Байқоңыр космодромының биосфераға әсері қандай?


Байқоңыр космодромы қазақ жеріндегі ең үлкен және өте күрделі инженерлік құрылыс. Мұндай инженерлік кешенді адамзат баласы бұрын- соңды жасаған емес. Бұл ғажап құрылыста космос корабльдерін, космос станцияларын, зымырандарды, зымыран- тасымалдаушыларды сынау, космос кеңістігін зерттеу үшін кең көлемде ғылыми- зерттеу жұмыстары жүргізіледі.
Байқоңыр космодромындай құрылыс жер шарында жоқ. Сондықтан Байқоңыр космодромы дүниежүзі халықтарының назарын аударып, алаңдатып отыр. Ол тек космос корабльдері мен зымырандарды космос кеңістігіне ұшыру мақсатына жасалған емес. Сонымен қатар, әскери қару- жарақтардың жаңа түрлерін сынау мақсатын да көздейді. Байқоңыр космодромы әскери ғылыми- техникалық орталық болып есептеледі.
Космодромда өнеркәсіп және шаруашылық орындары шоғырланған. Олар да космос кеңістігін зерттеуге атсалысады. Мұнда космосқа ұшырылатын космос корабльдерінің, зымырандардың, зымыран- тасымалдаушылардың бөлшектері жиналып, космосқа ұшырылып отырады. Космосқа ұшқан космос корабльдерінің ұшатын бағыты белгіленіп, ұшу жылдамдығы анықталады. Онда зымырандардың бағытын және жылдамдығын анықтайтын электронды есептеу орталығы бар.
Космодром 1957 жылы Байқоңыр қаласында салынған. Бұл қалада қазіргі кезде 6 мың халық тұрады. Космодромда 9 зымыран ұшуру кешені, 15 зымыран ұшыратын қондырғылар бар. Ресейдің барлық космосқа ұшқан корабльдері мен зымырдандары осы Байқоңыр космодромынан ұшырылған. Зымырандарды отынмен қамтамасыз ететін 3 станция, космонавттардың денсаулығын бақылайтын медициналық орталық, 1- классқа жататын 2 аэродром, сұйық оттек, сұйық озот өндіретін завод, электр жылу жүйесі, газ құбырлы электр станциясы, 470 шақырым темір жол, 1280 шақырым автокөлік жүретін магистраль, электр, жылу, сумен қамтамасыз ететін жүйелері бар. Космодромның құрылысы алғашқы кезде тым құпия болған. Салынған жүйелер мен құрылыстар объектілерді жасырын түрде жүргізілген. Қазақ елінің жерге деген билігі жоқ болатын.
Байқоңыр космодромы Қазақстанның оңтүстік-батысында, яғни Қызылорда облысының территориясында орналасқан. Бұл аймақтың ауа

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге


Байқоңыр космодромының биосфераға әсері қандай?
Байқоңыр космодромы қазақ жеріндегі ең үлкен және өте күрделі
инженерлік құрылыс. Мұндай инженерлік кешенді адамзат баласы бұрын- соңды
жасаған емес. Бұл ғажап құрылыста космос корабльдерін, космос станцияларын,
зымырандарды, зымыран- тасымалдаушыларды сынау, космос кеңістігін зерттеу
үшін кең көлемде ғылыми- зерттеу жұмыстары жүргізіледі.
Байқоңыр космодромындай құрылыс жер шарында жоқ. Сондықтан Байқоңыр
космодромы дүниежүзі халықтарының назарын аударып, алаңдатып отыр. Ол тек
космос корабльдері мен зымырандарды космос кеңістігіне ұшыру мақсатына
жасалған емес. Сонымен қатар, әскери қару- жарақтардың жаңа түрлерін сынау
мақсатын да көздейді. Байқоңыр космодромы әскери ғылыми- техникалық орталық
болып есептеледі.
Космодромда өнеркәсіп және шаруашылық орындары шоғырланған. Олар да
космос кеңістігін зерттеуге атсалысады. Мұнда космосқа ұшырылатын космос
корабльдерінің, зымырандардың, зымыран- тасымалдаушылардың бөлшектері
жиналып, космосқа ұшырылып отырады. Космосқа ұшқан космос корабльдерінің
ұшатын бағыты белгіленіп, ұшу жылдамдығы анықталады. Онда зымырандардың
бағытын және жылдамдығын анықтайтын электронды есептеу орталығы бар.
Космодром 1957 жылы Байқоңыр қаласында салынған. Бұл қалада қазіргі
кезде 6 мың халық тұрады. Космодромда 9 зымыран ұшуру кешені, 15 зымыран
ұшыратын қондырғылар бар. Ресейдің барлық космосқа ұшқан корабльдері мен
зымырдандары осы Байқоңыр космодромынан ұшырылған. Зымырандарды отынмен
қамтамасыз ететін 3 станция, космонавттардың денсаулығын бақылайтын
медициналық орталық, 1- классқа жататын 2 аэродром, сұйық оттек, сұйық озот
өндіретін завод, электр жылу жүйесі, газ құбырлы электр станциясы, 470
шақырым темір жол, 1280 шақырым автокөлік жүретін магистраль, электр, жылу,
сумен қамтамасыз ететін жүйелері бар. Космодромның құрылысы алғашқы кезде
тым құпия болған. Салынған жүйелер мен құрылыстар объектілерді жасырын
түрде жүргізілген. Қазақ елінің жерге деген билігі жоқ болатын.
Байқоңыр космодромы Қазақстанның оңтүстік-батысында, яғни Қызылорда
облысының территориясында орналасқан. Бұл аймақтың ауа райы өте құбылмалы
келеді. Қысы суық, жазы ыстық, жауын-шашын 90-150 мм-дей аз жауады. Сол
себептен ауа райы ылғалсыз болып келеді де, құрғақшылық жиі-жиі болып
тұрады. Жер бедері жазық, тау-тастар жоқ. Тек қана құм белестері мен
көшпелі құмдар көп кездеседі. өсімдік әлемі онша көп емес. Орман-тоғай бұл
аймақта өспейді. Өсімдіктердің систематикалық түрлері де өте аз. Көпшілік
өсімдіктер ботаника тілімен айтқанда- эфемерлер. Көктем айларында құлпырып
өсіп, жер-көкті жасыл түске бөліп, қызыл-жасылды бәйшешектер атып, ұрық
береді де, жаз айлары туысымен олар тіршілігін жойып қурап қалады.
Дегенмен, мал жайылатын жайылымдар бұл аймақта көп. Шөбі шүйгін, жұғымды
келеді. Малдар тез арада қоңданып кетеді. Ол жайылымдар космодром салуына
байланысты түгелімен жойылып кеткен. Малға азық болатын шөптердің барлығы
қурап, уланып біткен.
Байқоңыр космодромының көлемі 6717 шарлы шақырым. Ол солтүстікке
қарай 75 шақырым, ал батыстан шығысқа қарай 90 шақырым қашықтыққа созылып
жатыр. Байқоңыр космодромын салуға байланысты 20000 гектар жер шаруашылық
айналымынан шығып қалған. Ол жерлер не егін егуге, не бау-бақша өсіруге, не
мал жаюға жарамайды. Мұнда бұрынғы кезде малдар қысы жазы өз аяғымен
жайылып жата бретін еді. Зымырандардың қатты дыбысы малдардың адамдардың
зәресін алады. Сондықтан да малдар бұл жақта қайдан өссін. Шу- экологиялық
факторлрдың ішіндегі ең бастысы. Адам ағзасына, малдарға айрықша әсер
етеді.
Бұл аймақта ерсілі-қарсылы соққан жел көп болады. Кейбір күндері,
күшті дауыл тұрып, жердің үстіңгі қабатындағы топырақтарды ұшырып әкетіп,
қара боран туғызады. Осындай қара боранды түндер бір жылдың ішінде 20-25
күн болады. Ал космодром орнағаннан кейін бұл аймақтың ауа райы мүлдем
бұзылып кетті. Ауа райының мөлшерден тыс өзгеруін кейбіреулер Арал
теңізінің тартылуынан деп есептейді. Өйткені, космодром Арал теңізіне жақын
жерге орналасқан. Қашықтығы 70 шақырымдай жер.
Байқоңыр космодромының айналаны қоршаған ортаға ерекше әсер ететіні
кейінгі кезде ғана байқала бастады. Соңғы кезде космодром орналасқан жердің
ауа райын, табиғи биологиялық ресурстарын жан-жақты зерттегенде, космодром
айналаны қоршаған ортаға айрықша әсер ететіні байқалады. Ол туралы
қолымызда бірнеше ғылыми деректер бар. Мысалы, Қарағанды облысының
экологиясын зерттейтін ғалым экологтардың жүргізген жұмыстарының
қорытындыларына қарағанда, космос коребльдері, космос зымырандары космос
кеңістігіне ұшып кеткеннен кейін, жаз айларында 5-8 күн бойы күшті жел
тұрып, қара боран соғатыны байқалады. Мұндай құбылысты Жезді ауданының
жергілікті тұрғындары да растайды. Ал қыста зымырандар космосқа ұшып
кеткеннен кейін 2-3 күн бойы қарлы боран соғатыны белгілі болды. Бұл
аймақта жылына 40-50 күн бойы күшті жел тұратыны анықталды. Мұндай
құбылыстар космодром орнамай тұрған уақытта болмағанын жергілікті тұрғындар
растап отыр.
Қандай болмасын, ұшырылған космос корабльдері мен оларды космос
кеңістігіне шығарушы зымырандар айналаны қоршаған табиғи ортаға елеулі
өзгерістер енгізетіні кейінгі кезде айқындала түсті. Ол өзгерістерді
арнаулы түрде жүргізілген зерттеулер анықтап берді. Ол өзгерістер
төмендегідей
1. Ұшырылған космос корабльдері және басқадай космостық аппараттар табиғи
жолмен ғасырлар бойы қалыптасқан ауа режимін төтенше түрде бұзып
жіберетін белгілі болады.
2. Космос корабльдерін тасымалдайтын зымырандардың пайдаланатын отындары
улы қосылыстардан тұратын болғандықтан, айналаны қоршаған ортаның
мөлшерден тыс улануына әкеп соғады.
3. Космос кеңістігіне ұшырылған зымырандар өсімдік әлеміне, жануарлар
дүниесіне айрықша әсер ететінін арнаулы түрде жүргізілген ғылыми- зерттеу
жұмыстары толығымен дәлелдеді. Биосферадағы тірі ағзалардың тіршілік
ететін табиғи ортасы кенет бұзылып, өзгерістер, олардың ішінде өте
қауіпті мутациялық өзгеріс туатыны байқалады.
4. Жер бетінде зымырандардың жұмыстан шыққан бөлшектері құлап түсіп, оны
ластайды,. Ол жер не егін егуге, не мал жаюға жарамай қалады.
Байқоңыр космодромынан ұшырылған космос корабльдерінің
қалдықтарының жерге түсетін аймақтары алдын ала белгіленген. Ол Жезді және
Ұлытау аудандары территорияларының 10 пайызын қамтиды. өйткені зымырандар
осы көрсетілген аудандардың территорияларының үстін басып ұшады.
Зымырандарға жағылатын отын улы және усыз қосылыстардан тұрады.
А) Усыз отынның негізгі компоненті – сұйық күйіндегі оттек пен Т-1 маркалы
кәресін, сонымен бірге сұйық оттек және сұйық күйіндегі сутек болады.
Б) Өте улы зымыран отынның құрамында-улы тотықтандырғыш типіне жататын
«самин» және «меланж» болады. Сонымен қатар, симметриялы емес радиоактивті-
диметил гидразин бар. Осы аталған компоненттер 1-кластағы өте улы
қосылыстардың қатарына жатады. Бұл улы заттар адамзат баласының тіршілігін,
өсімдік әлемін, жануарлар дүниесін айрықша уландырады. Олар биосферадағы
барлық тіршілік иелерін жойып жіберуі де мүмкін.
1957 жылғы 1 қазан айынан 1999 жылғы 21 қаңтарға дейін, яғни 42
жыл ішінде, Байқоңыр космодромынан 1129 зымыран 1115 басқадай космос
кеңістігін зерттейтін аппараттар ұшырылған. Осы көрсетілгендердің бәрі
Қазақстан Республикасының экономикасына айрықша үлес қосады деп кейбір орыс
зерттеушілері даурығады. Мұның бәрі, шын мәнісінде, бос сөз екенін өмірдің
өзі көрсетіп келеді.
Ұлы конструктор С. П. Королевтің басшылығымен алғаш рет космос
кеңістігіне ұшып шыққан ұшқыш-космонавт Ю. А. Гагарин 1961 жылы
«Восток» атты космос кораблімен жер шарын 87 минут ішінде айналып шықты.
Оның биіктікке көтерілген мөлшері 270 шақырым еді. Бұл геостарционалдық
орбита болатын. Планетааралық зымырандарды ұшыру тек қана Байқоңыр
космодромында сынақтан өткізіледі. Оның алдында 1957 жылы космос
кеңістігіне алғаш рет жер серігі ұшырылған болатын. Ол ұзақ уақыт
геостанционарлық орбитада ұшып жүрді де, кейіннен ұшу үрдісін тоқтатқан
соң, әуеде жанып кетті.
Космос корабльдерінің, зымырандардың ұшу бағыты күні бүгінге
дейін өзгертілген жоқ. Тек қана Байқоңыр космодромы қазақ жерінде
болғандықтан Қазақстан Республикасына бағынатын болғаны рас. Ал шын
мәнісінде, Ресей Федерациясы өздерінің білгенін істейді. Бізден сұрамайды.
1994 жылы Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасында
Байқоңыр космодромын пайдалануға байланысты және Ресей Федерациясына оны
жалға беру үшін үкіметаралық шарт жасалынып, оған үкімет басшылары қол
қойған. Жал мерзімі 20 жыл деп белгіленген. Ресей және Байқоңыр
космодромының және сол аймаққа жақын жерлердің экологиясына зиянды әрекет
етпейміз деп міндет алған. Ол міндет іс жүзінде орындалып жатыр ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері10 бет
Вернадский ілімі6 бет
Жердің жалпы ерекшеліктері6 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері туралы6 бет
«Байқоңыр» ғарыш аймағы11 бет
«Сіз қандай құссыз?» тесті5 бет
«Таблиғ» жамағаты – қандай жамағат?4 бет
Іс бастауда бизнес план қандай көмек береді3 бет
Академик Ө. А. Байқоңыровтың өмір жолы14 бет
Академик Ө.А.Байқоңыров14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь