының минималды
мөлшерлемесі 2000жылы 12% ... ... 13% ... ... ... бойынша жылдық табыс 680$-дан кем емес болса 5%,
ал одан жоғары болса 10%, ал ... ... 3000$ ... ... 30% алынады.
Н. Назарбаев Үкіметпен бірге «« салық туралы»заңға толықтырулар мен ... ... ... ... ... мынаны айтты: Қазақстан
тұрғындарының 53% – 5%-дан төлейді, ал 40%-10% ... Тек 7%-ы 20-30 %-дық ... ... үшін ... жағдайлары төмен азаматтарға табыс салығының
минималды мөлшерлемесін азайту жөнінде ... ... ... ... кезде табыс салығының мөлшерлемесі 15% ... ... ... ... ... ... жағдайлары төмен тұрғындарды
қорғау тиімділігінің деңгейі ... ... ... ... ... ... нарыққа бейімделуі неден байқалады?
Нарықтық реформада 2001 жылғы 1 шілдедегі ҚҚС ... ... ... ... ... ... 21%-ға ... (2)
Пезиденттіміз Н.Назарбаев былай деді: « Салықтың бұлай төмендеуі
техникалық жабдықтардың жаңаруына және ... ... ... ... шарадан ЖІӨ-нің өсетіні күтілуде. Мемлекет ... ... үшін ... ... ... ... жоқ, керісінше, салықтың фискалды қызметін жұмсарту ... ... ... ... ұмтылуда. Осы мақсатта халық
шаруашылығының басты салаларын дамытуда инвестициялап жатқан кәсіпкерлерге
салықтық ... ... ... Мұндай жеңілдіктер заңды тұлғаларға тек
« тікелей инвестициялауды мемлекеттік қолдау туралы» ҚР ... ... ... ... ... заңды тұлғалармен ... ... ... ғана беріледі. Қазақстан Республикасының нарықтық
өзгерістерге әсер ететін салықтың негізгі ... ... ... Қазақстандағы бөлінбеген пайдасынан алынатын
салық тікелей салық болып табылады. Ол Қазақстанның ... ... ... ... әсер ... ... Қазақстандағы пайдаға
салынатын салыққа берілген жеңілдіктер мөлшерлемесі түрленбелі(0-30%).
Сондықтан мемлекеттік жанама түрде кәсіпорын ... әсер ете ... ... қоры – ... қоры). Пайдаға салынатын салық жеңілдіктері ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығын
жаңа салаларында ашылған біріккен кәсіпорындарға 5 жыл пайда салығынан
босату ... ... – жаңа ... ... ... Ол салық төлеушінің мүліктің
жағдайына тікелей әсер етпейді, ... оның ... ... ... ... ... жатады. Бірақ ұл жердегі салық салымының ... ... ... ... өндіруден түскен пайда және материалдық
шығындардың ... ... ... ҚҚС ... ... және
мемлекеттік бюджетінің негізін құрайды – 40%-ға дейін.
ҚҚС мөлшерлемелерінің 20 % - 15%-ға ... 2 ... ... мүмкін:
Біріншіден ҚР-ның экономикалық динамикасының тұрақтануы, ... ... ... ... ... осы салықтың
құрауы(1995жыл 20%-дан, 1998 жыл – 40% ... Осы ... ... ... ... ... және негізгі
қорларының жаңаруына көмектесті. Қазақстанда ҚҚС-тың мөлшерлемелері-нің
төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... (1990 жылы Ұлыбританияда ҚҚС -15%, Германияда -14%, ... ... ... ... салық сияқты өндірістің басты салаларына және кіші
бизнестің дамуына арналған іріктелмелі жеңілдіктер ҚҚС-ке де ... ... БАҚ ... бұл ... ... ... ... тікелей салық болғанымен кәсіпкер оны еңбек
төлеу ... ... ... ... Бұл салықта мемлекеттің ... ... және ... ... ... арасындағы
қайшылық жатыр. Әлеуметтік салық жұмыспен қамту және ... ...... ... ... 2%, медициналық сақтандыру қорының 3%,
зейнетақымен қамтамасыз етудің 15% және ... ... ... ... бұл ... ... 38,6%-дан 2001жылы 35,6% төленді. Бұған
кіретіндер: медициналық сақтандыру жинақы 3,6%, әлеуметтік сақтандыру ... ... ... 28% ... салықтың көмегінен ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туады. Ресейдегі
әлеуметтік салықтың үлкендігі нарықтық өзгеруге кері әсер ... ... ... қорының кемуіне әкелді.
Қазақстан және Ресей мемлекеттік бюджеттерінің шығындарының
құрылымдарын салыстырсақ екі мемлекеттің салық ... ... ... үшін АҚШ-тың да мәліметтерін қарастырымыз)
1996-1999жж Ресей, АҚШ, Қазақстанның мемлекеттік бюджет
шығындарының ... . ... ... ... ... ... |
| |шығындар ... ... ... |
| | | | ... ... | | | | ... |100 |37 |34 |11 ... |100 |44 |8 |13 ... | | | | ... |100 |22 |29 |16 ... |100 |36 |22 |13 ... | | | | ... |100 |33 |14* |16 ... |100 |29 |14* |15 ... негізгі капиталға (8%), және субсидия мен тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... кезде халық шаруашылығына мемлекеттің қатысуы минималды көлемге кемиді.
Экономикалық қызметке жұмсалған ... ... ... ... ... ... 1999 жылы 22% ... (3%-дан 8%-
ға жалпы бюджет шығыны өсті). Мемлекет тұрғындардың өмір сүруін ... көп ... ... ... алдағы көрсетілген период ішінде әлеуметтік
қажеттілікке жұмсалған мемлекеттік бюджет шығыны 7%-ға өсті. ... ... ... ... ... ... ... салық саясаты социалистік елдер
үшін жақсы бейімделген ... ...... ... толығымен
жекешелендіру, интерактивті әдістер мен қуатты шаралар блогы ... ... ... ... экономика жағдайларында басқару.
Осы көрсеткіш Ресей мен ... ... 1999 ... ... өзі ... және ... ... төмен мөлшерлемесі
кезінде жүзеге асты, сонымен қатар Қазақстан Ресейге қарағанда ... ... ... ... ... ... яғни қоғамдық тұтыну
қорының есебінен жүргізілген ... ... ... ... осы қызметтердің бір бөлігін ауыстырады. Бұл ... үй ... ... ... ... өсуі
байқатады. 1990ж 12%-дан 1999ж 27%-ға, ал Ресейде осы ... ... ... ... үлесі 12%-14% дейін өсті. Экономикалық
дамыған елдер, мысалы, АҚШ ... ... 60% ... ... ... айтқан жөн, қазіргі таңда ... ... ... құрылымы экономикасы дамыған
елдердікіне жақындауда, бірақ ... ... ... яғни
бюджетқаржысы жағынан экономикасы дамушы елдерге ұқсайды. Жалпы Қазақстан
Республикасының саляқ саясатының ... ... ... ... ... шығындар ЖІӨ-де 1999ж 21,6% құрады, салыстыру үшін; Ресей – 28% ... –та 39%) оны ... ... бар ... ... санының көптігі, айналымды анықтаудың қиындығы, шектен тыс
дәлелсіз берілген салық жеңілдіктері, ... ... бір ... ... ... болуы, халықаралық салық салудың негіздерінің тыс қалуы және
т.б. ... ... ... одан ары ... ... қажет екенін
айқын көрсетті. Әрине бұл өмір ... сай. ... ... ... ... мүмкін еместігін баршамыз түсінеміз, сондықтан салық жүйесі
де біртіндеп қалыптасады, түзеледі, ары қарай ... ... 1995 ... ... салық реформасының ұзақ мерзімді
концепциясын қабылдады. Бұл ... ... ... ... салық
заңдылығын бірте-бірте халықаралық салық салу принциптеріне сәйкес ... ... ... ... іс жүзінде ... ... ... ... ... ... жылы ... Заң күші
бар „Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2001 жылдың бірінші
шілдесінен ... жаңа ... ... іске ... Бұл жаңа ... жүйесі
біршама болса да нарықтық қатынастар талабына бейімделіп, халықаралық
тәжірибеге ... ... ... ... ... сақталып, салық салуда қарапайымдылық,
әділеттілік, салыстыру қағидалары біршама өз шешімін тапқан.
Республикада жаңа ... ... ... ... ... ... Бұл
Қазақстан Республика Президентінің заң күші бар “Салық және бюджетке басқа
да міндетті ... ... және ... ... да ... ... туралы” Жарлығымен аяқ
талды. Осы жаңа заңның ережелері 2001 жылдың 12 маусымнан бастап ... Ол ... ... өмір мен ... ... қарым-қатынастардың
талаптарына жауап бермейтін салық заңын түбегейлі түрде реформаларды.
Жаңа салық заңының негізгі мақсаты шаруашылық субъектілеріне ... ... ... ету ... Бұл ... сан ... ... қаржыларды таратуды қысқарту, сондай-ақ өз ... ... ... ... қол ... ... ... өнімнің (жұмыстың, қызмет көрсетудің) өзіндік
құнының 5 пайыз мөлшерін құрайтын Қазақстан Республикасының экономикасын
түрлендіру ... ... ... ... пайданың 1 пайызын
құрайтын ... пен ... ... қолдайтын қорға,
мөлшерлері аймақтарға байланысты ... ... 5-тен 20 ... ... ... жолаушы көлігін ұстауға арналған шығындар жойылды.
Жаңа салық заңы ... ... 45 ... ... 11 ... анықтап
енгізді.
Салық ауыртпалығын азайту жоғарыда ... ... ... ... ... халықаралық принциптеріне жақындаған салық
салынатын кірісті анықтау тәртібін өзгерту арқылы қамтамасыз етіледі. Салық
салынатын ... ... ... ... олардың қызметіне
байланысты шығындарының жекелеген түрлерінің өзіндік құнына жатқызуға
мүмкіндік бермеді.
Жаңа ... ... ... ... салынатын кіріс жылдық жиынтық
кірістен осы кірісті шығарумен байланысты барлық шығындарды алып ... ... ... шынайы салық базасы анықталады.
Салық салу тәртібін жүйелеу, қазіргі салықтардың тұрақтылығы және
мемлекеттегі ... ... ... ... ... заңның
болуы барлық салық төлеушілердің мемлекет ... ... және ... ... ... ... ... заңдық норма салық төлеуші мен
салық заңын сақтауды және ... ... ... ... ... ... ... органдарының қарым-қатынастарын
мүлдем ... ... ... ... жаңа салық заңы ережелерінің ескіге ... ... ... алу ... ... ... 20 тармаққа дейін
төмендетуге мүмкіндік жасайтынын атап ... жөн. ... ... Салық
кодексін жасақтауға бұрынғы шақырылған депутаттар, Қазақстан өнеркәсіпшілер
одағының, ... ... ... ... ... өкілдері,
бірқатар ірі және шағын кәсіпорындардың басшылары мен бас есепшілерінің ат
салысқанын атап ... ... ... ... сан ... ... ... олар нақты кәсіпорындарға негізіліп, ... ... ... заңының ережелеріне егжей - тегжейлі тоқтамай-ақ олардың
кейбіріне, яғни ... ... ... ... мүмкіндік беретіндеріне тоқталып өтейік.
ПайдалынҒан Әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының ... – 2003 ж. ... ... және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер тұралы
Қазақстан Республикасының кодекс. (2004 ж. 1 ... ... – БИКО ... үйі, 2004 ... ... ... “Салық және бюджетке төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. – Алматы, 2002ж.
4. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және ... ... Оқу ...... ... – 131 бет.
5. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттiк салықтар. Алматы, ... ... ... ... Қ.Қ., ... С. ... Оқулық. – Алматы: 2003. – ... ... А.И., ... Н.Е. ... ... ... виды. Алматы: - ТОО Баспа, 1998 – 160с.
8. ... А. Д. - ... ... ... кейбір мәселелер
Қаржы - Қаражат, 2001 №4 -32 бет.
9. Балғабеков Н. Салық төлемдері - Шымкент келбеті 2001, 26 ... ... ... - ... ... айқындаушы тетігі - Егемен
Қазақстан, 2001, 7 шілде.
11. Қалманбетова Г. ... ... ... мен ... -
Егемен Қазақстан 2001 27 наурыз.
12. Қанатов С. Салық жүйесінің жаңа ... ... 2001 №12 - ... ... салу ... құқық бұзушылық үшін әкімшілік жауапкершілігі
- Бухгалтер бюллетені, 2001 – 14 бет.
14. Дулатов Ы. Мемлекеттің ... ... және оның ... мәселелері -
Заң газеті, 2002, 3 қараша 5 бет.
15. www.google.kz
16. www.yandex.kz
17. www.site.kz
18. www.minfin.kz
19. www.nationalbank.kz
20. www.nalog.kz
21. www.goverment.kz

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар30 бет
Қазақ мемлекетінің құрылысы және оның дамуындағы ерекшеліктер445 бет
Қазақ мәдениетінің саяси құрылымы және оның рухани -құқықтық дамуының ерекшеліктері 82 бет
Қазақстан Республикасында қаржы рыногын салықтық реттеу76 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктер63 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
Абылай хан өмірі мен қолбасшылық саясаты4 бет
Алғашқы түркі мемлекеттері21 бет
Араб мемлекеті17 бет
Афина мемлекеті22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь