Қ.Р - да жергілікті мемлекеттік басқару жүйесі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Жергілікті басқарудың мәні мен теориялық негіздері
1.1. Жергілікті мемлекеттік басқарудың мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2.Мемлекеттік және жергілікті билік басқарудың құрылымы ... ... ... ... ... ... 7
1.3. Жергілікті басқарудың экономикалық механизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... 11

ІІ. Жергілікті басқарудың ағымдық жағдайы және оны жетілдіру жолдары
2.1. Жергілікті мемлекеттік басқарудың әлеуметтік.экономикалық тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2. Оңтүстік Қазақстан облысындағы жергілікті мемлекеттік басқарудың ағымдық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

ІІІ. Қ.Р.да Жергілікті басқарудың жалпы ерекшеліктері мен жетілдіру жолдары
3..1.Қазақстан Республикасындағы Жергілікті мемлекеттік басқарудың қазіргі кездегі мәселелері мен даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
3.2. Жергілікті басқару жүйесін тиімді жетілдіру бағыттары ... ... ... ... ... ... ...29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Кіріспе
Қазіргі таңда еліміздің мемлекеттік құрылысын жетілдіру, оның ішінде билік құзырларының әр деңгейі арасында нақты бөлінуі мен халық билігінің маңызды элементі болып табылатын жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін ендіру өте өзекті мәселелердің қатарында. Бұл биліктің бөлінуі шеңберінде қарастырылатын мәселе отандық басқару жүйесін анықтайтын демократиялық нышандардың бірден-бірі. Бірақ бұл бағытты абсолют ретінде қабылдап, бүкіл қоғам проблемаларын шешеді деп қараудан да сақтанған дұрыс. Сонымен қатар күшті орталықтандырылған мемлекет белгілі кезеңде өзінің ішкі тұрақтылығын қамтамасыз ете алады, бірақ оның ұзақ уақытқа созылуы (қоғам дамуы барысындағы сұраныстарға уақытында жауап бермеуі) саяси жағдайдың тұрақсыздануына алып келуі әбден мүмкін. Ал ішкі саясатта тұрақтылықты қамтамасыз ету саяси режимді орталықсыздандыру, жергілікті өзін-өзі баскаруды дамыту сияқты басқа да шараларды жүзеге асыруды талап етеді.
Жергілікті органдар өзінің қызметін орталық биліктердің бақылауыңда атқарады. Бақылау әр салада әртүрлі болуы мүмкін.
Орталық органдар жергіліктілерді әкімшілік бақылауыңда өзінің кейбір актілерін бекіту және олардың белгілі іс-әрекеттеріне санкция салу құқықтарын қолданады, сонымен қатар орталық жергілікті басқарудың лауазымды қызметкерлерін жұмыстан босата алады.
Орталық органдар өзіңің жергілікті басқару құрылымдарымен арақатынастарында қаржылай бақылау өкілетін де қолданады. Жергілікті органдардың қаржысы өздерінің жеке табыстары мен мемлекеттік бюджеттен кіріс түсуден құралады. Бұндай жағдай олардың, бірінші жағынан өздерінің белгілі мәселелерде дербестігін білдірсе, екінші жағынан, жалпымемлекеттік деңгейдегі орнын анықтап, мемлекеттік басқару жүйесіне кіретіндігін білдіреді.
Сонымен қатар жергілікті органдарды қоғамдық, сот және т.б. бақылаулар арқылы тежейді. Бұл орайда сот билігінің жергілікті атқару органдарынан тәуелсіздігі қамтамасыз етілуі өте маңызды.
Президентіміздің биылғы жылғы халыққа Жолдауында тұрғын - үй құрылысының жаңа саясаты тұрғысында "құрылысты арзандату мақсатында тұрғын-үй инфрақұрылымын қаржыландыруды өз мойнына жергілікті билік алуы тиіс" дей келе, "облыстарды дамытудың барлық бюджеттері тек қана білім беру, дансаулық сақтау, сумен қамтамасыз ету жүйелерін дамыту мақсаттары мен тұрғын үй құрылысы инфрақұрылымына пайдаланылуы тиіс" деп нақты әрі ашық міндеттерді алға тартты.
Әрбір министрлік пен ведомство өздеріне тән емес қызметтерді орталықтан аймақтарға және мемлекеттен жеке секторға бере отырып, олардан арылады. Бірақ ол қызметтерді жергілікті жағдайда іске асыру экономикалық механизмдерді қолдануға бағытталуы тиіс.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Баянов Е. ред. "Мемлекеттік және құқық негіздері", Оқулық, Алматы, "Жеті жарғы", - 2001ж.
2. "Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін" Президенттің Қазақстан халқына Жолдау / Егемен Қазақстан, 19.03.2004ж.
3. Белисбаев А.: "Децентрализация власти и развитие местного самоуправления в Республике Казахстан", "Саясат", №4-5, 2000ж., 53-58 бет.
4. Гутман В.Г., Мироедов А.А., Федин С.В. "Управление региональной экономикой", Москва, "Финансы и статистика", 2001г.
5. Зотова З.М. Власть и общество: проблемы взаимодействия / Под общей редакцией С.А.Попова. - М., 2001г.
6. Камаев В.Д., "Экономическая теория", Москва, ВЛАДОС ИМПЭ, 1999г.
7. Ковешников Е.М. Государство и местное самоуправление в России: теоретико-правовые основы взаимодействия. - М., 2002г.
8. Козырин А.Н. и Штатина М.А. Административное право зарубежных стран: Учебник / - М., 2003 г.
9. Комерсантъ - Власть - 2002 - №36.
10. Комерсантъ - 2003 - 13 января.
11. Көшім Д., "Жергілікті өзін-өзі басқару - азаматтық қоғамның алғашқы баспалдағы", - Алматы, 2000ж.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы., Алматы, 1995 ж. 89, 95 баптар.
13. Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы. №23 желтоқсан, 2003 ж.
14. "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы" Қазақстан Республикасының заңы., "Заң", №3, 2001ж. 9-26 бет.
15. Мәдинов Р. "Сағым" идеядан сақтанған абзал немесе билікті орталық пен аймақтар арасында бөлуді жеделдеткісі келетіндердің көксегені не?/ "Егемен Қазақстан", 16.04.2002ж.
16. Медведева Н.П. "Местное самоуправление в зарубежных странах" (Информационный обзор) М., 1994г.
17. Никифорова Н. Предпосылки новой стратегии государственного управления национальной экономикой/ АльПари, №3, 2001ж.
18. Нүкенов А.: "Жергілікті басқаруды жетілдіру мәселелері". "Саясат" №7., 2003ж., 26-31 бет.
19. Танкиева А.: "Жергілікті басқаруда экономикалық механизмдерді қолдану жолдары". "Саясат" №4, 2004ж, 62-67 бет.
20. Топорнин Б.Н. Федерализм: теория, институты, отношения (сравнительно - правовое исследование) / М., 2001г.
21. Тоқтыбеков Ә.: "Мемлекеттік басқарудың жетілдірудің жолдары: тұжырымдамалар мен әдістер". "Ақиқат", №1 қаңтар, 2003 ж. 30 - 36 бет.
22. Тоқтыбеков Ә.: "Мемлекеттік басқаруды демократияландырудың кейбір әдістері", №6 маусым, 2003ж. 39 - 42 бет.
        
        Тақырыбы:  Қ.Р-да жергілікті мемлекеттік басқару жүйесі
Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………............3
І. Жергілікті басқарудың мәні мен теориялық негіздері
1.1. ... ... ... мәні ... және ... ... басқарудың
құрылымы........................7
1.3. ... ... ... ... ... ... жағдайы және оны жетілдіру жолдары
2.1. Жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... ... жергілікті мемлекеттік басқарудың
ағымдық
жағдайы.....................................................................
............................22
ІІІ. Қ.Р-да ... ... ... ... мен ... ... Жергілікті мемлекеттік басқарудың қазіргі
кездегі ... мен ... ... ... жүйесін ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде
билік құзырларының әр деңгейі арасында нақты бөлінуі мен халық билігінің
маңызды элементі болып табылатын ... ... ... ... ендіру
өте өзекті мәселелердің қатарында. Бұл биліктің бөлінуі ... ... ... ... ... ... ... бірден-бірі. Бірақ бұл бағытты абсолют ретінде қабылдап, бүкіл
қоғам проблемаларын шешеді деп қараудан да сақтанған дұрыс. Сонымен ... ... ... ... ... өзінің ішкі тұрақтылығын
қамтамасыз ете алады, бірақ оның ұзақ уақытқа ... ... ... ... ... ... ... саяси жағдайдың
тұрақсыздануына алып келуі ... ... Ал ішкі ... ... ету саяси режимді орталықсыздандыру, ... ... ... ... ... да шараларды жүзеге асыруды талап етеді.
Жергілікті органдар өзінің қызметін орталық ... ... ... әр ... ... болуы мүмкін.
Орталық органдар жергіліктілерді әкімшілік бақылауыңда өзінің кейбір
актілерін ... және ... ... ... ... салу
құқықтарын қолданады, сонымен қатар орталық жергілікті басқарудың лауазымды
қызметкерлерін жұмыстан босата алады.
Орталық органдар ... ... ... ... қаржылай бақылау өкілетін де қолданады. Жергілікті
органдардың қаржысы ... жеке ... мен ... ... ... құралады. Бұндай жағдай олардың, бірінші жағынан өздерінің
белгілі ... ... ... екінші жағынан, жалпымемлекеттік
деңгейдегі орнын анықтап, мемлекеттік басқару жүйесіне кіретіндігін
білдіреді.
Сонымен ... ... ... қоғамдық, сот және ... ... ... Бұл ... сот билігінің жергілікті атқару
органдарынан тәуелсіздігі қамтамасыз етілуі өте маңызды.
Президентіміздің биылғы жылғы халыққа Жолдауында ... - үй ... ... ... ... ... мақсатында тұрғын-үй
инфрақұрылымын қаржыландыруды өз мойнына жергілікті билік алуы ... ... ... дамытудың барлық бюджеттері тек қана білім ... ... ... ... ету ... дамыту мақсаттары мен
тұрғын үй құрылысы инфрақұрылымына пайдаланылуы ... деп ... әрі ... алға тартты.
Әрбір министрлік пен ведомство өздеріне тән емес ... ... және ... жеке ... бере ... ... ... ол қызметтерді жергілікті жағдайда іске асыру экономикалық
механизмдерді қолдануға бағытталуы тиіс.
І. ... ... мәні мен ... ... ... ... ... мәні мен мазмұны
Жергілікті мемлекеттік басқару саласындағы қоғамдық қатынастарды
реттейтін жергілікті өкілді және атқарушы ... ... ... мен тәртібін, сондай-ақ, маслихаттар депутаттарының құқықтық
жағдайларын белгілейтін нормативтік құқықтық актілерді ... ... ... ... ... Конституцияның 8-ші бөлімінің
85 бабында жазылған жергілікті мемлекеттік басқару тиісті аумақтағы істің
жай - күйіне жауапты жергілікті өкілдікті және ... ... ... мемлекеттік басқару дегеніміз - бұл заң актілерінде
белгіленген құзырет ... ... ... және ... органдарының
тиісті аумақта мемлекеттік саясатты жүргізуді, оны дамыту мақсатында жүзеге
асыратын және тиісті аумақтағы істің жай-күйіне жауапты болып ... ... ... жүйесінде әкімшілік-аумақтық бөліністің
әр қилылығы көрініс табады. Оның қызметінің ... және ... ... бюджет коммуналдық заңда тұлғаларға бекітілген мүлік
құрайды. Мәслихаттар мен ... ... ... және ... ... ... келесілер жатады:
1. Жалпы мемлекеттің ... және ішкі ... ... ... қабылдануына жол бермеу.
2. Ұлттық қауіпсіздікті ... ... ... Республикасының
мүдделерін сақтау.
3. Қызметінің қоғамдық маңызы бар салаларында бекітілген жалпы ... ... ... ... мен ... мүдделерінің сақталуын қамтамасыз ету.
Аймақты дамытуға байланысты мәслихаттар мен әкімшіліктердің қолданатын
жоспарлары елдің стратегиялық даму ... ... ... тиіс және оларға
бірыңғай еңбек нарығын, капиталды, қаржыны қалыптастыруға, ... ... ... ... ... ... келтіретін шешімдер қабылдауға
тыйым салынады.
Жергілікті өкілді орган мәслихат халықтың, ... ... ... ... бола ... осы жүйеге тән белгілерін өз
бойына сіңірген.
Қазақстан Республикасының "Жергілікті ... ... ... ... "Жергілікті өкілді орган - мәслихат - бұл облыстың,
республикалық ... бар ... ... ... облыстық маңызы бар
қаланың халқы сайлайтын, халықтың еркін білдіретін және ... ... ... оны іске асыру үшін қажетті ... және ... ... ... ... ... ... органның өзіндік ерешеліктері. Мәслихат өзінің
қызметтік сипаты жағынан жергілікті тұрғындардың ... ... ... ... ... кең ... өкілді органы. Мәслихаттар
күнделікті қыхметтерінде шаруашылық, тұрмыстық, мәдени, меншікті, қоғамдық
тәртіпті, ... ... ... ... ... ... ... мәселелерімен айналысады. Сөйтіп, Қазақстан
Республикасының мемлекеттік функциясын іс ... ... ... кеңінен
қатыстырушы әкімшілік-аумақтық бөліністердегі өкілді орган болып табылады.
Мәслихат аппараты дегеніміз - бұл тиісті мәслихаттың, оның ... ... ... ... ететін, әрі жергілікті бюджет
есебінен ұсталынатын мемлекеттік мекеме. Мәлихаттардың ең ... бірі - ... ... ... ... ... тек мәслихат депутаттарының қойылмайтындығы.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік басқарудың қызметтері:
1. Негізгі өкілеттікті ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және экономикалық
бағдарламаларын ... ... және ... ... туралы
есептерді бекіту.
- Тиісті аумақтарда қоршаған ортаны ... және ... ... ... және ... ... ... сауықтыру жөніндегі
шығыстарды бекіту және осы мәселеге қатысты өзге де ... ... ... ... ... ... бөліністі басқару схемасын
бекіту.
- әкімшілік ұсынысы бойынша ... ... ... тиісті
әкімшіліктің дербес құрылымын бекіту.
- ... ... ... ... және ... ... ... Мәлихаттың айрықша өкілеттігі:
- өздерінің қарауына жатқызылған әкімшілік-аумақтық құрылыс және жергілікті
қауымдастық ұғымының шекараларының айқындау мәселелерін шешу.
- ... ... ... есептерін қарау және тиісті органдарға
мәслихат шешімдерінің орындалмағаны үшін ... ... ... және ... жауапқа тарту туралы ұсыныстар енгізу.
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бұзғаны үшін әкімшілік жауаптылық
белгіленген еределерді бекіту.
- Тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністі дамыту ... ... ... ... бюджеттің атқарылуына бақылау
жасау.
- Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес азаматтардың ... ... ... ... ету ... ... жүзеге асыру.
- Маслихаттың тұрақты комиссияларымен өзге де органдарын құру, олардың
қызметтері ... ... ... тағы да ... ... ... ... келесі мәселелерді қарастырады:
- аумақты дамыту жоспарларын, экономикасын жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... қызметке тағайындау
бюджетті әзірлеу және қызметтен босату, жергілікті қамтамасыз ету.
- ... ... ... басшыларын қызметке тағайындау және
қызметтен босату, жергілікті атқарушы органдардың ... ... өзге де ... ... ... меншікті басқару.
- Жергілікті мемлекеттік басқару мүддесіне сай республика ... ... ... ... өз ге ... жүзеге асыру.
2. Мемлекеттік және жергілікті билік басқарудың құрылымы
Мемлекеттік билік - бұл мемлекеттік-құқықтық құралдар, әдістер ... ... ... ... ... ... ... ерік-жігері
іске асырылады немесе қоғам өмірінің экономикалық, әлеуметтік және рухани
салаларын басқару ... ... ... ... ... жер ... ... қала, ауыл) -
сол мемлекеттің территориясы болып табылады. Ал ... ... - ... пен оның ... ... жеке ... қарым - қатынасқа негізделеді. Бұл жерде мемлекеттің рөлін
үкімет атқарса, ... ... жеке ... ... ... мен ... атқарады. Бұның түрлері әр елде әр түрлі (провинция,
департамент, қауым, т.б.)
Мемлекет өз қызметін тиімді жүргізу үшін ... - ... ... ... ... үкімет өзінің билігін жүргізеді., жалпы мемлекеттік
саясатты жүзеге асырады.
Әкімшілік - ... ... ... құрылымнан үлкен
айырмашылығы бар, себебі бұл ... ... ... ... ... бір ... нормасын белгілеу қажет, сонымен бірге олардың өзінен
жоғары тұратын билік деңгеімен және мемлекеттік ... ... ... ... қажет.
Мемлекеттің көп қырлы қызметі өзінің сипаты мен табиғаты, тікелей
бағыты мен ... ... ... мен ... жұмыс
нысандары мен әдістерімен ерекшелінетін әр ... ... ... ... ... ... ... кешенді пайдалану мемлекет мұқтажын
қанағаттандыруға, олардың алдында тұрған міндеттерді ... ... (1 ... ... ... ... мемлекеттік механизмге жүктеледі.
Барлық билікті жетекшілік, басқарушылық, бақылаушылық, ұйымдастырушылық
және реттеушілік ... - ... ... ... ... оның ... бағыты, тактикалық міндеті мемлекеттің
механизмімен жүзеге асырылады.
Жергілікті өкілетті органдар парламентпен бір ... ... ... ... - ... ... өмірінде маңызда роль атқарады,
бюджет мәселелерін шешеді және ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды заң шеңберінде
реттейтін ... ... ... ... ... екі ... асуы ... Олар: жергілікті мемлекеттік басқару жергілікті өзін-
өзі басқару.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... өкіметтің атынан немесе жоғары тұрған
әкімішліктің атынан ... ... бір ... ... ... ... ... адамдарды деңгейі
жоғары тұрған әкімшілік орындары тағайындайды. (Мысалы, ауылдың әкімін
аудан әкімі ... ... ... тағайындау облыс әкімінің қолында).
Жергілікті өзін-өзі басқару дегеніміз сол территорияда тұратын
тұрғындардың билігі, бұл ... сол ... ... ... органдардың қызметі арқылы жүзеге асады. Осы жерде "Жергілікті
өзін-өзі басқару туралы Европа ... ... ... алуға болады:
1. Жергілікті тұрғындардың мүддесін қорғай отырып, заң шеңберінің
көлемінде мемлекеттік ... ... ... жүзеге асыруды және сол
істерді басқарудың нақты мүмкіншілігі мен құқығына ие болуды - ... ... деп ... Бұл ... ... ... еркін, жасырын және тікелей дауыс беру
арқылы сайланған мүшелері бар кеңестер мен жиналыстар ... ... мен ... ... алдында есеп беріп отыратын атқарушы
органдарды пайдалана алады. Бұл ереже азаматтардың кеңеске тікелей шығуына,
референдум жасауына және сол ... ... ... белгіленген басқа да
құқықтарын жүзеге асыруына бөгет бола алмайды.
Европалық жүйе бойынша жергілікті мемлекеттік ... мен ... ... ... жүреді, екеуі бірге отырып, бір жүйені береді.
Басқарудың екі түрінің араласуының да түрі нұсқасы бар. Әсіресе ... ... ... басқару жүйесіне байланысты әр түрлі міндет
крйылады.
Бірінші - ... ... ... ... "қамқорлығына
алуы".
Бұл жағдайда жергілікті өзін-өзі басқару органының шешімі ... ... ... ... ... ... ене алмайды.
Қысқасы, сол шешімді жергілікті әкімшілік (губернатор, әкім, бургамистер,
т.б.) қолдауы не бекітуі шарт. Оны ... бас ... да екі ... ... Біріншісі - әкімшілік орындары өзін-өзі ... ... ... деп табады, екіншісі - шешімді қажетсіз деп кейін ... ... ... не ... ... ... емес, әкімнің білетін болғаны.
Өркениетті ... ... дәл ... әкім ... ... ... келмеске кеткен.
Екіншісі - әкімшілік тұрғысынан жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін
қадағалау.
Бұл - ... ... ... кездесетін, европалық жүйенің
ең көп тараған ... ... ... ... органдарының шешімін
мемлекеттің өкілі (өкім) тек сол елдің заңына сәйкестігі ... ... ... ... ... ... аз ғана уақыт беріледі, егер ... ... ... ... ... ... басқару органының
шешімі күшіне енеді. Соңғы уақытта кең етек алған бір жаңалық - ... ... сот ... ғана ... ... Өз ... ... өзін-
өзі басқару да сот арқылы өздерінің шешімдерін қорғап шыға ... және ... ... ... ... ... ... елдерде жалпы мақсатты жүзеге асыру бірнеше жергілікті өзін-
өзі басқару органдары бас қосып, бір орталық ... Осы ... ... ... ... жүйесіне қажетті заңдарды қабылдатуға күш
салынады, жергілікті жердегі түрлі ... ... ... ... ... ... тәжірибе алмасып, бірлесе жасайтын
жұмыстардың басты ... ... ... ... жүйесінің қоғамдық өмірдегі орнын, мемлекеттік
жүйеден ерекшелігін және ... ... ... ... ... ... ұсынамыз. Жергілікті мемлекеттік басқаруды тиісті
аумақтағы істің жай-күйіне жауапты жергілікті ... және ... ... ... жылы ... ... “Қазақстан Республикасы жергілікті
мемлекеттік басқару туралы” заң ... Бұл заң ... ... ... ... анықтама берілді.
“Жергілікті мемлекеттік басқару заң және заң ... ... ... ... жүргізу мақсатында жергілікті өкілетті
және атқарушы органдардың іс-әрекеттері болып табылады”.
Әкім Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің өкілі ... және ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізуге жауапты.
Жергілікті өкілетті органдар (маслихат) облыс пен ... ... ... ... ... сай ... жерлерде шешімдерді қабылдайды, оны
жүзеге асырады және бақылайды. Сонымен қатар, заң ... және ... ... ... ... және ... ... мен акиматтар инвестиция, қаржы және жалпы мемлекеттің
ішкі және сыртқы саясатына қайшы ... ... ... ... сақтай отырып, ұлттық тұрақтылықты сақтауға ... ... ... ... мен ... ... ... дамыту мақсатында
жасаған жоспарлары Қазақстан Респубилкасының стратегиялық даму жоспарымен
сәйкес болуы ... ... ... ... статусы туралы” және
“Алматы қаласының арнайы статусы туралы” заңдары бойынша осы қалалардағы
жергілікті атқарушы органдарына ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау
процесіне өздерінің сайлаған маслихат депутаттары ... ... ... Республикасы азаматының барлық ... ... ... және ... құқығы бар және 18 жасқа толған азамат
осы құқыққа ие болады.
Жасы жиырмаға толған азамат маслихат депутаты болуға ... ... ... бір ғана ... ... бола ... ... азаматы мемлекеттік басқару ісіне тікелей
болмаса да жекелей ... ... ... ... ... ... білдіре алады.
Жергілікті халық өздерінің атқарушы ... ... ... өкілетті орган арқылы сенімсіздік білдіре алады. Бірақ бұл
практикада кездеспеген және ... ... ... болған емес.
Азаматтардың ролі негізінде шешім қабылдау процесінде сайлау
науқанында жүреді. ... ... ... ... ... қатысуы
1999 жылы Павлодарда алғаш рет жүзеге асты.
Заң ... ... құру ... ... да ... Бірақ
Алматы мен Астана қалаларының мәслихат cекретарлары ... ... ... бұл ... ... ... өте ... Республикасы көп ... ... ... Халықтар
Ассамблеясы құрылған және олардың облыстарда да бөлімшелері бар. Сонымен
қатар, республика деңгейінде 40 жуық мәдени ... ... пен ... ... ... әкімшілік және территориялық
аймақтарда заңды күштерге ие болады.
Әкімият пен ... ... ... бостандығы және құқығы
туралы актілерді периодты басуға немесе ... ... ... жалпы ортақ маңыздылыққа ие, ведомствоаралық характер немесе
азаматтардың міндеттері, бостандығы және құқықтарын ... ... ... ... ... ... ... пен әкімдердің актілері ... ... ... ... ... әкімият пен әкімдер немесе өздерінің қалауы,
сонымен қатар соттың шешімімен өзгертеді ... ... ... ... ... ... ... Министрлігі аудандық
деңгейде қабылданған шешімдердің 15-20 пайызы ... ... ... кері ... ... актілерді де көруге болады. Тағы ... ... ... ... күш ... ... ... конституциялық құқығы негізінде заңның орындалуын қадағалауды жүзеге
асырады. Атқарушы органдар тікелей сызықтық құрылымға ... ... ... ... ... Ал мәслихаттар тікелей бағыныштылық
құрылыммен байланысты ... ... ... өзі және оның ... ... ... ... бойынша облыстардың, Алматы және
Астана қалаларының әкімдерін сайлайды. Президенттің ... ... ... ... ... ... бар және ол Президенттің “әкімдерді
өз еріктеріне босату” құқығымен бекітілген.
Логика бойынша әкім атқарушы органдар жүйесінің бәр бөлігі болып ... ... ... басшысы болғандықтан өзінің іс-әрекеттеріне
үкімет алдында толық есеп беруге міндетті. Бірақ әкім ... ... оның да ... есеп ... ... ... деңгейдегі әкімдерді бақылауы мүмкін емес.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... құрылған, бірақ облыстан селолық деңгейдегі барлық
әкімдерді олардың да ... өте ... ... да ... қызметтегі
босатылуын президент шешеді. Ал, ... ... ... ... заңды түрде қарастырылмаған. Сенат Бас прокурордың
ұсынысы бойынша маслихаттың өкілеттігін шұғыл түрде тоқтата ... ... ... ... тыс заңдардың
орындалуына бақылау жүргізеді. Әділет министрлігі және оның территориялық
органдары жергілікті ... ... ... ... акиматты ауданның әкімі құрады. Оның ... ... әкім ... ... ... органдардың, бірініші
басшылары болады. Сонымен қатар, ... ... ... ... жетекшілері (облыстық бюджеттен қаржыландырылады
және тиісті жоғарғы ... ... де ... ... ... ... маслихаттың функциясын жүзеге асыруға міндетті.
Өзінің және аудан акиматының ... ... ... ... және ... ... алдында жауапты.
Аудандық органдарға мыналар жатады: аудандық әкім аппараты, бөлімдер,
ішкі істер, ... ... ... ... ауыл шаруашылығы,
әлеуметтік саясат, қаржы және экономика бөлімдері.
Облыс, аудан әкімдері ... ... ... ... ... ... маслихаттың бекітуіне ұсынады
1.3. Жергілікті басқарудың экономикалық механизмдері
Мемлекетті экономикалық, әлеуметтік және саяси ... одан ... ... ... ... ... ... экономикалық механизмдердің алатын орны бөлек. Мемлекеттің негізгі
қызметті ұлттық егемендікті, ... ... ... және ... ... және ақша ... ... сауданы реттеу және тағы да басқалай
болып келсе, жергілікті шаруашылықты басқару аясына ... ... ... ... салықтарды белгілеу, жергілікті халыққа білім
беру мен денсаулық сақтау, әлеуметтік көмек беру, ауылды ... ... ... сияқты барлық қызмет түрлерімен қамтамасыз ету
және т.б. кіреді.
Президентіміздің биылғы жылғы халыққа Жолдауында тұрғын - үй ... ... ... "құрылысты арзандату мақсатында тұрғын-үй
инфрақұрылымын қаржыландыруды өз мойнына жергілікті билік алуы ... ... ... дамытудың барлық бюджеттері тек қана ... ... ... ... ... ету ... дамыту мақсаттары мен
тұрғын үй құрылысы инфрақұрылымына пайдаланылуы тиіс" деп нақты әрі ... алға ... - 2030" ... ... ... ... қызмет пен
мемлекеттік басқару құрылымын құру мемлекеттің ең шешуші міндеттерінің бірі
ретінде ... Осы ... атап ... ... ... ... үкімет ықшам әрі кәсіби деңгейде болып,
неғұрлым маңызды міндеттерді шешуге қарай жұмылдырылады. Әрбір ... ... ... тән емес ... ... ... және
мемлекеттен жеке секторға бере отырып, олардан ... ... ... ... ... іске ... экономикалық механизмдерді
қолдануға бағытталуы тиіс.
Жергілікті шаруашылықты басқаруда экономикалық механизмдерді қолданудың
ерекшелігін оның әлеуметтік ... ... ... әрі уақытында шешім
қабылдай алатындығынан көре аламыз. Жергілікті халықты еңбекпен қамтуда,
оларды ... ... ... ... ... де жергілікті басқару
органдарының өкілеттігіне беріледі. Мәселен, олардың келесі жылдан бастап
шетелдік ... ... шарт ... ... бар: ... бір
жыл ішінде жергілікті белгілі бір салалар ... ... ... ... соң ... еңбекпен қамтылып, шетелден келген жұмыс күші ... ... ... ... ... ... саясатымен байланысты
және оны жүзеге асыруға бағытталады. Елдің ... ... ... ... ... ... рөлі ... реттеудің экономикалықпен бірге әкімшілік ... та ... де бар. ... ... ... ... ... етумен байланысты іс-әрекеттерді
реттеуді қамтитын болса, экономикалық шараларға қаржы (бюджет, фискалды),
ақша-несие ... ... ... және болжау мәселелері
жатқызылады. Жалпы алғанда, ... ... ... - ауқымды категория.
Ол екі жақты ... ... ... ол экономикалық саясат мақсатын,
екіншіден, қаржылық шараларды ... ... ... ... жергілікті басқаруда туындайтын бюджетаралық қатынастар мәселесі
күн тәртібіне шындап қойылып отыр. Қазір Қазақстан ... ... ... 2003 жылы №147 ... ... "Мемлекеттік басқару
деңгейлері арасында өкілеттіктерді ажырату және бюджетаралық қатынастарды
жетілдіру" Концепциясындағы бюджет ... ... ... Онда ... ... ... ... ауылдық (селолық)
округтардың әкімдер аппаратын құру көзделген. Ол 2004 жылғы республикалық
бюджетте (31 бап) ... ... ... ... аппараттарын
қалыптастыруға облыстық бюджеттерге 7-ші қосымшаға сәйкес берілетін 2,9
млрд. теңге ... ... ... ... ... асырылып
отыр.
"Институтционалдық" түсінігіне тоқталсақ, ол ... ... аз ... ... ... жағдайында осы терминнің
қолданылу белсенділігі арта түседі. Экономикада ... бір ... ... ұйымдастырушылық нормалар мен дәстүрлер нақты
пайда бола бастайды. Экономикалық саясаттың өзі дәстүрдің, әдет-ғұрыптың
ұйымдастырушылық жүйесін ... ... ... ұзақ өмір ... ... түсінігін қалылтастырады. У.Гамильтонның пікірінше,
институттар - қоғамдық дәстүрлер тобына берілетін сипаттың белгісі. Қазіргі
жағдайда ... ... кең ... түрлері мынадай болып
келеді:
- мемлекеттік биліктің атқарушы ... ... оның ... - ... ... жүзеге асыру;
- мемлекеттік меншік обьектілерін құру және қолдау;
- экономикалық бағдарламалар мен экономикалық болжамдарды дайындау;
- экономика бойынша зерттеу орталықтарын ... ... ... ... ... ... сауда-өнеркәсіп палаталарын, әртүрлі
экономикалық одақтар мен кеңестерді қолдау;
- экономика мәселелері бойынша кеңесшілер, ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлер мен кәсіби одақтарға ақпараттық, құқықтық қолдау және олардың
өзара байланыстарын тиімді ету.
«Мемлекеттік шығындар» түсінігі қоғамның ... ... ... ... пен ... сатып алуға кететін
шығындарды ... ... ... ... негізгі міндеті
жиынтық сұранымға әсер ету ... ... Ал ... ... ... ... ... ақшалай және мүліктік аударымдарды
(трансферттер) түсінеміз. Табыстар саясатының ... ... ... ... ... болады:
- қаржы қорын қалыптастыру үшін жинақталған ... оның ... ... әсер ету;
- ресурстарды алу есебінен реттеуші тиімділікке қол жеткізу.
Мемлекеттік табыстарды ... ... ... ... бар. ... ... ... жинаудың салықтық және салықтық емес
деп екіге ... ... ... әртүрлі алымдар мен салымдар
жатқызамыз. Ал ресурстарды міндеттеп жинаудың бірден бір жолы ол ... Ол ... ең ... ... ... ... салық дамыған
елдерде (АҚШ, Жапония, Швеция) жалпы ұлттық өнімнің 30%-дан 50%-ға дейін
көлемін құрайды.
Елдің дамуы, ... ... ... ... халықтың барлық игіліктерге қол жеткізе өмір сүрулерін қамтамасыз
ету тікелей ... ... ... ... кей ... ... басқару тармақтарының кеңінен таралуына өз кедергісін
де тигізеді.. Сондықтан да соңғы кезде аймақтық басқа-руды ... ... күн ... ... өз ... ... анықтап,
жұмыс жасау үстіңде.
Билікті орталық пен аймақтарға ... ... ... жатқанына біршама уақыт етті. Осы екі ... ... ... ... ... ... ... тікелей
қатысы бар. Орталыктан ... бір ... алу ... әрі ... тағы бір ... жергілікті басқару органдарының жаңа жүйеге
қатысты құқықтық базасын ... ... ... ... ... ... және ... өзін-өзі басқару туралы»
заңдарының қабылдануы. Біріншісі қабылданып ... ... оған ... ... ... ... Ондағы мақсат занды ... беру деп ... ... ... ... облысқа дейін
жергілікті жерлердің құзіреті, оның ішінде жергілікті бюджеттер туралы
нормалар ... Оның ... ... ... әр әкім өз ... ... ауданның) бюджетінің толуына мүдделі болуы үшін жеке
шағын, орта, ... ... ... ... ... олардың
дамуына қолайлы жағдай туғызатын экономикалық механизмдерді пайдалану.
Қазақстанда донор облыстармен ... ... ... ... ... бюджеттен субвенция алатын облыстар да
аз емес. Олардың бүгінде әл-ауқаты өзін-өэі қамтамасыз ... ... деп айта ... ... ... ... алатын облыстар
жылдан жылға көбеймесе, азайып отырған жоқ. Оны кестеден көре аламыз.
Кесте 1
2001 - 2004 ... ... ... ... ... ... ... ... | |
| |2003 |2004 |2005 |2006 |
| |мың тг. |% |мың тг. |% |
| | | | | |
|1 ... ... |110 |50 |60 |
|2 ... ... |114 |51 |63 |
|3 ... қаласы |110 |41 |69 |
|4 ... ... |131 |66 |65 |
|5 ... ... |92 |38 |54 |
|6 ... ... |109 |50 |59 |
|7 ... ... |106 |49 |57 |
|8 ... ... |108 |48 |60 |
|9 ... ... |102 |51 |51 ... ... ... |108 |54 |54 ... ... ауданы |115 |55 |60 ... ... ... |103 |58 |45 ... ... ауданы |111 |47 |64 ... ... ... |109 |54 |55 ... ... ... |106 |55 |51 ... жылы ... ... ... 2311 аса ... ... ... мен орынбасарлары 400-ден аса ... ... ... ... ... сарапталып отырып, осы мәселелер мен сұрақтарды
шешуде қажетті шаралар жасалып жатыр.
ІІІ. Қ.Р-да Жергілікті мемлекеттік басқарудың ... ... ... жолдары
3.1. Қазақстан республикасындағы жергілікті басқарудың қазіргі
кездегі мәселелері мен даму ерекшеліктері
Басқарудың әр түрлi ... ... ... ... ой елегiнен қайта өткiзу және өзгерту ретiнде орталықсыздандыру
үкiмет қызметiнiң тиiмдiлiгiне қол жеткiзу әдiстерiнiң бiрi болып табылады.
Еуропа және ТМД ... ... ... ... және ... ... мен ... процесiнде маңызды
рөл атқаратынын көрсеттi. Бұл өзiнiң мәнiн ... ... ... мен ... ... ... күрделi процесс, өйткенi ол
қоғам өмiрiнiң: саяси, құқықтық, әлеуметтiк, әкiмшiлiк, экономикалық және
мәдени әр түрлi қырларын ... ... ... ... ... ... ... саяси да, сонымен бiрге экономикалық та сипатқа ие екендiгiн
көрсетiп отыр.
Орталықсыздандыру азаматтардың билiктегi өз өкiлдерiн ... ... ... өз ... олар өз ... ... және
қажеттерiмен жақсы танысады және тиiсiнше, саяси шешiмдердi талдап жасауға
және iске асыруға неғұрлым ... ... ... деңгейде жаңа элитаның пайда болуына мүмкiндiктер
жасалады, ол ... ... ... ... үшiн ... демократиялық саяси
дағдылар мен функцияларды игере алады.
Орталықсыздандыру билiк органдарының жергiлiктi қажеттiктер мен
проблемаларға сергек ... ... ... етедi. Қызметтер ұсыну мен
инфрақұрылымды қамтамасыз ету жауапкершiлiгi орталықсыздандырылған ... ... ... мен шығыстардың ара қатынасын жақсы бағалайды,
сондай-ақ бюджеттiк шектеулер шеңберiнде халықтың қажетiне неғұрлым икемдi
үн ... ... ... және ... ... органдардың жұмыс
тиiмдiлiгiн арттыруға ықпал етедi, өйткенi бұл оларды жергіліктi сипаттағы
мiндеттердi шешуден ... және ... ел ... ... ... ... деңгейде әр түрлi
бағдарламаларды мұқият жоспарлау мен ... ... ... ... таңдау процесiн дамыту тұтас алғанда халықтың
саяси белсендiлiгiн одан әрi демократияландыруға және ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға мүмкiндiк бередi.
Қазақстан тәуелсiздiгiнiң алғашқы жылдары орын алған мемлекеттiк
билiктi ... ... өзiн ... ... ... ... ... нығайту, аумақтық тұтастықты сақтау басым мiндеттер болды.
Орташа мерзiмдi перспективада билiктi тым ... тiптi ... ... ... артта қалу қаупiн туындата отырып, елдiң
дамуын тежейтiн болады.
Әлемдiк экономиканың ғаламдану, мемлекеттiк ... ... ... орталықсыздандыру саясатын әзiрлеудi жеделдетудi
талап етедi.
Әлемдегi орталықсыздандырудың сан алуан модельдерiн, сондай-ақ
Қазақстандағы ... ... ... ... мен ... ... өзiндiк орталықсыздандыру стратегиямызды талдап жасау қажет.
Ол үшін келесі жағдайларды ... ... ... ... ... үшiн қажеттi iшкi ресурстардың болуы.
- Жергiлiктi басқару институтының болуы.
- Республикада әр түрлi деңгейде басқарудың ... ... ... ... бiр ... ... қаржылық жауапкершiлiктердiң
орталық Үкiметтен мемлекеттiк билiктiң одан төмен ... ... ... ... ... тiптi ... ... қабылданған нормалардан бiрсыпыра асып
түсетiн кеңiнен жария етiлген өкiлеттiктерi жауапкершiлiктiң ... ... ... ... ... ... ... көрсетедi.
Сонымен қатар келесі мәселелерді ескерген жөн:
- Жергiлiктi басқару органдарының басшыларын ... ... ... ... ... мен ... болуын қамтамасыз етпейдi.
- Өз араларындағы функциялар мен өкiлеттiктердiң айқын ... ... әр ... ... ... жауапкершiлiктi бiр-
бiрiне арту мен тартыстар.
- Жергiлiктi өкiлдi органдардың әлсiздiгi және олардың жергiлiктi атқарушы
органдарға ... ... ... және ... ... ... органдардың
функцияларының қайталануы.
Қоғамның тұтас алғанда мемлекеттiк басқару жүйесi мен ... ... ... ... ... ... ... реформалау қажеттiгiне түсiнiстiкпен қарауы,
әлемдегi орталықсыздандыру процесiнiң қазiргi мол ... ... ... мен ... анықтауға мүмкiндiк бередi.
Қазақстан Республикасынан ... ... ... ... ... әлемдiк экономиканың ғаламдану үрдiсi.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес ... ... ... ... ... қоса, аймақтардың басшыларының сайланбалылығына асығыс түрде
көшуге жол беруге ... ... тiптi ... үрдiстердiң
туындауына дейiн дерлiк саяси тұрақсыздық, ... егес ... ... әр ... ... ... байланысты
ойластырылмаған бюджеттiк орталықсыздандырудың да терiс ... ... ... ... ... бiркелкi қамтамасыз етiлмеуiне алып
келуi мүмкiн.
Нарықтық экономика құрудың ... ... ... ... ... демократиялық құрылысын талап етедi, өйткенi
демократиялық тетiктерсiз және ... ... ... бақылаусыз
әдiлеттi нарықтық бәсекелестiк жағдай туғызу мүмкiн емес.
Екiншi жағынан, нарықтық экономика ... ... ... ... ... көнбейдi және экономикалық, ... ... ... ... ... ... ... бiр билiк
пен қаржы өкiлеттiгiн бекiтiп берудi талап етедi.
Сонымен бiрге орталықсыздандыру ... ... ... рөлiн төмендеудi бiлдiрмейдi, олар мемлекет қызметiнiң негiзгi
салалары үшiн жауапты болып қала ... және ... ... ... ... ... мен ... трансферттер жүйесi арқылы
реттейдi.
Қазақстандағы орталықсыздандырудың негiзгi мiндеттерi:
0. билiктiң әр ... ... ... ... функциялар және
жауапкершiлiк салаларын айқын шектеу;
1. жергiлiктi мемлекеттiк ... ... ... ... үшiн ... ... мемлекеттiң iргетасы ретiнде жергiлiктi өзiн-өзi басқаруды
енгiзу;
Билiктiң әр ... ... ... қызмет, функциялар және
жауапкершiлiк салаларын ... ... қол ... үшiн ... ... ... мақсатты түрде
жүзеге асыру қажет.
- Құзырында орталықсыздандыру жоспарын әзірлеу және оның орындалуын
бақылау, сондай-ақ ... ... ... ... мемлекеттiк басқару органдарының қызметiн үйлестiрудi жүзеге асыру
болатын уәкiлеттi органды белгiлеу.
- ... мен ... беру ... ... мен
бағыттарын, мемлекеттiк басқарудың әрбiр деңгейiнiң рөлi мен ... ... ... ... ... ... жергiлiктi өзiн-өзi басқару
органдарына және мемлекеттiк емес ұйымдарға беруге жататын функцияларды
айқындайтын ... ... ... ... ... ... басқарудың әрбiр деңгейiнiң орындайтын функцияларына
қойылатын талаптарды егжей-тегжейлi әзiрлеу. Өкiлеттiктердi беру ... ... ... ... ... ... үшiн ... ие болуға тиiс. Бұл жоспар ... пен ... ... серпiндi дамуын ескере отырып әзiрленуге тиiс.
- Басқару органдарының функциясы айқын белгiленуге және ажыратылуға
тиiс. ... ... және ... қалыптасқан жағдайды ескере
отырып, негiзгi функцияларды тиiсiнше бекiту белгiленуi мүмкiн.
- Оларды билiк деңгейлерiнiң арасында бөлудi заң ... ... ... ... мен кеңейту үшiн барлық деңгейдегi билiк
өкiлдерiнiң қатысуымен мұқият функционалдық талдау жүргiзу қажет.
Жергiлiктi мемлекеттiк басқарудың ... ... ... үшiн ... ... ... ... жергiлiктi органдарға
бюджет пен меншiктiң айқын белгiленген өкiлеттiктерi ... ... ... берген функцияны атқаруға тиiс.
Жергiлiктi органдардың өз бюджеттерiне қатысты нақты өкiлеттiктерiн
қамтамасыз ету, яғни басқарудың ... ... үшiн ... меншiктi
көздерiн, оларды жұмсаудың бағыттарын дербес белгiлеу құқығын бекiту қажет.
Жергiлiктi мәслихаттар жергiлiктi бюджеттi бекiтуге және оның атқарылуын
нақты ... тиiс ... VIII ... ... ... жергiлiктi басқару органдары қызметкерлерiнiң даярлығы мен
бiлiктiлiгiн арттыру курстарын ұйымдастыру ... ... ... ретiнде жергiлiктi өзiн-өзi
басқаруды енгiзу:
Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... отырып реформаны "пилоттық" жобаларды iске асыру
арқылы, кезең-кезеңiмен ... ... ... жаңа ... ... ауылдық округтерде,
қалаларда, аудандарда, бiр жыл iшiнде алдын ала байқап көрген жөн ... соң ғана ... ... ... ... жөн. ... тактика
сынақ кезеңi iшiнде жаңа жағдайдағы ... ... ... ... ... ... және бүкiл ел ауқымында iрi
қателiктер мен кемшiлiктер жiбермеуге мүмкiндiк бередi.
Реформалаудың оң және ... ... ... мен ... оны
келесi деңгейлерде одан әрi тарату үшiн бағдар болады.
Орталықсыздандырудың бiрiншi кезеңiнде ауыл мен ... ... ... ... ... ... бiр ... орын алып, мұның өзi
үлкен келеңсiздiктерге әкелiп отырған жерлерде проблемаларды шешу ... ... ... ... қала ... ... және аудандық маңызы бар
қалалар деңгейiнде әкiмдер сайлау жүргiзiлетiн болады.
Екiншi кезеңде ... ... ... ... деңгейiнде,
яғни ауылдық округтер, қала тұрпаттас поселкелер мен ... ... ... ... ... ... ... құру мүмкiндiктерiн
қарастыру керек.
Орталықсыздандырудың бұл кезеңiнде аудандық ... ... ... ... ... ... ... есептiлiгi мен
бақылаулылығын күшейту мақсатында тиiстi өкiлдi органдармен - ... ... ... ... ... бiр мерзiмге аудандардың
(облыстық маңызы бар ... ... ... ... және ... тәртiбiн енгiзу қажет. Аудан (облыстық маңызы бар қала) ... ... ... ... ... ... ... тағайындау
нұсқасы да болуы мүмкiн.
Yшiншi кезеңде облыстық маңызы бар аудандар мен қалалар деңгейiнде
орталықсыздандыру ... ... ... Республикасы қазіргі кезде ... ... жаңа бір ... ... ... ... жағдай мемлекеттік басқару
мен билік жүйесіндегі түпкілікті ... ... ... ... Аталған билік
жүйесі Қазақстандағы мемлекеттіктің қалыптасуына өз үлесін қосты.
Бірақ қазіргі кезде мемлекеттік құрылымда бұл ... ... және ... ... ... әсер ... кемшіліктерін
байқатып отыр. Әсіресе, бұл қатынаста ... ... ... атап ... ... ... ... жергілікті жерлердегі билік
қазіргі кездегі талаптарға толық сай емес, жергілікті халықтың мүдделерін
әлсіз қорғайды, жемқорлыққа тым бейімді болып ... ... ... ... заңдылықтардың, соның ішіндегі
сайлау туралы заң, жергілікті мемлекеттік басқару туралы заң, бюджет жүйесі
туралы заңдардың ... ... ... ... ... ... құрылыстың жалпы
стратегиясының бір бөлігі ретінде қарастырылатын жергілікті ... ... ... ... ... ... ... Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту және
орталықсыздандырудың мемлекеттік бағдарламасын ... және ... ... басқару жүйесін реформалауға бағытталған маңызды
қадам Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қатар мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы
өкімдікті шектеу жұмыстарын жүргізу ... ... ... ... ... ... (тік) ... бойынша
бөлінуіне, яғни “республика(центр) – облыс – аудан – ... және ... ... қалыптастыру және жергілікті жерлердегі қаржы ... ... ... ... ... ... жүйелерін
жетілдіруге бағытталған. Ол реформа ... ... ... ... орталық билік органдарының арақатынасын жетілдіруге ... ... ... үшін жаңа ... және ... ... ... мемлекеттік басқарудың бүкіл жүйесінде реформалау ... ... ... жергілікті өкілді органдар - маслихаттар өкілеттіктерін
кеңейту және ... және де ... ... ... ... мәселелері бұл жағдайда жабық белгісіз перспективада қалып
отыр. Бұл мәселені мемлекеттік аппараттағы ... ... ... және жергілікті өзін-өзі басқаруды ... ... ... ... ... процесінің сәтті дамуының және жергілікті өзән-өзі
басқару жүйесін қалыптастырудың басты ... ... ... ... еркіндігі болып есептеледі. Қазақстан Республикасының Президентінің
Қазақстан ... ... ... ... ... басқару жүйесі
және, сонымен қатар, жергілікті деңгейде модернизация ... ... ... ... жүйесін тиімді жетілдірудегі бағыттары
Соңғы жылдары елімізде жаңа мемлекеттік басқару жүйесі қалыптасу
үстінде. Бұл ... ... ... ... ... ... болады.
Қазіргі жағдайда радикалдық әлеуметтік-экономикалық реформалар
жүргізу үшін, сонымен бірге елімізде әлеуметтік-саяси тұрақтылықты ... ... ... билік, әсіресе күшті атқарушы биліктің қажеттілігіне
ешкімнің де күмәні жоқ деуге болады. Сондықтан ... ... ...... бастап, поселкелік әкімге дейін жалғасқан атқару
құрылымына негізделген күшті ... ... ... ... ... ... ... саналады. Мұндай модель, тікелей мемлекеттік басқару
деп аталады да ол ... ... мен ... ... дәл ... ... ... әкімшіліктің өзімізге ғана тән
басқару жүйесі қалыптасып бітті деуге негіз бар. Оның екі ... да ... ...... тағайындалатын, әкімдер басқаратын
атқарушы органдардың әкімшілік иерархиясы, ал екіншісінің халық ... ... ... ...... ... табылатындығы көпшілік
қауымға белгілі.
Күшті атқарушы билік концепциясын радикалдық реформалардың негізгі
саяси құралы ... ... ... ... ... ... жергілікті
билікті саяси-құқықтық, кадр, материалдық қаржы жағынан жергілікті жердегі
өкілдік қана құқы бар органдармен салыстырғанда анағұрлым тиімді орындарға
қоя білді. ... және шын ... ... ... ... және олардың
аппараттарының қолына көшті. Әкімдер билігі дара басшылық ... ... ... өте ... ... анық.
Осының нәтижесінде, атқарушы биліктің іс-қызметінде болымды
(позитивтік) өзгерістер байқала ... ... ... ... арқасында бұрынғы жергілікті басқару құрылымының негізгі
кемшіліктері (жауапкерсіздік, ... және ... ... ... ... түрде дәлелденбеген, популистік
шешімдер қабылдауы) т. б. ... ... ... ... және ... ... билікті әкімдердің тексеріп бақылап отыруына ... ... ... ... тағы бір ерекше жағын атап ... ... ... елімізде саяси және әлеуметтік тұрақтылықты сақтап
және оны ньғайту жолындағы маңызы өте зор. ... ... ... ... биліктің әлсіздігі — ... ... ... ... ... қауымдар арасында автономистік және
сепаратистік тенденцияларға қажетті кедергі қоя алмайтынын дәлелдеп ... да ... жаңа ... ... келе жатқан
дәуірде (және бұл дәуірдің ауыр, ұзаққа созылған дағдарысқа әкеліп соққан
әлеуметтік-экономикалық саладағы түбегейлі өзгерістермен ... ... ... ... ... — өте ... басқару реформасы өкілдік билікке молынан әсер етіп,
едәуір өз ... ... ... ... ... ... Республика Конституциясының 85-88-баптары және 10.12.1993
жылы қабылданған «Қазақстан Республикасы жергілікті өкілеттік және атқарушы
органдары туралы» заңы ... ... Бұл ... ... жергілікті басқару жұмысы өкілдік және атқарушы органдар
арқылы жүргізіледі, бұл ... ... ... ... ... ... ... жергілікті басқару жұмысын әкімшіліктермен
бірдей, солармен қатар ... ... ... ... аймақтарды
дамытуға арналған бағдарламалардың орындалуына, Конституциялық заңдар,
Президент және үкімет актілерінің жүзеге асырылуына жауапты. Конституцияда
мәслихаттар ... ... ... де көрсетілген. ... ... даму ... ... ... ... ... және мәслихаттар жұмысын
ұйымдастыруға қатысты жергілікті атқарушы органдары басшыларының есептерін
тыңдап қарау, республика заңдарына ... ... құқы және ... қамтамасыз ету саласында және басқа да шаралар қолдану жайында.
Мәслихаттар мен әкімдер арасындағы қарым-қатынастарда екі жақтың да
дербестігі ... ... ... ... ... ... міңдетті түрде бағыну принципі жойылған. ... ... ... ... әкімдердің мәслихат алдында
есепті екені Конституция деңгейінде қамтылған. Ал ... ... ... ... білдіруге, оны қызметтен босатуы туралы
мәселе қоюға қақысы бар. Мәслихаттар да, әкімдер де бір-бірінің заңға қайшы
келетін шешімдерін бұзуды ... ... сот ... талап етуге құқы бар.
Мәслихаттар өзінің жұмысын әртүрлі ұйымдастыру формалары ... ... т. б.) ... ... ... мен комиссияларда
мәселелерді ашық түрде (халық алдында) талқылауға толық мүмкіндігі бар.
Сонымен қатар ... ... ... түрлі сұрақтар бере алады.
Жергілікті басқару туралы қазіргі заңдардың концептуалдық ... ... ... ... ... ... талдап көрсек, сол
жүйенің іс-әрекеттерін оптимальді түрде жақсартуды көздеген реформалардың
өз ... әлі де жете ... ... ... Ол аз ... ... ... жергілікті билік саласында ... да ... ... жол ашты.
Бір жағынан реформалаудың мақсаты жергілікті атқарушы билік күшейе
түсті. Бірақ негізінде бұл аясы тар ... ... ... түбегейлі мақсат —
атқарушы билікті күшейту, жергілікті жерде реформалардың ұтымды, ... ... ... ... ... биліктің күшеюі, әсіресе оның ... ... ... ... ... соқты. Атап айтқанда, кейбір
жергілікті билік басындағылардың халықтан арасы алыстай түсті, ... ... ... олар халыққа бағыныштылық тұрсын, оның ... ... ... алды. Мұндай келеңсіз жағдай жергілікті шенеуніктердің
тек өздерінің жеке мүдделері мен артықшылықтарын сақтауға ғана ... ... ... ... ... жол ... жүзінде шексіз, орасан зор билік әкім болған бір адамның қолына
шоғырланғанының нәтижесінде жергілікті тирания қалыптасуына мүмкіндік туды.
Өкінішке ... ... ... тек ... деп ... болмайды.
Қазақстан бұқара ақпарат құралдары хабарларынан ... ... ... ... олардың шексіз мансапқорлығының халыққа
тиген зардабы жөнінде көптеген мысалдарды кездестіруге болады. Сонымен
қатар, ... ... ... ... ететін нақты ешқандай
мүмкіншілік жоқ десе де болады. Жергілікті басқарушылар ... ... ... ... ... ... ... болса, мәслихаттар билік құрылымы
ретінде нақты билікке ие болудан дәл сондай алшақ. Олардың ... ... ... ... шектелген. «Қазақстан Республикасы жергілікті
өкілдік және ... ... ... ... мәслихаттардың өкілеттіктері
жөнінде жазылған тезистер қайта бір қарауды қажет ... Бұл ... ... ең ... ... яғни ... шешімдерін жүзеге асыру үшін
қолданылатын нақты және пәрменді құқықтық ... жоқ. Оған ... ... бас ... қолданылатын шаралар мүлдем
көрсетілмеген. Мысалы, қаржы-бюджет ... ... ... ... бюджетті
бекіту, оның орындалуы, бақылау — биліктің өкілдік тармағының құқы болып
саналады. Атқарушы биліктің ...... іс ... ... ... қарағанда дa солай сияқты. Мәслихат облыстық ... ... ... ... ... ... бюджеттің орындалуын әр тоқсан
не болмаса жарты жылда бір талқылаған ... ... ... мен ... ... ... қалады. Тіпті бюджет маслихатта
бекітілмей қалса да, не болмаса оның ... ... ... есеп ... ... ... да - оның салдарынан ешнәрсе өзгермейді. Себебі
мәслихаттардың қолында әкімдердің бюджет-қаржы салаларындағы әрекеттерін
бақылайтын нақтылы ... мен ... ... жоқтың қасы.
Мәслихаттар өзлдерінің сессияларында қалыптасқан дағды ретінде
атқарушы биліктегілер қабылдап, ұсынған құжаттарды қарайды. ... ... ... ... ұсыныстар айтқан болады. Бірақ әкімнің депутаттардың
пікірімен санасуы да, санаспауы да мүмкін. Мәслихаттардың кадрлар мәселесін
шешуге де құқы жоқ. ... сол ... ... ... ... тағайындауға қатысы жоқ, олардың жұмысын тексере де
алмайды.
Жергілікті жерде нақты билік тетіктері толығымен ... ... ... ... ... мен ... ... жөнінде
ақпараттық мәліметтер алуға тырысқан көптеген талаптары мен сауалдары
негізінен еленбей қалады. Ал ... ... ... мен ... ... көндіретін депутаттың ешқандай құқықтық мүмкіншілігі жоқ. Заң
бойынша мәслихаттар әкімге сенімсіздік білдіруге құқы бар. Бірақ заңның ... да тек жай ... ... ... сияқты. Ал сенімсіздік беру
туралы шешім қабылдау үшін мәслихат әкімнің жұмысы жөнінде ... ... ... алуы қажет екендігі баршаға мәлім.
Мәслихат хатшысы өзінің ... ... тек ... дайындайды, басқа ішкі істерін реттейді, бірақ мәслихат атынан
ешқандай жергілікті саяси және экономикалық мәселелерге ... ... ... әр ... ... сайланып отырады, оның сол өзі
басқарған сессиядан ... ... ... құқығы және жоқ.
Мәслихаттың тұрақты төрағасының болмауы, оның жиі ... ... ... ... ... ... ... елеулі түрде төмендетеді.
Мәслихаттардың әлсіздігі, олардың өкілеттілігінің тек ресми,
формальдық ... ғана ... ... мысалдарды шексіз санамалай
беруге әбден болады. Бірақ мәселе онда ... ... ... мысалдар,
қазіргі жергілікті басқару моделіне тек кейбір жекеленген ғана кемшіліктер
тән ... ... ... өзі ... ... ... ... етеді.
Модельдің негізгі кемшілігі — жергілікті басқаруда ... екі ... және ... билікке) бөлу принципі толымды негізде сақталмаған.
Ал сайып келгенде сол принцип түбегейлі жойылған деуге де ... ... ... екі ... ... тек өзіне ғана тән
өкілеттіктер болуы шарт.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы қазіргі кезде өзінің ... ... ... ... ... ... ... жағдай мемлекеттік басқару мен билік
жүйесіндегі түпкілікті қайта құруды талап етеді. Аталған ... ... ... ... өз ... қосты.
Бірақ қазіргі кезде мемлекеттік құрылымда бұл ... ... және ... дамуында теріс әсер беретін ... ... ... бұл ... жергілікті мемлекеттік басқару
жүйесін атап көрсетуге болады. Қазіргі кездегі жергілікті жерлердегі ... ... ... ... сай ... ... халықтың мүдделерін
әлсіз қорғайды, жемқорлыққа тым бейімді болып келген.
Мұның басты себептері қолданыстағы заңдылықтардың, соның ... ... заң, ... ... ... ... заң, ... жүйесі
туралы заңдардың кемшіліктері болып есептеледі.
Қазақстанның қазіргі сатыдағы дамуы реформа үрдістерінің арасалмағын
орталықтан жергілікті деңгейлерге түсіруді қажет етеді және де оны ... ... да ... Оған тағы бір ... 2003 ... 3 ... ... кеңестің кезекті отырысы толықтай осы проблемаға арналды. Және де
бұл мәселе бойынша үкімет арнайы құжат әзірлеген — ... ... ... ... ... ... және ... қатынастарды
жетілдіру тұжырымдамасы". Дәл сол кеңесте Елбасы Н.Ә.Назарбаев осы мәселе
жөнінде ... деп өз ... ... ... бір ... ... қысып,
айырылмайтын әдет біздің дамуымызды тежеп отыр". Сондықтан Президенттің
халыққа Жолдауында орталықсыздандыру ... ... ... ... аталды. Бірақ бұны елімізде жүзеге ... ... ... қиынға соғуда.
Польшаның биліктің жергілікті органдарын ... ... ... ... Ежи ... ... үрдісін бастау
жолында келесі проблемаларды шешу қажет деп есептейді:
• жергілікті және аймақтық нәтижелі басқарудың жоқтығы;
... ... ... ... қабілеті жететін
азаматтық қоғамның ойдағыдай дамымауы.
Соның нәтижесінде екі ... ... ... ... ... және ... аумақтық басқаруды құру және ... ... ... ... азаматтық қоғамды құру үрдісінің басталуы .
Посткеңестік елдерде орталықсыздандыру ... ... ... жүйе ... ... үрдістерден мүлде өзгеше
өтуде. Бұрынғы социалистік мемлекеттерде жүйелі орталықсыздандыру жалпы
саяси жүйені құрумен қатар өтіп ... Яғни ... ... қалыптасқан әдіс-тәсілдік негіз жоқ, басқаша айтқанда, тәжірибенің
жетіспеушілігі анық. Бұндай негіз көбінде ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында да орталықсыздандыру мен
жергілікті өзін өзі басқару процестері тежелу ... бірі осы. Бұл ... өзін өзі ... ... ... ... ... формасын іске асыру тамырын он жылдап қалыптасқан адамның
ойлау қасиетінен іздеу қажет. Алдыңғы жүйеден мұра ... ... ... ... сана қоғамдық еркіндікті қолдануда қиындықтар туғызады.
Осындай жағдай басқа да демократияландыру ... ... ... отырғаны анық. Заң мен адамның ойлау қасиеті арасында байланыс бар
екеніне күмән жоқ. Ал белгілі бір негізге ... ... олар оны ... Түсінуі үшін, олар оның мәнін білуі шарт. Егерде адамдар жаңа заңды
түсінбесе, онда реформалардың нәтижесі күңгірт. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... - өте өзекті мәселе.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Баянов Е. ред. ... және ... ... ... ... "Жеті
жарғы", - 2001ж.
2. "Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан халқына Жолдау /
Егемен Қазақстан, 19.03.2004ж.
3. Белисбаев А.: "Децентрализация власти и развитие ... ... ... Казахстан", "Саясат", №4-5, 2000ж., 53-58 бет.
4. Гутман В.Г., Мироедов А.А., Федин С.В. ... ... ... "Финансы и статистика", 2001г.
5. Зотова З.М. Власть и ... ... ... / Под общей
редакцией С.А.Попова. - М., 2001г.
6. Камаев В.Д., ... ... ... ВЛАДОС ИМПЭ, 1999г.
7. Ковешников Е.М. Государство и местное самоуправление в России: теоретико-
правовые основы взаимодействия. - М., ... ... А.Н. и ... М.А. ... ... ... стран:
Учебник / - М., 2003 г.
9. Комерсантъ - ... - 2002 - ... ... - 2003 - 13 ... ... Д., ... ... басқару - азаматтық қоғамның ... - ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы., Алматы, 1995 ж. 89, ... ... ... ... ... №23 ... 2003 ... "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы"
Қазақстан Республикасының заңы., "Заң", №3, 2001ж. 9-26 ... ... Р. ... ... сақтанған абзал немесе билікті орталық пен
аймақтар арасында бөлуді ... ... ... не?/ ... ... ... Н.П. "Местное самоуправление в ... ... ... М., ... Никифорова Н. Предпосылки новой стратегии государственного управления
национальной экономикой/ АльПари, №3, 2001ж.
18. Нүкенов А.: "Жергілікті басқаруды жетілдіру ... ... ... 26-31 ... ... А.: "Жергілікті басқаруда экономикалық механизмдерді қолдану
жолдары". "Саясат" №4, 2004ж, 62-67 бет.
20. Топорнин Б.Н. ... ... ... ... ... ... исследование) / М., 2001г.
21. Тоқтыбеков Ә.: ... ... ... ... мен әдістер". "Ақиқат", №1 қаңтар, 2003 ж. 30 - 36 ... ... Ә.: ... ... ... ... №6 маусым, 2003ж. 39 - 42 бет.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Fast Ethernet стандартындағы жоғары жылдамдықты жергілікті есептеуіш желісін жобалау64 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
«Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»67 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет
Батыс елдердегі жергілікті бюджеттер және салық салу жүйесі32 бет
Биология және экология пәндерін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану35 бет
Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану20 бет
Діни қатынас мәселесіндегі мемлекеттік билік және жергілікті өзін-өзі басқару органдары қызметінің бейімділігі13 бет
Далалық аудандарда өзен суын және жергілікті жерде ағатын суларды пайдалану негізінде суару11 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь