Жалға алынған негізгі құралдар қозғалысы және есепке алу есебі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1 ЖАЛ ТҮСІНІГІ
1.1 ЖАЛҒА АЛУ НЕМЕСЕ БЕРУ ТҮСІНІГІ
1.2 ЖАЛ ТҮРЛЕРІ

2 ЖАЛҒА АЛЫНҒАН НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ҚОЗҒАЛЫСЫ ЖӘНЕ ЕСЕПКЕ АЛУ ЕСЕБІ
2.1 Жалға алынған және жалға берілген негізгі құралдардың есебі
2.2 ЖАЛҒА АЛЫНҒАН МҮЛІКТЕРДІҢ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТОЗУЫН (АМОРТИЗАЦИЯСЫН) ЕСЕПТЕУ
2.3 ЖЕРДІ ЖАЛҒА АЛУ ЕСЕБІ

3 ҚАРЖЫЛАНДЫРЫЛАТЫН ЖАЛГЕРЛІК ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ТҮРІ

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Бүгінде бухгалтерлік есеб басқару жүйесінде ең басты орындардың бірін алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп Стандарттарында және субъектілердің қаржылық шаруашылық қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының Бас есеп жоспарында бекітілген жалпы қағидалары мен ережелерінің негізінде құрылады және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, айырықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді. Жалгерлік есеп осы стандарттың №7-ші “Жалгерлік есеп” деп аталатын бухгалтерлік есептің стандартымен ұйымдастырылып реттеледі. Азаматтық Кодекстің 540-бабына сәйкес мүлікті жалдау (аренда) шарты бойынша жалға беруші жалға алушыға мүлікті ақы төлеп уақытша иеленуге және пайдалануға беруге міндетті. Жалға алушы жалға алынған мүлікке осы Кодексте белгіленген жағдайлар мен тәртіп бойынша иелік етуге құқылы. Лизинг прокат шарттары да, сондай-ақ мүлікті ақы төлеп уақытша иелену мен пайдалануға беруге байланысты шарттардың өзге түрлері де мүлік жалдау шарттарына жатады. Шаруашылық жасаушы субъект үшін өзінің қаржылық жағдайын және төлем қабілеттілігін бағалай келіп, өз меншігіне негізгі құралдарды, тауарлық материалдар қорларын сатып алғанша, басқа субъектілерден негізгі құралдар объектілерін уақытша пайдалануға, яғни жалға алған тиімді. Бүгінгі күнде еліміз нарықтық қатынасты толығымен өткен кезде жалға беруге салынған капиталдың мөлшері өсіп, жалпы кәсіпкерліктің жалға беру және жалға алу түрін қолдану көп кездеседі. Капиталды өсірудің бұл түрі тиімді де, аса шығынсыз болып саналады және бұл форма барлық әлемде қолданылуда. Ірі компаниялар ұшақ, компьютер немесе спутник жүйесін сатып алуға қаражат қарызданбай-ақ ол заттарды жалға алып, пайдалануды өте тиімді деп санайды. Әуе және теміржол компаниялар өз жұмыстарында көптеген ірі құралдарды, қонақ үйлер ғимараттарын,көптеген сауда жүйелері, бірқатар сауда орындары мен қоймаларын жалға алады. Жалға беру келісім-шарты дәл сол уақытта белгіленген соманы төлемей-ақ қол қоюға болады, бұл жаңа дамып келе жатқан компаниялардың шағын кәсіпкерлердің қаражаттарының ақша қорын сақтап қалуға көп көмегін тигізеді. Президентіміздің Қазақстан Республикасын дамыту саясатында көрсеткеніндей кіші және орта кәсіпкерлікті дамыту жолында, басқа да экономикалық салаларды дамыту тауарды материалдық қорлардың маңызы өте зор.
Менің, жазып отырған курстық жұмысымның мақсаты - мүлікті жалға берудің бухгалтерлік есебі мен аудиті туралы мәліметті толық ашу. Жоғарыда көрсетілген мәселелер тақырыпты таңдаудың түрткісі болды. Курстық жұмыста бухгалтерлік есептің негізгі мақсаты мен жүйесінің түрлері сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъектілердің есебі, саясаты және мүліктерді жалға беру немесе алу есебі қарастырылады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. 2001ж. 1 қазан.
2 Қазақстан Республикасының жер кодексі. Алматы, 2003ж.
3 Указ президента РК, имеющии силу Закона«об бухгалтерском учёте»от 25 декабря 1995№ 273
4 Стандарты бухгалтерского учета иметодички рекомендации Алматы. Депортамент методологии бухгалтерского учета и аудита. Министерство финансов РК. 1999г
5 Типавой план счеттов бухгалтерского учета, утвержденная Министерством финансов РК от 18.09.02.№438.
6 Стандарты бухгалтерского учета РК: Сб. Док/сост: В И Скала. Алматы: LEM, 2000 г
7 Бухгалтерлік бюллетені №20 (281) мамыр 2003ж.
8 Бухгалтерлік бюллетені №52 (313)желтоқсан 2003ж.
9 Бухгалтерлік бюллетені №51 (312)желтоқсан 2003ж.
10 Бухгалтерлік бюллетені №50 (311)желтоқсан 2003ж.
11 Бухгалтерлік бюллетені №48 (309)қараша 2003ж.
12 Бухгалтерлік бюллетені №44 (305) қазан 2003ж.
13 Бухгалтерлік бюллетені №42 (303) қазан 2003ж
14 Бухгалтерлік бюллетені №43 (304) қазан 2003ж
15 Бухгалтерлік бюллетені №37 (298) қыркүйек 2003ж
16 Бухгалтерлік бюллетені №35 (296)тамыз 2003ж
17 Бухгаллтерлік бюллетені №39 (300) қыркүйек 2003ж
18 Бухгалтерлік бюллетені №38 (299) қыркүйек 2003ж
19 Бухгалтерлік бюллетені №22 (283) мамыр 2003ж
20 Бухгалтерлік бюллетені №23 (284) маусым 2003ж
21 Бухгалтерлк бюллетені №24 (285) маусым 2003ж
22 Бухгалтерлік бюллетені №25 (286) маусым 2003ж
23 Бухгалтерский бюллетень №13 март 2004ж
24 Бухгалтерский бюллетень №2 январь 2004ж
25 Бухгалтерский бюллетень №8 февраль «Аренда имущества» 2004ж
26 Библиотека бухгалтера и предпринимателя. №12 (125) декабрь 2000г. «Аренда: учет и налогооблажение»
27 Библиотека бухгалтера и предпринимателя. №8-9 (157-158) август-сентябрь 2003 г. «Аренда имущества»
28 Досье бухгалтера №3 май-июнь 2003г. «Аренда имущества»
29 Әбдіқалықов Т.Ә. «Бухгалтерлік есеп және аудит», Алматы «Қазақ университеті» 2000ж.
30 Попов Л.А. «Бухгалтерский учёт на предприятии». Караганда, 1999г.
31 Попова Л.А., Жұматов М.Қ., Нұргалиева Д.М., Омашева А.Б. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп». Қарағанды, 1998 ж.
32 Радостовец В.В., Радостовец В.К., Шмидт О.И. «Бухгалтерский учет на предприятий». Алматы, 1998г.
33 Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп». Алматы, 2003ж.
34 Ришар Ж. «Руководителю предприятия о контроле за бухгалтерским учётом» Нурсеитов Э.О Алматы: LEM, 2000 г.
35 Суйц В.П., Ахметбеков А.Н., Дубровина Т.А. «Аудит общий, банковский страховой». /Учебник/ Москва, 2000г.
36 Торшаева Ш.М. «Основы аудита». Караганда, 1999г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ЖАЛ ТҮСІНІГІ
1.1 ЖАЛҒА АЛУ НЕМЕСЕ БЕРУ ТҮСІНІГІ
1.2 ЖАЛ ТҮРЛЕРІ
2 ЖАЛҒА АЛЫНҒАН НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ҚОЗҒАЛЫСЫ ЖӘНЕ ЕСЕПКЕ АЛУ ЕСЕБІ
2.1 Жалға ... және ... ... негізгі құралдардың есебі
2.2 ЖАЛҒА АЛЫНҒАН ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... АЛУ ЕСЕБІ
3 ҚАРЖЫЛАНДЫРЫЛАТЫН ЖАЛГЕРЛІК ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ТҮРІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Бүгінде бухгалтерлік есеб басқару жүйесінде ең ... ... ... Ол ... ... ... ... және басқарушылық шешімді
қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа
да ... ... ... ... ... ... Республикасының
бухгалтерлік есеп Стандарттарында және субъектілердің қаржылық шаруашылық
қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының Бас есеп ... ... ... мен ережелерінің негізінде құрылады және ол ... ... ... ... ... құрылымына, ұйымның
нысанына, айырықша ерекшелігіне есептің ... ... ... ... есеп осы ... ... ... есеп” деп аталатын
бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... сәйкес мүлікті жалдау (аренда) шарты бойынша ... ... ... ... ақы ... уақытша иеленуге және пайдалануға
беруге міндетті. Жалға алушы жалға алынған мүлікке осы Кодексте ... мен ... ... иелік етуге құқылы. Лизинг прокат шарттары да,
сондай-ақ мүлікті ақы төлеп уақытша иелену мен ... ... ... өзге түрлері де мүлік жалдау шарттарына жатады.
Шаруашылық ... ... үшін ... ... ... және төлем
қабілеттілігін бағалай келіп, өз меншігіне негізгі құралдарды, тауарлық
материалдар ... ... ... ... субъектілерден негізгі құралдар
объектілерін уақытша пайдалануға, яғни жалға алған тиімді. Бүгінгі ... ... ... ... өткен кезде жалға беруге салынған
капиталдың мөлшері өсіп, жалпы кәсіпкерліктің жалға беру және ... ... ... көп ... ... ... бұл түрі тиімді де, аса
шығынсыз болып саналады және бұл форма ... ... ... ... ... компьютер немесе спутник жүйесін сатып алуға қаражат
қарызданбай-ақ ол ... ... ... ... өте тиімді деп санайды.
Әуе және теміржол компаниялар өз ... ... ірі ... ... ... ... жүйелері, бірқатар сауда орындары
мен қоймаларын жалға алады. Жалға беру келісім-шарты дәл сол ... ... ... қол ... ... бұл жаңа ... келе жатқан
компаниялардың шағын кәсіпкерлердің қаражаттарының ақша қорын сақтап қалуға
көп көмегін тигізеді. ... ... ... ... ... кіші және орта ... ... жолында,
басқа да экономикалық салаларды дамыту тауарды материалдық қорлардың маңызы
өте зор.
Менің, жазып отырған ... ... ... - ... жалға берудің
бухгалтерлік есебі мен ... ... ... ... ашу. Жоғарыда
көрсетілген мәселелер тақырыпты таңдаудың түрткісі болды. Курстық жұмыста
бухгалтерлік есептің ... ... мен ... ... сондай-ақ
шаруашылық жүргізуші субъектілердің есебі, саясаты және ... ... ... алу ... ... ЖАЛ ... ... АЛУ НЕМЕСЕ БЕРУ ТҮСІНІГІ
Жалгерлік келісім шарт жасауда ... ... ... заң ... ... ... Азаматтық кодексі болып табылады.
Әрекет етуші жалгерлік келісім-шартын ... ... сол ... ... ... ... ... тұрып, бізге қандайда болсын
жалгерлік келісім-шартын жасауда қолданылатын басты негіздерді ... ... ... 540-564 ... жан – ... оқып ... ҚР ... кодексінің арнайы спецификалық күшімен жалгерлік
келісім–шартының ... ... ... ... ... ... ... кодексінің 29-шы тараудың
2-ші тармағының 565-572 бабаптары):
- кәсіпорынды жалға алу ... ... ... ... ... -3-ші тармақтың 573-580 баптары):
- ғимараттарды жалға алу (Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі 29-шы
тарау -5-ші тармақтың 585-594 ... ... ... ... ... ... 29-шы ... -6-шы
тармақтың 595-600 баптары).
- 540-564 баптардағы жалпы негіздерді және ... жеке ... ... ... , ... ... Азаматтық
кодексінің 29-шы тараудың 2-6 тармағында аталып көрсетілген арнайы нормалар
жалпы ... ... бір ... ... есте ... жөн. ...... жазбаша, сол сияқты ауызша қалыптарда жасалу мүмкіндігін
біз білмейміз. Кез келген бухгалтер өз іс-әрекетінде сәйкесінше құжаттармен
расталмағандықтан ... ... ... қажет. Ол жалгерлік келісім
– шарты қатынасында да ... ... ... мұндай келісім –
шарттың ауызша нысаны, жалгерлік келісім – шарты жеке ... ... ... ... емес ... және де жалға беру заты ... ... ... ... ... ... ... түрде жалгерлік келесі түрде жасалады.
- тараптардың бірі болып заңды тұлға табылатын келісім – шарт ... ... мен ... ... бір ... артық мерзімге жасалынатын келісім
– шарттың заты мен тараптарына қарамастан);
-көлік құралдары, ғимараттар, кәсіпорындарды ... ... ... ... және ... ... кім ... қарамастан);
- лизинг шарты. Сонымен барлық заңды тұлғалар, жалгерлік келісім – шартын,
қандай мерзімге, ... ... ... және ... ... ... оны ... түрде рәсімдеулері қажет.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодекісінің 394 бабына назар ... ... ... ... деп ... егер келісім-шартты
жасасу туралы ұсыныс Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
Азаматтық Кодекісінің 3-ші тармағында, 369-шы бабы бойынша, егер ... ... және ... басқаша көрсетілмесе, оферта алған
тұлғаның бекітілген акцеп ... ... ... шарт талаптарын
орындау (тауарларды тиеу, қызмет ұсыну, жұмыс орындауға сәйкес соманы ... сол ... ... ... ... заң ... сәйкес оферта деп бір немесе бірнеше тұлғаларға
жасалынған келісім-шарт жасасу туралы ұсыныс, егер ол жеткілікті оның ... ... ... ... ұсыныс жасаған тұлғаның пиғылдарын білдіретін
болса, өзін осыған байланысты санайды.
Егер ... ... ... көрсетілген немесе оны анықтау
тәртібі көрсетілген ... ... ... ... ... . Жалға
алушы мекеме жалға ... ... 2003 ... ... бойы ... ... беру келісім-шарт жасасу туралы ұсыныс (оферта) ... ... ... ... ... және жал ақысы мөлшері
көрсетілген). Жалға ... ... ... ... ... ... бойы жалға беруші мекемесі, төлем құжатында көлік құралдарының ... ... деп ... ақша ... ... Бұл ... төлем
жүргізім бастаған сәттен бастап көлік құралдарын жалға алу туралы ... ... ... ... Көп ... ... алу келісім-шарты
“классикалық ” түрде жасалынады, өйткені бұл жалгер мен жалға ... ... ... ... ... ... болсын мәміленің заңды сипатын көрсететін келісім-шарт
атынан тұратын преамбуладан ... ... ... ... ... тараптар көрсетіледі. Содан кейін шартқа қол қойылған мерзім ... ... ... ... тарауларға топтастырылған бабтарының
мазмұны орын алады.
Мазмұны бойынша орналасу реті әртүрлі болуы мүмкін. Шарт ... ... ... ... қажет. Бұл жағдайда алдымен, тараптардың
бірі келісім-шарт талаптарын ... ... ... ... ... алатын мән жайлардағы баптар орналасады. Екінші ... ... олар ... ... ... ... орын ... жағдайларда баптар келісім-шарт талаптарының орындалуы маңызды орын
алады.
Ғимараттарды жалға беру шартында келесі бөлімдер болуы ... ... ... тараптардың құқықтары мен міндеттері;
• төлем ставкалары және есептесу тәртіптері;
• келісім-шарттың ... ... ... ... бұзу және ... тәртібі ;
• жалға алған мүлікті қайтару тәртібі;
... ... ... және ... ... );
• даулардың шешілу тәртібі ;
• белгісіз күштердің әсері (форс-мажор);
• қосымша талаптар.
Келісім- шарттың қорытынды бөліміндегі шарттың неше данада жасалғаны ... ... ... бөлінуі көрсетіледі. Ары қарай әр кезде
тараптардың банктік реквизиттері және ... ... ... ... ... ... және ұйым мөрі қойылады. Аталған элементтерсіз
келісім-шарт жарамыз деп танылады ... және ... ... заңды тұлғалар мен қатар жеке тұлғалар да ... ... ... және ... бола ... Заңмен келісім-
шартқа қатысушыларға келесі басты талаптар қойылады: жеке ... ... ... ... ... ... ал ... тұлға шартқа қатысушысы
құқық қабілеттілігі болуы керек.
Әрекет қабілеттілік – бұл азаматтың өз әрікетімен азаматтық ... ... ... ... ... ... жасап оны орындай ... ... ... Ол ... ... ... ... сегіз жасқа жеткенде) пайда болады және мемлекет ... ... ... ... – бұл азаматтың құқықтарға ие болу және азаматтық
міндеттерді орындау ... ... ... ... ұйымдар заңда және құрылтай құжаттарына шектеу қойылмаған
азаматтық құқыққа ие болып, азаматтық ... ... ... ... ... ... кейбір жағдайларда, белгілі бір қызмет түрімен
айналысатын заңды тұлғалар үшін, басқа қызмет түрімен ... ... ... ... құқық қабілеттілігі оны құрғанда пайда болады , ... ... ... ... ... ... ету саласы бойынша
құқық қабілетілігі оған лицензия алған күніннен ... ... ... ... өткенде заң актілерінде көрсетілген негіздерде
жарамсыз деп танылғанда тоқтатылады.
Егер жалгерлік келісім-шартты ... ... жоқ ... ... заңды тулғаларды тіркеу тәртібі бұзылса) жасалса, онда ол ... ... ... беру ... оның ... ... ... бірге, меншік иесі
және заң өкілеттендірген тұлғаларға беріледі.
Сондықтан жалгерлік ... ... ... ... ... ... ғана емес, олардың мүлікті (жалгерлік келісім-шарт
заты ... ) ... ету, ... ... көз жеткізу қажет.
Әрине, шарттың жарамды немесе ... деп ... үшін ... ... Бұл шарт ... бірі ... мүмкін; егер бір тараптарды
орындамаса екінші тарап ... ... ... Көп ... ... деп ... ... салықтың уақытында және толығымен төленуіне
тексерісті жүзеге асырушы салық органдары өкілдерінің бастамасы ... ... ... ... ... ... аталған мәмілені
жасауға құқылығына көз жеткізу ... Ол үшін ... ... усыну қажет.
• мемлекеттік тіркеу туралы куәлік көшірмесі;
• салық төлеуші ретінде есепте ... ... ... көшірмесі;
• ҚҚС төлеуші ретінде есепте тұрғаны тұралы куәлік көшірмесі;
• Меншік иесі екенін растайтын құжаттар (билік ету құқығы).
Сонымен бірге , ... ... ... берушінің жалгерге бергендігін
растайтын құжаттар болуы тиіс.
Жалгерлік объектісі болып уақыт ... ... ... ... ... яғни эксплуатация процесінде тутындайтын мүліктер болып
табылады.
Бұл талап ... беру ... ... ... ... ... ... табиғи тозуын есептен алып тастағандағы ... ... ... ... ... ... жер ... кәсіпорындар және басқада
мүліктік кешендері, ғимараттар, тұрғын үйлер, құрылғылар, көлік ... ... ... әртүрлі техникалар және тұтынылмайтын заттар
табылады.
Жалпы талаптарға ... ... ... жалға беру тиесті мүліктік
заттардың жекеше анықтамалары ... ... ... ... ... обьектісі туралы мұндай деректер болмаса, шарт ... деп ... мен ... үшін ... ... олардың тұрған жері (нақты
мекен жайы) этаж ... ... ... ... және ... ... үйдің
ауданы, техникалық жағдайы, жылу мен сумен қамтылуы, коммуналдық қызмет,
телефон желісі, күзетпен қамтылуы және басқа да ... ... ... ... ... ... техникалық төлқұжат және құқықтық кодекстерді
тіркеу парағынаың көшірмесі болып табылды.
Көлік құралдарына қатысты келісім шартта: көлік ... ... ... жылы, жекеше белгілері (кузовының номері, ... ... ... ... ... ... жағдайы, қозғаушының
көлемі т.с.с) тіркеу туралы куәлігі және техникалық төл құжатының ... ... ... ... ... ... түрі, атауы,
типі және класы, заводтың номері және басқада паспорты бойынша айырмашылық
сипаттары, ... ... ... ... жағдайы туралы мәліметтер
көрсетіледі.
Жалгерлік обьектісі туралы барлық мәліметтер келісім шартта, сонымен қатар
жалға беруші ... ... ... ... жеке құжаттарда
көрсетілуі керек.
Мүліктің алыс–беріс актісіне тараптар қол қояды және де ... ... Бұл ... ... ... ал ... оны ... өз
мүмкіндіктерін орындауын растайтын негізгі құжат.
Жалға беруші үшін алыс–беріс актісі мүлікті ... ... үшін ... ... ... ... жағдайын, жетіспеушіліктері ... ... үшін де ... егер де олар ... ала ... онда ... ... түзетуін талап етуге құқылы.
Келісім шарт бұзылғанда жал ... ... ... ... мұны да
жазбаша түрде көрсету қажет, ... ... акті ... тараптар қол қойған
басқа да құжаттар.
Жалгер және жалға берушінің ... мен ... ... орай ... ... ... ... Егер де келісім
шартта қандайда бір жағдайлар ескерілмеген болса, даулы жағдайлар ... ... ... мен ... азаматтық заң нормаларында
көрсетілген негіздерінде анықталады. Қазақтан Республикасының ... ... ... негізгі құқықтары мен міндеттерін 1-
кестедегідей жүйелейміз:Бір қарағанда бәрі ... ... ... ... ... жұмыстарының неше түрін жүргізуге болады және ... ... ... деп айту өте ... ... ... ... жөндеу жүргізу түрлерінің бухгалтерлік есепте шыққан
шығындарды көрсету тәртібіне әсер етеді.
Ағымдағы жөндеу шығындары толық көлемде өнімнің өзіндік ... ... ... жүргізілген шығындар есебіне кіреді, ал күрделі жөндеудің шығындары
алдағы уақыттың шығындарына жатқызылуы мүмкін немесе бұрын қалыптастырылған
шығындар мен ... ... ... ... ... ... жөндеу
шығындары түрге бөлінбейді және бірыңғай тәртіппен ұстап ... ... ... ... болған құны көлемінің 15%
мөлшері (салық көдексінің 113 ... ... ... алынған мүлік жөнінде
мынандай сұрақ туындауы ... ... ... ... қалу ... түріне
байланысты ма?
Жалдау шартында жөндеу жұмыстарының қандай түрі ағымдағы қандай ... ... ... ... жөн. Ғимараттың ағымдағы жөндеуіне
ғимаратты және инженерлік ... ... ... және уақтылы жөндеу
жұмыстары және бұзылуларды жою шаралары жатады. Күрделі жөндеу барысында
ескірген тетіктер мен ... ... және ... ... ... және бұл жағдайда ғимаратты қазіргі заман ... сай ... ... ... ... ... және күрделі жөндеулеріне
жатқызылатын жұмыстар тізбесі 1 және 2 ... ... ... ... ... ... ... өткізгенде, әдетте мына жұмыстар
жүргізіледі:
-агрегатты ... ... және ... тетіктерді жөндеу;
- барлық ескірген тетіктер мен жабдықтарды жаңа және қазіргі
заманға сай жабдықтарға ауыстыру немесе қалпына келтіру;
-жөнделген агрегатты жинау, қалпына келтіру және ... ... ... ... ... ... және ... жасаудың
бұрынғы көрсеткіштерін жақсартады, осы ... ... ... заманға сай екендігі туралы айтуға болады.
«Негізі қаражаттар есебінің» әдістемелік ұсыныстарына сәйкес капитал жұмсау
үлгілерін ... ... ... ... және ... жөндеу болуы
мүмкін және бұл жағдайда күрделі салымдардың нәтижесінде негізгі қаражат
объектілерінің бастапқы ... ... ... ... ... олар ... ету мерзімі, өндірістің қуаттылығы т.б. Объектінің
техникалық жағдайын сақтауға және демеу мақсатында жүргізілген.
Негізгі қаражаттарды ... және ... ... бастапқы құнды
көбейтпейді, тек олардың пайда бөлу ... ... ... ... ... орай, мысалы жеке компьютердің күрделі жөндеуі тетіктерін
жаңа және қазіргі заманға сай ... ... ... Компьютерді
жаңарту деп мынандай жұмыстардың орындалуы және жөндеу нәтижесінде сапасын
жетілдіру ... ... ... ... ... ... күрделі жөндеу шығындарының дұрыс бухгалтерлік есебін анықтауды
жүргізу үшін оны ... ... ... да бір ... ... болды ма?
Егер жөндеу жұмыстарын тараптар жүргізс азаматтың зандылық ережелері ... ... ... онда олар ... ... ... ... активтердің жұмыс жағдайын көтермелеу үшін қажет. Олар
табыс алу ... ... ... ... ... ... ... тәуелді жағдайда жөндеу
шығындары шығын ретінде қаралады. Салық органдары жөндеу жұмыстарын
жүргізу фактілеріне күмәнмен қарап, оны ... ... ... Бұл ... ... жүргізудің айғағы жалға алынған негізгі
құралдардың жөнделмеуін анықтау фактісі ... және ... ... ... ... ... құжаттар ақаулар актісі
немесе ведомость, зерттеу актісі, қызметтік хаттар болуы мүмкін.
Бұл құжаттар, қоса ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар арқылы орындалған жөндеулерді растау
үшін жұмыстар актісі рәсімделуі керек.
Жалға беруші ... ... ... ... ... ... ... жүктелсе, онда салықты тексеруге инспектор төмендегі ... ... Бұл ... ... ... міндетіне кірмейді, сондықтан
олар болмайтын шығындар ретінде қаралмайды, оларсыз ... ... ... алу ... ... Жалға беруші ешқандай негізсіз жалдаушы өтейтін
шығынды ... ... ... Осы ... ... жалға берілген мүлікті
жөндеу шығыны түсім алу ... әлі ... ... ... Осы жағдайға түспеу үшін, жалдау шартында ... ... ... тараптардың қосымша келісімімен анықталуы тиіс.
Бұл жағдайда жөндеу жұмыстары құтылмастай талабы ... ... ... ... ... ... қажет, яғни осы шарт бойынша табыс
алу. Осылайша жөндеу шағындары ... алу ... ... ретінде
қаралады және ұстап қалуға әлі беріледі.
Көріп отырғанымыздай, шартта жалдау объектісін жөндеу шығындарын қай ... ... ... ... Яғни ... жұмыстардың қай түрі
ағымдағы жөндеуге, қай түрі күрделі жөндеуге жатқызалатынын ... ... ... жеке меншіктегі негізгі қаражаттарды жөндеу шығыны (975 000 ... ... ... қалудың мөлшерінен артық болса, онда жалға алынған
мүліктер жөндеу шығынын ұстап қалуға ... ... ... жеке ... ... ... 6 ... жөндеу шығындары 205
000 теңгеден аз болса, онда жалға алынған мүліктерді ... ... ... ... көлемінде түскен болар еді.
Жалға берушіге келсек, оларға ағымдағы жалға берілген жалдау ... ... ... деп ... оларды жөндеу шығындары ешқандай шектеусіз жалпы негізде ұстап
қалуға ... ... ... ... ... ... ... жалға алу
объектілерін жөндеу шығынын өтеген жағдайда, бір ... ... ... ... ... Және де ... ... осы жұмыстарды
өтейтін тараптың атына тиісті ... ... ... ... ... ... ... құжатпен расталған жағдайда
ұстап қалуға жатқызылады. Бұл жағдайдан, ... ... ... ... ... қажет.
1.2 ЖАЛ ТҮРЛЕРІ
Кәсіпорындар өздеріне керекті, яғни уақытша қажет болған ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындар өзінің балансында
тұрған, бірақ уақытша пайдаланбай немесе қажет болмай тоқтатылып тұрған
негізгі ... ... ... ... ... берулеріне де болады. Ол
үшін екі кәсіпорынның, яғни негізгі құралдарды жалға ... және ... ... ... ... ... Бұл ... жалға
алынатын немесе жалға берілетін негізгі құралдардың ... ... ... құны, тозу құны, жалға берілетін немесе жалға алынатын
мерзімі, жалдық төлем ... ... егер осы ... алынған немесе
берілген уақытта бұл негізгі құралға жөндеу жүргізілуі ... ... кім ... ... ... ... және қайсы кәсіпорынның
есебінен жүргізілетіндігі тағы да басқа мәліметтер көрсетілуі ... ... ... жалға берілген негізгі құралдар өздерінің жалға алынуы
немесе ... ... ... ... үш түрге бөлінеді:
-қысқа мерзімді жалдағы негізгі құралдар;
-орта мерзімді жалдағы негізгі құралдар;
-ұзақ ... ... ... ... негізгі құралдарды қысқа мерзімге жалға алу немесе қысқа
мерзімге жалға беру дсп, бір ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды айтады. Халықаралық стандартта бұны
"Рейтинг" ... ... деп те ... ... ... бір жыл мен үш
жыл мерзімі аралығында жалға алынуы немесе жалға берілуі орта ... ... ... ... стандартта жалдың бұл түрін "Хайринг" деп
атайды. Жалдың бұл түрлері бойынша негізгі құралдарды жалға алғанда ... ... ... ұйым сол ... ... жалдық мерзімі
аяқталғаннан кейін олардың иесінс қайтарып ... ... орта ... мерзімдерге жалға алынған негізгі құралдар "Жалға алынған ... деп ... ... ... ... ... ... Ал
бұл негізгі құралдар өз иесіне, яғни жалға берушіге қайтарылған ... ... ... "Жалға алынған негізгі құралдар" деп аталатын баланс
сыртындағы шоты кредиттелінеді. Кәсіпорын қысқа ... ... ... ... үшін ... жал төлеміне "Жал төлемі" деп аталатын шотты
дебиттеп, "Басқадай кредиторлық борыштар мен ... ... ... шотты кредиттейді. Ал ұйым бұл есептелген жал төлемін төлеген
жағдайда "Басқадай кредиторлық ... мен ... ... шотын
дебиттеп, "Ақшалар" - деп ... ... ... тиістісілерін
кредиттейді.
Кәсіпорындарда негізгі құралдарды үш жылдан артық ... ... алу ... беру ұзақ ... жал ... ... ... бұл түрі халықаралық
стандартта "Лизинг" деп те аталады. Негізгі ... ұзақ ... ... ... ... ... өзі ағымдағы жалгерлік және қаржыландырылатын
жал болып екіге бөлінеді. Ағымдағы деп ... ... кез ... ... ... айтады. Ағымдағы жалгерлікте жалгерлік
төлемі бүтін жалгерлік мерзімінің бойында ... ... ... есеп ... ... ... табылады.Ағымдағы жалгерлікте, активке деген меншік
құқымен байланысты тәуекелділік пен ... ... ... берушінің
өзінде қалады. Сондықтан олардың жалға берген активтері амортизацияланатын
мүлік ретінде қарастырылады және ... жал ... ... ... жал
ақысы табысқа енгізіледі. Ағымдағы жалгерлікті жалға алушының мүлікті тек
уақытша иемденуі деп түсіндіріледі. Жалға берілген ... ... ... ... есебіндегі 12 «Негізгі құралдар» бөлімшесінің
тиесілі супшоттарында, яғни ... ... ... ... ... жал ... келісілген келісім-шартқа сәйкес
334«Басқада»шоттың ... және 727, 705 ... ... ... ... ) ... кредитінде көрініс табады. Жалға берілген
мүліктер жалға берушінің ... ... ... ... ... есептелген тозу соммасына 845 шоты дебеттелініп, 13 бөлімше шоттары
кредиттеледі. Жал ақысы келіп түссе ... ақша ... ...  334 ... кредеттелінеді. Жал ақысы тиесілі өндіріс
шоттарында, яғни ... ... ... ... де ... ... ... пайдаланылса:  811-егер де негізгі ... ... ... ... ... де ... ... жалпы шаруашылық
қажеттілігі үшін пайдаланылса, 687 шоттың кредитінде көрініс табады. Жалға
алынған негізгі ... ... ... ... сай келе ... олар ... негізгі құралдарға жөндеу жұмысын жүргізеді, бірақ ол
үшін алдымен жалға ... ... ... Жалға алушының жүргізген
күрделі жөндеу жұмыстарының есебі жалға алған мүлік бойынша келісілген ... ... ... ... Егер де жал ... ... ... жатқызылатын болса, онда 342«Жалға ақысы»шоты дебеттеліп ... ақша ... шоты ... ... ... ... жеткен
кезде, тиесілі жал ақысы өндіріс ... ... ... ... ... ... ағымдағы жалгерлікке байланысты
операалыр бойынша шоттар кореспонденциясын құрастырады. Ағымдығы жалдаудың
түрлері ... ... ... мүлікті жалдау;
-кәсіпорынды жалдау;
-үйлер мен ғимараттарды жалдау;
-көлік құралдарын жалдау;
-прокат;
-тұрғын үйді ... ... ... ... ... жалға беруші жалға алушыға мүлікті ақы
төлеп уақытша иеленуге және пайдалануға беруге міндеттенеді. Жалға ... ... ... осы Кодексте белгіленген жағдайлар мен тәртіп бойынша
иелік етуге құқылы.
Лизинг, прокат шарттары да, сондай-ақ мүлікті ақы төлеп уақытша ... ... ... ... ... өзге ... де мүлік жалдау
шарттарына жатады.
Мүлік жалдауға кәсіпорындар мен басқа да ... ... жер ... ... жабдықтар, көлік құралдары және оларды пайдалану
процесінде ... ... ... ... басқа да заттар
(тұтынылмайтын заттар) берілуі мүмкін. Егер заң ... ... жер ... ... жер ... ... құқығы және басқа
да заттық құқықтар мүлік жалдау объектісі ... Заң ... ... ... жол ... ... шектеу жасалатын мүлік түрлері
белгіленеді. Заң актілерінде тұрғын ... жер ... ... ... және ... да оқшауланған табиғи объектілерді, соның
ішінде концессиялық келісімдер негізінде, ... өзге де ... ... беру ... белгіленеді.Мүлікті жалға беру құқығы
оның меншік иесіне тиесілі.
Заң актілерінде ... ... ... ... иесі ... жалға беруді
тапсырған тұлғалар да жалға берушілер бола алады.
Жалға беруші жалға берілген мүлікке ... ... ... ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, өз есебінен күрделі жөндеу
жүргізуге міндетті.
Жалға алушы жауап бермейтін мән-жайларға байланысты пайда ... ... ... ... егер заң ... ... ... өзгеше
көзделмесе, жалға беруші кисынды мерзімдерде өз есебінен жүргізеді.
Жалға ... ... ... ... ... атқармауы жалға
алушыға өз қалауы бойынша:
- жөндеуді өз ... ... және ... құнын жалға берушіден өндіріп
алуына;
- жөндеу құнын шарт бойынша төлемнің есебіне есептеуіне;
-шарт бойынша төлемді тиісінше ... ... ... ... ... ... ... беруші мүлікті жалға алушыға шарт талаптары мен ... ... ... ... ... ... шартта өзгеше көзделмесе, мүлік жалға оның ... ... оған ... ... (мүліктің жиынтықтылығын, қауіпсіздігін,
сапасын, пайдалану тәртібін куәландыратын және т.б. ... ... ... керек-жарақтар мен құжаттар берілмеген болса, алайда
жалға алушы мүлікті ... ... ... ... алмаса не шарт жасасу
кезінде үміт етуге құқығы ... ... ... ... ... ол
өзіне жалға берушіден мұндай керек-жарақтар мен ... ... ... ... ... ете ... ... жалға берілген мүлікті ... ... ... ... ... ал шартта мұндай мерзім көрсетілмесе, жалға алушы ... одан ... ... ... ... сол ... ... етуге
немесе шартты бұзуды талап етуге құқылы.
Егер заң актілерінде өзгеше белгіленбесе, жалға алушы ... ... ... ... ... қосымша жалдауға (қосалқы аренда), мүлікті
жалға алу шарты бойынша өз құқықтары мен міндеттерін басқа ... ... ... ... ... ... мүлікті тегін пайдалануға беруге, сондай-ақ
осы құқықтарды кепілге беруге және оларды шаруашылық серіктестіктерінің,
акционерлік қоғамдардың ... ... ... ... өндірістік
кооперативке жарна ретінде салуға құқылы. Аталған жағдайларда, қайта жалға
беруді қоспағанда, жалға алушы жалға берушінің алдында шарт ... ... қала ... ... ... беру туралы шартты жалдау ... ... ... ... болмайды.
Қайта жалға беру шартына, егер заң актілерінде өзгеше көзделмесе, мүлік
жалдау шарты туралы ережелер қолданылады.
Жалға алушы, егер ... ... ... ... ... ... дұрыс
күйде ұстап-тұтуға, ағымдағы жөндеуді өз есебінен жүргізуге және мүлікті
ұстап-тұтуға кететін шығындарды көтеруге міндетті.
Тараптардың біреуінің талап етуі ... ... ... алу ... ... өзге де заң ... ... шартта көзделген жағдайларда сот
тәртібімен өзгертілуі немесе мерзімінен бұрын бұзылуы ... ... ... ... ... ... жалға алушы мүлікті
шарт талаптарын немесе мүліктің мақсатын ... ... ... ... мұндай іс-әрекетті тоқтату туралы жазбаша ескертуіне қарамастан
пайдаланса;
- егер жалға алушы қасақана немесе ... ... ... ... ... алушы мүлікті пайдаланғаны үшін шартта белгіленген төлем
мерзімінің өтуі ... екі ... ... ... ... егер ... алушы жалға алу шартында белгіленген мерзімде мүлікті күрделі
жөндеуден өткізбесе, ал ол шартта көрсетілмеген жағдайда - заң ... ... ... күрделі жөндеу міндеті жалға алушыға ... оны ... ... өткізбесе, мүлікті жалға алу шарты
бұзылып, ... ... ... ... ... ... ... өз міндетін қисынды мерзімде орындауға мүмкіндік
берілгеннен кейін ғана шартты мерзімінен бұрын бұзуды талап етуге құқылы.
Жалға ... ... ... шарт ... ... жалға беруші мүлікті жалға алушыға пайдалануға бермеген не ... ... ... ... ... сәйкес пайдалануға кедергі жасаған;
- жалға беруші өзіне жүктелген мүлікті ... ... ... ... ... ал ол ... ... жағдайда - қисынды мерзімде
жүргізбеген;
- жалға алушыға берілген ... оны ... ... ... болып, оны шарт жасалған кезде жалға беруші ескертпеген, жалға
алушыға алдын ала белгілі болмаған және мүлікті ... ... ... ... ... оның ... ... кезде оның байқалуы мүмкін
болмаған;
- егер мүлік жалға ... ... ... ... ... ... жарамсыз күйде болған реттерде мерзімінен бұрын бұзылады.
Өз міндетіне лайықты түрде ... ... ... егер заң ... ... ... ... шарт мерзімі біткеннен кейін басқа
тұлғалардың алдында мүлік ... ... жаңа ... ... үшін ... ... ... құқығы болады. Жалға алушы мүлікті жалға алу
шартында көрсетілген мерзімде, ал егер шартта осындай мерзім көрсетілмесе,
шарттың ... ... ... ... осындай шартты жасағысы
келетіндігі туралы жалға берушіге жазбаша түрде хабарлауға ... ... алу ... жаңа ... ... кезде шарт талаптары
тараптардың келісімімен өзгертілуі мүмкін.
Егер жалға беруші шартты жаңа ... ... ... ... ... ... бірақ шарт мерзімі біткен күннен бастап бір жылдың ішінде басқа
тұлғамен мүлікті ... ... ... жалға алушы өз таңдауы бойынша сотта
осы жасалған шарт бойынша ... мен ... ... ... ... шарт ... ... бас тарту арқылы келтірілген залалды өтеуді
не тек залалды өтеуді талап етуге құқылы.
Егер жалға беруші тарапынан қарсылық болмаған жағдайда жалға ... ... ... соң да мүлікті пайдалана беретін болса, шарт нақ сондай
талаптармен белгісіз мерзімге қайта ... деп ... Бұл ... әрқайсысы қозғалмайтын мүлікті жалға алған кезде, егер ... ... ... өзгеше көзделмесе, бұл туралы басқа тарапқа кем
дегенде үш ай бұрын және өзге мүлікті жалға алған ... - бір ай ... ... ... ... шарттан кез келген уақытта бас тарта алады.
Мүлік жалдау ... ... ... ... алушы мүлікті алған кезіндегі
күйінде, қалыпты тозуын ... ... ... ... ... ... ... берушіге қайтаруға міндетті. Егер шарт мерзімі аяқталған соң
қайтарылатын ... ... осы ... 1-тармағында көзделген талаптарға
сәйкес келмесе, жалға алушы келтірілген ... ... ... өтейді.
Жалға берілген мүлік шартта көзделген қызмет мерзімінен бұрын істен шығып
қалса, жалға ... егер ... ... көзделмесе, жалға берушіге мүліктің
қалдық құнын өтейді.
Егер жалға, алушы жалға алған мүлікті қайтармаса ... оны ... ... ... ... ... ... уақыт үшін мүлікті
пайдалану ақысын төлеуді талап етуге құқылы. Аталған ақы ... ... ... ... ... ол оны ... ... ете алады. Шарт
уақытында қайтарылмаған жалға алған мүлік үшін ... ... ... ... ... егер шартта өзгеше көзделмесе, тұрақсыздық
айыбынан тыс ... ... ... ... мүмкін. Мүлік жалдау шартында
жалға ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда көшеді деп көзделеді. Шартта жалға алынған мүлікті
сатып алу туралы ереже көзделмесе, ол ... ... ... ... бұл орайда олар мүлікті пайдалануға бұрын төленген ақыны
сатып алу бағасына есептеу ... ... ... ... ... ... ... тыйым салу жағдайлары заң актілерімен
белгіленуі мүмкін.
Жалға алушыға оның жалға ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Жалға беруші жалға алынған мүлікті пайдалану қандай да болсын құқықтары жоқ
үшінші бір ... күш ... ... ... үшін ... ... жауапты болмайды.
Жалға алушының талап қоюға және өзге де ... өз ... ... ... ... құқығы бар.
Мүлік жалдау шартының жекелеген түрлеріне және ... ... ... ... ... ... жалдау, үйлер мен ғимараттарды
жалдау, көлік құралдарын жалдау, ... егер заң ... ... Кодексітің ережелерінде олар туралы өзгеше көзделмесе, осы
параграфта көзделген ... ... ... ... ... шарты бойынша жалға беруші жалға
алушыға кәсіпкерлік ... ... ... үшін кәсіпорынды ақы төлеп
уақытша иеленуге және кәсіпорынды толығымен біртұтас ... ... ... ... ... 119-бабы), оның ішінде құқық иесінің
фирмалық атауына және ... ... ... ... ... сондай-ақ жалға берушінің басқа тұлғаларға беруге құқығы
жоқ құқықтар мен міндеттерді қоспағанда, шартта көзделген ... да ... ... - ... ... ... көрсету белгісін және т.б.
(айрықша құқықтар кешенін) беруге міндеттенеді.
Жалға берушінің тиісті қызметпен айналысуға берілген ... ... ... егер заң ... ... белгіленбесе, жалға алушыға
берілмеуге тиіс. Шарт бойынша берілетін кәсіпорынның ... ... ... (лицензиясы) болмаған жағдайда жалға алушының орындауы
мүмкін болмайтын міндеттемелерді енгізу жалға берушіні ... ... ... ... ... қызметкерлеріне қатысты құқықтар мен міндеттер жалға берушіден
жалға алушыға еңбек туралы заң актілерінде көзделген тәртіппен ауысады.
Жалға алушыға ... ... ... жалға беруші өз ... ... ... ... ... жазбаша түрде хабардар ... олар ... ... ... жағдайда хабарлама алған күннен
бастап үш айдың ішінде жалға берушіден ... ... ... ... бұрын орындауын және залалды өтеуін талап етуге құқылы.
Егер көрсетілген ... осы ... ... ... ... ... ... жалға алушыға аударуға келісім береді деп танылады.
Кәсіпорын жалға алушыға жалға берушіден міндеттемелерді ... ... ... орындауды талап еткен кредит берушілермен есеп ... ... ғана ... ... ... ... кешені ретінде
жалға бергеннен кейін жалға беруші мен жалға ... ... ... енгізілген, жалға алушыға кредит берушінің келісімінсіз аударылған
борыштар бойынша бірдей жауапты болады.Кәсіпорынды жалдау шарты тараптар
қол ... ... ... ... жолымен жазбаша түрде жасалады.
Кәсіпорынды жалдау шартының нысанын сақтамау шарттың ... ... ... ... ... тіркелуге тиіс және ол осындай
тіркеуден өткен кезден бастап ... ... ... жалға алушыға беру өткізу актісі бойынша ... ... ... ... мен қол ... ... қоса ... кәсіпорынды беруге
дайындау, егер шартта өзгеше көзделмесе, жалға берушінің ... ... және ... ... ... ... ... алушы шарттың бүкіл қолданылу мерзімі ішінде, егер шартта
өзгеше көзделмесе, ағымдағы және күрделі жөндеуді қоса алғанда, ... ... ... ұстауға міндетті.
Егер шартта өзгеше көзделмесе, жалға алынған кәсіпорынды пайдалануға
байланысты шығындар жалға ... ... ... жалға берілген кәсіпорын мүлкінің құрамына кіретін материалдық
қазыналарды, егер заң актілерінде немесе шартта өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... уакытша пайдалануға не қарыз
етіп беруге оларды қосалқы жалға өткізуге және шарт ... ... ... өз ... мен міндеттерін басқа тұлғаға беруге
құқылы, ... ... бұл ... ... кемітуге әкеп соқпауы және
жалдау ... ... ... ... ... ... жалдау шартында
өзгеше көзделмесе, жалға алушы жалға берушінің келісімінсіз ... ... ... ... оның ... ... өзгерістер енгізуге, оны
қайта құруға, кеңейтуге, техникамен қайта ... ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, кәсіпорынды жалдаушы
жалға алынған ... ... ... ... ... ... жалға берушінің рұқсат етуіне қарамастан, өтемін алуға құқылы.
Жалға беруші жалға алынған мүліктен ... ... ... ... ... егер ол жалға алушының осы жақсартуға шыкқан шығысының жалға
алынған мүлік құнынан оның ... ... ... ... сәйкес
келмейтіндей екенін немесе мұндай жақсартуларды жүзеге асыру ... пен ... ... ... ... ... сот
арқылы босатылады.
Жалдау шарты тоқтатылған жағдайда кәсіпорын тұтастай мүлік ... ... ... 573, 574 және ... ... ережелерді
сақтай отырып жалға берушіге қайтарылуға тиіс. Өткізу актісін жасауды және
оны қол қоюға табыс ... қоса ... ... ... ... ... егер шартта өзгеше көзделмесе, бұл жағдайда жалға алушының
міндеті ... ... және ... ... ... ... мен ғимараттарды жалдау; үйді немесе ғимаратты жалдау шарты бойынша
жалға беруші үйді немесе ғимаратты жалға алушының ... ... ... ... ... ... ... жалдау туралы ережелерінде өзгеше
көзделмесе, кәсіпорындарды жалдауға осы параграфтың ... ... ... ... ... ... тараптар қол қойған ... ... ... ... ... ... ... жалдау шартының нысанын сақтамау оның жарамсыздығына
әкеп ... ... бір жыл ... ... үйді ... ... жалдау
шарты мемлекеттік тіркелуге тиіс және ол осындай тіркеуден өткен ... ... деп ... ... ... ... ... жалдау ақысының мөлшері көзделуге
тиіс. Тараптардың жалдау ақысының мөлшері ... ... ... ... ... жағдайда үйді немесе ғимаратты жалдау шарты жасалмаған
деп саналады. Бұл Азаматтық Кодекстің ... ... ... ... ... ... ... ғимаратты жалдау ақысы шартта үй (ғимарат) алаңының бөлінісіне
немесе оның көлемінің өзге көрсеткішіне ... ... ... жалға
алушыға берілген үйдің немесе ғимараттың нақты мөлшері негізге алына ... ... үйді ... ғимаратты беруі және оны жалға алушының
қабылдауы өткізу актісі немесе ... қол ... ... ... өзге ... ... ... асырылады
Үйді немесе ғимаратты беру ... ... ... ... ... ... ... қол қоюдан бас тартуы, тиісінше жалға берушінің
мүлікті беру жөніндегі міндетін ... ал ... ... ... бас тартуы деп қаралады.
Жалданған үйді немесе ғимаратты жалдау шарты ... ... ... үй немесе ғимарат осы баптың 1 және 2-тармақтарында ... ... ... ... берушіге қайтарылуға тиіс.
Көлік құралдарын жалдау; көлік құралын (уақытша кеме ... ... ... ... ... қызмет көрсетуімен жалдау шарты (көлік құралын
экипажымен жалдау шарты) бойынша жалға беруші жалға алушыға ақы ... ... ... ... мен ... беруге және өз күшімен оны
басқару мен техникалық пайдалануы бойынша қызмет көрсетуге міндетті.
Осы тараудың жалға ... ... ... ... ... және жалдау
шартын белгісіз мерзімге жаңарту бойынша басым құқығы ... ... ... 557 және ... ... ... ... шартына қолданылмайды.
Көлік құралын экипажымен жалдау шарты оның мерзіміне қарамастан жазбаша
түрде жасалуға тиіс.
Жалға беруші шарт қолданылатын ... ... ... ... ... көлік
құралын, ағымдағы және күрделі жөндеуді жүзеге асыру мен қажетті керек-
жарақтарын ... қоса ... ... ... ... ... алушыға жалға беруші берген көлік құралын ... мен ... ... ... ... ... шартта аталған жалдау
мақсатына сәйкес оның қауыпты және қауыпсыз пайдаланылуын ... ... ... кұралын экипажымен жалдау шартында жалға алушыға көрсетілетін
қызметтің неғұрлым кең ауқымы көзделеді.
Көлік құралы экипажының құрамы және оның ... ... үшін ... мен шарттың жағдайларына, ал егер тараптар үшін ... ... ... ... ... ... осы ... әдеттегі практикасы талаптарына және шарттық жағдайларына сай
келуге тиіс.
Экипаж мүшелері жалға ... ... ... ... ... ... ... басқару мен техникалық пайдалануға қатысты өкімдеріне және
жал алушының көлік құралын коммерциялық пайдалануға қатысты ... ... ... ... көзделмесе, экипаж мүшелерінің керсеткен
қызметіне ақы ... ... ... ... ұстау жөніндегі шығындарды
жалға беруші көтереді.
Көлік кұралын экипажымен жалға беру ... ... ... ... ... жөне ... ... жұмсалатын басқа да материалдар ақы
төлеу жөніндегі, алымдарды төлеу жөніндегі ... және ... ... ... ... ... басқа да шығындарды көтереді.
Көлік құралдарының жекелеген түрлерін оны басқару және техникалық пайдалану
жөніндегі қызмет ... ... осы ... ... ... заң ... белгіленеді.Көлік құралын басқару және
техникалық пайдалану жөніндегі қызмет көрсетусіз ... алу ... ... ... Азаматтық Кодекстің мүлік жалдау шарты туралы
жалпы ережелеріне бағынады.
Прокат; прокат шарты бойынша тұрақты кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... ... ... беруші жалға алушыға мүлікті ақы
төлетіп уақытша иеленуге және пайдалануға беруге міндеттенеді.
Прокат шарты ... ... ... шартта өзгеше көзделмесе міндеттеме
мәнінен өзгеше туындамаса, тұтыну мақсатында пайдаланылады.
Прокат шарты ... ... бұл шарт бір ... ... ... ... алушының мүлікті жалға алу шартын жаңартуға басым құкығы туралы және
мүлікті жалға алу ... ... ... ... ... ... ... 557, 558-баптары) прокат шартына қолданылмайды.
Жалға алушы прокат шартынан кез келген уақытта бас тартуға құқылы.
Прокат шартын ... ... ... ... ... ... ... мүліктің дұрыстығын тексеруге, сондай-ақ жалға ... ... ... ... не оған осы ... пайдалану туралы
жазбаша нұсқаулықтарды беруге міндетті.
Жалға алушы жалға берілген мүліктің оны пайдалануға толық немесе ... ... ... ... жағдайда, жалға алушы кемшіліктер
туралы мәлімдеген күннен ... он күн ... ... беруші, егер шартта
одан неғұрлым аз мерзім белгіленбесе, мүліктің кемшіліктерін ақысыз жоюға
не осы мүлікті соған ұқсас ... ... ... ... ... ... ... берілген мүліктің кемшіліктері жалға алушының мүлікті пайдалану
және ұстап-тұту ... ... ... ... ... ... жалға
берушіге мүлікті жөндеу және тасымалдау құнын ... ... ... жалға берілген мүлікті күрделі және ағымдағы жөндеу
жалға берушінің міндеті болып табылады және ... ... ... мүлікті
қосымша жалға беруге, жалға алушының прокат шарты бойынша өз қүқықтары мен
міндеттерін басқа тұлғаға беруіне, осы ... ... ... ... ... құқықтарын кепілге, салуға және ... ... ... ... ... ... ... жарна ретінде енгізуге жол берілмейді.
Тұрғын үйді жалдау; тұрғын үйді жалдау шарты ... ... ... ... оның ... ... (жалға беруші) азаматқа (жалға алушыға) ... ... ... ... үйді ақы төлеп пайдалануға ... ... үйді ... ... ... ... ... тиіс, ал заң
актілерінде көзделген жағдайларда тіркеуге жатады.
Мемлекеттік тұрғын үй ... ... ... ... шарты жергілікті
атқарушы органның тұрғын үй беру туралы шешімі негізінде жасалады.
Тұрғын үйді беру ... ... ... мен ... ... үй ... тұрғын үйді жалдау шартын өзгерту мен бұзу
негіздері тұрғын үй заңдарында белгіленеді.
Жекеше тұрғын үй ... ... үйді ... ... егер ... ... ... көзделмесе, тараптардың келісімімен белгіленеді.
2 ЖАЛҒА АЛЫНҒАН НЕГІЗГІ ... ... ЖӘНЕ ... АЛУ ... Жалға алынған және жалға берілген негізгі құралдардың есебі
Жалгерліктің нәтижесінде жалға беруші және жалға алушы ... ... ... ... ... ... болады. Жалға беруші -
жалдау шарты бойынша жалға берілетін мүліктің меншік иесі. Жалдау ақысының
мөлшері және оны ... ... ... ... ... жалға өндірістік және өндірістік емес негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... бұл объектілері келесі сәйкес шоттарда есептеледі: 121 "Жер",
122 ... мен ... 123 ... мен ... ... 124 ... ... 125 "Басқалары".
Аналитикалық есепте жалға берілген объектілер негізгі ... ... ... ... ... жағдайда жалға беру ... ... кұн ... "Жалға берілген негізгі құралдар" атты
аралық шоты ашылады. ... ... ... ... ... бойынша шаруашылык. операциялары жалға берушіде бухгалтерлік
есеп шоттарында келесі жазулармен көрсетіледі.
Жалға беру келісімі бойынша есеп беру мерзімі үшін ... ... ... (қосымша құн салығын есептемегенде) бухгалтерлік есеп ... жазу ... 334 шот ... ... шот ... міндеттемелер түсіп келуге".
Кредит 705 шот - "Жалға беруден алынатын кіріс".
Негізгі құралдардың ... ... ... үшін төлемдердің түсіп
келуіне байланысты банк көшірмесінің және басқа ақша құжаттарының ... жазу ... 431 "Ел ... ... ... ... 441 "Есеп айырысу
шотындағы ақшалар", 451 "Кассадағы ұлттық валюта" сәйкес шоттары.
Кредит 334 шот "Басқалары"; ... шот ... ... ... ... ... беру ... жалдық ақшаның бірнеше есеп беру мерзімдері
үшін алдын ала (аванспен) өтелуі қарастырылса, онда ... ... ... ... үшін ... ... ... сомасына (қосымша құн
салығын есептемегенде) бухгалтерлік есеп шоттарында келесі жазу жазылады:
Дебет 334 шот "Басқалары"; аралық шот "Жалдық міндеттемелер ... ... 611 шот ... ... ... ... қосылған құн салығының сомасы бухгалтерлік есеп шоттарында
келесі жазумен көрсетіледі:
Дебет 334 шот ... ... шот ... ... түсіп келуге".
Кредит 633 шот - "Қосылған құн салығы".
Жалға алушыдан жалдық төлемнің түсіп келуіне байланысты банк ... ... ақша ... ... ... бухгалтерлік жазу беріледі:
Дт 431, 441, 451 шоттар
Кт 334 шот ... ... шот ... ... түсіп келуге".
Жалға алынған негізгі құралдардың тозулық (амортизациялық) аударымдар
сомасына ... есеп ... ... жазу ... 805 шот "Жалға байланысты қызметтің өзіндік құны"; Кт 131 ... ... ... ... 132 ... мен ... өткізу
құрылғыларының тозуы", 133 "Көлік құралдарының ... 134 ... ... ... ... жалға алынған объектілеріне қаражат жұмсау шығындары
жалға беру келісімінде қарастырылады. Олар ... ... ... ... ... ... ... жалға алушының есебінде жүргізіледі. Жалға
алушының есебі арқылы жүргізілген ... ... ... беру ... ... ... ... қайтарусыз беріледі. Негізгі құралдардың
жалға берілген объектілеріне жұмсалынған қаражаттар келесі сәйкес шоттарда
есептелінеді: 122, 123, 124, ... ... ... ... ... ... бойынша шаруашылық
операциялар жалға алушыда келесі жазулармен керсетіледі:
Жалға ... ... ... жалға алынған объектілерінің есебі
баланстан тыс 001 "Жалға алынған негізгі құралдар" шотында жүргізіледі.
Жалға беру ... ... ... ... ақының сомасына (қосымша
құн салығын есептемегенде) шоттарда келесі жазу ... ... ... ... ... ... бөлігіндегі есеп
мерзім үшін:
Дебет 811 шот "Тауарларды (жұмыстарды, ... ... ... ... тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сату процесінде қолданылған негізгі
құралдардың жалға алынған объектілері үшін.
Дебет 821 шот "Жалпы және ... ... - ... процесімен
байланысты емес негізгі құралдардың жалға алынған объектілері үшін;
Дебет шот 937 шот "Жалдық ақы" - 93 ... ... ... - ... ... ... ... жалға алынған объектілері үшін;
Дебет 947 шот "Жалдық ақы" - 94 "Әлеуметтік сала" бөлімшесі - ... ... ... ... ... ... үшін;
Кредит 687 шот - "Басқалары".
- аванспен алдағы уақыттағы есеп беру мерзімдері үшін: Дебет 342 ... ақы" - 34 ... ... ... бөлімшесі.
Кредит 687 шот - "Басқалары"
Қосылған құн салығы сомасына келесі жазу ... ... 331 шот - ... ... ... 687 шот - ... және ... салаларындағы қолданылатын негізгі қүралдардын
жалға алынған объектілерінің жалдық төлемі айдың соңында ... ... ... ... 930 шот ... ... Кт 937 шот "Жалдық акы"
- әлеуметгік саласында:
Дт 940 шот "Әлеуметтік сала"
Кт 947 шот ... ... ... ... ... соның ішінде амортизация нормаларынан
жоғары жалдық ... ... ... қосымша қүн салығын есептегенде,
келесі бухгалтерлік жазу жазылады:
Дт 561 шот ... ... ... ... ... зиян)"; 562 "Алдағы
жылдың бөлінбеген кірісі (жабылмаған зиян)". Кт 687 шот "Басқалары"
Жалға ... ... ақы ... қарыздар өтелген кезде банктің көшірмесі
негізінде келесі ... жазу ... 687 шот - ... шоттардың кредиті: 431,441,51
Негізгі құралдардың жалға алынған объектілері бойынша жалдық төлемді өтеу
кезеңі жақындаған уақытында, осы есеп беру ... ... ... ... ... құн ... ... келесі бухгалтерлік
жазумен көрсетіледі:
Дт 811 шот "Тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді сату бойынша шығындар"
- тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сату процесінде ... ... ... ... ... ... 821 шот ... және әкімшілік шығындар" - өндіріс процесімен байланысты
емес негізгі құралдардың жалға алынған объектілер үшін;
Дт 937 шот ... ақы" - ... ... ... ... жалға алынған объектілері үшін;
Дт 947 шот "Жалдық ақы" - әлеуметтік сападағы негізгі құралдардың жалға
алынған ... ... 342 шот ... ... ... есептелінген қосымша құн салығынын сомасы
бухгалтерлік есеп шоттарында ... ... ... 331 шот ... құн салығы"
Кт 687 шот "Басқалары"
Егер жалға беру келісімі ... ... ... алынған объектілеріне
жалға алушының ... ... ... ... онда шығындар
бухгалтерлік есепте келесі жазумен көрсетіледі:
Дт 126 шот "Аяқталмаған құрылыс"
Кт - 201 ... пен ... 202 ... ... ... ... ... заттар, құралдар мен бөлшектер", 203 "Отын", 205 ... 206 ... 208 ... ... - 681 шот ... ақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу".
Кт - 652 шот ... пен ... қоры ... есеп ... шот ... сақтандыру және зейнет ақымен қамтамасыз ету бойынша
есеп ... беру ... ... соң, ... ... ... алынған
объектілері қайтарылғаннан кейін, жұмсалынған қаржының құны (ағымдағы)
жалға берушіге қайтарусыз тапсырылады және ол келесі ... ... - 131-134 ... - 122-125 шоттар және сонымен бірге:
Дт - 561 шот ... ... ... ... (жабылмаған зиян)".
Кредитіне сәйкес шоттар - 122 "Ғимараттар мен құрылыс жайлар", ... мен ... ... құрылғылары", 125 "Басқалары".
Егер жалға беру ... ... ... ... ... алынған
объектілері бойынша жөндеу жұмыстары жалға ... ... онда ... ... ... ... өндіріс немесе айналым шығындарының
шоттарында есептелінеді.
811 ... ... ... сату ... ... 930
"Үстеме шығындар", 821 "Жалпы және әкімшілік шығындар", 940 ... 343 ... - 34 ... кезеңдердің шығындары" бөлімшесі.
Егер жалға беру ... ... ... ... ... ... ... жөндеу жұмыстары жалға алушымен жалға берушінің есебі
арқылы жүргізілсе, онда ... ... ... ақының азайуымен келесі
жазумен көрсетіледі:
Дт 687 шот "Басқалары"
Кт 920 шот "Көмекші өндіріс"; 343 шот "Басқалары".
Негізгі құралдардың жалға ... ... ... ... қайтарылуы
баланстан тыс 001 "Жалға алынған негізгі құралдар" шотының кредиті бойынша
көрсетіледі (дебеттеусіз).
Жалға алушының қарыз капиталына өсім проценттік (пайыздық) ... ... алу үшін ... ... ... ... (пайыздық)
мөлшерлемесі;
-немесе жалға алушының жалға алу басында активті сатып алу үшін ... ... ... үшін ... ... ... ақы - бұл ... алудың мерзімінде міндетті ... ... ... ... ... ... қайтарылуға тиіс және жалға
берушімен төленуге тиісті салықтар мен ... ... ... сонымен бірге:
-жалға алушы жағынан - жалға алушымен немесе ... ... ... ... да бір ... беруші жағынан - жалға берушіге жалға алушымен
немесе онымен байланысты жақпен ... ... бір ... ... ... қамтамасыз ете алатын жақпен кепілденген сома.
Жалға алушымен ... ... ... құралдарды жалға
алынған объектілерінің ... ... ... ... алу ... ... үшін ... шығындарды ескере отырып жүргізеді.
Қаржыландыратын жалға беру бойынша операциялардың есебін ... үшін ... де 33 ... ... ... бөлімшесінің - 334 "Басқалары"
шоты ... және ... шот ... ... түсіп келуге"
ашылады.
Қаржыландырылатын жалға беру бойынша операциялар шын ... ... ... ... ұзақ ... ... формасы болып
табылады.
Жалға берудің осы формасы ... ... ... 017 ... ... қазақстандық стандартына сәйкес жалға алушы негізгі құралдардың
жалға алынған объектілерінің құнын өздерінің бухгалтерлік балансында ... ал ... ... ... ақыны міндеттемелер ретінде есептейді.
Жалға беру мерзімінің басында ... ақы ... ... ... өткізу құны немесе дисконттық құны бойынша жазылады.
Өткізу құны - бұл хабары бар, келісім жасауға дайын ... ... ... ... ... сома.
Жалдық төлемнің дисконттық құнын есептегенде дисконттау коэффициенті болып
жалға беруде қарастырылған процент мөлшері қарастырылады.
Жалға беру уақытында ... ... ... - бұл жалға ... ... ... ... ... үшін ... дисконттық құнын
белгілейтін және жалға беру барысында жалға алынған активтің ағымдағы құны
бойынша ... ... ... ... ... мөлшерлемесі.
Егер дисконттық құнды белгілеу мүмкін болмаса, онда жалға ... ... ... өсім ... ... қолданылады. Ұзақ
мерзімге жалға ... ... олар ... ... бас ... ... "Басқадай дебиторлық борыш" 334 "Басқалары" шоты бойынша,
"Жалдық міндеттемелер түсуге тиісті" аралық шот ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды ұзақ мерзімді жалға, беру ... - П13 ... ... ақы түсіп келген - 08 журнал - ордері саналады.
Егер жалға негізгі құралдардың жаңа, алдын ала сатып ... ... онда ... ... де ... бастапқы құнына келесі бухгалтерлік
жазу жазылады:
Дт 334 шот "Басқалары"
Сәйкес шоттардың Кт-і ... ... ... құн салығының сомасы бухгалтерлік есеп шотында
келесі жазумен көрсетіледі:
Дт 334 шот ... - ... шот ... ... ... тиісті"
Кт 633 шот "Қосымша құн салығы"
Егер ұзақ мерзімді жалға негізгі құралдардың жүмыс істеп келе ... ... ... ... онда олар келесі жазумен ... 842 шот ... ... сату ... ... ... шоттардың Кт-і:
121-126.
Сонымен бірге, осы объектілер бойынша ... тозу ... есеп ... келесі жазумен көрсетіледі:
Сәйкес шоттардың дебеті: 131-134
Сәйкес шоттардың кредиті: 122-125.
Негізгі құралдардың жалға берілген объектілерінің құны ... ... құн ... ... ... ... ... көрсетіледі:
Дт 334 шот "Басқалары" аралық шот "Жалдық міндеттемелер түсуге тиісті";
Кт 722 шот ... ... ... ... ... құралдардың ұзақ мерзімді жалға алынған объектілерінің келісім және
баланстық қүнының ... ... ... ... құн
салығының сомасына келесі бухгалтерлік жазумен беріледі: ДТ 334 шот - КТ
633 шот.
Жалға берудің бірінші ... ... ... ... ... ... түсіп
келуі бухгалтерлік есеп шоттарында келесі жазумен көрсетіледі:
Сәйкес шоттардың ... 431 "Ел ... ... шоттағы ақша", 441
"Есеп айырысу шотындағы ақша", 451 "Кассадағы ұлттық валюта";
Кт 334 шот "Басқалары" аралық шот "Жалдық міндеттемелер ... ... ... ... берілген негізгі құралдардың объектілері үшін төлем
уақытының келуіне байланысты, жалға берушімен осы мерзім үшін ... ... және осы ... ... ... жазу ... 334 шот ... аралық шот "Жапдық міндеттемелері түсуге тиісті";
Кт 705 шот "Жалға беруден алынатын кіріс".
Негізгі құралдардың ... ... ... үшін ... ... ... ... құн салығына келесі түрде бухгалтерлік жазу
жазылады:
Дт 334 шот "Басқалары";
Кт 633 шот ... құн ... ... ... ... ... келуіне байланысты бухгалтерлік есеп
шоттарында келесі жазу ... 431, 441, 451 ... 334 шот ... жалға беру келісіміне сай жалға алушы ... ... ... ... ... бұрын сатып алса, онда одан түскен сома
жалға берушіде келесі жазумен көрсетіледі:
Сәйкес шоттардың Дт-і 431, 451;
Кт 334 шот ... ... ... қаржыландырылатын жалға беру бойынша шығындар мен
кірістердің азайуына немесе ... ... ... ... ... ... ... жалға беру бойынша шығындар жиынтық кірістің азайуына
келесі бухгалтерлік жазумен көшіріледі:
Дт 571 шот "Жиынтық кіріс (зиян)";
Кт 842 шот ... ... сату ... ... қаржыландырылатын жалға беру бойынша кірістер жиынтық кірістің көбейуіне
келесі ... ... ... 705 шот ... беруден алынатын кіріс", 722 шот "Негізгі қүралдарды
сатудан алынатын кіріс"
Кт 571 шот ... ... ... құралдардың ұзақ мерзімді, қаржыландырылатын жалға беру бойынша
операциялардың есебін жүргізу үшін жалға алушыда 683 ... ... және 12 ... ... ... ... ... қажет
болған жағдайда аралық шот ... ... ... ... ... есепте жалға алынған объектілер негізгі құралдардың жеке
тобына топталады.
683 ... ... ... ... ... ... тиісті жалдық
міндеттемелердің сомасы көрсетіледі.
Негізгі құралдардың жалға алынған объектілерін пайдалану процесінде жалға
алушы амортизациялық аударымдарды ... және осы ... ... ... Ол үшін 13 ... ... ... бөлімшесінің
шоттары қолданылады және қажет болған жағдайда аралық шот "Узақ ... ... ... ... ... ... ... АЛЫНҒАН МҮЛІКТЕРДІҢ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ ... ... ... ... ... ... катынаса отырып, біртіндеп ... Тозу — бұл ... ... заттай және моральдық сипатын және
құндарын жоғалту процесі. Негізгі ... ... ... ... және ... ... ... нәтижесі болып табылады.
Моральдық тозу активтердің ғылым мен техниканың даму ... оның ... ... ... ... ... есеп принціптеріне сәйкес негізгі құралдардың бастапқы құны
пайдалы қызмет ... ... яғни ... ... ... қызметін
орындауға уақыт кезеңінде, заңды түрде тағайындалған мөлшерге байланысты ай
сайын ... ... ... ... Амортизацияланатын құн тозулық
төлемдер түрінде субъект шығындарына пайдалы немесе нормативті қызмет
мерзімі ... ... ... үлестіріліп тұрады. 6 "Негізгі құралдар есебі"
бухгалтерлік есеп стандарттарына байланысты тозу әртүрлі әдістерді ... ... ... ... ... ... есептен шығару әдісі;
- құнды орындалған жұмыс көлеміне пропорционалды ... ... ... ... ... ... ... әдістері:
- қалдықты азайту әдісі;
- құнды сандар сомасы бойынша есептен шығару (куммулятивтік) әдіс.
Тозуды есептеу әдісі кәсіпорынның есептік ... ... ... ... ... әр ... ... рұқсат етіледі, бірақ
негізгі құралдың бір түріне бір әдістен басқасын қолдануға ... ... ... ... ... ... ... оның қызмет мерзімі
кезінде өндіріс шығындарына ... ... ... ... құны 100000 ... ... ... - 10 жыл. Есептік жою құны —
2000 теңге. Тозуға жыл сайынғы ... 9800 ... тең ... (100000-
2000) 710. Ал ай сайынғы тозу сомасы (9800/12)-817 теңге болады.
Өндірістік ... Бұл ... 1977 жылы 1 ... ... ... № 4 ... Халықаралық бухгалтерлік есеп стандартында өнім бірлігінің әдісі.
Бұл әдісте әрбір өнім бірлігі өзін ... ... ... ... ... деп қарастырады. Активтердің тозуы олардың қолданылу жиілігіне
тікелей байланысты жерлерде осы әдіс ... ... ... сәйкес 50 000 өнім бірлігін шығаруға болады. Объектінің құны ... ... жою құны - 3000 ... Онда бір өнім ... тозу ... = 5,34 ... тең болады. Егер бір айда 400 өнім бірлігі
шығарылса, онда тозу сомасы 2136 теңгені құрайды (5,34 * 400).
Негізгі құралдардың кейбір ... ... ... бастапқы кезінде
мейлінше тиімді жұмыс атқарады. Және технологияны жетілдіру жағдайларында
жабдықтар моральдық тұрғыда тез ... ... ... ... жетістіктерді енгізуді жеделдету үшін қаржылық жағдай
жасау және негізгі құралдарды жаңартуға қызығушылықты ... ... ... ... ... ... ... сомасы бойынша есептен
шығару - кумулятивтік әдісті, немесе қалдықты азайту әдісін қолдана алады.
Кумулятивтік әдіс кезінде объектінің қызмет ... ... ... ... сан) ... бөлімі болып табылады. Объектінің қызмет
мерзімі 5 жыл. Сандар сомасы (1+2 + 3 + 4 + 5) = 15-ке тең ... ... ... ... 5/15 ... ... ... жылы - 4/15-і және
осылай ары қарай. Бұл жағдайда жою құны объектінің құнынан шегеріледі. Егер
объектінің құны 56000 ... жою құны - 15000 ... ... онда қызмет
мерзімі 5 жыл болған жағдайда, әр тозу ... ... ... жыл: ... * 5/15 = ... жыл: ... * 4/15- ... жыл: (56000-15000) * 3/15= 8200
4 жыл: (56000-15000) * 2/15= 5467
5жыл: (56000-15000) * 1/15= 2733
барлығы 41000
Яғни, объектінің қызмет мерзімі ... ... ... құны ... = 41000) кәсіпорынның шығындарына ауысады.
Кумулятивтік санды жылдам анықтау үшін келесі формуланы қолданады:
КС=
мұнда, КС — кумулятивтік сан;
N — болжамды қызмет мерзімі.
Біздің ... ... ол ... ... 5*(5+ 1)/2 = ... ... әдісі кезінде, түзу сызықты тәсілде қолданылатын ... екі ... және ... ... ... қолданылады. Бұл кезде
тозу сомасы жылдан жылға азая береді, алғашқы жылдары ол ... ... ... жою құны тозу ... есепке алынбайды, тозу сомасы
қалдық құнды жою құнына дейін ... ... ... шектелген, соңғы
жылды қоспағанда. Объектінің қызмет мерзімі 5 жыл. Түзу ... ... ... ... тозу ... - 20% (100/5) тең болады. ... тозу ушін 2 ... ... отырып бұл норма 40% болады
және ділдалдық құнға тағайындалған ставка ... ... Бұл. ... құны 10000 ... ал жою құны 1000 теңге болатын объекті бойынша
жыл сайынғы тозулық аударымдар былай ... құны Тозу ... ... ... жыл 10000 4000 = (40%* 10000) 6000
2жыл 10000 2400 = (40%* 6000) 3600
Зжыл 10000 1440 = (40%* 3600) ... 10000 864 = (40%* 2160) ... 10000 296 = ... ... ... тозуының синтетикалық есебі үшін 13 ... ... ... ... шоттары көзделген. Бұл ... ... ... 131 ... мен ... жайларының тозуы",
132"Машиналар мен жабдықтардың тозуы, өткізу құрылғыларының тозуы", 133
"Көлік ... ... ... ... Бұл ... ... меншік, шаруашылық жүргізу немесе оперативті басқару
құқығы бойынша тиесілі ұзақ мерзімде ... ... ... ... ... ... ... жинастырылады. 131-134 шоттардың
кредиті ... ... тозу ... келесі шоттармен
корреспонденциясында көрсетіледі: 811 ... ... ... ... шығындар", 821 «Жалпы және әкімшілік шығындар», 935 "Негізгі
құралдардың тозуы және материалдық емес активтердің ... 946 ... ... және материалдық емес активтердің тозусы". Ағымдары жалға
берілген негізгі құралдар бойынша тозу ... ... 845 ... дебеті бойынша 131-134 шоттардың кредитінен ... тозу ... ... ... ... ... ғана ... және 131-134 шоттардың дебеті бойынша 122-125 шоттардың ... ... есеп ... ... ... ... ... ағымдағы жалдау шарты бойынша берілген мүлікті үлгілік есептер
шотының 12 бөліміне сәйкес басқа да ... ... ... ... ... ... » атты жеке ... есепке алуына болады. Соңғысы
әсіресе жылжымалы мүлікке қолдану ыңғайлы. Мұнда есепте ... ... ... ... қарамағындағы мүліктерді ерекшелеуге мүмкіндік
береді.
Жалға берушінің негізгі құралдарын инвентаризациялау ... ... ... ... да тексерулер кезінде негізгі құралдар
объектілерінің кәсіпорын жекеменшігінде екендігін жалдау шарттарымен ... да ... ... ... ... ... дәлелдейді.
Бұл құжаттар жалға алушыға мүліктердің берілуін көрсетеді, олар екі ... ... және ... ... оған ... осы құжаттарда
ағымдағы жалдау шартында да берілетін мүліктің шарттық ... ... ... шамасы жалға берушінің ... ... ... ... ... ету барысында жалға алушыға туындаған жағдайда
осы қажет болады. Егер де мүлік нашарлатылған күйде қайтарылған ... ... ... мүліктің құнын талап етуі қажет. Бұл құн шарт ... ... ... ... ... жөн. Осы ... ... алушы алынған мүліктерді баланс сыртындағы есепке алады. ... ... ... ... ... кезінде ол тек ... ... құны ... ғана ... қоя ... ол ... ... деңгейіне сәйкес бола бермейді.
Жалға берілген мүліктің тозығын есептеуді жалға беруші ... ... ... ... ... ... алу сияқты әртүрлі шоттар
көрсетіледі. Шоттарды таңдау біріншіден ... ... ... мінездемесіне сай пайдалануына бағынышты болады. Қаралып ... ... ... негізгі құралдар жалдау көлемі түрінде табыс табу
мақсатына пайдаланылады. Сонымен қатар берілген ... не ... ... ... пайдаланылмайды. Сондықтан шығындар ... ... емес ... ... ... да ... атты 845 есебінің
«Негізгі емес қызмет шығындары» атты 84 бөлімшесінде көрсетіледі.
Егерде жалға берілген мүлік, ... ... бола ... қызметтің негізгі
түрі болып саналса, есептелінген тозу ... ... ... және ... атты 821 ... ... және оған «Ағымдағы жалға берілген
негізгі мүліктердің тозығы, субшот ашуға болады ... ... ... ... ... ... өзіндік құны» атты 801 шотта өндірістік
есепке алу шоты жасалып, кейіннен ол жойылады.
Мұндағы ... ... ... ... ... ... сапаның бухгалтерлік
есеп мақсатында қандай шот пайдаланылатынын есеп саясатында айқындаған.
Салықтық есепте ағымдағы жалға берілген жалға ... ... ... ... ... ... Оларға тозу жасау жалпыға
бірдей тәртіпте: ... ... 110 ... ... ең ... ... беру ... соңында (жылдық) ... ... ... ... ... ... алушының мүлкі баланстан тыс есепке
алынады. Ол үшін тиесілі баланс сыртындағы шот қолданылады. ... ... ... ... ... тыс» атты 10 бөлім
ескерілген, бірақ белгілі шоттың номері мен ... ... ... ... өз ... баланстан тыс шоттарына қажетті номір мен атау
белгілеуге құқылы. Жалға алушы «Ағымдағы ... ... ... ... мүлік» атты 001 баланстан тыс шотын аша алады.
Мүлікті қабылдау кезінде бұл шот ... ... ... ... ... ал ол ... кезде-кредиттеледі. Бұдан бұрын атап
көрсетілген, жалға алынған мүліктің келісілген құнын ... ... ... ... кезде анықталған.Жалға берушідегі ... 17 ... ... ... жалдауға берілген мүлік жалға
берушінің балансынан алынып ... ол ... ... құқы ... ... ... бухгалтерлік есебінен алынып тасталған мүлікті негізгі
құралдарын сатудағы жағдайы бірдей есепке алынады:
Д-т 131-134 К-т 122-125 – ... тозу ... 842 К-т 121-125 – ... ... ... ... ... тозу есептеу ... жал беру ... ... ... соң ... жалдау шарты бойынша мүлік уақытша пайдалануға беріледі,
бірақ жалға алушының оған деген жекеменшіктік құқы ... ал ... бұл ... ... кодексінің 211 баптың 1-ші тарауының 1-ші
тармағына сәйкес мүлікті өткізу ұғымына ... ... ... ... ... салсақ, мүлікті уақытша пайдалануға беру тіркелген активті
шығаруға жатпайды, сондықтан ... ... ... ... ... ... алмайды. Бухгалтерлік есепте жалға берушінің ... ... ... шығарып тастауға болады, ал салық
есебінде ол жағдай көрсетілмейді. Жалға берушінің ... ... ... ... ... ... бірдей тәртіппен қаржыландырылатын жалға
берілген ... тозу ... ... ... ... шарт ... аяқталғанда мүлік
құнын көрсеткен жөн. Осы құнмен мүлік жалға берушіге қайтарылады ... ... ... ... ... сатылған кезде жалға ... ол ... ... түскен кіріс деп көрсетіледі. Жалдау мерзімі аяқталған кезде
салықтың есепте тіркелген активтердің балансынан сатылған ... ... ... қайтарылуына сәйкес бухгалетрлік есепте ол алғашқы құнымен ... ... ... ... ... және ... ... үшін жалға
беруден бұрын, жалға берген кездегі сомалар ... ... құны ... ... құны ... құнына сәйкес болмауы мүмкін.
Жалға алушыдағы ... ... 17 БЕС – мен ... жалдауға алынған мүлік жалға алушының балансында есепке
алынады. Сондықтан ... ... ... түскеннен бастап бухглатерлік
есепте есептелінеді:
Д-т 121-125 К-т 683 қабылдау-тапсыру актісінде келісілген құқында.
Қаржыландыратын жалға алынған объектілер ... ... БЕС 6 ... ... ... ... ... жүргізіледі. Ол мүлік түскеннен
кейінгі ... ... ... ... 211 бап ... ... ... көрсету ретінде
қаралады, сондықтан ол ... ... ... ... ... да ... 109 бап 1-ші ... сәйкес жасалатын операциялар құрамына
жатпайды, тіркелген активтер топтарының баланс ... ... ... ... алу ... түскен негізгі қаражат бухгалтерлік
есепте көрсетіледі, ал салық есебінде олардың түскені көрсетілмейді. Осыған
сәйкес салық есебінде тозу ... де ... ... ... ... ... жалдау мүлкі
қайтарылған болса, ол бухгалтерлік есептен ... ... Ал ... сатып
алынған болса, бухгалтерлік есепте жеке негізгі қаржы құрамына ауыстырылып,
салық есебінде ... ... құны ... Шарт бойынша келісілген құн,
ешбір қосымша төлем төлемей жалға алушы жалдық мерзімде төлеп шықса, ... ... ... көшуі мүмкін. Ондай жағдайда ... ... ... жеке меншікке негізгі қаржыға көшіріледі, ал салықтық есепте
оның құны 0 деп ... ... біз ... құн жалдық төлем түрінде
қайтарылған деген сөз.
2.3 ЖЕРДІ ЖАЛҒА АЛУ ... ... ... ... 541 ... ... сәйкес
кәсіпорындар және басқа муліктік кешендер, жер ... ... ... ... ... және ... ... өзінің
табиғи қасиетін жоймайтын басқа да заттар ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Жер кодексінің 52-бабының 4-тармағына
сәйкес өзіне тиесілі ... ... ... жер
пайдаланушыларға уақытша жер пайдалануға беру аталған үйлер (құрылыстар,
ғимараттар) алып жатқан және ... ... ... жер ... тап
сол мерзімге уақытша жер пайдалануға беруге әкеп соқтырады. ... ... 2 ... 1 ... ... қызмет
көрсетулерді өткізу жөніндегі айналым мүлікті уақытша иелікке беруді және
мүлікті жалдау (жалгерлік) шартымен пайдалануды білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... жер учаскесін жалға алу оның
ішінде қосалқы жалға ... жер ... ... ... өзге ... ... қою немесе сақтау үшін беру ақысын қоспағанда қосылған қүн
салығынан босатылады Салық кодексінің 239-бабының 2-тармағына ... ... және ... ... ... болған кезде қосылған қүн
салығын төлеушінің таңдауы бойынша барлық немесе бөлек есепке алу әдісімен
анықталған, ... құн ... ... ... жатқызылады. Сонымен,
жалданған жер учаскілерін сауда алаңдарын жалдаушылар арасында бара-бар
бөлуді дұрыс деп санайды.
Қазақстанда ауыл ... ... жер ... жеке ... ... ... ... бағасының мөлшері бектілді. "Ауыл
шаруашылығы мақсатындағы жер учаскілерінің жеңілдетілген бағасы ... ... ... жеке ... ... жер
учаскісінің кадастрлық (бағалау) құнының 75 проценті мөлшерінде бекітілсін"
делінген Республика Үкіметнің 2003 жылғы 10 қыркүйектегі № 918 ... ... осы ... ... ... ... Жер ... Оның негізгі тұжырымдық қағидасы ауыл шаруашылығы мақсатындағы
жерлерге жеке ... ... ... ... ... ставкаларын - Үкімет
ал түзету коэффициентерін жергілікті ... ... ... бойынша жергілікті өкілетті органдар (маслихаттар) белгілейді
3 және 4 кестеге ... жер ... жеке ... ... ... ... ... базалық ставкалары көрсетілген.
Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес жер учаскесі бойынша
есептелген жер салығының ... ... ... мемлекеттік жер
пайдаланушылар жер учаскелерін жалға берген кезде жер учаскелері ... ... ... Жер ... үшін жыл сайынғы жалдау ақысының
мөлшері жер учаскесін жалға берген кездегі ол үшін ... ... 100-120% ... ... ... ... құқығын сату
төлемақысының мөлшері жер учаскесінің кадастрлық ... ... ... ... ... ... дейін, оны қоса алғанда - жыл сайын ... ... 30 ... ... - 20%, 10 жылдан жоғары әр жыл сайын ... ... 49 ... дейін - 35%, 30 жылдан жоғары әр жыл сайын 1% қосылады
Жер учаскелері үшін төлемақы және жалдау ... сату ... ... ... ... ... жер учаскелерін немесе жер
пайдалану құқығын кепілге қойған кезде ... ... ... оларды
шаруашылық серіктестердің жарғылық қорларына жарна ретінде өндірістік
кооперативтерге пай ... ... ... ... ... ... жер ... меншіктің жалшы үлесінен (жалпы жер пайдалану
үлесінен) бөлу ... жер ... ... ... ... жер учаскелерін
немесе пайдалану құқығын шаруашылық жүргізуші ... ... ... жер ... ... жер пайдалану құқығының құны
тараптардың келісімімен ... ... ... өзге ... ... бағалау үшін қолдануын ұсыну. Жер ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... туралы мемлекеттік
статистика деректерінің және жер ... ... ... ... қарай жер учаскелерінің жеке меншікке берген кезде
олар үшін төлемақының базалық ставкаларын ... ... ... ... ... ... ... жер пайдалану
құқығы жер учаскесі азаматтар мен заңды тұлғаларға уақытша өтеулі ... ... ... ... ... жер ... құқығымен берілуі
мүмкін.
Егер осы Кодексте және Қазақстан Республикасының заң актілерінде өзге-
ше белгіленбесе, уақытша өтеусіз жер ... ... 5 ... ... табысталады.
Уақытша өтеулі жер пайдалану құқығы қысқа мерзімді (5 жылға дейін) және
үзақ ... (5 ... 49 ... ... ... ... жер ... құқығын табыстау мерзімдері жер учаскесіне
берілетін құқықты, оның нысаналы мақсатын және аумақты аймақтарға бөлуді
ескере отырып белгіленген. Осы ... ... ... ... бұзу ... оның ... көрсетілген жағдайларда, ... ... жер ... ... ... ... жол
берілмейді.
Уақытша өтеулі жер пайдалану (жалдау) құқығы жер учаскесіне ... ... ... және ұзақ ... жер пайдалану (жалдау) ... ... емес ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасының заң актілерінде ... ... ... өз ... ... орындаған уақытша өтеулі жер
пайдалануды (жалға алушы) шарт мерзімі ... ... ... тең
жағдайларда, жаңа мерзімге шарт жасасуға ... ... ... ... ... Жалға алушы осындай шарт жасасу ниеті туралы жалға берушіні
шартта көрсетілген мерзімде, егер шартта ... ... ... ... ... ... ... үш ай мерзімде жазбаша хабар
етуге міндетті.
Мемлекеттен уақытша өтеулі ұзақ мерзімді жер ... ... ... ... ... 5-тармағында аталғандардан басқа мемлекеттік емес ... ... ... жер ... ... олардың бір бөлігін)
жалға (қосалқы жалға) немесе ... ... ... ... құқылы,
егер осы Кодексте өзгеше белгіленбесе, жер ... ... ... ... ... ... жер учаскесі меншік иесінің келісімінсіз,
жер учаскесін ... беру ... ... ... ... ... жер ... құқығын иеліктен шығаруға да құқылы.
Аталған жағдайларда, жалдау ... ... ... ... жер
учаскесінің жаңа жалға алушысы жалға берушінің алдында жер учаскесін жалға
өткізу шарты бойынша жауапты болады.
Жалға берілетін жер ... ... ... мен ғимараттардың меншік
иелері сатып алатын жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік меншіктегі ... сату ... осы жер ... ... ... ... меншік
құқығындағы үлесін бөгде тұлғаға сатуы үшін Қазақстан Республикасының
азаматтық ... ... ... оны ... ... ... ... өтеулі жер пайдалану құқығы шаруа (фермер) қожалығын және ... ... ... ... үшін ... ... және ... емес заңды тұлғаларына - 49 ... ... ал ... мен ... жоқ ... 10 жылға дейінгі
мерзімге беріледі.
Кейінгі жер пайдалану (қосалқы жалдау) құқығы; бастапқы жер ... жер ... ... иелігінен шығармай, өзіне ... ... оның бір ... жер ... басқару жөніндегі аумақтық
органға хабарлай отырып, басқа тұлғаға уақытша жер пайдалануға беретін
жағдайларда, ... жер ... ... ... ... ... ... туындайды.
Кейінгі жер пайдаланушы әрдайым уақытша жер пайдаланушы болып табылады, өз
құқықтарын басқа жер пайдаланушыларға беруге құқығы болмайды.
Жер учаскесін кейінгі жер ... ... ... бастапқы және кейінгі
жер пайдаланушылар жер пайдаланушының мемлекет алдындағы міндеттерін толық
көлемінде атқарады.
Кейінгі жер пайдалану туралы жалдау шарты немесе ... ... ... шарт ... ... жер ... жер учаскесінде шаруашылық жүргізуді жүзеге
асырады, жер пайдалану (қосалқы жалдау) туралы шартта
белгіленген шарттарды сақтай отырып, жер пайдаланушының басқа да ... ... (осы ... 64 және ... іске ... Кодекстің
41-бабына сәйкес жер учаскелерін қызметтік жер төлемі тәртібімен ... жеке және ... ... уақытша жер пайдалану құқығымен
тиесілі ауыл ... ... жер ... ауыл ... ... үшін кейінгі жер пайдалануға беруге жол берілмейді.
Ең алдымен еске салатын жайт - жер учаскелерін уақытша ... ... жеке және ... ... жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы
төлеушілер болып ... ... жер ... ... беру жер ... ... немесе уақытша өтеусіз жер пайдалану шартының ... ("Жер ... ҚР ... ... Төлемақының сомасы жер
ресурстарын басқару жөніндегі аумақтық уәкілетті органмен жасалған уақытша
өтеулі жер пайдалану шарттарының негізінде ... ... ... жер ... ... ... Бұл ... төлемақының ставкасы жер
салығынан төмен емес мөлшерде белгіленеді.
Төлемақының жыл сайынғы сомаларын жер ... ... ... ... органдар жасайтын есептерде белгіленеді. Салық ... ... ... тиіс ... ... ... көрсетілген
төлемақы ставкаларына және салық кезеңінде жер ... ... орай ... ... ... алып ... жер ... жер
ресурстарын басқару жөніндегі уәкілетті орган берген ... ... ... 1 ... метр үшін 37,64 ... ... Жер ... төлемақының сомасы 228 098 теңгені құрайды (6 060 шаршы метр х 37,64
теңге)
3 ҚАРЖЫЛАНДЫРЫЛАТЫН ЖАЛГЕРЛІК ... ЖӘНЕ ... жал өз мәні ... ... ... есебінен ұзақ мерзімге
алынатын несиелеудің нысаны болып табылады.
Қаржыландырылатын ... ... ... ... ... ... қоса, онымен байланысты болатын тәуекелділіктің де ... ... ... ... өз ... ... Бұл кезде жалға алушы
алынған мүліктерді өз балансында ... Ал ... ... ... берілуі немесе берілмеуі мүмкін.
Жалға алушының қаржылық есебінде ... ... ... ... ... ... алынған мүліктің жалпы құны, мүлікті жалға
алу бойынша ағымдағы және ұзақ ... ... ... және ... бір ... артық біртұтас (кері қайтарымсыз)
ағымдағы жалгерлік кезіндегі ең төмен жалгерлік ... ... ... ... мен ... ... формада көрсетілуі тиіс)
бойынша міндеттемелер, жалгерлікті немесе мүлікті ... алу ... ... ... келісім-шарттардан туындайтын күтпеген жалгерлік
төлемдер және ... да ... ... ... ... ... келесі жайттар айқын көрсетілуі тиіс:
қаржыландырылатын жалгерлікке жалпы капитал салымы (ақша қаражатын жұмсау),
жалға берілген ... ... ... табыс, активтердің құны,
осыған байланысты есепті кезең ішіндегі активтердің ... ... ... ... ... ... мүліктің пайдалану құқының басым бөлігі мынадай жағдайда
берілуі мүмкін:
- жалға алынған мүлікті тұрақталған (тіркелген) ... ... ... ... анықталған бағасы бойынша жалға алушының сатып алу құқығы бар
болса,
- егер де ... ... ... ... ... ... 80%-ке
жетсе,
- егер де негізгі құралдың жал мерзімі біткен ... ... кұны оның ... ғана ... ... жал кезеңінде оның дисконтталған құны төленетін жал ақысының 90%
құраса,
- жал ... ... соң ... ... ... ... негізгі құрал
объектісін сатып алуға немесе алмауға құқы бар болса.
Қаржыландырылатын жал мерзімінің ішінде жалға берілген мүлік баланста ... баға ... ... ... ... екі ... тұрады: қаржыландырудан (яғни, пайыз бойынша
төленетін шығысынан) және жалгерлік міндеттемесінен, ... ... ... ... ... ... ... өтеуден).
Жалгерлік төлем: ағымдағы бағасы бойынша немесе ... құн ... ... үшін төленетін пайызын ескере ... ... құн ... ... ... жал ақысының өте аз (минималды)
деңгейін анықтау үшін қарастырылған ... ... ... ... де оны анықтау мүмкін болмаған жағдайда қарыз капиталына пайдаланатын
есіп (артып) отыратын пайыздық мөлшерлемесін қолданады.
Қарастырылған пайыздык, ... ақша ... ... ... ... ... кестесінен алынып анықталады және ол келесідей
формула бойынша есептелінеді:
FV = PV(1+r)n
Мұндағы, ҒV - n жылдарынан кейін ақша ағынының ... ... - ... ... ... ... - ... мөлшерлемесі;
n - есептеу кезеңіне алынған жылдар саны.
Жалға алушының қарыз капиталына өсіп (артып) ... ... ... ... ... ... оны осы тәріздес жал үшін жалға алушы төлейді,
немесе бүл мөлшерлемені жалға алушы жыл ... ... ... ... барысында келісім-шартқа сәйкес жалға ... жал ... ... жал ... - бұл төлем түрі, оны жалгерлік мерзімінің барысында,
жалға алушы ... ... ... ... құны мен ... сомасы
шегеріледі, негізінде олар жалға берушіге өтелуі ... жал ... ... ... актив, 12 бөлімшенің
тиесілі шоттарының дебеті бойынша және 683 ... ... ... ... ... ... берілген активтер үшін төленетін ... ... ... ... ... шоты дебеттеліп және 684 "Төленуі тиіс
пайыздар" шоты кредиттеледі. Ал олар ... ... 684 шоты ... ... ... 42, 43, 44, 45 шоттар бөлімшесі кредиттеледі.
Қаржыландырылатын жалдың жағдайы бойынша жалға алушы ... ... ... ... ... асырады.
Активтердің пайдалану аясына байланысты мына шоттар дебеттеледі:
935 - егер де ... ... мен ... емес ... ... ... - егер де негізгі құралдар мен ... емес ... ... ... - егер де ... ... ... (жұмысты, қызметті) сату процесімен
байланысты болса;
821 - егер де негізгі ... ... ... қажетгілігіне арналған болса
13 бөлімше шоттары кредиттеледі.
Жал мерзімінің барысында жалға алушы жалға алынған активтерді ... ... ... болады. Ол кезде ақша қаражаттарының шоттары
кредиттеліп, 683 шоты ... Бұл ... 683 шоты 12 ... ... аналитикалык шоттарымен жабылады. Қаржыландырылатын жал бойынша
операцияларды ... алу үшін ... ... ... синтетикалық шоттарды
пайдаланады:
• 334 "Басқа да" шоты, "Түсетін жал міндеттемесі" субшоты;
• 332 "Есептелген пайыздар";
• 724 "Акция ... ... мен ... ... ... жал ... ... пайыздары" субшоты.
Жалға берілген мүліктің кұны есепке түсетін жал ... ... құн ... ... ... яғни активті пайдаланғаны үшін
төленетін пайыз сомасы қоса есептелінеді. Қаржыландырылатын жал ... ... ... ... капиталдың қайтарылғаны ретінде
қарастырады және ... ... ... есептелінеді. Ал минималды жал төлемі
жалға салған күрделі салымдарынан түскен табыс ... ... ... ... ... құралды қаржыландырылған жалға берген кезде 805 шоты -
активтің қалдық құнына дебеттеледі; сол берілген ... ... ... 13 ... ... ... 12 ... шоттары
кредитгеледі. Ал келісім шартта қаралған (ескертілген) активтің құны ... және 705 ... ... ... ... жал ... 332 дебеттеліп және 611 шоты кредиттеледі.
Егер сол ... ... онда 611 шоты ... және 724 шоты
кредиттеледі.
Егер де жалға алушы жалға берілген активті өз мерзімінен ... ... ... одан ... кезеңдерде түсетін табысты жалға беруші қызыл жазумен
жазады, ол кезде 332 дебеттеліп, 611 шоты ... Жал ... ... ... ... есептеу үшін қарастырылған пайыздың
мөлшерлемесін колдану ... ... жал ... ... ... ... ... субъектілер құрал-жабдыкты жалға
беру үшін, өзара мынадай жағдайлар бойынша келісім-шартқа отырды, ... бес ... ... ... ... жал ... әр ... төленетін болды, құрал-жабдықтың ағымдағы құны, яғни жалға бергенге
дейінгі кұны 220000 теңге, ал ... құны 230000 ... ... тозу
сомасы 10000 теңге; жал берушінің қойған пайыздық ... 8%; ... ... оның ... құны 250000 ... ... деп
болжаған, демек құрал-жабдықтың кепілденбеген сомасы 20000 теңге құраған;
жал мерзімі біткен соң құрал-жабдық иесіне ... ... ... саясатта оның тозуы бірқалыпты әдіс ... ... ... ... түрі ... ... табылады; қазіргі уақытта
лизингтік операциялар кең орын алуда. Лизингтің қаржыландырылатын ... ... ... ... ... ... бұрын лизинг
берушімен пайдаланылмаған және орнайы лизинг алушыға жалға беру ... ... ... лизингке берілуі.
Лизинг лизинг алушымен сатып алынуы немесе сатып алынбауы мүмкін. Лизинг
беруші ретінде берілетін ... ... ... ... мен лизинг
алушы арасындағы делдал болуы мүмкін. Қазіргі уақытта Қазақстанда бірнеше
ірі лизингтік ұтымдар, олар ... банк ... ... ... Республикасында лизингтік қарым-қатынастар КР № 78-11 2000ж. ... ... ... ... ... ... Осы ... лизингтің ең басты талабы лизинг алушыға берілетін лизингтік заттың
берілуі мерзімі ... ... ... және заттың негізгі құнының
маңызды бөлшегі (80% төмен емес) болуы.
Лизинг шарты ... ... ... құнмен лизингтік затты лизинг
алушы өз меншігіне сатып алу құқы ... ... ... шарт ... ... немесе Заңға сәйкес, егерде лизинг
алушының өз меншігіне сатып алу құқы мен ... ... ... ... ... алу ... ... жағдайда лизинг мүлкі
қайтарылады.
Егерде лизинг алушы ... ... ... ... болып, уақытында
қайтармаса немесе кешіктіріп қайтарған болса, онда ... ... ... ... ... ... ... етуге құқы бар. Лизинг
берушінің шығынын лизингтік ... ... ... ол ... ... ... талап ете алады.
Сонымен, лизинг бухгалтерлік есептік (БЕС 17) ... ... ... ... болып табылады.
Қаржылық лизинг: Қазақстан Республикасы заңдылықтарына сәйкес лизингтік
шарт бойынша амортизацияға түсетін негізгі ... ... ... ... ... және олар ... ... сәйкес келуі
қажет:
-негізгі құралдардың лизинг алушының жеке меншігіне берілуі ... ... ... ... ... ... сатып алу
құқын беру;
-қаржылық лизинг мерзімі негізгі құралдардың пайдалы қызмет мерзімінен 80 ... ... ауыл ... техикасының қаржылық лизингі 3 жылдан
артпайды. Қаржы лизингісіне лизинг ... ... ... негізгі
құралдардың құны лизинг шарты жасалған мезгілде анықталады.
Салық салу мақсатында бұл қатынас лизинг ... ... ... ... деп ... ... ... негізгі құралдардың иесі, ал ...... ... ... ... төлемдері ретінде қаралады.
- осы баптың мақсатына сай қаржылық лизинг мерзіміне қосымша мерзім енеді,
лизинг алушы сол мерзімге ... ... ... лизингті ұзарту құқын
иеленеді.
Осыған байланыста қаржылық лизинг ұғымы Салық кодексі ... ... ... Заңға сәйкес қаржылық лизинг ұғымына ... ... ... ... - бұл ... толық құнын төлеп алатын ... ... алу, онда ... ... берілген мүліктің мерзімі шамамен
мүліктің амортизацияланатын және пайдаланатын мерзіміне ... ... ... ... ... беруші (жалға беруші);
• лизинг алушылар (жалға алушылар) болып табылады.
Басқаша сөзбен айтқанда, каржылық лизинг - бұл инвестициялық ... ... ... ... беруші сатып алушыдан лизинг бұйымын лизинг келісімшарты бойынша
өз ... ... ... оны ... ... ... бір ақыға, белгілі бір
мерзімге, белгілі бір уақытта иелік ету ... және ... ... пайдалануына беруді міндетіне алады. Бұл кезде лизинг бүйымы ... ... оның ... ... ... шамалас
немесе оның 80% бөлігіне сәйкес келуі тиіс;
- лизинг алушы келісімшартқа сәйкес ... ... ... ... ... ... ... өз міндетіне алады. Келісім-шарттың мерзімі
өткен соң, ... ... ... ... ... өтуі ... егер бұндай
жағдай шартта қарастырылған болса.
Лизинг бұйымдарына: ғимараттар, қондырғылар, машиналар, ... ... жер ... т.б. ... ... ... бұйымына
бағалы қағаздар, табиғи ресурстар жатпайды.
Лизинг лизингтік мәмілеге ... ... ... ... олар ... болып бөлінеді:
- қайтарылатын лизинг - лизингтің бір түрі, онда сатушы осы ... кері ... ала ... ... ғана ... ... лизинг ретінде
сатады;
- банкі лизингі - лизингтің бір ... онда ... ... ... ... ... лизинг - лизинггің бір түрі, онда лизинг беруші ағымдағы ... оның ... ... ... техникалық қызмет көрсету жұмысын
атқарады;
- таза лизинг – лизингтің бір түрі, онда лизинг ... ... ... және
оның лизинг бұйымына (нәрсесіне) техникалық қызмет ... ... өз ... бойынша ішкі және халықаралық болып бөлінуі мүмкін. Ішкі
лизингте лизинг беруші де, ... ... да және ... да ... резиденті болып табылады. Халықаралық лизингті, ... ... ... емес тұлғалары жүзеге асырады.
Лизинг берушінің де, лизинг алушының да және сатушының да ... ... ... ... ... және ... заң актілерімен белгіленеді. Лизинг келісім-шарты мынадай
міндетті мәнді ... ... ... онсыз ол келісілген деп саналмайды:
келісім-шарт жасалатын нәрсесі, лизинг нәрсесін ... ... ... тандауды кім жүзеге асырғаны көрсетіледі, лизинг нәрсесін лизингті
алушыға берудің мерзімі мен жағдайы, ... ... ... ... ... нәрсесінің құны, келісім-шарттың әрекет ету мерзімі, лизинг
нәрсесінің лизинг алушының меншігіне өту жағдайы, лизинг нәрсесін ... ... ... ... мен ... ... ... лизинг
берушінің атына лизинг нәрсесін мемлекеттік тіркеуден өткізуін екі жақтың
біріне ... ... ... бойынша лизинг алушының міндеттемесін
орындауын бақылау үшін ... ... ... ... ... ... Қозғалмайтын мүліктер бойынша жасалатын келісім-
шарттар міндетті түрде, заң актілерімен аныкталған тәртіпте мемлекеттік
тіркеуден өтеді. Қозғалыстағы ... ... ... ... ... ... тіркеуге жатады. Лизинг нәрсесін сатушы тікелей лизинг-
алушының алдында сатып алу-сату келісім-шарты ... ... ... ... ... ... ... ауызбіршілігі мен халықтардың
достастығы әрине экономиканың дамуына келіп тіреледі. Оның ішінде Қазақстан
көп ұлтты мемлекет болғандықтан, ... ...... ... ... ... ... баса назар аударуда. Әлемдегі
мемлекеттердің орны олардың әлеуметтік- экономикалық жағдайының дамуымен
бағаланады. Ал, экономиканың ... ... ... ... саттық қарым -
қатынаспен сипатталады. Осыдан сауда саттық ... - ... ... ... оның ішінде әрине жалға алу, жалға беру.
Осы мүлікті жалға беру және соның түрлері біздің елімізде ғана емес ... ... орын ... деп ... Сонымен қатар жалға беруші ... ... ... ... жан- ... ... ... өзінің
қызмет ету аяасында күнделікті өмір жағдайларымен тығыз байланысты.
Жоғарыда айтылғандай жалға алу ... ... ... ... ... ... ... алынған мүліктердің және негізгі құралдардың тозуын есептеу,
жерді ... алу ... ... ... туралы толығымен қаралып
талқыланды.
Азаматтық кодекстің баптарында жалгерлік түрлері ... ... әр ... ... ... ... жалға алушы осы жоғарыда көрсетілген
шарттар мен міндеттерді бұзбай орындауы керек.
Жалдық төлем жалға алынған ... ... ... ... ... бір
мөлшері түрінде айқындалуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... өнімнің және алынған кірістің бөлігі болуы
мүмкін, қарым - ... ... түрі ... ... жалға алушының
қызметіне және оның нәтижесіне бақылау жасауды, ол жалға алушы жағынан
қажет және ... ... ... міндеттеуі керек. Бухгалтерлік есепте
қаржы лизингі деген жалдық ұғым ерекшеленбеген, бірақ олар салық ... ... жеке ... ... ... ... шағын және орташа кәсіпкерлікті, дамыту жолында ... ... ... ... шараларға түсінік. Бүгінгі таңда көпшілікке
лизингі есебін түсіндірудің жалға алу ... ... мен ... осы ... ... ... ... болды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. 2001ж. 1 қазан.
2 Қазақстан Республикасының жер кодексі. Алматы, 2003ж.
3 Указ президента РК, ... силу ... ... ... 25
декабря 1995№ 273
4 Стандарты бухгалтерского учета иметодички ... ... ... бухгалтерского учета и аудита. Министерство
финансов РК. 1999г
5 Типавой план ... ... ... ... Министерством
финансов РК от 18.09.02.№438.
6 Стандарты бухгалтерского учета РК: Сб. ... В И ... ... LEM,
2000 г
7 Бухгалтерлік бюллетені №20 (281) мамыр 2003ж.
8 Бухгалтерлік бюллетені №52 (313)желтоқсан ... ... ... №51 ... 2003ж.
10 Бухгалтерлік бюллетені №50 (311)желтоқсан 2003ж.
11 Бухгалтерлік бюллетені №48 ... ... ... ... №44 (305) қазан 2003ж.
13 Бухгалтерлік бюллетені №42 (303) қазан 2003ж
14 Бухгалтерлік бюллетені №43 (304) қазан ... ... ... №37 (298) ... ... ... ... №35 (296)тамыз 2003ж
17 Бухгаллтерлік бюллетені №39 (300) қыркүйек ... ... ... №38 (299) ... ... ... ... №22 (283) мамыр 2003ж
20 Бухгалтерлік бюллетені №23 (284) маусым 2003ж
21 Бухгалтерлк бюллетені №24 (285) ... ... ... ... №25 (286) ... ... ... бюллетень №13 март 2004ж
24 Бухгалтерский бюллетень №2 январь 2004ж
25 Бухгалтерский бюллетень №8 февраль «Аренда имущества» ... ... ... и ... №12 (125) ... ... учет и ... Библиотека бухгалтера и предпринимателя. №8-9 (157-158) август-сентябрь
2003 г. «Аренда имущества»
28 Досье бухгалтера №3 май-июнь 2003г. «Аренда ... ... Т.Ә. ... есеп және ... ... ... ... Попов Л.А. «Бухгалтерский учёт на предприятии». Караганда, 1999г.
31 Попова Л.А., ... М.Қ., ... Д.М., ... А.Б. «Кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп». Қарағанды, 1998 ж.
32 Радостовец В.В., Радостовец В.К., ... О.И. ... учет ... ... ... ... В.К., Ғабдуллин Т.Ғ. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп».
Алматы, 2003ж.
34 Ришар Ж. «Руководителю ... о ... за ... ... Э.О ... LEM, 2000 ... Суйц В.П., ... А.Н., Дубровина Т.А. «Аудит общий, банковский
страховой». /Учебник/ Москва, 2000г.
36 Торшаева Ш.М. ... ... ... 1999г.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жауап алу процессі27 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
"Бейсик тілінде берілген есепке программа құру."20 бет
1905-1917 жж. қазақ интеллегенциясының әлеуметтік қозғалысы21 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет
«Сауда фирмаларының тауар қозғалыстарын есепке алу» бағдарламасын әзірлеу65 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь