Оқушыларды жан-жақты дамытуда мектеп пен жанұяның бірлескен педагогикалық жұмыстары

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ АТА.АНАЛАРЫМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТАРЫ

1.1 Оқушылардың ата.аналарымен жүргізілетін педагогикалық насихаттың мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

1.2 Кіші мектеп жасындағы оқушыларға берілетін жанұялық тәрбиенің педагогикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33

ІІ ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ АТА.АНАЛАРЫМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН ТӘРБИЕЛІК ЖҰМЫСТАРЫ

2.1 Бастауыш мектеп жасындағы балалардың жанұядағы оқуын ұйымдастырудағы ата.ананың рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49

ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

ІV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61

V. ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62
КІРІСПЕ
Бастауыш сынып мұғалімі мен ата-аналар баланың негізгі тәрбиешілері болып табылады. Сондықтан да педагог жүргізетін тәрбие жұмысының нәтижелілігі оның ата-аналармен жұмыс істей білуіне, олармен ортақ тіл тауып, олардың көмегімен қолдауына сүйене білуіне байланысты.
Мұғалімнің ата-аналармен жұмысының түрлері мен әдістері әр түрлі. Оған ата-аналардың жиналысын өткізуде, оларды балалармен жұмысқа тікелей қатыстыру да, ата-аналармен топтап, жеке-жеке өткізілетін әңгімелер де, олардың арасында педагогикалық білімдерді тарату да жатады. Бірақ бұл түрлер мен әдістердің барлығы жұмыстың табысты болуын қамтамасыз ете бермейді. Мұны мұғалім жақсы түсінуі тиіс. Тәрбие қажетінің мазмұнымен және әдістерімен бірге мұғалім мен оқушылар ата-аналардың арасында қалыптастаны қарым-қатынас стилі де шешуші рөлге ие болады. Мұғалім мен ата-ананың қарым-қатынасында бастауыш рөлді педагог атқарады, өйткені тәрбие жұмысы – оның негізгі мамандығы. Оның арнаулы дайындығы бар. Әр түрлі педагогикалық ситуацияларда іскерлікпен қолданатын тәрбие құралдарының бай арналарына ие.
Мұғалім ата-аналармен жұмыс істей жүріп балаға оның қылықтарын, оқудағы табыстары мен ұтылыстарына, өз міндеттеріне, көзқарасына тағы басқаларға баға беріп отырады. Мұғалімнің ата-аналармен өзара түсінісуі жайы оның дұрыс және бұрыс бағаларды беру дәрежесіне байланысты. Бұл жерде педагог үнемі мына жайды есте ұстауға тиіс: әр жолы баланың жеке басына емес, оның нақты қылығына баға беруі керек, міндетті түрде ата-аналармен бірлесе отырып әрбір жағдайдан шығудың, оны түзеудің жолдарын табуы қажет. Екіншіден мұғалім балаға теріс баға беру арқылы еріксізден-еріксіз ата-анаға да баға береді. Оның үстіне ата-анаға әрі әке-шеше, әрі тәрбиеші ретінде баға беріледі. Мұғалімнің балаға және ата-аналардың тәрбиелік ықпалына дұрыс талап қойып, дұрыс баға беруі педагогикалық тұрғыдан мақсатты, әділетті түрде болуға тиіс. Сонда ғана педагог пен ата-аналардың арасында дұрыс қарым-қатынасқа қол жететін болады. Педагогикалық тұрғыдан дұрыс қарым-қатынас орнату үшін мұғаліам мен ата-ана тәрбие мақсаттары мен міндеттерін бірдей дәрежеде түсінуі, балалардың дамуына бірдей көзқараста болуы, әр баланың дамуының перспективалары мен қиындықтарын көре білуі қажет. Оқушының әкесі мен не шешесімен қысқа әңгіме кезінде мұғалімнің балаға наразылығын, оның қылықтарын асығып-аптығып айтып салып жатқанын байқауға болады. Мұғалімнің бұл ойы түсінікті де, ол уақыты аз болғандықтан ата-ана назарын бірден тәрбие ісіндегі ең басты, ең қиын жағдайға аудармақ болады. Ал ата-ана болса мұндай кездесуден жақсы, ғибратты жаңалық ала аламайды, олар: «Мұғалімнің өзін кінәлап, менің ұлымның (немесе қызымның) бойындағы жақсы жақтарын, ширақтығын, жаңалыққа құштарлығын, жолдастарына жақын тұратын қалайша байқамайды екен» - деп ойлайды. Осыдан келіп дұрыс қарым-қатынас орнамайды, ата-ана мұғалімге сенімсіздікпен қарайды. Әсіресе үлгермейтін және тәртіпсіз оқушылардың ата-аналарының жағдайы қиын. Іскерлікпен әңгімелесудің орнына мұғалім барлық ата-ананың көзінше әлгіндей оқушы туралы ашуланып айтып береді, оны күлкіге айналдырады. Ал ол балының ата-анасы болса ұялып, өкініп, реніш үстінде келесі жолы мектепке келмеуге бел байлайды. Сондықтан да мектепте тәртібі мен үлгерімі жақсы оқушылардың ата-аналарының үй ішін әлекке салатын балалардың ата-аналарынан гөрі жиірек және ықыластана келетініне таңдануға болмайды. Педагогтың ата-анамен қарым-қатынасының мәні дегеніміз – балаға тәрбиелік ықпалдардың бағытын белгілеуіне көмектеседі және оны жасаудың белгілі бір принциптеріне негізделген жұмыс әдістері мен құралдарының тұрақты жүйесі.
Педагог та, ата-анада әрбір оқушыға оның бойындағы одан әрі дамытуға болатын жақсы жақтарына деген оптимистік сеніммен қарауға тиіс. Баланың өз күшіне сенуіне көмектесу - мұғалім мен ата-ананың міндеті. Өзіне өзінің сенуі оқушыны тәрбие субъектісіне айналдырады, ол біртіндеп өзінің алдына әр түрлі міндеттер қойып оны шешудің жолдарын іздеп табатын болады.
Педагог пен ата-ана қарым-қатынасының адамгершілік стилінің негізгі белгісі бір-біріне деген терең сенім және шыншылдық болса керек. Ата-ана өзінің мұғалімге айтқан қорқынышы немесе баланың мінез-құлқы мен бейімділігіне бірден бағасы өзінің ұлы мен қызына зияндық жасамайтынына сенімді болуы тиіс.
Педагогтың ата-аналармен жұмыста әрқашан және кез-келген істе педагогикалық нормалар мен мәнерді сақтауға балалардың бойында өзі қалыптастыруға тиісті адамгершілік қарым-қатынастар мұратын берік ұстауға міндетті екенін және бір ескерткен жөн. Мұғалімнің ата-аналармен жұмысы баланы мектепке жазу кезіндегі алғашқы кездесуден басталады. Алғашқы әңгімені ата-ана мұғалім кеңесін пайдаланылатындай, сөйтіп сабақ басталғанға дейінгі уақыт ішінде баласын мектепке толық әзірлейтіндей етіп өткізу керек. Оқу жылы бойында мұғалім өз орқушыларының жанұяларында болып отыруы қажет. Оқушы үйлеріне баруға мұқият әзірленуі, онда барғанда нелерге назар аудару керектігін, ата-анадан нқандай сұрақтар сұрап, қандай кеңес беру керек екендігін ойластырып алуы шарт. Мұғалім жанұя жөнінде өзінің байқағандарына сүйеніп, ата-ананың баланы мектепке әзірлеуі кезінде нелерге баса назар аударуы керек екендігі жөнінде байыпты түрде ақыл кеңестерін айтады. Мұғалім ата-ананы бала мектептен қорқытатын теріс әдептерден сақтандырады. Мәселен, оған былай деседі: « Неменеге тыныш тұрмайсың? Сыныпта да осылай тыныш тұрмасаң, сені қуып шығады » немесе «Тыңдамасаң, мұғалім көресіні көрсетеді» т.с.с. Тіпті кейбір ата-аналар мұнан да асып түсіп жатады, сөйтіп баланың бойында мұғалімнен қорқу, үрей сезімдерін тудырады. Соның салдарынан келіп бала сыныпта тектен текке жылап, үйге қайтқысы келеді. Іс жүзіде ол ата-ананың үрейлендірген жазадан қорқып жылайды. Ата-ана баланың бойында мұғалімге деген сыйласымдық сезімін (қорқыныш сезімін емес) егуге тиіс. Сабақ үстінде өзін қалай ұстау керек екендігі жайлы, түсіндіргендерін ынта қойып тыңдап алу, мұғалімнің талап еткендердің бәрін де орындау туралы айтуы керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. М.Азимов «Жанұя ықпалы» Бастауыш мектеп журналы, 1998 .6 12-13 б.
2. З.Әсемжанова «Менің отбасым – менің үйім» Бастауыш мектеп журналы 2005, № 9 25-26 б.
3. Квятковский Е.Ю. О путях повышения нравственно-эстетического влияния искусства слов на учащихся средней школы. − Сов.педагогика, 1981, №2, 22 с.
4. Лихачев Б.Т. Формирование нравственно-эстетического отношения к действительности. − Сов.педагогика, 1981, №2, 36 с.
5. Марьенко И.С. Основы процесса нравственного воспитания школьников: Учебное пособие для студентов педагогических институтов. − М.: Просвещение, 1980, 183 с.
6. Харламов И.Ф. Нравственное воспитание школьников. Пособие для классных руководителей (из опыта работы). − М.: Просвещение, 1983, 160 с.
7. Момышұлы Б.Психология войны. Алматы, 1980-с. 109.
8. Жұмабаев М. Педагогика. Алматы. Мектеп, 1992-122б.
9. Ата-аналармен байланыс жасау тәжірибиемнен Бастакуыш мектеп журналы №1, 2003, 25-27 б.
10. Педагогика. Харламов. М.: 1999ж.
11. Педагогика. Қоянбаев Ж.Б. Алматы., 1999ж.
12. Спутник классного руководителя. М.: №2. 2000ж
13. Сынып жетекшісі. Астана. №4, 2002ж.
14. Білім мекемесі – оқу – тәрбие ордасы. Шымкент – Алматы 2002. Қожамжарова Р.Т., Бектенгалиева С.Х.
15. Педагогика дәріс курсы. Алматы 2003ж.
16. Общая педагогика. Сластенин В.А. М.: Владос, 2002ж.
17. М.Валиева Білім беру технологиялары және оларды оқу тәрбеи үрдісіне енгізу жолдары. (әдістемелік нұсқау) – Алматы, 2002ж.
        
        Оқушыларды жан-жақты дамытуда мектеп пен жанұяның бірлескен педагогикалық
жұмыстары
ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3
І ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... жүргізілетін педагогикалық насихаттың
мазмұны
............................................................................
......................................7
1.2 Кіші мектеп жасындағы оқушыларға берілетін жанұялық тәрбиенің
педагогикалық мәні
............................................................................
...................33
ІІ ТАРАУ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... жасындағы балалардың жанұядағы оқуын ұйымдастырудағы
ата-ананың рөлі
.......................................................................49
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
....................59
ІV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
...........................................61
V. ... ... ... мен ... ... ... ... табылады. Сондықтан да ... ... ... ... оның ... ... істей білуіне, олармен ортақ тіл
тауып, олардың көмегімен қолдауына сүйене ... ... ... ... ... мен ... әр түрлі. Оған
ата-аналардың жиналысын өткізуде, оларды балалармен жұмысқа ... да, ... ... ... өткізілетін әңгімелер де,
олардың арасында педагогикалық білімдерді тарату да ... ... ... мен ... барлығы жұмыстың табысты болуын қамтамасыз ете
бермейді. Мұны ... ... ... ... ... ... мазмұнымен және
әдістерімен бірге мұғалім мен оқушылар ата-аналардың арасында ... ... де ... ... ие ... Мұғалім мен ата-ананың қарым-
қатынасында бастауыш рөлді педагог атқарады, өйткені тәрбие жұмысы – оның
негізгі мамандығы. Оның ... ... бар. Әр ... ... ... ... тәрбие құралдарының бай арналарына ие.
Мұғалім ата-аналармен жұмыс істей ... ... оның ... ... мен ұтылыстарына, өз міндеттеріне, көзқарасына тағы
басқаларға баға ... ... ... ата-аналармен өзара түсінісуі
жайы оның дұрыс және бұрыс бағаларды беру дәрежесіне байланысты. Бұл ... ... мына ... есте ... ... әр жолы ... жеке ... оның нақты қылығына баға беруі керек, міндетті түрде ата-аналармен
бірлесе отырып ... ... ... оны түзеудің жолдарын табуы қажет.
Екіншіден мұғалім балаға ... баға беру ... ... ... да баға ... Оның үстіне ата-анаға әрі әке-шеше, әрі тәрбиеші
ретінде баға ... ... ... және ... тәрбиелік
ықпалына дұрыс талап қойып, ... баға ... ... ... ... түрде болуға тиіс. Сонда ғана педагог пен ата-аналардың
арасында дұрыс қарым-қатынасқа қол жететін ... ... ... қарым-қатынас орнату үшін мұғаліам мен ата-ана тәрбие мақсаттары мен
міндеттерін бірдей дәрежеде түсінуі, балалардың дамуына ... ... әр ... дамуының перспективалары мен қиындықтарын көре білуі
қажет. Оқушының әкесі мен не ... ... ... ... ... наразылығын, оның қылықтарын асығып-аптығып айтып салып жатқанын
байқауға болады. Мұғалімнің бұл ойы ... де, ол ... аз ... ... ... ... ... ең басты, ең қиын жағдайға аудармақ
болады. Ал ата-ана болса мұндай кездесуден ... ... ... ... ... ... өзін ... менің ұлымның (немесе қызымның)
бойындағы жақсы жақтарын, ширақтығын, жаңалыққа құштарлығын, жолдастарына
жақын тұратын қалайша байқамайды ... - деп ... ... ... ... орнамайды, ата-ана мұғалімге сенімсіздікпен қарайды. Әсіресе
үлгермейтін және тәртіпсіз ... ... ... ... әңгімелесудің орнына мұғалім барлық ата-ананың көзінше ... ... ... ... береді, оны күлкіге айналдырады. Ал ол балының
ата-анасы болса ұялып, өкініп, реніш үстінде келесі жолы мектепке келмеуге
бел ... ... да ... ... мен үлгерімі жақсы оқушылардың
ата-аналарының үй ішін әлекке салатын балалардың ата-аналарынан гөрі жиірек
және ықыластана ... ... ... ... ... ... мәні дегеніміз – балаға ... ... ... ... және оны ... белгілі бір принциптеріне
негізделген жұмыс әдістері мен ... ... ... та, ... ... ... оның ... одан әрі дамытуға
болатын жақсы жақтарына деген ... ... ... ... ... ... ... көмектесу - мұғалім мен ата-ананың міндеті. Өзіне өзінің
сенуі ... ... ... ... ол ... ... алдына
әр түрлі міндеттер қойып оны шешудің жолдарын іздеп табатын ... пен ... ... ... стилінің негізгі
белгісі бір-біріне деген терең сенім және шыншылдық болса керек. Ата-ана
өзінің мұғалімге ... ... ... ... ... ... ... бағасы өзінің ұлы мен қызына зияндық жасамайтынына
сенімді болуы ... ... ... ... және кез-келген істе
педагогикалық нормалар мен мәнерді сақтауға ... ... ... тиісті адамгершілік қарым-қатынастар мұратын берік ұстауға
міндетті екенін және бір ескерткен жөн. Мұғалімнің ... ... ... жазу ... ... ... ... Алғашқы
әңгімені ата-ана мұғалім ... ... ... ... ... ... ішінде баласын мектепке толық әзірлейтіндей етіп
өткізу керек. Оқу жылы бойында мұғалім өз ... ... ... қажет. Оқушы үйлеріне баруға мұқият әзірленуі, онда барғанда нелерге
назар ... ... ... ... ... сұрап, қандай кеңес
беру керек екендігін ойластырып алуы шарт. Мұғалім ... ... ... сүйеніп, ата-ананың баланы мектепке әзірлеуі кезінде ... ... ... ... ... ... ... түрде ақыл кеңестерін
айтады. Мұғалім ата-ананы бала мектептен қорқытатын ... ... ... оған ... деседі: « Неменеге тыныш тұрмайсың?
Сыныпта да осылай ... ... сені қуып ... » ... ... ... ... т.с.с. Тіпті кейбір ата-аналар мұнан да ... ... ... ... ... ... қорқу, үрей сезімдерін
тудырады. Соның салдарынан келіп бала ... ... ... жылап, үйге
қайтқысы келеді. Іс жүзіде ол ... ... ... ... Ата-ана баланың бойында мұғалімге деген ... ... ... ... ... ... Сабақ үстінде өзін қалай ұстау керек
екендігі жайлы, түсіндіргендерін ынта қойып тыңдап алу, ... ... ... де орындау туралы айтуы керек.
Бірінші сынып оқушыларының ... ... ... ... ... араласып кетуіне қалай көмектесу керек екендігі жайлы
егжей-тегжейлі ... беру ... ... ... оқуы үшін ... ... ілтипатты болуға тәрбиелеу керек екенін әңгімелейді. Бірінші сынып
оқушысын белгілі бір жұмысты орындауға уақыт ... бұл үшін ... ... ... ... балаға былай деу керек: «Өзіңнің
ойыншықтарынның орны ... ... үшін он ... ... ... ... ... минутта орындайсың – сағатқа қарап
бақылауыңа ... т.б. ... ... ... ... ... ... зор. Ойынды былай ұйымдастыруға болады: «Қызыл кубиктерді ал да, бір
қатарға қой, енді көк кубиктерді сол қызыл кубиктердің үстіне қой, ... ... және ... оң ... содан соң сол қолыңмен ал».
Бұл баланы мұғалімнің ... ... ... ... дәл ... Мұғалімнің баланың сөйлеу қабілетін дамыту жөніндегі кеңестері
де ... ... ... ... тыңдаушысы болуға, олармен тұрақты
түрде әңгімелесіп отыруға, сөйлеудегі кемшіліктерін түзетуге, оларды өз
ойын ... анық ... ... ... ... ... асықпаудың сәл ғана қиындыққа кездескен балаға
дереу ... ... ... ... Қиындықтарды өз бетімен
жеңе білу баланың ... ерік ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Балалар көп ретте аз-кем
бақылап, ... ... ... ақ ... ... қоя ... ... жанұясына барып тұруы баланың өзіндік ерекшеліктерін,
жанұядағы тәрбие жайын тереңірек түсінуіне көмектеседі. ... мұны ... ... ұжымымен және барлық ата-аналармен тәрбие жұмысын ... бұл ... ... ... ... 1998 ... ... айында жарияланған «Жарты ғасыр әліппе үйреткен» атты ... ... Онда ... ... ... ... қазақ орта мектебінің бастауыш сыныптарында елу төрт жыл ұстаздық ... ... алды ... ... ... соңы әлі балғын ұл-қыз бірнеше
буын өкілдері өздерін шәкірт санайтыны ерекше ... ... ... өте ... ... ... Назарова тек сауат
аштырушы ғана емес, ата-аналардың педагогикалық білім алуына да зор ... ... Біз осы ... ... ... ала ... бұл ... жазуға кірістік.
1.1. ОҚУШЫЛАРДЫҢ АТА-АНАЛАРЫМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НАСИХАТТЫҢ
МАЗМҰНЫ
Үздіксіз білім беру жүйесінің бір буыны болып табылатын бастауыш білім
беретін қазақ мектебі де, ... ... ...... дамыған жеке
тұлғаны қалыптастыруға қатысады. Бұл әлеуметтік педагогикалық міндетті
орындау үшін тәрбие жұмысымен ... ... ... ... қоғамның бүгінгі талабына сай болуы керек. Біздің еліміз сияқты көп
ұлтты мемлекет жағдайында әрбір мұғалім, мектеп, ... ... ... ... ... ... атқа лайық болу үшін онда жүргізілетін
тәрбие мазмұны да Республикамыздың, ұлтымыздың ... ... даму ... көрінуі керек. Қазақ бастауыш мектебі
өзінің міндетін толық атқару үшін, қоғамның оған ... ... ... ... ... мазмұнын жақсарту үшін оқушылардың ... ... ... жетілдірулері – мұғалім беделі.
Сынып жетекшісі өз жұмысын ең ... ... ... арасындағы
қарыс-қатынастарды, оқушылардың отбасын зерттеу арқылы бастайды. Зерттеу
барысында сынып ... ... ... ... ... тәрбиелік мақсат пен міндеттер айқындалады. Белгіленген мақсатқа
сәйкес тәрбие жоспары жасалады: жоспар ол ұжымдық ... ... ... өз ... ... сыныбының ерекшеліктерін ... ... ... ... ... қабілетін
ескергені жөн.
Ата-аналармен ұйымдастырылатын педагогикалық тұрғыдан насихат негізі
және оларды өткізу жөніндегі жалпы әдістемелік ... әр ... ... ... ... педагогикалық тақырыптарды жүйелі түрде өткізіп
отырған тиімді.
Ата-аналарды сауаттандыру ісі олардың ... ... ... жеке ... ... ... туралы, оның дамуының
жалпы заңдары туралы білімдермен қаруландыруға, бала ... ... ... ... ... Әңгіме тақырыптары тәрбиенің жалпы
міндеттерімен және ... мен ... ... ... ... ... анықталады. Ата-аналармен әңгіме өткізу үшін
төмендегі мазмұндағы тақырыптар тиімді ... ... ... ... жеке ... ... ... игеру және жақсы оқуын қадағалау;
- Балалардың мінез-құлық мәдениетін тәрбиелеу;
- Балаларды тәрбиелеудегі ата-аналардың беделі, жеке ... ... ... ... ... ... әңгіме арқауы етіп ұйымдастыруға
болады. Мәселен, «Білімді игеруде және жақсы ... ... ... ... деген тақырыптан бірнеше тақырыпты бөліп ... ... ... оқуға деген сүйіспеншілікті баулу, «Балаларды өзін-өзі
бақылауға үйрету», тағы басқа да ... ... ... деген тақырыпта бірнеше әңгіме өткізуге болады: «Төменгі сынып
оқушыларының сөйлеу мәдениетін тәрбиелеу.
Елімізде болып жатқан өзгерістер мектептің өз ... ... ... ... тиімді әдістерін іздестіруді, басқару рөлінің өсе
түсуін талап ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Сондықтан оқу жылының басында әр сыныпта ата-ана,
ұстаз, оқушы бірлесе отырып білім ... ... ... ... ... Оны ... ... жетекшісі болғандықтан оның
жұмысының мазмұнын өзгертіп, жаңа ... ... ... ... Сынып
жетекшісінің тәрбие жұмысын ұйымдастыру барысында тәрбие заңдылықтарын
басшылыққа алып ... ... ... Басты мәселе жеке тұлға қалыптастыру.
- Жалпы біліммен кәсіптік білімнің үздіксіздігі.
- Тәрбиенің табиғатпен ... ... – ол кім? ... ... сынып жетекшісі –
сабақтан тыс тәрбие жұмысын ұйымдастырып, үйлестіріп, ... ... ... ... сынып жетекшісінің қызметін сынып мұғалімі
атқарады. Бүгінгі күні ... ......... ол өсіп келе
жатқан бала үшін:
➢ Жалпы адамзаттық мәдениеті меңгеруде ... мен ... ... ... ... ... алуан түрлі бірлескен іс-шаралары барысында
олардың өзара ынтымақтастық ... ... ... тұлғасының қалыптасуына қолайлы жағдай жасау
мақсатымен, олардың ... ... ... ... ... ... ... психологымен бірігіп оқушының
қоғамдық өміріне кейбір түзетулер жасаушы;
➢ Оқушының күнделікті өмірі мен әрекетін ұйымдастыруда, кәсіби
бағдар ... ... ... ... саяси
ерекшеліктерін түсінуде – көмекші, кеңесші;
➢ Сыныпта қолайлы, жайлы ...... ... үшін, сынып ерекшеліктерін ескере отырып, қажетті
тәрбиелік ықпалдар жасаушы;
➢ Оқушының дамуы мен жетілуіне ықпал жасайтын барлық ... ... ... ... басын қосушы, үйлестіруші.
Мектепте оқу жылының басында негізгі пәндер бойынша әр ... ... ... Әр айда ... білім деңгейінің өзгерісі бақыланып,
сарапталады. Ол үшін, пән мұғалімдері ... ... ай ... жекелеме
жұмыстың нәтижесі, баланың үлгерімі жайлы есеп ... ... ... ата – ана, ... пән мұғалімдерін байланыстырушы ғана емес,
қарым – қатынастарын басқарушы, бақылаушы, кеңесші.
Сынып жетекшісі әр оқушының ... ... ... ... ... ... ... дұрыс дамып жетілуіне жағдай
жасайды. Ол сыныптың оқу – тәрбеи жұмысын іске асыратын, ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық тенденциясы
қамтамасыз ететін басты тұлға.
Тәрбиеші – педагог өз ... тыс ... ... ... ... және дамытушылық маңызы бар әрекет ... Бұл ... ... ... ... ... ... тәрбиеде болмайды, ал
сонымен қатар, тұлғаның даму барысында кездейсоқ жағдайлар орын ... ... және ...... ... ... ... мен міндеті. Оқушы тұлғасының қалыптасуына көмектесу, оның
қабілеттерінің, қызығушылығының, бейімділігінің және ішкі ... ... арта ... ... ...... ... тәрбиелік
ықпалдарының үшінші міндеті.
Кейбір зерттеушілердің пайымдауы бойынша, сынып жетекшілері оқушылар
және ... ... ... ... төрт ... атқарады екен:
Бірінші топ міндеттері. Оларды әлеуметтік міндеттер деуге болады. Бұл
баланы қорғау, көмек ... ... ... ... енгізу,
отбасымен және басқа да тәрбие институттарымен баланың дамуына және оның
даралық қасиеттерін қалыптастыруға қолайлы жасау үшін ... ... топ ... ... ... ... тәрбие жұмысын дұрыс ұйымдастыру үшін, ... ... ... ... ... дара ... білуі керек.
Үшінші топ міндеттері. Адамгершілік міндеттер деп атауға болады. Олар
баланың жақсылық пен жамандықтың ... ... ... ... жағдаяттарды оқушының адамгершілік ... ... ... ... топ ... Жеке-дара практикалық сипаттағы ... ... ... оқушылармен жұмыс ұйымдастырудағы тиімді педагогикалық
құралдары таңдап алуды, өз жұмысын жоспарлауды, ... ... ... ... жатқызуға болады.
Ата-аналар жиналысында әңгіме өткізуге мұғалім мұқият дайындалуға
тиіс. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға: ата-аналардың балаларды тәрбиелеуге дайындығына, олардың
педагогикалық мәдениетіне, мұғалім ... ... ... тәрбиелік
міндеттерге, балалардың тәрбиелік ... ... ... ... ... ... оқиғалардың, ата-аналар
жұмысында туатын қиындықтардың жетегінде ... ... ... қаруландыратындай дәрежеде болуы керек. Бірақ бірінші әңгіменің
тақырыбы барлық сыныптарда бірдей. Мұғалім жаңа оқу ... ... ... ... осы сыныпта ... ... ... ... Ол ... тәрбиеші ретінде алға қойып отырған
міндеттермен ... ... ... ... ... ... мақсат етіп отыратындығы туралы, бұл мақсатқа қол ... ... ... мен жолдарды пайдаланатынын айтады. Осы алған әңгіме ата-
аналар үшін аса ... әрі ... ... қиын да. ... ата-анаға
өзінің кәсіптік ойларын түсіндіреді, ал оны ... ... ... жоқ және тәрбие берудегі практикалық тәжірибиелері
де біркелкі емес. Сол себепті де ... ... мен ... ... ... етіп айту ... ... олардың
әрқайсысы педагогтың идеясына шыңдап қосыла алады, оның мәнін дұрыстығын
түсінеді, мектепте жүргізілетін жұмысқа орай ... ... ... құру
керек екенін біледі. Бұл тәрізді қиын ... шешу ... ... ... ... ата-аналардың алдына қойылатын
проблемалардың тұжырымдарын ойластырып алуды керек ... Осы ... ... бойынша өткізілетін әңгіменің тиімділігі
мұғалімнің әр ... бала ... ... оқушылардың
тәрбиелік дәрежесін өз тәрбиеленушілерінің жеке басын ... мен ... ... ... ... болады. Мұғалім
әңгімеге дайындық үстінде, әңгімедегі ... ... ... ... және нанымды деректерді іріктеп алады. Көптеген ата-аналар
мектептегі мен ... ... ... алынған мысалдармен
дәлелденген педагогикалық идеяларды жақсы қабылдайды. ... ... ... ... ... жұмыс тәсілдерімен
таныстырудың пайдасы зор. Мәселен, мұғалім ата-аналармен балалардың өзіндік
дербестігін және ... ... ... ... ... ... ... педагогтың осы қасиеттерді балалардың ... ... ... және орыс тілі ... ... ... Бұл
сабақтарда ата-аналар мұғалімнің бала қиналған бетте көмекке ... ... ... іздестірудің, шығарылатын есеп пен оның ... ... ... ... ғана ... ... ... ата-аналармен жиналыстағы әңгімесіне ата-аналардың
өздерінің шағын сөздерін қосуға ... ... ... ... (сөз мазмұнын анықтау, тәрбие практикасынан тиісті деректер
іріктеуіне көмектесу) керек.
Әңгімеге дайындық үстінде мұғалім ... ... ... ... ... құру, оқушылардың бойында түрлі іскерліктерді, әр түрлі
қасиеттерді қалай қалыптастыру ... ... ... ... мен
ұсыныстарды тұжырымдап алады. Ата-аналар ... ... ... ... ... бес ... ғана ... тиіс. Әңгіме бір
жағынан ата-аналарға педагогикалық білімдер ... ... ... ... өз ... ... ... оны талдап, жақсы
жақтарын қоса ... ... ... де көре білуге мәжбүр ететіндей
болып құрылады. Мұғалімнің әңгіме үстінде ... ... ... Олар типтік жағдайларды бейнелейді, ата-аналар оларды талдау арқылы
нақты ережелерді түсінеді, жанұя тәрбиесінің жемісті болуына қажетті ... ... ... ... қылықтарды талдаған кезде оқушылар мен
олардың ата-аналарын атауға сақ болу ... ... ... ... ... мен ... қылықтары жөнінде ата-аналармен жеке сөйлескен
дұрыс.
Әңгімеде тек ғана даусыз қағидалар хабарланбай, сұрақ, пікір тудыратын
мәселелерді де ... ... ... Бір ... ... ... «жанды
жеріне» тиюі керек, олар үшін көкейкесті проблемалар қозғалуы ... ... ... ... дәптерлерін, қол өнерлерін, солар шығарған
қабырға газеттерді, монтаждарды көрстекен дұрыс.
Балалардың жұмысымен танысу арқылы ата-аналардың өз балалары орындаған
жұмысты ... ... ... нені ... атқаратынын, ал
қандай істерде көмек пен қолдауға мұқтаж екенін көруіне жағдай жасалады.
Әңгіме барысында ... ... ... мен ... ... де ... мінез-құлқы мен жанұя тәрбиесін ұйымдастырудағы
дұрыстық пен бұрыстықты хабарлап талдау да асыра сілтеуден сақ ... ... ... ... насихаттың негізін
қорытындылап оның қағидаларын әдістемелік нұсқау ретінде ... ... еді ... ... біз ... № 7 Қ.Сыпатаев ... ... ... мектептерде үнемі болып тұратыны анық. Осындай «ата-
аналар семинары» туралы «Егеменді Қазақстан» ... 7 ... 2003 ... деп ... ... ... ... облысының Шиелі ауданындағы №127 Ш.Уәлиханов атындағы ... оқу ... ... тәжірибиелі ұстаздарымыздың бірі
З.Жаппасованың ұйымдастыруымен жақында ата-аналар мен ... ... ... ... ... ... теориялық сабақтан соң
«Мен анамның қолқанатымын», «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» әдеби ... ... ... Семинарға қатысушылар З.Жаппасованың
ұстаздық шеберлігіне ... ... чех ... «Ұлы ... - атты ... ... авторы
Я.А.Коменский «Тәртібі жоқ орта, сусыз диірменмен тең» деген болатын.
Шынында ... ... ... ... еш ... ... ... де, жұмыс
істеуге де, одан тиянақты нәтиже шығаруға да ... ... ... ... тәртіпке тәрбиелеу бүгінгі мектеп тәжірибиесінің ... ... ... бірі ... ... ... саналы тәртіп –
ұйымшылдықтың, іскерліктің, ілтипаттылықтың, сыйластықтың, өнегеліліктің
ұйтқысы.
Негізінде оқушыларды саналы тәртіпке тәрбиелеу ісі – оқыту ... ... Мұны ... педагог К.Д.Ушинскийдің «Кім жақсы оқыта
білсе, ол тәртіпке де ... ... ... ұлағатты сөзінен аңғаруға
болады. Демек, оқушылардың сабаққа ... ... оған ... мұғалімдердің әр-түрлі педагогикалық методикалық әдістерді ... ... ... Егер сыныптағы сабақтың мазмұны өте жеңіл, не
түсініксіз ауыр ... оның ... ... ... ... ... онда
сыныпта сөз жоқ тәртіп өзінен-өзі бұзылады. Болмаса, сабақ ... ... ... ... отырып қалуы оларды жалқаулыққа, ... ... ... ... ... ... ... анық,
дәлелді, ұғымды болуы керек. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... сабақ ұғынықты, әрі қызықты болатыны
белгілі.
Орта мектептегі ... ... ... жұмысының негізгі
формасы – сынып немесе тәрбие сағаты деп ... ... ... ... өмірге жүйелі қатынасын қалыптастырады, ... ... ... қатыстырады.
Сынып сағаты – оқушылардың адамгершілік қасиеті мен ... ... өнер ... талғам-тілектерін тәрбиелеуге, елжандылық
сезімдерін шыңдауға арналған сабақтан тыс кезде өткізілетін тәрбие жұмысы
Оның тәрбиелік ... ... ... ... және
қалыптастырушылық жатады. Ағартушылық қызметі ... ... ... білімдерінің көлемін кеңейтеді. Яғни, онда
қарастыратын нысана өмірдің ... ... ... ... ... бір заттық және рухани құндылықтардыжасау қызметін
атқарады. Егер де сынып сағатының ... ... ... ... ... м ... берсе, ал болжамдылық оны ... Бұл оның ... ... ... де ол ... ... ... болады.
Бағыттаушылық қызметі оқушылардың өмірін шынайы практикалық ... ... ... сағатын өткізу барысында белгілі бір нақты
бағыт болмаса, онда оның ықпал ету ... ... ... сенімге
айналмайды, соның нәтижесінде тұлғаның мінез-құлқында жағымсыз әрекеттердің
пайда болуына жағдай ... Ал ... ... ... 3
қызметтің орындауымен байланысты. Сонымен қатар оқушылардың өздерін, өз
өмірлерін бағалауды ... ... және ... ... құра ... ... ... екі бағытта жүргізіледі. Біріншісі, әдетте
өткен апта негізінде сыныптағы ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық істері және бір-бірімен қарым-
қатынасы жайлы мәселелер. Оны ұйымдастыру тек сынып ... ... ... әртараптағы атқарылатын тәрбиелік шаралар. Олардың
қатарына қызықты әңгімелер, ... ... пен ... т.б. ... ... ... ... сынып сағаты аптаның бір күні өткізіледі, онда сыныптың нақтылы
жағдайына және тәрбиеғ жоспарына байланысты ұйымдастыру формасы анықталады.
Мысалы, сынып жиналысы, ... ... ... ... ... ... жұмыс т.б. Соған орай тәрбие сағаты мен сынып жиналысының міндеттері,
ұйымдастыру ... мен ... әр ... ... ... ... ... жиналысынан ерекшелігі, талқыланып отырған мәселеге қатысты соңынан
шешім қабылданбайды.
Сынып сағаты – оқушылардың қабілетін ... ... ... ... оқушылар сурет салады, альбом жасайды, өткізу орнын
әзірлейді, жоспарын құрады т.б. Әрине, ... ... ... ... сынып жетекшісі оның тақырыбын, сыныптың ... ... ... ... олардың адамгершілік сапасының көлемін,
көзқарасын, ... ... ... анықтап, белгілейді
(сауалнама, әңгіме жүргізу арқылы, зерттеу жұмыстарының ... ... ... ... және ... ... әр түрлі формалар мен
әдістер және тәсілдер қолданылады: әңгіме, газет, журнал материалдарын
оқып, соңынан ... ... ... ... бір ... ... стол өткізу, туындылармен танысу, оқушылардың өздері
жасаған шығармашылық жұмыстары т.б.
Сынып немесе тәрбие сағаттарын өткізуде ... еске ... ... осы ... оқушылардың өздерін қатыстыру, оған ... ... ... ... ... ... барысында, яғни
дайындау және өткізу кезінде қалыс қалмауын қадағалау. Ол үшін оқушылардың
өздерін қатыстыра отырып, оларға ... бір ... ... ... ... ... отыру керек. Сондай-ақ, ... ... ... атқарылатын тәрбиелік ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдап,
әрқайсысына жеке-дара топтап тапсырмалар беріп отыруы қажет. Солнда ғана ол
қызықты, әрі табысты өтеді.
Сынып сағатын ... ... ... ... ... да
ерекше. Онда оқушылардың жауапкершілігі мен ынтасы артып, ... ... ... ... сағатын дайындау және оны өткізу жеке
басты қалыптастыруда ... ... ... ... ... ғана баса ... аударуға болмайды. Барлық кезең тәрбиенің
негізгі құралы болып табылады. Себебі, сынып сағатын ... ... оның ... өз ... ... тауып, оған қатысты
альбомдар, қабырға ... ... ... ... ... жекелеген топ оның мазмұны мен өткізу бағдарламасын жасайды. ... ... ... ... ... дағдыларын
қалыптастырады. Білім дәрежелерінің артуына да оң ықпалын тигізеді.
Кейбір жағдайда мектеп көлемінде бір мезгілде бірнеше тәрбие ... Осы ... ... ... ... ... басқа уақытқа
өзгертіледі. Мұндай жағдай оқушыларда салғырттық пен немқұрайдылық ... ... әкеп ... ... ... ... тәрбиелеу процесі тек сынгып
сағатын өткізу барысында ғана емес, оның өң бойында, яғни оған ... ... және одан ... мерзім аралығында бірыңғай, тұтас
жүйеде атқарылатындығын естен шығармауымыз керек.
Тәрбие ... ең көп ... ...... ... ... тақырыптаға арналған. Соған орай этикалық әңгімені ұйымдастыру:
жолдастық және достық, әділеттік және әділетсіздік, ... ... ... және ... қасиеттеріне байланысты ... Осы ... ... ... ... ... ... адамдық
мораль ұстанымдарын жақсы ұғынуға, өмір ... ... та ... ... ... ... ... жауап-пікірлерімен
ұштасып отырады. Мұндай әңгімені, ең ... ... ... ... ... бастаған жөн. Сонымен бірге әңгіме барысында
адамгершілік ұғымдарының мәнін түсінуге ... ... ... ... мен ... ... дұрыс.
Оқушылардың адамгершілік түсініктері және сенімдерін қалыптастыруда
тәрбие сағатын пікірталас түрінде ... ... ... Әсіресе, қызықты
кездесулер өткізілген тәрбие сағаты ... ... ... де мұндай
кездесу оқушылардың қызығушылығын ... ... ойын іске ... ... ғана табысты болмақ. Сынып
жетекшісі кездесуді дайындау барысында тәрбиелік жағдай туғызады: алын-ала
шақырылған қонақпен ... оған ... ... ... ... ... сынып ұжымының ерекшелігін түсіндіреді, оқушылар алдында
сөйлейтін сөзінің мазмұны мен формасы жайында кеңес береді. Сонымен ... ... да ... ... ... ... ... құнды мағлұмат айтады. Кездесу өткізілетін ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілі және оларды дайындау
мен өткізу әдістемесі әр ... ... ... ... ... ... ... рөлі қаншалықты екенін үш түрге жіктеп, қарастыруға
болады. 1) Тәрбие сағатын өткізуде кең көлемде ... ... ... ... тәжірибиенің болуы талап етіледі. Балалар әңгіме
барысында кейбір сұрақтар мен деректерді талқылауға және ... ... ... ... ... ... ... білім алу
дегеніміз не?», «Есте ... ... ... ... болады?»,
«Көркемөнер талғамы және сән», т.б. тәрбие сағаттарының тақырыптарын
талқылауда ұстаздары, мамандарды, ... ... ... ... ... ... ... міндеті – оқушылар алдында олардың шығып
сөйлеуіне көмектесу, жағдай ... 2) ... мен ... өзара
бірлікте атқаратын әрекетіне байланысты. ... ... ойды ... ... оның ... ... құру әрі жүзеге асыру
мұғалімнің оқушылармен бірлесіп атқаруымен сипатталады. Оқушылар мұғалімнің
басшылығымен тәрбие ... ... және ... ... ... ... отырған сұраққа шақырып, олардың сөздерін үйлестіріп,
бағытын қадағалап, әңгіме барысын өзі жүргізеді. Онда қаралатын ... ... сырт ... мәдениеті», «Адамның сырт көрінісі және
ішкі мәдениетінің ... ... ... ... ... ... 3) ... өзіндік, дербес белсенді жұмысымен
сипатталады. Яғни, тәрбие сағатын дайындау, ... ... ... немесе белгілі бір нақты топқа тапсырылады. Сынып жетекшісі
оқущылармен ... оның ... ... ... және ... ... ... сағатын өткізу оқушылардың өздеріне жүктеледі.
Тәрбие сағатының мұндай түрі төмендегідей жағдайды ойластырғанда ғана
мүмкін болады:
- оқушыларда ... ... ... ... белгілі бір
деңгейде білім көлемі мен мағлұматтардың болуы;
- оқушылардың көпшілік бөлігінде ... ... ... ... пен ... ... ... сынып белсенділерінің тәрбие сағатын дайындау және өткізу
барысында ұйымдастыру және үйлестіру орталығы бола ... ... ... оның ... ... ... ... сапасын бағалау ұсынылады.
Айта кеткен жөн, тәрбие сағатының жоғарыда аталған түрлерін таңдау,
тақырыпқа, материалдың мазмұнына, оқушылардың жас ... ... ... байланысты. Бұл олардың білім дәрежесіне, ұжымдық
әрекеттің тәжірибиесіне, сонымен қатар ... ... ... мен жеке ... ... және ... ... қарым-
қатынас сипатына байланысты. Тәрбие сағатын өткізуге дайындық барысына:
- оқушылармен бірлесе тәрбие сағатының тақырыбын, ... ... ... ... ... сай оның ... ... материалдар
жинау;
- тәрбие сағатын дайындау және өткізудің жоспарын құру;
- тәрбие сағатында талқыланып отырған мәселеге оқушылардың қызығушылығы мен
белсенділігін оятуда, сана-сезіміне және ... әсер ... ... ... ... құралдармен музыкалық шығармалар таңдау, бөлмені даярлау;
- оқушылар ұжымында ашық әңгіме, жайма-шуақ жағдай туғызу;
- тәрбие ... ... ... жолдастарын, мектеп әкімшілігі мен
мұғалімдерді шақырудың тиімділігін анықтау;
- сынып жетекшісінің тәрбие сағатын өткізу және оған ... ... ... ... ... ... практикалық әрекеттерінде тәрбие сағатынан ... ... және ... жолдары мен мүмкіндіктерін қарастыру
жатады.
Сынып жетекшісі оқушылардың психологиялық даярлығына да баса ... ... ... ... ... бір нәтиже күтіп, өздерін
маңызды әңгімеге даярлайды. ... ... ... ... тәрбие
сағтын өткізу хабарламасынан бастау алады. ... де, ... ... тәсіліне оқушылардың өзара ұжымдық шығармашылық ... ... ... бір ... ... топқа бөлінген оқушылар әзірлік
жұмыстарына бірге атсалысып, оның нәтижесін бірге талқылайды.
Тәрбие ... ... ... ... 3 ... ... ... қорытынды.
Ұйымдастыру бөлімінде оқушылардың назарын талқылап отырған тақырыптың
маңыздылығына аударып, оның барысымен таныстырады. ... ... ... ... ... ... немесе тақырыпқа қатысты кейбір
деректерден мысал келтіру арқылы бастаған жөн. Ол шамамен 5-7 минут ... ... ... ... тәрбие сағатының міндеттері мен қызметі арқылы
анықталады. Бұл бөлімде жоспардағы талқыланатын мәселелердің мазмұны ... ... ... қаралып отырған мәселеге қатысты жаңа
мағлұматтар алады, оған ... ... ... ... ... ... алдын-ала даярлаған материалдары бойынша жұмыс
істейді. Белсенділік көрсетіп, қызу ... ... орай ... ... ... осы бөлімге беріледі.
Қорытынды бөлімінде оқушылардың тәрбие сағатынан алған әсерлерін, қанағат
сезімдерін орнықтыру, олардың жеке ... және ... ... немесе
мінез – құлқына сипат ендіруге деген ықыластарын ояту, келешекке талпыныс
... ... ... әсер ету. Бұл бөлім уақыт мөлшері жағынан
шектелуі, онша ұзақ болмайды. Себебі, оқушылардың ... ... ... кері ... ... ... көңіл-күйіне баса назар аудару қажет.
Сонымен бірге сынып жетекшісі тәрбие ... ... ... ... ... ... қорытындылайды.
Тәрбие сағатын жоспарын құру барысында жоғарыда көрсетілген бөлімдердің
өзара логикалық ... ... ... ... бірінші кезекте
ойластыру қажет. Мәселені айқын қою – бірінші бөлімнің міндеті болса, оның
шешімін табу – екінші бөлімнің ... ал ... ... ... – ондағы
шешімнің маңыздылығын анықтау.
Тәрбие сағатын нәтижелі өткізу көбінесе мына ... еске ... ... ... 1. ... ... ... сағатының ұйымдастыру
формалары мен мазмұнын, амал-тәсілдерін түрлендіріп отырғаны абзал. ... ... ... ... ... жаңа мағлұмат бере отырып,
біртіндепбағалау, талдау әрекетіне көшу. 3. Сынып ... ... ... талдау барысында оқушылардың сөзіне аса жауапкершілікпен
назар аударып, кез-келген жағдайда түзетулер ... ... ... ... ... ... ... 4. Оқушылардың материал мазмұнын
қабылдаудағы психологиялық ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың белсенділігін бәсеңдесе, мазмұны қызықты
жаңа мәселе айту, ... ... ... ... ... ... 5. Сынып жетекшісінің сөз мәнері, дауыс ырғағы, оның қарым-қатынаста
тілектестігін ескерудің маңызы өте –мөте ... 6. ... ... ... ... ... парталас болуды таңдау құқығын
өздеріне қалдыру. 7. ... ... ... ... жинақтауды
біртіндеп дәстүрге айналдыру қажет. 8. Тәрбие сағаты кезінде оқушылардың
жағымды қарым-қатынасын тәрбиелеу керек. ... ... ... ... жақсылап тыңдау, өкпе-наз, талас тудырмау). Мұндай дәстүрлі
тәртіптің орнығуы оларда ... ... ... ... ... басқару кезінде мыналарды ескерген жөн:
- Сенім білдіре отырып тексеруді ... ... іс ... қана ... жеке оқушылардың жұмысты қалай
орындап жатқанына ... ... ... ... күш сал. Өзіңнің жақсы ісіңмен үлгі ... ... ... ... ... ... – пейіл білдіруге сараңдық жасама,
мұндайда мейлінше әділ бол, жұмысқа баға ... ... ... ... көру не ұнатпау сезімдеріне ... ... ... әдеп ... ... ... ел көзіңше емес, оңаша айтқан жөн.
Мектептегі сынып жетекшісінің ата-аналармен жүргізілітеін ... ... ...... жеке ... ... талабына сай
тәрбиелеу. Бұл міндетті орындау, әдетте оқушылар ұжымын қалыптастырудан
басталады. Оқушылар ...... ... мақсатпен және қоғамдық
пайдалы бірлескен еңбекпен топтасқан тұрақты бірлестігі. Оқушылар ... ... ... ... белсенділігі, іскерлігі,
жауапкершілігі.
Сынып жетекшісі тәрбие жұмысын жоспарлағанда оның ... ... ... ... ... тату-тәтті, іскер ұжымын құру екендігін
ұмытпауы тиіс. Оқушылар ұжымының ... ... ... ... ... міндеттерді орындау мүмкін емес.
Оқушылар ұжымын тәрбиелеудің маңыздылығы, мектеп қабырғасынан шыққаннан
кейін олар әртүрлі ұжымға тап келеді. ... да, ... ... ... ... жеке ... ... үйлесіп, қалыптасуына
байланысты оның кейінгі уақыттардағы психологиялық ... ... ... ... болады. Сынып ұжымында бала өзінің үлкендермен
қарым-қатынасын тәрбиелейді. Соған орай ұжымдағы өзара қарым-қатынас ... ... ... және ... ... ... ... Олар
негізнен ұжым болып қалыптасу кезеңінің алғашқы мерзімінен бастау ... ... адам ... ... ірі ... болғандықтан, тек
қоғамда ғана ол өзінің табиғатына дамыта алады. Олай болса, ол ... ... ... өмір ... және ... ... ... алады.
Әртүрлі әрекетке қатысты білік пен дағды қасиеттерін ... ... ... ... ... және соған өзі де бейімделеді.
Сыныптағы оқушылардың өзара дұрыс қарым-қатынасы тұрақты көңіл-күйді, ... ... мен ... ... ... ... ... өзін-өзі дамуына мүмкіндік туады. Ол үшін адамға қолайлы ... ... ... арасында, өзара достық қарым-қатынаста мүмкін
болады. Осындай қарым-қатынастағы балалар тобын оқушылар ұжымы деп атауға
болады.
Педагогика ғылымында ... ... ұжым ... тәрбиелеу идеясы 1920-
1930 жылдардан бастау алып, бүгінгі күні ол толық ... ... ... асып ... ... қоғамдағы реформалау, нарық
жағдайында бұл идея жиі-жиі сынға ұшырап жүр. Ондағы негізгі себеп, ұжымдық
қатынас тұлғалық ... ... оның ... ... ... ... негізінде тұлғаның белсенділігі ... ... ... ... ... ... етеді. Демократиялық,
жариялылық, тұлға дамуындағы еркіндік ... ... ... дәлелдейді. Мұндай көзқарас кейбір мектептердегі мұғалімдердің
авторитарлық ... ... ... 80-жылдардың орта кезеңіне дейін
мұғалімдер оқушылардың нақты өмір жағдайына қатысты қызығушылығын, ... ... ... ... ... оқу-тәрбие үрдісінде
ұйымдастырып келді. Бүгінде жағдай ... ... ... ... ... ... сай ... көңіл-күйі мен
психологиялық жағдайын жақсартуға көңіл бөле бастады. Олай болса, нағыз
оқушылар ұжымын ... ... ... ... ... ынтымақтастық сипат орын алған жағдайда ғана өз жемісін
берері анық.
А.С.Макаренконың тұжырымдауынша, ұжым – ол ... ... ... ... ...... өмір сүру формасы», «тоқтау – оның өлу
формасы». Ұжымның ондағы әрбір мүшесіне ол – ... әсер ету ... ... ... тәрбиелік қызметі кең көлемді міндеттерді шешеді:
а) қоғамдық маңызы бар ортақ мақсатты және ... ... ... ... ойластыруды;
ә) оның әрбір мүшесінің өзара тіршілік етуінде ... ... ... ... ... ... мен жалпы адамзаттық мәдени құндылықтарды
меңгеруді;
в) оның жекелеген мүшесіне өзін-өзі дамытуға мүмкіндік туғызуға, ол үшін
ұжымда жағымды көңіл-күйді қамтамасыз етуге, т.с.с.
«Ұжым» ... ... ... ... Ол бізде әртүрлі түсінікті ұғындырады:
жиылған жұрт, жиын, топ, бірлестік, т.с.с. Нақтылығанда - оны ... ... ... тобы деп ... ... ... да бір ... «ұжым» деп айтуға ... ма? ... ... мұны екі ... ... Біріншісі, қандай да
бір ұйымдаасқан адамдар ... ... ... ... ... адамдар
тобы, екіншісі, тек жоғары ... ... ... тобы ... ... ... ... оның өзіндік белгілері бар.
1. Жалпы әлеуметтік маңызы бар ортақ мақсаттың болуы. ... ... ... ... ... ... ... отырған жолаушыда,
балалардың тұрғын ... ... ... ... ... да болады. Ал, біз әңгіме қозғап отырған
оқушылар ұжымына келсек, ондағы мақсаттың ... ... ... Ол ... және ... тарапынан қолдауға ие болып,
басымдылық танытатын мемлекеттік идеялогия және заңдар мен ... ... ... ... ... әрекет жасайды. Себебі,
ондағы мақсат – міндетті түрде қоғамның мақсатымен сәйкес келеді.
Мәселе, адамның тағдыры үшін ... ... ... әрі ... айыра білуде.
2. Әрекет етуде өзара бірлескен ... ... ... ... ... ... іс-қимыл жасайды. Ол үшін оның әрбір мүшесі
бірлескен өзара әрекетке белсенді қатысуы міндетті.
3. ... ... ... ... ... өзара
әрекеттесу барысында оның әрбір мүшесінен ... ... ... ... ... ... әрбір мүшесінің өзара ерекше
қарым-қатынасы ... ... ... ... ... ... ... бір мәселеге қатысты
бірыңғай ортақ көзқарастың болуы.
4. Ортақ сайланған басқару ... ... ... ... ... Соған сәйкес белгілі бір басқару ұйымы құрылады.
Ол тікелей және ашық ... ... ... ... жоғарыда аталған белгілерінен ... ... ... Бұл ... ... ішкі ... мен психологиялық жай-күйдің және оның әрбір мүшесінің ... ... ... немесе өлшемі ретінде сипатталады.
Сондықтан жақсы ұйымдасқан ұжымда өзара ... ... ... сын мен ... сын ... ... қатар еңбекке, қоғамдық
пайдалы жұмыстарға, жолдастарына, тіпті ... ... ... ... ... пен ... жарасқан ұжымда өзара қарым-қатынас
жеке бастың мүддесін қоғамдық мүддеге ... ... ... ... бір әлеуметтік, объективтік және ... ... ... ... айқын да сенімді қатынасының
қалыптасуына оң ... ... ... ... ең ... ұжым – ... ... соның негізінде
оқушылардың негізгі оқу әрекеті жүзеге асады. Тек сынып ұжымында ... ... ... байланыс және қарым-қатынастың алғы шарттары пайда
болып, берік қалыптасады. Соның ... ... ... ... ... Олай болса, оқушылар ұжымы деп ... ... ... бар
мақсатта біріккен, соған сай белсенді әрекет ететін және ортақ сайланбалы
ұйымы бар, барлық мүшелерінің құқықтары мен ... ... және ... ... ... ... ... ұжымын қалай ұйымдастыруға болады? Оқушылар ұжымының күнделікті
ісі белгілі бір сыныптағы балалардың басым көпшілігінің ... ауып ... ... ... беретіндей ұйымдастырылуы қажет. Тәрбие
жұмысын осылай құру оқушының дүниетануын, рухани байлығын, ... дене ... ... бір ... айтқанда жас ұрпақтың жан-
жақты үйлесімді қалыптасуын қамтамасыз ... ... ... ... ... табылады.
Сынып жетекешісі оқушылар ұжымын құруда, олардың сапалы білім алуы ... ... ... ... ... ... ... жерде сапалы білім
де болмайды. Саналы тәртіп – мақсатты тәртіп. Ол қоғамның ... ... ... тән ... - өз ... ... ... жеке
бастың мүддесін ұжым мүддесіне бағындыра білу.
Оқушыларды саналы тәртіпке тәрбиелеудегі негізгі міндет – ... алу ... ... ... ... ... ... Сынып жетекшісінің бұл
бағыттағы тәрбие жұмысы ... ... ... мүлтіксіз
орындалуын қамтамасыз ету және пән мұғалімдерімен бірлесе ... ... ... ... оқу ... ... оқу –тәрбие үрдісіндегі әрекеттерін жандандыруда ... ... ... арқа ... Бұл сынып жетекшісінің ұжымды
топтастырудағы ... ... ... ... ... ... бір ... қоғамдық тапсырмаларды атқара алатын қабілетті
балалар ... Олар - ... ... ... шеберлігі дегеніміз - оқушылар ... ... ... қойып, ұжымдық іске ұйытқы бола ... Әрі ... ... мен ... Сынып белсенділері неғұрлым күшті
болса, сынып жетекшісіне тәрбие жұмысын ұйымдастыруға ... ... ... ынтымағы жарасқан іскер ұжымын ұйымдастыруда, ... ... ... ... ... Ол үшін оларды
ұстамдылыққа, сенімділікке тәрбиелеу керек.
Бұл ... ... ... пікірді орнықтырудың маңызы ерекше.
Оқушылар арасындағы ... ... ... ... ... ортақ көзқараста,
оқу әрекеттері мен қоғамдық ... ... ... әділ сын ... сын орын ... жекелеген оқушының жағымсыз қылықтарын ... ... ... ... ғана қалыптасады.
Қоғамдық дұрыс пікір орныққан сыныптарда жолдастарының оқу тәртібіндегі
кемшіліктерін оқушылардың өздері-ақ талқыға салып отырады. ... ... ... ... ... ... пікірдің негізгі
ерекшелігі. Қоғамдық пікірдің ұйымдастырушылық, ынталандырпушылық мәнін
жоққа ... ... ... ... етіп ... ... ... тәрбиелік мәні
ерекше. Дәстүр оқушылар ұжымының өмірін, ... ... ... ... – бұл ... ... ұжым ... орныққан істің
жағымды тәжірибиесі. Мектеп өмірінде қалыптасқан жақсы дәстүрлер көптеп
кездеседі. Егер ... ... ... ... олар мыналар: соңғы
қоңырау, алтын күз мейрамы, жаңа жыл шыршасы, махаббат ... ... ... ... ... мейрам күндерін тойлау, Наурыз
мерекесін атап өту, көрмелер ұйымдастыру, денсаулық күні. т.б.
Сынып жағдайына ... ... ... бір ... өз ... ... ... атап өту, алыс немесе жақын шетелдегі ... ... ... ... алу, ... және ... ... кездерінде
туристік саяқат жасау, т.б. дәстүрлер бар.
Сынып жетекшілері дәстүрлі шараларды өткізгенде оқушылардың өздерінің
белсенділіктері мен ... ... ... ... ... ... жөн. Оларды сырттай тануға болмайды. Ондай жағдайда
оқушылар тарапынан қолдау таппайды. ... ... ... жағдайда
оқушылар тарапынан қолдау таппайды. Дәстүрлерді оқушылар қолдаған жағдайда
ғана ... ... ... ... ... және ... барысында оқушылардың ата-аналары
тарапынан оны қолдау ... ... ... ... маңызы
ерекше. Мысалы, балалармен бірге туристік жорыққа шығу, спорттық жарыстарға
қатысу (Мама, папа және мен ... ... ... ... өткізу, т.б.
Өмір жағдайына байланысты дәстүрлердің түрі, ... ... ... ... отарды. Оқушылардың санасымен белсенділіктерін арттыру,
оларды қоғамдық пайдалы жұмыстарға қатыстыру, ... ... ... тәрбиелік мәні зор. Қоғамдық пайдалы жұмыстарды орындау барысында
оқушыларда ... пен ... ... ... Бұл ... ... ... қоғамдық жұмысқа мүмкіндігінше көбірек тартуға
тырысқаны жөн. Қоғамдық жұмыстарды атқару ... ... ... мен жеке ... ... ... ... мүмкіндік туады.
Екіншіден, қоғамдық тапсырмаларды орындау барысында балалардың бір-бірімен
араласуы, оны атқаруға деген ынтасы артып, ... тез тіл ... ... ... да бір жаңа іс ... ... ... салып, оның мазмұнын да
жарқын етеді. Сондықтан да сыныптың әрбір мүшесі белгілі бір ... ... ... ... ... ұжымын қалыптастыруда оның жекелеген мүшелерінің өзін-өзі
тәрбиелеуі маңызды. Өзін-өзі тәрбиелеу баланың ... бір ... ... ... ... ... ... Ол үшін балада міндетті ... - ... ... ... ... ... ... оқушылардың сана-сезімін ояту, өз бетінше
жұмыс істей білуге үйрету сынып жетекшісінің ... ... ... ... ... білімге, өнерге қызығушылық ынтасын, спорт ойындарына
құштарлығын анықтайды, өзін-өзі тәрбиелеуге сай осы ... ... ... беріп отырады. Оқушылардың мәдени ой-өрісін
кеңейтуде, құштарлығын және ... ... ... ... бос
уақыттарында әдеби көркем шығармаларын оқуға дағдыландыру қажет. Сынып
жетекшісі мектеп ... ... ... қай оқушыға қандай
кітаптарды, оқу қажеттігі ... ... ... оны ... оқу ... ... ... көркем шығармаларды сынып болып ... ... ... тыс ... ... туралы кеңес
беріледі.
Көркем шығармаларды аз оқитын ... ... ... бойынша әңгіме
ұйымдастырып, олардың қызығушылығын арттырып отыру міндетті.
Өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... ... ... және ... ... тұрулары мен оның нәтижесін ұжым болып
талқыға салуды дәстүрге айналдырудың да ... ... ... ... ... жорықтар жасап, еңбек жәнек соғыс ардагерімен, өнер
қайраткерлерімен ... ... ... ұйымдастырудың да тигізер
пайдасы зор. Атақты адамдардың үлгі-өнегесінде тәрбиелеу – оқушылардың сана-
сезімін, ... ... ... басты құралы.
Қоғамымыздың бүгінгі таңдағы жаңаруы мектеп өміріне де өз ықпалын ... ... ... ... ... жақсы тәрбиелеуде бүгінгі қол
жеткен табыстармен шектелмеуі қажет. Жаңа жағдайға бейімделіп, жаңа білім,
тәжірибиелер жинақтап ... ... ... ... ... ... ... мән берулері керек.
Сондай-ақ оқушыларды саналы тәртіпке баулуда олардың ... ... ... ... бере тәлім, көрсетер өнегесінің де орны бөлек.
Өйткені бала өмірінің көп ... өз ... ... ... ... ... Баланың үлгілі, тәртіпті, өнегелі болуына
өз ... ... ... ... ... ... ... үлкен.
Сондықтан ата-ана өз еңбегіне қандай жауапкершілікпен қараса, баласының
тәрбиесі туралы көзқарасы – ... ... ... ... борышының
бірі. Әрбір жанұя баласын Отанның адал перзенті, ... ... ... ... ... үйде қалай болса солай тәрбиелеуге ешкімнің хақысы жоқ. Әрбір
ата-ана ... ... ... ол үшін ... бар ... мен
қасиетін сарп етуге міндетті. Олар баласы үшін ел-жұртының алдында жауапты.
Сондықтан оқушының тәртіпті болуы, сабақты жақсы үлгеруі – ... ... ... ... ... ... кейбір ата-аналар
мектепке, мұғалімге жәрдемдесудің орнына олардың айтқанын орындамай, ... ... ... ... қарайды. Мұғалімнің айтқан ақыл-
кеңесіне құлақ аспайды. Бала тәрбиесінің ... ... ... ... шығарады. Кейде олар балаларының ... ... ... ... ... ... ... айтады. Міне, мектеп пен жанұя
арасындағы осы ... ... ... өте ... әсер етеді.
Оқушылардың алдында мұғалімнің ... ... ... оқушылардың
қиястыққа ұрынуы, сабақ үлгіре ... ... сол ... әсерінен болуы мүмкін.
Қазіргі кездегі мектептің қойып отырғңан талабы – жеткіншек ұрпақтарды
негізгі пәндермен терең де, берік қаруландыру, ал ... ... ... өз ... ...... қолдана білу.
Мұндай күрделі мәселені мектеп тек ғана ата-ананың бірігіп жұмыс істеуі
нәтижесінде шеш алады.
Мектепке ... бала ... жаңа түрі – ... ... ... ... ... көбінің оқуға деген талабы болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... оқушының осы
бастауыш сыныптан бастап оқуға деген қызығушылығын қалыптастырмаса, оқу
жылының соңында ... ... ... ... ... ... бару ... Сол себепті ата-ана баласының оқып жүргеніне немқұрайды ... Амал ... оқып ... ... ... ... мектепке де көптеген
реніш әкеледі. Ата-ана осыған байланысты баласының ... ... ... оның ... ... көңіл бөліп, тиісті дәрежеде қадағалап
көмектесуі керек.
Бірінші ... ... ... және ... ... ... пайда болады. Ата-ана мұны әрқашан қолдауы тиісті. Мұғалім
туралы ... ... ... ол мұғалімнің абыройын төмендетіп, баласының
мұғалімге, ол ... ... ... ... ... ... Ата-ана
баласының кейбір мәселені білмей, шеше алмай жатқан кезінде оны ... ... ол ... алғашқы қадамдары.
Егер бала ата-анасының сабақ дайындау барысында қиын ... ... ... ... ... ... ... баға алса,
олардан ұялып қысылады. Сөйтіп, келесі жолы ... баға ... ... ... ... көп ... мәселесі, ол мұғалімнің
бірінші сынып оқушыларына қоятын баға ... ... ... ... ... «4» пен «5» алуы тиіс деп те айтады. Мұны естіген бала ата-анасының
жазалауынан қорқып «2» ... «3» ... ... ... ... ... ... немесе басқаша жолдар арқылы оларды алдауға барады. Сол
себепті ата-ана баға ... ... ... ... ... ... ... білулері керек. Тек жақсы баға үшін оқыған балада танымдық қызмет
пен қызығушылықтың жақсы дамуы екі ... ... ... бала ... ... ... пайдалы жаққа ғана әдістенуге, жағымсыз қылықтарға үйренеді. ... ... ... ... ... қиын ... шеше ... жалғыз
қалуына жол бермеуі керек. Егер баласы «2» алса, оның себебін біліп, оны
тез арада жою шараларын ... ... ... ... де қаағаттанғаны
дұрыс емес. Бұл баға да баланың біліміндегі олқылықты көрсетеді. ... «2» мен «3» ... баға ... ... ... ... жөніндегі
хабарлама болып табылады. Ата-ана баланың үйде жасайтын өзіндік ... ... ... керек. Бала өз оқуының туған-туыстары үшін аса
маңызды екенін түсінуі тиіс. Ата-ана баланың ... ... ... ... оқу ... ... қара және түсті қарындаш, өшіргіш тағы басқа ... бар ... ... ... ... ... ... бастап
бала үйге белгілі бір уақытта сабақ дайындауы үшін күн тәртібі болуы ... ... ... ... ... ... жөн. ... бала әке-
шешесінің оның оқуына үлкен мән беретінін байқайды. Үйде ... ... ... ... ... бар. ... жағдайда ата-ана сабағыңды
үстелдің үстінен басқа жаққа алып кет, не қоя тұр деп ... ... ... соң ... ... көреді, сабақ дайындауға қолайлы жағдайы
болмаған бала да солармен теледидар көріп, ұйықтайды. ... күні ... ... бала «2» ... баға алып ... Сөйтіп, сабақ оқуына
жағдай жасалмаған, мән ... ... ... ... қызығуы бірте-бірте
азаяды.
1.2 КІШІ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ ОҚУШЫЛАРҒА БЕРІЛЕТІН ЖАНҰЯЛЫҚ ТӘРБИЕНІҢ
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ МӘНІ
Отбасының ... ... ... тұтқасы әке мен шеше десек, солардан
өрбіген бала-шаға, үрім-бұтақ жайқалып өскен мәуелі ... ... ... ... ... ... ... ерекше сән беріп тұрары сөзсіз. Өсіп-
өнген үлгілі от ... ... ... де ... ... ... көктегісі
келеді, әркім-ақ қызығады. Мен де осылардай ... деп ... ... жас ... ... ... етіп тәрбиелеу үшін ең алдымен
олардың үй ішіндегі қам-қарекетіне, ата-анасына деген дұрыс көзқарастарды
қалпына келтіруіміз керек сияқты. ... от ... өз ... ... ... ағасы мен апасын «сен» деуге тиым салып, «Сіз» деп ... жөн. ... ... ... ... ... із, мал – ... мұз, бақыт – ұзатылған қыз» деп бағалаған. Сондықтан адам балалы
болып ұрпақ қалдыруды мақсат тұтқан, сол арқылы аты ... ... ... ... ... ... өлер ... адам өлмес,
Ол бірақ қайтіп келіп ойнап-күлмес.
«Мені» мен «Менікінің» айрылғанын,
«Өлді» деп ат қойыпты ... ... - деп ұлы ... Абай ... ... дәл ... балажан халық. Бүгінгі бала – ертеңгі қоғам мүшесі, ата-ананың
өмірінің жалғасы. ... ... ... ... ... ... баулу керек
демекпіз. Ұрпақ тәрбиесі отбасының ғана шаруасы ... ... ең ... болуға тиіс. Ұлы М.О.Әуезов «Ел боламын десең бесігіңді түзе»
деген ... ... ... қағида жатыр...
Бүгінгі отбасының бала тәрбиесі қиынға соғып отырғандығы, мектептегі
мұғалімдердің тұрмысы мен де ... ... ... ... ... ... сен, ... алып шығар еңбегін мен ақылың екі ... ... ... ... лау керек. Бала тіршілігі қашан да ... ... ... бала ... ... ... бастау
алатын психологиялық фактор. Отбасын ынтымақ бірлікке, сыйластыққа,
бауырмалдыққа бөлеген ... ... ... деп ... біз ... Үй ... ... ықпалының үстем болғаны мұғалім үшін ең
тиімді. Ұлтымызда ... ... ... де билейді» - деп көрегендік
білдіргенін ұстаздар әсте есте ұстаулары керек.
Үлгілі, өнегелі ... ... ... ... ... ... ... қиыншылықтан жол тауып, мүдірмей өте білгендігінде өткен
тарихымыз куә... Олар ... ... де ... ... ... өз ұлтының
намысын қорғаған. Сондықтан да мүмкіндігінше ... мен ... ... ... ... тиіс, бұл мұғалімдерге қойылатын ... ... ... ьұл ... ... үш ... ... атап
көрсетеді: «Немересіне ертегі ... бере ... ... ... бесік жырпын ыңылдап жеткізе алмаған келіндерден қорқамын.
Қазақтың әдеп-ғұрпы мен ... ... ... ... міндетті орындау – мектептің ғана емес сонымен бірге жанұяның да
игілікті ісі. Кейбір ... ... ... ... күтуді
тәрбие деп түсінеді. Бұл әрине керек нәрсе, ... ... бір ... Сонымен бірге ол үлкендер тарапынан балаларға үнемі, белгілі бағытта
және ... ... ... ... ... жеке ... ... мен құштарлығының белгілі түсінігі мен сенімінің еркі мен мінезінің
бүкіл сезім жүйесінің қалыптасуы.
Ата-ана үй ... ... ... белгілі ықпал жасайды. Бұл ықпал
үлкеннің ... ... ... ... да, ұнамсыз болуы
мүмкін. Кейбір ата-аналар тіпті тәрбиешілер де ... ... ... бала ... ... үрім-бұтағына тартып туады деп
есептейді. Баланың жаратылысына, мінез-құлқына осылай қарайтындар қолдарын
бірақ сілтеп, оның ... ... ... Сөйтіп баласының ұнамсыз
қылықтарының үдей түсуіне себепкер болады. ... ... мен ... ... ... ... ... атындағы №65
мектептің 4 сынып оқушысы Абдукаримов Әуесханның жанұясынан көрдім. ... ... ... сыныпта тентектік жасап, жаман сөздер
айтатынын, оны тәртіпке ... үшін ... шара ... ... ол: «Біз не ... ... ерке ... өскен» - деп
жауап берді. Осы бала үлкен ... ... ... ... Ата-анасы мұны
неге ойламайды: Баланың мінезі әрқилы болатындығында дау жоқ. Ал ... ... ...... жүргізілген тәрбие жұмыстарына байланысты.
Мектеп жасына дейінгі балалар ойнағанды жақсы көреді. Мектеп ... ... ... ... ... ... ойынның олар үшін оқу,
олар үшін еңбек, олар үшін ... түрі ... ... кезінде Н.К.Крупская
айтқан болатын. Баланы жанұяда дұрыс тәрбиелеу үшін ең ... ... ... ... ... болуы, оның әрбір мүшесі тең, бірін-бірі сыйлайтын,
мейірімді жәрдемдесуге ... ... ... ... ... орай ... өмір үшін, қоғам үшін тәрбиелеудегі негізгі міндетті ұмытып, өз
баласының қолайсыз мінез-құлқына ... ... ... ... ... әлі
де кездесіп жүр.
Дариға, Серік деген ... ... ... ... Ал ... ... оқиды, үнемі кір болып ... ... ... Осыны
оларға айтқанда шешесі баласын ұрып-соғып, жоқты сылтау ... ... ... ... екен деп ... шығарды. Баласы баз баяғы қалпында
сабақтан қала ... кір ... ... үй ... орындамайды.
Баланы жастайынан ұқыптылыққа, тазалыққа, әдептілікке үйрету керек.
Жанұяда баланы әке-шеше ғана емес ата-әже, аға, тәте де ... ... ... Бұлардың барлығы да балаға жағымды ықпал жасауы ... ... ... ... сыйластығы, ізеттілігі, еңбексүйгіштігі –
жанұядағы адамгершілік тәрбиесінің негізі.
Баланың ... ... ... ... ... ең ... ата-
анасының үлгісіне, өнегесіне содан кейін оның ... игі ... Өсіп келе ... ... ... ... бірі ана тілінің әсерімен қалыптасады. Сондықтан да халық ана
тіліне ерекше ... ... тіл ... үшін ... ойын ... ... ... үйреткен. Халықтық педагогиканың ... ... ... ... ... Тіл ... баланың жеті-
сегіз айлығынан басталады. Балаға ана тілін үйрету проблемасы ... ... ... Ең ... ана тілін үйреніп жаттықпаған бала басқа тілді де
жақсы игермейді. Тіл адамгершілік қатынастың қасиетті құралы. ... ... ... үйрету керек. Адамгершілік туа ... ол ... ... ... ... ... ... қабылдауға үйрету
үшін дарын нышанын айқындап, талантын дамыту үшін эстетикалық тәрбиенің
мәні зор. ... көру ... ... ... ... тамаша
көріністеріне қызыға қарайды, ... ... ... дүние таниды. Әсемдікті түсіну – адамдық сана-сезімнің ... ... ... ... және ... ... бағдарламасында аса
маңызды міндет – оқушыларға көркемдік білім беру мен ... ... ... ... ... ... деп ... Мұның
жанұядағы бала тәрбиесіне де үлкен қатысы бар. Әр ... ... ... ... Сол ... ... дер кезінде байқап, қамқорлық
жасауы керек. Жас бала сурет салуға, ән, ... ... ... ... Оған ... мен ... ... мен әртістердің өнерлері
ерекше әсер етеді. Оған ән, тақпақ үйретуден жалықпауымыз керек.
Ұлы жазушы А.П.Чехов «Адам ... ... да сұлу ... ... ... ... ... баланың таза киініп, таза жүруімен қатар оның әдепті
болуын талап етеді. Әдептілік эстетиканың негізгі бір саласы. ... ... ... ... ... ... ... ұғым,
эстетикалық мұрат пайда болады. Көркемдік негіз тұрмысты сәндендіреді және
адамның адамгершілік қасиетін арттырады. Әсемдік әрқашанда ... ... ... ... көре ... одан ... ала білуге үйретуіміз
керек. Әсемдік табиғатта, сондықтан мен алғашқы сабақты табиғат аясында
бастадым, - ... ... ... В.А.Сухомлинский. «Баламен бақ ішінде және
далада өткізген бір күн – сабақ үстінде ... көп ... ... ... ұлы ... К.Д. ... сана эстетикалық тәрбиенің аса маңызды нәтижесі, талғамдар
мен көркемдік көзқарастардың, эстетикалық мұраттардың жиынтығы. ... өнер ... ... ... ... жанұялық тұрмысқа ендіру,
баланың мінез-құлық эстетикасын ... оған ... ... қарауды, шығармашылық еңбектерді құрметтеуді үйрету, оның
туған ... сүю ... ... ... ... жанұядағы негізгі
міндеттері. Бұл салада ата-ананың эстетикалық ... ... ... өнер ... ... ... ... Жанұядағы еңбек тәрбиесі де –
барлық тәрбиенің негізі ретінде үздіксіз жүргізіліп жатқан ... ... ... қуанышқа жеткізеді, бақытты өмір сүруіне себепті болады.
Сондықтан еңбек ...... ... ... ... ... мамандығы үшін ең маңызды нәрсе –
жанұядағы еңбек тәірбиесі» - деген ... ... ... «Баланың еңбекке араласуы мүмкіндігінше ертерек басталуы ... бала ... оның ... ... ... ең қуатты
негіз болып табылады», - деп көрсетеді.
Жанұядағы еңбек тәрбиесі бала қаз-қаз басып жүре бастағанда ақ ... ... ... ... ... ... «Қазақ-қаз балам,
қаз, балам!» - деп оған тұңғыш еңбек қиындықтарын жеңуге үйретеміз.
Жас сәби ... зат ... ... өзі тамақтануға құштарланады, сол
кезде оның игілікті еңбегін байыпты бас ... ... оң ... ... ... тамақтана білуге үйретеміз. Әсіресе, ... өзі ... ету ... ... ... мәні зор. Өйткені кезекті еңбек
міндеттерін уақытысында атқарып үйренбеген бала олақ, жалқау болып өседі.
Өзін-өзі қызмет ... бала ... ... ... ... кейін
міндетті еңбек мәнін ұғады. Одан ... ... ... ... ... еңбектегі жауапкершілігін қалыптастырып, ұқыптылығын ... ... ыдыс жуу, еден ... ... ... ... ... өз орнына
қою, тамақ ішерде және тамақтан соң жуыну, күнде бір-екі рет тіс шаю тағы
басқа ... ... ... міндеттерін бала айттырмай орындауға әдеттенуі
керек. Ол үшін баланың ісін ... ... ... ... оны ... ... Бұл жерде ата-ана жазалау, мадақтау, талап қою
секілді тәрбие тәсілдерін ... да әділ және ... ... ... ... қажет. Жанұядағы еңбек
тәрбиесі – баланың мінез-құлқының ... ... ... ... ... ұйымдастырылған, қолдау тапқан, нәтижелі еңбек ... оның ... ... ... ... дамытады. Еңбек
баланың ата-анаға, ата-ананың ... ... ... ... адамгершііліктің алдыңғы нышаны. Жанұядағы еңбектің этикасы
мен эстетикасы да өз дәрежесінде болуы керек.
Баланы еңбекке ... ... ... ерекшеліктеріне
көңіл бөлмесек, бала тәрбиесінде көптеген ... ... ... ... ... іске жұмсауда педагогикалық және ... ... ... оның ... ... ... ... мінезін бұзады. «Сен ыдыстарды жу балам» деген тапсырманы неше
түрлі интонациямен айтуға болады. Өз ... деп оған ... ... іс ... ... оның өз міндетін орындауын кішіпейілділікпен
талап ету әлдеқайда тиімді. Балаға ұрсу – жазалаудың жоғарғы ... ... ... ... ... онда ... өз беделін жойып алады.
Шыдымсыз, ұрысқақ ата-аналардың ... ... ... ... ... ... кейде кесірлі мінез көрсететені тарс етпе томырық
болады. ... іске ... ... іске сенімсіздікпен қарайтын
пассимист ата-ананың баласы да еңбекке ықылассыз келеді.
Көбірек ақыл үйретем деп, баланы мезі ... ... ... ... ... қайталағанды бала ұнатпай қалады. «Маған неге ... ... ... ой оның ... әсер етеді, іске ықыласы
кемиді.
Баланың тәртібі жақсы ... ... ... ... «қаталдығы» керек
деген ата-ана қателеседі. Ондай ата-аналар қатаң талап қою мен ... ... да, ... алдында өздерін қайырымсыз, мейірімсіз етіп
көрсетеді.
Еңбек тәрбиесі бірлікті, кішіпейілділікті, ұғынысуды қажет етеді. ... ... ... ... ... онда жанұядағы еңбекте
ешқандай ... жоқ ... ... болмаған жерде эстетикада болмайды. Яғни,
бала істің ұқыптылығына, тындырымды болуына әсем, көркем орындалуына ... ... сөз. ... ... ... бұзылады да, оның тәрбиелік мәні
азаяды. Сондықтан балаға ынта-ықыласпен орындай алатын ... ... ... нәтижесін мадақтап ынталандырса, ол істі құлшына жүріп орындайтын
болады. ... ... мәні ... В. А. Сухомлинский: «Еңбек тұңғыш
азаматтық сезімді ... онда ол ұлы ... ... - ... ... еңбек тәрбиесі баланың адамгершілік дағдысын, ... ... ... ... дәстүрді қалыптастырады. Жанұядағы тәрбиені
балабақша мен мектептегі оқу-тәрбие жұмыстарымен байланыстыра білудің мәні
зор. Ол үшін ата-ана ... ... ... педагогтың білім де
қажет болады. Жанұя мен ... және ... ... ... ... ... ісін бірі ... тәрбие жұмысы толымды болмайды да,
өзінің игі мақсаттарына жете алмайды. Әсіресе, біркелкі ... ... үшін ... ... ... зор. Ал ... талап болмаған жерде
тәрбиелік істердің ... ... Үйде ... ... не ... ... ... мектепте одан әрі дамытылады. Ондай байланыс
болмаса, игілікті әрекет ... ... ... алады. Біздегі еңбек –
міндетті пайдалы өнімді еңбек екенін бала іс ... ... оның ... ... ... ... үшін ... басты құралына
айналған осы еңбекті ... ... ... ең ... ата-аналар
жауапты. Егер баланың үйде киім ... ... ... ол ... ... мамандыққа айналдырып, болашақ істерімен ұштастырады, басқа
да мамандықтармен жалғастырады. Жанұяда, балабақшада, мектепте баланың жеке
басына дара ... ету ... ... Егер баладан еріншектік сезім
басталса, оны ... ... ... істі ... ... көмектесетін
жігерлі дос керек. Жанұяда бала тәрбиесіне теріс ықпал ... ... ... ішімдікке бой алдыруы. Бүгінгі таңда «Маскүнемдік пен
алкоголизмге қарсы ... ... ... ... ... талап-
тілегіне сай жүргізілуде. Дегенмен кейбір жанұялар өмірмен ... ... ... ... ... ... бару ... қонақ шақыру дәстүрі
балалардың дұрыс тынығуына ... ... ең ... ... алып
ішкілік ішетіндері тәрбиелік жағынан мол зиян ... ... ... ...... тыс ... ... жұмыла жұмыс істеудің
арқасында бала ... ... ... ... ... сай ... ... жету. Жанұяда бос уақытты дұрыс
пайдаланудың маңызы өте зор. Кейбір балалар таза ауада аз ... ... ... ... ... ата-аналар балаларының үйде отырғанын қанағат тұтып ... ... ... ... Бұл ... емес. Ата-аналарың өзара
және олрдың балаларға қатынасы жалпы жанұя ішіндегі жағдай тұтастай ... үшін өз ... ... бір ... іспетті. Олар жанұядан алған
тәрбиесін жолдастары арасында, мектепте, ... ... ... ... ... ... жанұяның ішкі қатынасының әлеуметтік үлкен
мәні бар.
Ата-аналардың қызмет ететін ортадағы беделі, ... ... бала ... ... ... тигізеді. Сондықтан сөз бен істің
бірлігі ең басты тәрбие ... ... ... еш ... ... ... ата-аналармен жүргізілетін жұмыстарының түрлері көп. Ата-
аналар жиналысы, ... ... ... ... қатысу. Әрбір
жанұяның өз дәстүрі, өзара қарым-қатынасы бала ... ... ... ете ... Сондықтан мұғалім әрбір жанұямен тығыз байланыс жасап,
баланы дұрыс тәрбиелеу жолын қарастыруы қажет. Мұғалімдердің оқушылар ... ... ... танысуы ата-ананың балаға ықпалын, олардың
мінездегі қолайлы, қолайсыз жағдайларды анықтауға баланың ... ... ... береді. Тәрбие жұмысының оқу тоқсанына және жарты
жылға арналған жоспарында мұғалім қашан, қандай жанұяға баратындығын және
мақсатын ... ... ... жоспар бойынша ата-аналарға
педагогикалық білім ... ... ... ... ... тақырыптарды балаға қалай үйрету керектігі ата-анаға түсіндіріледі.
Ата-ана балаға көмектеседі. Ата-аналармен ... ... пен ... практикасымен байланыста қарастырылады. Ата-аналар өз ... ... ... қам ... ... әлі де болса өз ... және ... ... қарайтын ата-аналар да жоқ ... ... ... ... жанұясын зерттеп, ата-аналарды мектеппен
тығыз байланыс жасап, өз балаларының тәрбиесіне көңіл бөлуге жұмылдыруда
тиянақты жұмыс ... өте ... Ол ... үйін аралағанда ең алдымен
оқушы бұрышын байқап, күн тәртібінің орындалуын сұрайды, сабаққа дайындалу
тәртібін ... ... ... ... ... ... кейін барып
бірыңғай талап ережесін айтып, келген ... ... ... ... мен ... ... ғана ... оны өзінше қорытып, одан
жаңа бір түсінік, ұғым тудыруға да ... Осы ... ... ... тудырады. Ал соны үлкендер естігенде мән ... ... ... ... қойып, кейде: «Әй осы бала да бір құдайдың жоғын сұрап, бас
қатыра береді екен, саспа өзің өсіп ... соң ... ... - деп
жазғырады. Енді бір ата-ана баласының білгісі ... ... ... деп есептеп, бәрін мектептің міндетіне артып қояды. Қалай болғанда
да баланың өмірдегі ... ... оның ... болатынын сырын білуге
ынтыққан құмарлығы мен құштарлығын былай тойтару ... ... ... ... арттырып оны ұштай түсу керек. Рас, кейбір ата-ана ... өмір ... ... ... ... бала аузынан
шыққан сұраудың бәріне қанағаттанарлық жауап бере алмайды. Мұндайда ... ... ... жіті көз салып, байыпты байқауын талап ететін,
«Иә сен өзің қалай ойлайсың?», «Өзің байқап көрші», ... ... ... ... ... ... ... дұрыс. Кейбір ата-ана баламен
сөйлесуге, оны тәрбиелеуге ерекше бір уақыт ... деп ... ... ... ... баптанып сөйлесіп отыруға қолым тие ме, ертеден кешке
дейін ... одан ... үй ... - дейді. Шындығында сол ата-ананың
істеген жұмысы, үйдегі тіршілігінің өзі – ... ... ... ... да көп. ... ... өсімдіктерін қандай гүлдер
өсетінін білуге арналаған «Лото» ойыны, жан-жануарлар түрін ... ... ... бар. ... ... ... қала аттарын, ондағы
атақты тарихи орындарды білу мақсатында әр түрлі ойындар ойнатуға болады.
Міне, ... ойын ... ... ... ... бала ... ... үлкен көмек. Мүмкіндігінше ата-аналар кейбір кинофильмдерді бірге
барып ... ... сол ... әңгімелесіп, пікірлесулері қажет. Бұлардың
жалпы бала көзқарасын дамытуда маңызы өте зор, әсіресе ... ... ... ... ... өте қажет. Баланы мектепке әзірлеу жұмысын
көптеген ата-ана оқу жылынан көп ... ... ай ... ... Оның ... ... киім, оқу құралдарын іздеп, табумен шектеледі де, кейбір ата-
аналар баласының мектепке баратынына той жасап тынады. Сөз жоқ ... ... ... ... ... ... өз ... мінез-құлқына, қылығына
барлау жасап, оларды мектеп ... ... ... ... дағдыға
тәрбиелеу мәселесін ескеруі қажет. Әсіресе, балалар ... ... ... ... ... бір ... ... өтпегендіктен
белгілі күн тәртібін біле бермейді. Ондай баланың қалыптасқан дағдылары
болмағандықтан 45 минуттық сабаққа ... ... ... ... да ... еңбек түрімен шұғылдануы жеңілге ... ... ... ... істеуге төзімі жететін, белгілі бір мерзім ішінде бір орында
байыпты отыратын етіп баулу қажет. Бұл үшін баланың үстел ... ... ... ... ... ... ... тыңдағанын еске сақтауға үйретудің бір жолы ... ... ... оны ... тыңдау – жыл бойы ... ... өз ... ... сөйлесіп, пікір алысқанда оның ойын
кеңейтуіне, тілін дамытуына, дүние тануына ғана ... ... ... оның неге ... ... өмірге көзқарасын біліп, баласының
ішкі жан дүниесін, рухани өсуін байқайды.
Ата-аналармен байланыс жасаудың тағы бір жолы – ... ... өз ... үйде сабаққа қалай әзірленетінін, сабаққа
деген ынтасын, сынып тәртібінің ... ... ... білу ... Ата-
аналар қатысқан сабақтарға тиісті талдау жасап қай ата-ананың баласы қалай
оқып жүргені, үйде сабаққа қалай ... үй ... ... тағы ... ... ... не істеу керек жөнінде әңгіме өткізіп ... ... қай ... ... балаға үлгі. Баланы жасына еңбекке үйреткен
жанұяда оның ... ... ... ... басқаша болып
отырады.
Кей ата-аналар балаларының жалқаулығына ренжиді. Олар ... ... ... ... ... ... ... Өздері кінәлі
екендігін байқамайды. Балаға жұмыс беру жолын білмейді. Жас бала әрнәрсеге
еліктегіш, көргіш және ... ... ... сөз болсын, түрлі мінез-
құлық болсын бала тез қабылдайды. Ата-ана бала көзінше ... ... ... ... жанұя ішінде ұшырасып қалатын ұрыс-тартыс жанжалдарды
көрсетпеу де, естіртпеу де қажет. Мұндай ... ... ... ... ... етіп ... ... екенін түсіндіру керек.
Ата-анамен қарым-қатынас ... ... ... ... бар ... ... ... жасаудың маңызы зор. Мұндай қатынас мұғалімнің
жұмысын жеңілдетіп, балалардың сабақ ... ... ... ... ... ... ... керек. Жанұя
мен мектептің, мұғалім мен ата-ананың байланысын күннен-күнге нығайтып
отыруға, ата-аналарды түрлі ... ... ... ... да жәрдемдеседі. Бұл жағдайда ата-аналар өз балаларының білімін, әр
түрлі өнерін өз ... ... ... ... ... ... ... оқушылар арасында қандай жұмыстар жүргізетінін
түсінеді және ұстаздарға деген сүйіспеншілігі артады. ... ... ... ... ... ... тәрбие сағаттардың өткізуінің
артықшылығы болмайды. Ата-аналармен байланыстың бірі алдыңғы қатарлы ата-
ананың жұмыс орнына ... «Ет ... ... ... ... ... ... жасалуы тиіс. Мұнда балалар ата-аналарының
қайда, кім болып қызмет атқаратынын ... ... ... ... үйде ... тынығуына қамқорлық жасайды. Осылайша мұғалім мен ата-
ананың бірлесіп жүргізіп ... ... ... ... ... азамат
болып өсуіне зор ықпал ... ... ... ... тәрбиені дұрыс
жүргізуі үшін педагогикалық біліммен эпизодтық лекциялар ... ... ... ... жұмыстар жүргізуі керек. Мектеп ... ... ... ... ... ... алған білімдерін іс
жүзінде қолдануына жетелеуі жөн.
Ата-аналарға педагогикалық білім беруде сыныптағы ... ... және оқу – ... ... әр жылға сәйкес ерекшелігі
ескеріледі.
Перспективалық жоспар бойынша жұмыс жүргізіліп, мұндайда ата-аналарға
бірте-бірте педагогикалық ... ... оны ... ... ... ... ... Бұл жұмыс әрбір сыныпқа сәйкес
болып, бала мектепті бітіргенге дейін созылады. Мұғалім ата-аналармен жұмыс
жүргізудегі өз ... ... ... оның педагогикалық білім берудегі
пайдасын аша түседі. Мұғалім – ... бала ... ... досы, жанұядағы бала тәрбиесін ұйымдастырушы болады. Ат-аналармен
әңгіме ұйымдастырғанда педагогика теориясы ... пен ... ... байланыста қарастырылады. Бұл ата-аналармен жұмыс жүйесіндегі
басты мәселе. Әрбір мұғалім ата-аналармен ... ... ... өз сыныбының ерекшелігін ескереді. Әңгіме ... ... ... ... ... жүргізілетін әңгімелердің үлгі
тақырыптары:
- Оқушыларға тәрбие беру жүйесіндегі бастауыш білім берудің маңызы,
бастауыш сыныптардағы білімнің негізгі ... ... ... ... дене және ... ... ... дене тәрбиесі;
- Оқу еңбегін, қоғамдық пайдалы ... және ... ... ... ... және ... ... тәрбиелеу;
- Балалардың тәртібі;
- Эстетикалық тәрбие;
- Ата-аналар «Атамекен» бағдарламасы туралы не ... ... ... имандылыққа тәрбиелеу;
- Ата-аналар бала тәрбиесіне байланысты не оқуы ... ... ... ... ... ... ... айрықша орын беріледі. Олар ақыл-ой, адамгшершілік,
еңбек, эстетикалық, дене ... Атап ... ... бабаларға
ақыл-ой тәрбиесін берудің әдіс-тәсілдерін аша отырып мұғалім мектептің оқу-
тәрбие ... осы ... ... ... ... ... Жаңа оқу жылында оқушылар үйренуге тиісті күрделі тақырыптарды
айтады. Сонымен ... бұл ... ... ата-ана балаға қалай
көмектесу керек екендігі жөнінде ... ... ... өз ... тиянақты білім алуына және оларда шындық негізінде наным, көзқарас
қалыптасуына қам жасайды. Ата-аналарға арналған педагогикалық кештерді, ата-
аналар ... ... ... ... ... лекция ата-
аналарды сөйлесуге тартып, әңгіме кезінде бала ... ... ... Егер бала ... ... ... ... мұғалімі жүргізуге
тиісті болса, жиналысты мектеп ата-аналар комитетінің ... ... ... ... ... да ... көп. Мұнда
педагогикалық тақырыптарға лекциялар ... ... ... ... ... ... жөн. ... семинар ата-
аналар белсенділігін арттырады, дискуссия жүреді.
Соңынан қаралып отырған мәселе байланысты ... ... ... ... ... ата-аналар бір-бірімен мұғаліммен
тығыз байланыс жасап топтасқан тату ата-ана ұжымын ... ... ... жұмыс жүргізу үшін мұғалім өз білімін үнемі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізіп
ата-анаға өзінің әділдігі, талап қойғыштығын таныта білу керек. Бала үйіне
қайтпас бұрын мұғалім оның сабақ ... ... күні ... ... ... сабақтар болады? Оларға үйге қандай тапсырмалар ... ... ... үйде ... ... ... ... олардың ата-
аналарымен күн тәртібін қалай орындайтындығы туралы ... ... ... күн тәртібі бойынша үй тапсырманың орындайтын, ... ... ... ... ... ... шығуы да мүмкін. Мұндайда
мұғалімнің бала ата-анасымен күн ... оны ... ... туралы
әңгіме өткізгені жөн. Бала ата-анасы мұндай қатысуға риза болып оларға жиі
қатысып тұруын сұрайды. ... ... ... күн ... ... болғанын хабарлайды. Баласының сабақ ... ... ... ... ... ... ... Сабаққа
қатысып өз балаларының жетістік және кемшілігін көреді. Өз баласын басқа
балалармен салыстырады. Педагогикалық еңбектің қиындығын, күрделігін ... ... ... Мектепке көмектесуге ұмтылады. Мұғалімдердің
қатысуымен мектеп ... ... ... ... ... талап қабылдап, оны ата-аналарға таратып берген абзал.
Сонымен қатар мектепке ата-аналар бұрышын ... онда ... ... ... беретіндей материалдарды қою керек. Баланы
дұрыс тәрбиелеу үшін байсалдылық, шыдамдылық, балаға ... ... ... ... ... ... Ата-аналар балаларына сабаққа дайындалуға
жағдай жасаулары керек. Сонымен бірге олардың үй ... ... ... ... тапсырманы қалай орындау керек екенін айтпай
тек ғана бағыт бергендері жөн. Күнделікті ... ... ... ... құралдарын қалай күтіп ұстайтындығын бақылауы ... күні ... ... ... қол қоюы ... ... ... дос, жолдас табуға көмектесіп, жақсы
оқушыдан үлгі алып, «қиын» ... ... ... ... жөн.
Балаларды қолайсыз қылықтардан сақтандырып олардың көшеде , мектепте,
қоғамдық орындарда тәртіп бұзу ... ... тиым салу ... ойлағаны
дұрыс. Ата-аналар өздерінің педагогикалық білімдерін молайтып, баланы дұрыс
тәрбиелеуге үйренуі, бала тәрбиелеудегі ... ... ... ... ... абзал. Ата-аналар мұғалім мен мектеп өзінің
досы, бала ... ... деп ... ... ... ... тапсырмасын бұлжытпай орындауды талап етіп, баланың оқуы ... ... ... ... не өзіне сыпайылап айтқаны дұрыс.
Ата-аналар баланың тәртібіндегі ... ... ... ... жетістіктері туралы мұғалімге хабарлағаны сол
секілді ата-аналар жиналысына бала тәрбиесі жөніндегі әңгімеге, лекцияға
қалмай қатынасып ... ... деп ... ... ... ... ... ҮЙДЕГІ ОҚУЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДАҒЫ
АТА-АНАНЫҢ РОЛІ
Ата-ана балаға тәрбие бере ... оның ... ... ... ... ... оқу жұмысын ұйымдастыруда ата-аналар көмегі үш бағытта
жүзеге асады.
Ата-ана оқушылардың күн тәртібін ұйымдастырады және қадағалайды: үйге
берілген тапсырмалардың ... ... және ... дербестікке
үйретеді.
Мұғалім күн тәртібін сақтаудың ата-аналардың көзін жеткізуге тиіс. Ол
нанымды мысалдарға сүйене отырып күн ... ... ... ... ... денсаулығының нығаюына, нерв жүйесін шаршаудан
сақтандыруына жағдай жасайтынын дәлелдеп ... ... ... ... ... ... үлгермеуі олардың денсаулығының
нашарлығынан болып отыр. ... оқу ... ... бос ... ... да міндеттерін жоспарлау кезінде олардың бәріне де белгілі бір ... ... ... ... ... ұстауға тиіс. Әрине, кейбір кезеңдерде
ұлын неемесе қызын күн тәртібінен тыс шаруаларға ... тура ... да ... ... ... ... дәл ... немен айналысып
ескерместен ылғи жұмсай беруге болмайды. Кейде мынадай жағдайлар кездеседі,
оқушы кітаптарын жайып тастап сабақ оқуға енді ғана ... оны ... ұлы ... ... оқи ... еді, - гүл ... жұмсады, қызы
отыра қалып кесте тіге бастаған еді \, - бауырын ойнатып кетуге жіберді.
Баланың нерв жүйесіне байланыстиы бір ... ... ... ... тез, ... баяу ... асып жатады. Нерв жүйесі шапшаң жұмыс істейтін
балалар мұндайда бір жұмыстан ... ... ... ... оны тез ... кетеді. Ал нерв жүйесі баяу жұмыс істейтін балалар мұндайда қатты
қиналады. Төменгі ... ... ... жас ... сәйкес бір жұмыстан
екінші жұмысқа оңай ауысып кете алмайды. Өзі кірісіп кеткен шаруаны тастап,
екінші бір істі бастау үшін ... өз ... ... ... айтқанын
істемеу жөніндегі табиғи ішкі тілекті жеңуіне тура келеді. Ал ... ... ... ... ... ... болады. Кейде бір
шаруадан екіншісіне ауысудың ... ... ... ішкі ... ... ... табады. Шешесінің немесе әкесінің басқа ... ... ... ұсынысына бала күтпеген жерден: «Ешқайда да
бармаймын. Қашан да ... ... ... ... міндетті түрде басқа
жұмысты бастауға мәжбүр етесіңдер» - деп қалады. Ата-ана ... ... ... өзін сол жаңа іске ... ... әзірленуіне
уақыт беруге тиіс. Мәселен, қызық кітап оқып отырғанда, Ғалия сол бетті
оқып болған соң, ... ... ... ... ... мына ... ақша
қойдым, - деуге болады.
Баланы негізсізден негізсіз бір жұмыстан екінші жұмысқа көшіре берудің
(егер бұл әдетке айналып кетсе) зияндығы да бар. Бала ... ... ... ... ... ... Ал бұл ... айналса оқушы
бойында жаман ... ... істі ... тастап кету қасиеті
тәрбиеленеді.
Бұл жайларды төменгі сыныптағы балалардың ата-аналары ... ... ... ... өз ... сабаққа, қоғамдық тапсырмаларға,
еңбекке қарым-қатынасы дәл осы ... ... ... Күн ... (өз міндеттеріне, сабаққа) таза ауада міндетті ... ... ... ... ... бұл талапты бұзбауын атап көрсетіп
отырады. Сайып келгенде ата-аналар өздерінің басты ... ... ... ... ... ... ... көмектесу екенін жақсы
түсінуге тиіс. Жинақы, орнықты және зерек бала сабақ ... ... ... ... ... ата-аналарға оқушылардың үйге берілген тапсырманы
орындауын қалай бақылап отыруға тиіс ... ... Ең ... ... ... тапсырманың орындалуы қажет. Содан кейін барып оның орындалу
дұрыстығын қарау шарт. ... ... ... байқасымен дереу
көрсетуге асықпауы тиіс. Бала өзін-өзі бақылауға үйренуі қажет. Әуелі ... ... «Сен ... қате ... ... ... ... орындалуын
қалай тексеріп едіңдер сыныпта, соны есіне ... ... ... ... ... ... тексеруге болады? » Бұдан ештеңе шықпағанда барып ғана
қатесін көрсетуге болады. Көп ... ... ... мұғалімнің
тапсырмаларынан тыс қосымша (өз ойынша өте ... ... ... ... ... ... ... тапсырманы алдымен басқа қағазға
орындап алып барып, ... таза ... ... ... жатады. Егер
мұғалім үйде екі бағанды мысалды шешуді ... ... көп ... ... деген оймен төрт бағанды мысалдарды шештіреді. Оның ... бәрі бос ... ... ... Бала ... тез ... жақсы оқудың орнына нашар оқитын болады. Оның өзі үшін ауыр ... ... ... ... ... ынтасы төмендейді. Мұғалім ата-
аналарға балаға қосымша берілетін тапсырманың саны мен мазмұнын ... ... ... алып ... ... ... қоюы ... кейде мектептен келе салып, сабақ ... ... ... ... құптап та жатады. Ал балалар бұған бір жұмысчтан екінші
жұмысқа дұрыс ауыса білмегендіктен барады. Дұрыс жасалынған күн ... ... ... дем ... қыдыруы содан кейін барып ғана ... ... ... ... Мұғалім ата-аналарға сабаққа дайындалуға орта
есеппен қанша уақыт ... ... ... ... жеке ... және ... барысына қарап қанша уақытқа ауытқуға жол ... ... ... тиіс. Сабаққа ұзақ уақыт дайындалу оған жақсы
әзірлену ... сөз ... Тез ... ... болатын тапсырманы ұзақ уақыт
дайындау әдетте балалар ... ... оның ... Бала мұндай жағдайда мәселен, бір жолды жазып ... да, ... ... ... не ... айта бастайды; жазуға қайта айналып
соғады да, тағы да алаңдап енді қарындашын ұштай ... тағы сол ... бұл жай ... ... ... әсер ... Ата-ана баланы
орнықтылыққа баулу үшін тапсырманы ... үшін ... ... ... ... ... бала ... қарап отырып, жұмысын уақытқа бөліп орындайтын
болады.
Балалардың бәрі бірдей дәрежеде дами ... ... ... ... ... оқу ... нашар игеріп, артта қала
бастайды. Бұл оған дейін кемшілік тиісті уақыт ... соң ... да ... ... ... ... бірнеше сағат бойына баланың жанына
отырып алып сабақты миына құя бастайды. Ашуланып ұлына немесе ... ... ... атандырады. Ақыр соңында іс ілгері басудың орнына кері
кететін болады, бала ... ... ... ... ... тіпті
мектепті жек көреді. Ата-ананың шыдамдылығы ... ...... ... ... ... көрсетудің маңызды шарты. Ата-
аналардың басты міндеті - ... ... ... ... ... ... ма, оны тексеріп сұраққа жауап қайдан іздеуді ... ... ... айтпай балалардың дербестігін тәрбиелеу. Баланың оқуға
ынтасын тәрбиелеу үшін оның ... оқи ... ... ... ... ... Қай кездер де бала дұрыс оқи ... ... ... қалады. Сауатты жазу да ... оқи ... ... ... сыныпта-ақ өз беттерімен оқи ... ... ... кітап алуға рұқсат етіледі. Көптеген балалар ... ... ... ... ... ... өздері оқыған кітаптары
жайлы әңгімелейді. ... ... ... әдеби кейіпкерлерге ұқсағысы
келеді. Ата-аналардың барлығы да кітап оқудың пайдасын жақсы ... да ... ... ... ... ... ... үрей тудыруы -
әрі табиғи, әрі заңды нәрсе. ... ... ... ... үшін не ... – деп ... ... Олар көп ретте «көп кітап сатып аламыз, ал
ұлымыз болса оларға қарамайды да». ... ... ... ... екенбіз, ол
баламызға бірден ұнауға тиіс деп ойлаған ата-аналар қателеседі. Ата-аналар
тарапынан төменгі сынып оқушысының ... ... ... ... ... Оның кітап оқуына көмектесіп, ... ... ... ... ... ... ұнатуға баулу тиіс.
Көптеген төменгі сынып оқушылары кітап оқуды ... ... ... ... ... ... да ... оқу үшін кітап таңдау
алуын үлкендер қадағалап отыруы шарт. Кейбір ата-аналар былайша қателеседі,
кез-келген кітапты оқу ... деп ... ... ... ... ... ... қадағалауға тиіс, бұл жерде ата-ананың ... ... ... ... да ... мен ... балалардың кітап ... ... ... олар ... ... ... ... сақтандырып отырмайды, кітапханашының, мұғалімнің және ата-ананың
бірлесіп күш жұмсауы ғана балалардың ... ... ... дамуына ықпал
жасайды.
Әр жастағы балаларға арналған кітаптардың ұсынылатын «Балаларға не оқу
керек? » ... ... ... Олар ... және ... ... де бар. Балалардың жас ерекшелігін ескере отырып
жасалған бұл ... ... және ... ... әдебиет шығармалары,
классиктер мен осы заманғы жазушылардың кітаптары, орыс және ... ... мен ... енгізілген.
Ата-аналар балалардың қолына олардың жасына сай ... ... ... ... ... Сондықтан да жоғарыда айтылған тізімдерде
көрсетілген ... ... жөн. ... ... өз ... арналған кітаптарды рахаттана оқитынына мақтануы орынсыз.
Мұндай оқу ... бала ... оқып ... ... ... ... ... автордың ой толғауларын тастап кетіп отырады.
Балалардың кітап оқуын қадағалағанда олар оқитын кітаптардың міндетті
түрде әр түрлі тақырыптарда болуын, олардың ... ... ... ... ... ... ... оқиғалы туындылар, соғыс және
батырлар туралы, ұл-қыздардың үлкендер мен балалардың бейбіт ... ... ән, өнер ... ... ... ескеру керек. Балалар әсіресе
ұлдар шытырман оқиғалы әдебиетті оқуды ұнатады. ... ... ... ... ... ... сюжеттерге ынтық болу табиғи жай, бірақ ... ... ... отыру қажет. Балалардың тек ғана ... ... ... ғана оқып ... олардың қолдарына үлкендерге арналған
кітаптардың түспеуін ... ... ... өсімдіктердің немесе жануарлардың өмірі, жаңа машиналар,
саяхаттар ерекше қызықтыратын болса, ол үшін жаңа және ... ... ... ... таңдап беру керек. Балалардың бойында әсіресе ғылыми-
көпшілік әдебиетке ... ... ... ... ... жөн. 3
сыныптың оқушыларының география, табиғаттану, техника жөніндегі өздеріне
түсінікті кітаптарды оқытуымызға болады.
Кіші ... ... ... ... журналдар («Ұлан газеті»,
«Балдырған», «Көңілді суретті кітапшалар») бар. Баланың газет ... ... ... оқып ... дұрыс. Ал ондай мүмкіндіктер жоқ болса баланы
кітапты кітапханадан алып оқуға үйрету керек.
Балалар 3 ... ... ... ... ... ... және
шетелдердегі балалардың өмірін, олардың қоғамдық пайдалы жұмыстардағы
істерін жүйелі түрде оқып ... ... ... 1-2 ... ... бұл ... ... ата-аналары мен үлкен ағалары және апалары
дауыстап оқып бере алады.
Самат кітапты жек көреді деуге ... ... ... ... ... дамытуына көметеседі. Бұл үшін оны кітапты дауыстап оқуға
жаттықтыру, дұрыс оқуын үлкендердің ... ... ... ... ... ... оқыған кітабы қызықсыз болады да, оның ойын өрбітіп сезімін
оятпайды, содан келіп ол кітап ... ... ... ... да ... ... өз бетімен оқитын алғашқы кітаптарын дұрыс таңдап алуына
мұқият болуы керек. Бұл кітаптар әдемі суретті, қызық ... ... ... тез оқып шыға ... болуы қажет. Егер де ата-ана кітап таңдауда
қиналып қандай кітап сатып алу керек ... ... ... ... ... алуы керек. Төменгі мектеп жасындағы балаларды
кітап оқуды ұнататындай етіп тәрбиелеу үшін сырт ... ... ... да ... рөл ... кетуі мүмкін. Мәселен, баланың өзінің жеке
кітапханасының кітап қоятын сөресінің болуы, ... ... ... ... ... ... ынта-ықыласын арттырады. Балаларды өз
беттерімен оқуға оқуға үйретуге үшін мынадай тәсілді де ... ... ... ... ... оқып ... де, ең қызықты жерге келгенде
оқымай қояды. Кітаптағы оқиғаға ... ... одан әрі ... ... ынтыққан бала көп ретте кітапты одан әрі өзі оқып кетеді.
Үлкендер одан ... оның ... ... туралы сұрауы, өзі оқыған үшін
мақтауы, бұдан былай ... ... өзі оқи ... ... білдіруі
керек. Келесі кітапты да дәл осылай оқыған жөн. Онда бала біртіндеп кітапты
өзі оқуға үйреніп кетеді. Балаға әлде бір ... ... ... ... беру ... ... ... кіші мектеп жасындағы оқушылар міндетті
түрде: «Одан кейін ше? Одан әрі не ... ... - деп ... ... ... ... кітапты ұсыну керек: «Міне, оқып шық. Сен бұдан көптеген
қызықты жайларды оқып ... ... ... ... ... ... жайлы көп әңгімелейтін, бос уақыттарын кітап ... ... ... ... ... оқуды ұнататын етіп тәрбиелеу оңай
және тез жүзеге асады. Егерде әкесі мен шешесі кітап оқуға ... жоқ ... ... ... ... кітап оқуға баулу қиынға түседі.
Мұғалім ата-аналарға баланың ... ... оқу ... ... ... ... Бір кітапты оқыған кезде баладан бұл ... ... ... және ол ... ... не ... ... суретшісі
салғана суреттерді бұрын іздестіргенін, кездестірмегенін сұрап отырған
пайдалы. Балаларды кітап оқуда оның мұқабасы мен ... және ... ... ... ... баспасы мен шыққан жылы ... ... ... бастауға үйрету керек. Әдетте балалар онда жазылғандарға
назар аудармайды, ... есте ... ... ... ... ... ... қалдым», «Кітапты кім жазғанын еске сақтап не керек, не
туралы жазылғанын білемін ғой», «Міне жазушыларды бір-бірімен ... ... ... ... ... есте ... ... - деген
сөздерді жиі естуге болады.
Ата-аналар балаларының кітаптың авторы мен ... ... атын есте ... ... шыдамдылықпен және тұрақты түрде талап
етіп отыруға тиіс. Баланың ... зер сала ... ... оқуы ... ... ... көп ретте бес-алты бет оқиды да немен аяқталғанын
білу үшін кітаптың соңғы бетін оқиды. Кітаптың ... оқып ... ... ... соң, ... ... ... зер салып оқымайтыны,
қажет жерлерін немесе тарауларын ... ... ... кітапты одан әрі
оқымай қоятыны – табиғи нәрсе. Ата-ана балалардың мұндай зиянды ... ... ... ... ... оқиғалардың қалайша
дамып, қалай аяқталатынын алдын-ала айтып қоймау керек. ... ... ... үшін кітаптағы суреттерді қараудың тәрбиелік маңызы зор.
Олар баланың оқығандарын ... есте ... ... ... ... ... көре ... оқиғалар мен заттар жөнінде мағлұмат
алуына көмек береді. Суреттер арқылы Солтүстікте және Тропиктік елдерде
болып ... әсер ... ... ... ... ... кемелер мен
тулаған мұқитты көруге, басқа мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... суреттерін қарай білуге, оларды қызықты бөлшектерді
байқай білуге ... ... зор. Көп ... ... ... ... ... көре білмейді. Сондықтан ... ... ... ... көре ... ... ... отырғаны абзал: «Мына суретте нелер салынған? Суреттердегі адамдардың
аттары қалай? Олар не ... ... ... дұрыс па? Бет әлпеттерінен ... ... ... өзі оқығардары жайлы айтып беріп отырғаны
дұрыс. Әңгіме арқылы балалардың сөйлеу қабілеті ... ... ... көре ... үйренеді. Әңгіме кезінде оның ... ... ... ... ... ... болады.
Бала алғашқы кезде оқығандары туралы айтып айтып беретін болса, әңгімелеуі
кезіндегі ... жою үшін ... беру ... ... ... не оқып ... ... және қай жерде болған оқиғалар ... ... көп ... не?» Оқығандары туралы сұрақтар беру ата-ананың
баласының оқығандарына бақылау жасауына, оның ... ... ... түгел ұққанын, кейіпкерлерің мінез-құлқы жөніндегі пікірлерінің
дұрыстығын білуіне ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзі оларды бір тәртіпке салады, зер сала
оқып, ... есте ... ... ... ... ... балаға
кітап туралы пікір жазу әзірге қиын, сондықтан олардың өздерінің оқығандары
жайлы суреттер салуын мадақтап отыру керек. 3 ... ... ... ... ... ... ... берген және жазуына көмектесу өте
пайдалы. ... ... ... ... ... ... түрлері мен мазмұны
жөнінен күрделі ... ... Бала көп ... мына ... жауап
береді. «Кітап кімдер және нелер туралы жазылған екен? ... ... не үшін ... ... қайсысы ерекше ұнады? » Пікірде
міндетті түрде ... аты мен ... ... ... түрде бірлесіп дауыстап кітап оқу ... өте ... Бұл ... мен ... ... ... ... өз баласын жақсы білуіне оның ... мен ... ... ... ... оқу ... Ең ... қызықты және тартымды кітап
таңдап ... ... ... ... ... ... оқитын кешті асыға күтетін
болады. Кезек-кезек бүгін әжесі, ертең ұлы, одан кейін ... ... ... ... оқу – балалар үшін пайдасы көп жаттығу, олар
мәнерлеп дауыстап және ... етіп ... ... оқу – ... үшін ... анықталған түрде алынуы керек.
Оқудың балаларды шаршатпауы үшін олардың ... ... ... ... ... 45 ... аспағаны дұрыс. Ата-аналар мен балалардың кітап
туралы пікір алмасып отырғаны жақсы. Егер дау туа ... ... ... ... ... ... түрде олардың оқығандарды дұрыс түсінуіне
көметесу керек. ... ... ... ... ... тәрбиеленеді.
Балаларды сол сияқты кітап оқу гигиенасының негізгі ережелерін
сақтауға үйрету ... ... ... ... керектігін білуі қажет. Әлсіз
жарық кезінде ... ... Шам ... сол қолы ... болуға тиіс. Оның
жарығы тікелей көзге түспей кітап жақтан ... ... ... ... оқығанда әрбір 45-50 минуттан соң ... ... ... ... бастауыш мектеп мұғалімдері шағын комплектілі мектеп жұмысына
да араласуына тура ... ... да бұл ... ... тек
ғана білім берумен ғана ... ... ... де ... ... ... ауылдық мектептер тәжірибиесі
көрсеткенін біз педагогика ... ... мен ... ... ... бұл ... төмендегі педагогикалық мәселелерді
зерттеуге мұрындық болар деген мақсат пен пікірдеміз. Тәрбие мазмұнының
мәніне ... ... ... ұсынамыз:
1. Тәрбие барысында Егеменді Республикамыздың және оның
аймақтарының әлеуметтік – ... даму ... ... ... Мемлекттік тіл – қазақ тілін жан-жақты терең игеретін жаңа тәрбие
мазмұнының бағдарламасын нақтылау қажеттілігі;
3. Халқымыздың педагогикалық ойлары мен ... ... ... ... бір ... ... және мұны қарауға мұғалімдер ... да ... ... ... ... ... ... халықтың болмасын өзіне тән ана-тілі, жаратылыс болмысы,
салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, мәдениеті, өнері бар. Осы ... ... ... арасында насихаттау мұғалімдердің оқытушылық
қызметінің құрамдас бөліміне ... ... ... ... ... ... ... Болашақ мұғалімдерді дайындау барысында тек ғана жеке пәндерді
оқытумен оның ... ... ... ... кафедрасы ата-
аналарының педагогикалық әдістемелік шеберлігін тарттыруға ... ... оқу ... өте дұрыс болар еді.
Ата-аналармен ұйымдастырылатын педагогикалық ... ... ... ... шешеуге байланысты демекпіз:
- Ұлттық сана-сезімін, имандылық қадір қасиетін қалыптастыру, яғни туған
елін сүюге ... Жер ... мен ел ... ... пен адам ... ... сақтайтын жер, су, ауа, ғарыш ... ... ... білетін,
табиғатты аялай оны қорғай алатын азаматты тәрбиелеу, яғни экологиялық
тәрбие ... ... ... ... сұлулыққа тәрбиелеу, тазалыққа үйрету;
- Мемлекеттік заңдарды білу және оған сый-құрметпен қарау оны жүзеге
асыруға дайын және ... ... ... ... заң ... ... ... құқықтық тәрбие беру;
- Еңбектің адам өміріндегі мәні мен мазмұнын түсіндіру, еңбек дағдысын
баланың бойына жастайынан сіңіру;
- Жас ұрпақты кішкене күнінен үй ... ... ... яғни ұл ... қыз баланы құрметтеуге, қыздарды ұл ... ... иба ... адамгершілік имандылық тәрбие беру;
- Ұлттық ойын, дене шынықтыру түрлерін кең қолдана отырып жастарды
дене тәрбиесі қажеттілігіне дағдыландыру;
- Халқымыздың ерлік ... ... өз ... өз елін қорғай
алатын елжанды, ұлттық намысы мол жігерлі азамат тәрбиелеу;
- Басқа ұлттардың өкілдері мен жастардың өзара сыйластық, достық
негізінде өмір ... ... ... ... қатынастардың жақсы
дәстүрлерін үйрету.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. М.Азимов «Жанұя ықпалы» Бастауыш ... ... 1998 .6 12-13 ... ... ... отбасым – менің үйім» Бастауыш мектеп журналы
2005, № 9 25-26 ... ... Е.Ю. О ... ... ... ... слов на ... средней школы. − Сов.педагогика, 1981, №2,
22 с.
4. Лихачев Б.Т. Формирование нравственно-эстетического отношения ...... 1981, №2, 36 ... ... И.С. ... ... нравственного воспитания школьников:
Учебное пособие для ... ... ... − М.:
Просвещение, 1980, 183 с.
6. Харламов И.Ф. Нравственное воспитание школьников. Пособие для ... (из ... ... − М.: ... 1983, 160 ... Момышұлы Б.Психология войны. Алматы, 1980-с. 109.
8. Жұмабаев М. Педагогика. Алматы. Мектеп, 1992-122б.
9. Ата-аналармен байланыс жасау ... ... ... №1, 2003, 25-27 ... ... ... М.: ... Педагогика. Қоянбаев Ж.Б. Алматы., 1999ж.
12. Спутник классного руководителя. М.: №2. 2000ж
13. Сынып жетекшісі. Астана. №4, 2002ж.
14. Білім ... – оқу – ... ... ...... ... Р.Т., Бектенгалиева С.Х.
15. Педагогика дәріс курсы. Алматы 2003ж.
16. Общая педагогика. Сластенин В.А. М.: ... ... ... ... беру ... және оларды оқу тәрбеи ... ... ... ...... ... ... тақырыбы ... ... ... ... ... ... |Сынып жетекшісі |
| |а) ІІ ... ... | |
| |ә) ... ... ... орындалған | |
| ... ... ... | |
| |б) ... ... ... ... | |
| |в) ... би, ән, хор. ... ... ... |Жұмыстың мақсаты ... ... ... | | |ың қолы ... ... мүйіне барып сабақ |Ол үйдегі жалғызымыз. | ... ... ... ... ... бетінен қақапай| |
| ... ... ... ... сол | |
| |1. ... ... ... ... әлі де ... | |
| ... ... нашарлауына үй |алмай жүр. Ойынға көп| |
| ... ... ... сондықтан үй | |
| |не ... айта ... ба? ... орындамай | |
| |2. ... ... ... ... Келесі жолы яғни | |
| ... ... ... үзілісте |ылғи да шаман келгенше | |
| ... ... мен ... ... | |
| ... рет ... ... |Ол рас, бәрі | |
| |де ... жөн ... ... ... | |
| | ... біз болып бірлесе | |
| | ... ... | |
| | ... те жүргеніміз | |
| | |жоқ. | ... ... ... ... |
|1 ... ... беру ... бастауыш білім берудің мазмұны. |
|2 |Төменгі сынып оқушыларының дене және психологиялық ... |
| ... ... дене ... |
|3 | Оқу ... ... ... ... және ... тынығуды |
| ... |
|4 ... және ... ... тәрбиелеу. |
|5 ... ... |
|6 ... ... |
|7 ... ... бағдарламасы туралы не білу керек? |
|8 ... ... |
|9 ... бала ... ... не оқуы керек? |

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп педагогикалық ұжымының оқушы отбасымен байланыс орнатудың психологиялық-педагогикалық негіздері50 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Аймақтық саясат жайлы5 бет
Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамыту52 бет
Жанұя қызметының әлуметтык психологилық аспектісі8 бет
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың теориялық негіздері25 бет
Әлеуметтік жұмыстың экономикалық негіздері туралы83 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы ойын технологиясының түрі – ұсақ моториканың маңызы».9 бет
«Ұлы Жібек жолының – Қазақстан туристік экскурсияны жандандыру мен дамытудағы маңызы»65 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь