КХДР ядролық дағдарысын шешуге қатысушы мемлекеттер мүдделерінің қарама-қайшылығы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І тарау. Қазіргі әлемдегі ядролық көпполярлылық жағдай және КХДР ядролық дағдарысы

1.1 Ғаламдану жағдайындағы халықаралық қатынастағы ядролық көпполярлылық жағдайдың орнауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 КХДР ядролық бағдарламасының тарихи алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ...17

ІІ тарау. КХДР ядролық дағдарысын шешуге қатысушы мемлекеттер мүдделерінің қарама.қайшылығы

2.1 КХДР тарабы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
2.2 АҚШ, Жапония және Корея Республикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.3 Қытай және Ресей ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39

ІІІ тарау. КХДР ядролық дағдарысын шешу жолдары мен нәтижелері

3.1 КХДР ядролық дағдарысын шешудегі алтыжақты келіссөздердің нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
3.2 КХДР ядролық дағдарысын шешудің болашағына болжам ... ... ... ... ... ... ...51

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55

Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

Пайдаланған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
КІРІСПЕ

ХХ ғасырдың соңғы онжылдығында Кеңес Одағының және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалыптасқан халықаралық қатынастардың бүкіл тұтас жүйесі құлауымен байланысты әлемдік саясатта ғаламдық өзгерістер орын алды.
Биполярлы жүйе құлауымен байланысты әлемдік екі саяси жүйе арасында әскери және қарулы күштер саласындағы жарыс тоқтатындай көрінді. Алайда, биполярлы жүйелен кейін жекелеген мемлекеттердің ұлттық мүдделерінің алуан түрлілігіне орай геосаяси қарама-қайшылықтың орнады. Сол себепті халықаралық қатынастар тәжірибесінде әскери және қарулы күштер қолданылмайтын жаңа дәуір басталды деп айту қате тұжырым. Халықаралық қатынастардың жаңа заманға өтпелі кезеңінде ядролық қарудың жаңа әскери-саяси жағдайдағы ролін анықтау маңызды мәселеге айналды. Оның себебі, қазіргі ғаламдану жағдайындағы әлем мемлекеттердің арасындағы бұрынғыдай идеологиялық емес, өркениеттік діл және дін қарама-қайшылығының өсуі, дамушы мемлекеттерде тұрақсыздықтың орын алуы. Бүгінгі заманда мемлекетте ядролық қарудың бар болуы ғана емес, сол мемлекеттердің ядролық қару жасауға ниеттелуінің өзі де үлкен мәнге ие болып отыр. Бұл мәселенің жарқын мысалы ретінде КХДР-дың ядролық бағдарламасына байланысты туындаған 2002-2003 жылдары қалыптасқан халықаралық қатынастардың тұрақсыздық жағдайы бола алады. Алайда КХДР-да қалыптасқан тоталитарлық тәртіп пен сыртқы дүниеге жабық саясатын жүргізу саясатына байланысты бұл мемлекеттің ядролық қару жасау мүмкіндігі мен нақты жоспарлары бүгінде анық белгісіз күйінде қалып отыр.
Сол себепті, КХДР болашақта аймақтық ядролық державалар қатарына кіре ме немесе көршілес елдерге қауіп төндіретін ядролық қаруға ие мемлекетке айнала ма деген мәселеніі қарастыру қажеттігі туындады.
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі заманда халықаралық қатынастардағы ядролық көпполярлылық әлемдік саяси процесте алатын орны зор деп айтуға негіздеме бар.
90 жылдары әлем ғалымдары мен саясаттанушылары, әсіресе, американ саясаткерлері АҚШ-тың барлық салалардағы ықпалы мен осыған байланысты халықаралық қатынастардың монополярлы жүйесі орнайды деп айтқан болатын.
Бірқатар мемлекеттердің қауіпсіздік кепілдігі ретінде ядролық қаруды жасауы немесе өзіне сатып алу мүмкіндігі әлем қауіпсіздігіне үлкен қатер тудырады.
Сондықтан қазіргі кезде ядролық қарудың таралуына бөгеу салуда күш қолдану тәсілі емес, дипломатиялық және экономикалық әдістер қолданылу керек. Социализм жүйесі құлағаннан кейін Солтүстік Корея қазіргі ғаламдану жағдайында өзінің социалистік тәртібі, тоталитаризм және казармалық коммунизм жағдайында қалып отыр. Осыған байланысты Солтүстік Корея басшылығы өз билігінен айырылып қалмау мақсатымен қолда бар іс-шараларды қолдануда: сыртқы қауіптерге жауап ретінде ядролық қаруға иелену арқылы елдің саяси қауіпсіздігін қамтамасыз етпек. Ал КХДР ядролық бағдарламасын жүзеге асыру Солтүстік Шығыс Азиядағы тұрақсыздыққа бастап, ұлы державалардың алаңдаушылығын туғызуда:
Біріншіден, КХДР-дың басқа мемлекеттерге ядролық технология немесе құралдар сатуы ядролық қаруды иеленуге асығып отырған мемлекеттерге оңтайлы жағдай туғызады.
Екіншіден, әлем мелекеттері арасында, әсіресе, Солтүстік Шығыс Азияда ядролық қару жасау жарысы бүкіл әлемдік қауіпсіздіктің дағдарысына әкеліп, ядролық қаруды таратпау тәртібін жояды. Сол себепті КХДР ядролық бағдарламасының бүгінде халықаралық қатынастардағы терең шиеленіскен мәселелердің бірі болып табылады.
Тақырыптың маңыздылығы. Бұрынғы «қырғи қабақ» соғысы кезінде КХДР ядролық дағдарысын шешу мәселесінің басты қиындығы АҚШ және КСРО бастаған екі жүйенің ғаламдық қарама-қайшылық болып табылатын еді. Қазіргі ғаламдану заманында Кореядағы дағдарысты шешуге негізгі кедергі – бұл мәселені шешудегі мемлекеттер пікірі мен мүддесінің қарама-қайшылығы болып табылады. Бұл мәселені толығымен талдауда, сонымен қатар, мәселенің ең негізгі өзегі КХДР-дағы әкімшіл-әміршіл жүйе мен жоспарлы экономика екендігі айқындалады.
Сондықтан, Солтүстік Корея ядролық дағдарысын шешуге қатысушы мемлекеттер осы мәселені басшылыққа алуы жөн. Себебі, бұл КХДР-дың бүкіл әлемдік дағдарысқа және саяси тұрақсыздыққа бастауын алдын алудың негізгі шарты болып табылады.
Мақсат – міндеттер. Солтүстік Корея ядролық дағдарысын шешу мәселесін қозғау үшін алдымен бұл жағдайдың туындауының алғы шарттарымен танысып, мән-жайға қанығу керек. Бұл бітіру жұмысының негізгі мақсаты – қазіргі көпполярлы халықаралық қатынастар жүйесіндегі Солтүстік Корея ядролық дағдарысына талдау жасай отырып, аталмыш мәселені шешуге жаңа механизмдерді алға тарту.
Бұл мақсатты жүзеге асыру барысында жұмыстық міндеттері де айқындалады:
- КХДР ядролық бағдарламасының алғы шарттары мен туу себептерін айқындау;
- Аталған мәселені шешудегі США-5 елдерінің (АҚШ, Қытай, Ресей, Жапония, Оңтүстік Корея) мақсат-мүдделерін айқындау.
- КХДР ядролық бағдарламасын талқылаудағы алтыжақты келіссөздердің жеткен жетістіктері, нәтижелері мен қателіктеріне баға беру.
- КХДР дағдарысын шешудің салдары және КХДР-дың болашақта жүргізетін саясатына болжамдар жасау.
Хронологиялық шеңбер. Бітіру жұмысы негізінен ХХІ ғасыр басындағы КХДР ядролық бағдарламасымен туындаған халықаралық қатынастар дағдарысы туралы мәліметтерді қамтиды. Сонымен қатар, қалыптасқан жағдай алғышарттары ретінде Солтүстік Корея ядролық бағдарламасының тарихи дамуын қамтитын «қырғи-қабақ» соғысы кезеңі турады да жазылған.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Бурмистров Р. «Япония – КХДР: обострение северокорейской ядерной проблемы» // Азия и Африка сегодня. - №, (575). -2005.
2. Булычев А.Р. «Ким Чен Ир отправляется в путь» // Проблемы Дальнего Востока. - №5. -2001. Сентябрь-Октябрь
3. Есин В. «Восточно-Азиатская подсистема после распада СССР» // www.google.ru
4. Есин В. «Ядерное оружие КНДР: угроза или шантаж» // www.rambler.ru
5. Жебин А.З. «КНДР: традиции и совремменость» // Восток/Orients. - №2. -2003.
6. Жебин А.З. «О возможных сценариях развития ситуации на Корейском полуострове» // Корейский полуостров и вызовы ХХ века: ИДВ РАН. – Москва. - 2003. –с. 40
7. Жебин А. «Ядерный кризис в Корее и интересы безопасности России» // Азия и Африка сегодня. - №3 (572). -2005.
8. Жебин А. «Ядерный кризис в Корее и интересы безопасности России» // Проблемы Дальнего Востока. - №2. -2004. Март-Апрель
9. Калядин А. «Россия и международный режим ядерного нераспротранения» // Международная жизнь. - №7. -1997.
10. Киреченов О. «Ядерная политика КНДР: дипломатическое уравнение шестой степени» // Азия и Африка сегодня. - №6 (563). -2004.
11. Кокошин А. «Ядерное сдерживание и национальная безопасность России». // Мировая экономика и Международные отношения. - №7. -1999. Июль
12. Лещенко Г. «Корейская бомба и Российская политика» // Евразия сегодня. -2004. Март
13. Любецкий В. «Эволюция ядерной политики США в 1989-2000 гг.» // Мировая экономика и Международные отношения. - №9. -2001.
14. Михеев ВА. «Глобализация и корейская проблема» // Проблемы Дальнего Востока. - №2. -2004. Март-Апрель
15. Михеев В.А. «Корея сегодня: Внутренние и глобальные основы ядерного кризиса» // Азия и Африка сегодня. - №1. -2006.
16. Мурогов В. «Стратегия ядерной энергии» // Международная жизнь. - №7. -1997.
17. Ромашкина Н. «Ядерная многополярность как новый фактор стратегического баланса» // Мировая экономика и Международные отношения. - №8. -2003.
18. Суэо Мачи «Радиационная технология в целях устойчивого развития» // Международная жизнь. - №7. -1997.
19. Толорая Г. «Корейский полуостров и Россия» // Международная жизнь. - №12. -2002.
20. Фесюн А. «Япония: ядерная программа КНДР угрожает Северо-Восточной Азии» // www.rambler.ru
21. Choi Soung-Ah. “Former UN adviser urges economic aid to North Korea” // Korea now. December 25, 2004
22. Choi Soung-Ah. “Seoul, Beijing agree to speed up six way talks” // Korea now. April 17, 2004
23. Choi Soung-Ah. “Seoul, Washington reaffirm cooperation on North Korea nuke stand off” // Korea now. March 6, 2004
24. Joo Sang-Min. “Roh, Koizumi to make efforts to revive six-party nuke talks”// Korea now. December 25, 2003
25. Joo Sang-Min. “Seoul urges US to assuage tensions on nukes” // Korea now. December 20, 2004
26. Koh Yu-Hwan. “Roh, Bush seek diplomacy on nukes” // Korea now. November 27, 2004
27. Koh Yu-Hwan. “Roh’s NK policy lays groundwork for unification” // Korea now. March 6, 2004
28. Paul Chamberlin. “Great powers in peaceful Korean unification” // World Peace. November 17, 2001
29. Seo Hyun-Jin. “President urges NK to resume talks” // Korea now. February 19, 2005
30. Seo Hyun-Jin. “Roh, APEC leaders discuss NK, economy” // Korea now. November 24, 2004
31. Seo Hyun-Jin. “Roh appeals US to soften stance toward NK” // Korea now. November 27, 2004
32. Seo Hyun-Jin. “Six nations express commitment to N-free Korea” // Korea now. March, 2004
33. Seo Hyun-Jin. “US, North Korea urged to show flexibility” // Korea now. March 6, 2004



І. Оқу-анықтамалық құжаттар

34. Бурнашев, Кукеева «История международных отношений и внешней политики» ч.3, Алматы, 1998г.
35. Васильев А.С. «История Востока» т.2, Москва, 2003г.
36. Кальвокореси «Мировая политика 1945-2000» кн.2, Москва, 2003
37. Трошин Ю.А. «История стран Азии и Африки новейшее время» Москва, 2003г.
38. «Новейшая история стран Азии и Африки. ХХ век, 1945-2000» т.2, под ред. Родригеса, Москва, 2002г.
39. «Внешняя политика РФ 1992-1999» под ред. Торкунова А.В., Москва, 2000г.
40. «Современные международные отношения и мировая политика» под ред. Торкунова, Москва, 2004г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
І тарау. Қазіргі әлемдегі ядролық көпполярлылық жағдай және КХДР ядролық
дағдарысы
1.1 Ғаламдану ... ... ... ядролық көпполярлылық
жағдайдың
орнауы......................................................................
....7
1.2 КХДР ядролық бағдарламасының тарихи
алғышарттары...............................17
ІІ тарау. КХДР ... ... ... ... ... мүдделерінің
қарама-қайшылығы
2.1 КХДР
тарабы......................................................................
....................................................26
2.2 АҚШ, Жапония және Корея
Республикасы......................................................30
2.3 Қытай және
Ресей.......................................................................
.........................39
ІІІ тарау. КХДР ядролық дағдарысын шешу жолдары мен нәтижелері
3.1 КХДР ядролық дағдарысын ... ... ... КХДР ... ... ... ... әдебиет
тізімі......................................................................
..............61
КІРІСПЕ
ХХ ғасырдың соңғы онжылдығында Кеңес Одағының және Екінші дүниежүзілік
соғыстан кейін қалыптасқан халықаралық қатынастардың бүкіл ... ... ... ... ... ... ... орын алды.
Биполярлы жүйе құлауымен байланысты әлемдік екі ... жүйе ... және ... ... саласындағы жарыс тоқтатындай көрінді. ... ... ... ... мемлекеттердің ұлттық мүдделерінің алуан
түрлілігіне орай геосаяси қарама-қайшылықтың орнады. Сол ... ... ... ... және ... ... жаңа ... басталды деп айту қате ... ... жаңа ... өтпелі кезеңінде ядролық қарудың жаңа әскери-
саяси жағдайдағы ролін анықтау маңызды мәселеге ... Оның ... ... ... әлем ... арасындағы бұрынғыдай
идеологиялық емес, өркениеттік діл және дін қарама-қайшылығының ... ... ... орын алуы. Бүгінгі заманда мемлекетте
ядролық қарудың бар ... ғана ... сол ... ... ... ниеттелуінің өзі де үлкен мәнге ие болып отыр. Бұл мәселенің жарқын
мысалы ретінде КХДР-дың ядролық бағдарламасына ... ... ... жылдары қалыптасқан халықаралық қатынастардың тұрақсыздық жағдайы бола
алады. Алайда КХДР-да қалыптасқан тоталитарлық тәртіп пен сыртқы ... ... ... ... байланысты бұл мемлекеттің ядролық қару
жасау мүмкіндігі мен нақты ... ... анық ... ... қалып
отыр.
Сол себепті, КХДР болашақта аймақтық ядролық державалар қатарына кіре
ме немесе көршілес елдерге қауіп төндіретін ... ... ие ... ма ... мәселеніі қарастыру қажеттігі туындады.
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі заманда халықаралық қатынастардағы
ядролық ... ... ... ... ... орны зор деп ... ... жылдары әлем ғалымдары мен саясаттанушылары, ... ... ... ... ... ... мен осыған байланысты
халықаралық қатынастардың монополярлы жүйесі орнайды деп айтқан болатын.
Бірқатар мемлекеттердің қауіпсіздік кепілдігі ретінде ... ... ... ... ... алу ... әлем ... үлкен қатер
тудырады.
Сондықтан қазіргі кезде ядролық қарудың таралуына бөгеу ... ... ... ... ... және ... ... қолданылу
керек. Социализм жүйесі құлағаннан кейін Солтүстік Корея қазіргі ғаламдану
жағдайында өзінің ... ... ... және ... ... қалып отыр. Осыған байланысты Солтүстік Корея
басшылығы өз билігінен айырылып қалмау ... ... бар ... ... ... ... ... ядролық қаруға иелену арқылы
елдің саяси ... ... ... Ал КХДР ядролық бағдарламасын
жүзеге асыру Солтүстік Шығыс Азиядағы ... ... ... алаңдаушылығын туғызуда:
Біріншіден, КХДР-дың басқа мемлекеттерге ядролық технология ... ... ... ... иеленуге асығып отырған мемлекеттерге оңтайлы
жағдай туғызады.
Екіншіден, әлем мелекеттері ... ... ... Шығыс Азияда
ядролық қару жасау жарысы ... ... ... дағдарысына әкеліп,
ядролық қаруды таратпау тәртібін жояды. Сол ... КХДР ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Тақырыптың маңыздылығы. Бұрынғы «қырғи қабақ» соғысы кезінде КХДР
ядролық дағдарысын шешу ... ... ... АҚШ және КСРО ... ... ... қарама-қайшылық болып табылатын еді. Қазіргі ғаламдану
заманында Кореядағы дағдарысты шешуге негізгі ... – бұл ... ... ... мен ... қарама-қайшылығы болып табылады.
Бұл мәселені толығымен талдауда, сонымен қатар, мәселенің ең негізгі өзегі
КХДР-дағы әкімшіл-әміршіл жүйе мен жоспарлы ... ... ... ... ... ... дағдарысын шешуге қатысушы
мемлекеттер осы мәселені басшылыққа алуы жөн. Себебі, бұл КХДР-дың ... ... және ... ... ... алдын алудың негізгі
шарты болып табылады.
Мақсат – міндеттер. Солтүстік Корея ядролық дағдарысын шешу ... үшін ... бұл ... ... алғы шарттарымен танысып, мән-
жайға қанығу керек. Бұл бітіру ... ... ...... ... қатынастар жүйесіндегі Солтүстік Корея ядролық
дағдарысына талдау жасай отырып, аталмыш мәселені шешуге жаңа ... ... ... жүзеге асыру барысында жұмыстық міндеттері де айқындалады:
- КХДР ядролық бағдарламасының алғы шарттары мен туу себептерін
айқындау;
- ... ... ... США-5 ... (АҚШ, ... Ресей,
Жапония, Оңтүстік Корея) мақсат-мүдделерін айқындау.
- КХДР ядролық бағдарламасын талқылаудағы ... ... ... ... мен қателіктеріне баға беру.
- КХДР дағдарысын шешудің салдары және ... ... ... ... ... ... ... жұмысы негізінен ХХІ ғасыр басындағы КХДР
ядролық бағдарламасымен туындаған халықаралық қатынастар дағдарысы туралы
мәліметтерді ... ... ... ... ... алғышарттары
ретінде Солтүстік Корея ядролық бағдарламасының ... ... ... соғысы кезеңі турады да жазылған.
Жұмыстың деректік негізі. КХДР ядролық дағдарысы ... ... ... бұл ... ... әлі ... дейін толығымен
зерттеліп біткен жоқ. Сонымен ... бұл ... ... ... ... ... ... орай алуан түрлі болып табылады. Аталмыш
бітіру жұмысы негізінен Ресей зерттеушілері ... А.З. мен ... ... Дальнего Востока» және ... и ... ... ... еңбектерін кеңірек қолданды. Сондай-ақ, мәселені талдаудың
біржақтылығының алдын алу ... ... ... АҚШ ... ... ... «Korea now» ... басылым беттеріндегі
Оңтүстік Корея авторлары Чой Сонг-Ах, Джу Санг-Мин және Сео ... ... ... мәселесі туралы мақалалары басшылыққа алынды.
Зерттеу әдістемесі. КХДР ядролық дағдарысы кең халықаралық мәселелерді
қамтитындықтан, зерттеу әдістерінің ... түрі ... ... ... және салыстырмалы әдістері.
Жұмыстың құрылымы. Диплом жұмысы бұл мәселені жүйелі ... ... ... негізгі тарауларға бөлінеді. Бірінші тарауда ... ... ... қозғаушы күштер: қазіргі ғаламдану
кезеңіндегі ... ... ... және КХДР ... даму ... қарастырылады.
Екінші тарауда КХДР ядролық бағдарламасы мәселесін шешудегі әлемдік
жетекші елдердің мүдделерінің қарама-қайшылығ мен олардың ... ... ... жеке ... ... ... ... үшінші тарауда КХДР ядролық бағдарламасын шешудегі алтыжақты
келіссөздер нәтижелері ... ... және оның ... ... мен дәлелдемелер келтіріледі. Сондай-ақ, осы ... КХДР ... ... ішкі және ... саясат ұстанады деген сұраққа
жауап іздестіріледі.
І тарау. Қазіргі әлемдегі ядролық көпполярлылық жағдай және КХДР
ядролық дағдарысы
1.1 Ғаламдану жағдайындағы халықаралық қатынастағы ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін халықаралық ... ... ... ... ... биполярлы қатынас орнына
әлемде мемлекеттердің, мемлекет түсті институттардың, мемлекеттік емес
ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... әлдеқайда күрделі құрылым орнады.
Осыған орай, ядролық саясатта да жаңа ... ... ... туды.
Себебі, әлемдегі саяси күштердің қайта құрылуының негізгі мәселелерінің
бірі болып жаңа ... ... ... ... ролін анықтау
саналады.
Әскери немесе саяси ... ... ... ... ... алу немесе жасау мүмкіндігі жоғары күйінде қалып отыр. ... ... ... ... ... ... ... қарсы көңіл-күйдің пайда болуы НАТО-ның Югославияға және АҚШ-тың
Иракқа қарсы сияқты іс-қимылдардың құрбаны болудан сақтану сияқты ... ... ... ... ... ие болу және оны алу мен ... қана ... мемлекеттердің ядролық қару жасау ... ... ... ... ... ... ... ие болуда. Бұған 2002-2003
жылдардағы Солтүстік Корея дағдарысына ... ... ... ... бола алады [1].
Бүгінде ядролық қарудың ... ... ... ... ... ... ... үшін қолданылатын әскери күш жолымен
емес, дипломатиялық және экономикалық ... ... ... ... тағы да ... ... ... 2003 жылы КХДР-дің АҚШ
тарапынан қысым болған жағдайда, ... ... ... ... мысал бола алады. Бұл ... ... ... ... 120 ... жетіп, Иракта соғыс жүргізілетіні белгілі ... ... ... ... ... ғаламдық және аймақтық дәредедегі ядролық
қаруландыру ... ... ... ... ... тағы ... байланысты қарастырылады. Мұны қалыптасушы жүйені бағалауда
есепке алуы ... ... ... «бас ... ... ... ал оған тыйым салу
немесе жою аз уақытта ... ... Осы ... ... қару ... әлемдік саясаттың маңызды элементі болары анық. ... ... ... ... ... тұтас жүйесін құрайтын
маңызды құрамдас бөлігі деп санауға негіз бар.
Әр түрлі елдердің ядролық бағдарламасын талдаулар ... ... құру үшін ... ... және ... база, сондай-
ақ, саяси және әскери-техникалық ... ... болу ... ... ... әскери-саяси жүйеде ядролық ... ... ие ... бес ... ... болады: Біріншісіне ресми
ядролық державалар – АҚШ, ... ... ... және ... (ЯҚТК
арқылы 1968 жылы белгіленген).
Екінші топ - ЯҚТК-не мүше емес, бірақ ядролық қаруға ие мемлекеттер –
Үндістан, Пәкістан және ... ... ... ... ... атауға болады.
Үшіншісі - ядролық қаруды жасауға және ... ... ... күші бар, ... ... ... құру мақсатын көздейтін
мемлекеттер: Иран, Ирак, ... және ... ... 2002 жылы АҚШ
президенті олардың ішінен мейлінше ... үш ...... Иран ... ... көрсетіп, оларға «зұлымдық ошағы» деген атау берді ... - ... ... ... ... ... өз территориясында
ядролық қаруға ие болған, бірақ кейін одан бас тартып, 90 жылдары ЯҚТК-не
қосылған мемлекеттер: Алжир, ... ... ... ... ... ЮАР.
Бесінші топқа дамыған индустриалдық базаға ие, 60-70 жылдары ядролық
зерттеулер жүргізген, ал ... ... ... емес ... ретінде ЯҚТК-
не мүше мемлекеттер жатады.
Ядролық көпполярлылық жүйесінің қалыптасу процесінде ... ... ... ие ... бірақ мойындалмаған ядролық мемлекеттердің маңызы
артады деп болжам жасауға болады.
Ядролық көпполярлылықтың басты ... күші ... ... АҚШ ... ... ... ие және болашақта да ең күшті әлемдік орталық болуға
барлық негізге ие. АҚШ өз ... үшін 20 ... ... ... Англия,
Франция, Қытай, Жапонияның т.б. әскери шығынын жұмсайды. 2002 жылы ... ... 343 ... болды. 2003 жылы одан да көп қаржыны құрады.
Вашингтонның ядролық қарудың таралуын ... ... ... ... келсек, 1992 жылы 13 шілдедегі Дж.Буштың мәлімдемесінде АҚШ басқа
мемлеекттермен екіжақты қатынастарында олардың экономикалық ынтымақтастық
жобасын ... ... ... ... ... таратпаудың халықаралық
нормаларын сақтауын есепке алады деп ... [4]. ... ... ядролық қаруды таратпаудың нормаларын бұзғандарға мына
шаралар ... ... ... ... арнайы бақылау
жүргізу, жаппай қырып-жою ... ... және ... ... ... ... ядролық қаруды таратпау саласындағы саясаты негізінен үшінші
топ мемлекеттеріне бағытталған. Соның ішінде, АҚШ-қа қарсы ... ... ... КХДР бөліп көрсетілді.
Сонымен қатар, АҚШ-тың саяси және әскери басшылығының құжаттары мен
нақты шешімдерін ... ... ... ... ... ... болып Ресей саналатыны белгілі.
90 жылдардың бірінші жартысында КСРО құлағаннан кейін Вашингтон ядролық
қаруға бақылаудан айырылу ... ... ... ... өзар ... ... қысқартуға бар күшін салды.
Бір жағынан, АҚШ-пен жау мемлеекттерде жаппай қырып-жою қаруының болуы
әлемнің түрлі аймақтарында ... ... ... ... ... АҚШ ЖҚҚ-ды таратпау саласында Ресеймен әріптестікке мүдделі. ... ... ... ... ... таратпау мәселесін АҚШ ұлттық
қауіпсіздігіне туған басты қауіп ретінде ... ... – бұл ... ... ... пайда болуы АҚШ-тың әлемдік көшбасшылық
ұмтылуына кедергісін келтіруде. Әрі ... ... ... ... шешу ... азайтады.
АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігіне қауіптердің өзгеруі 1998 жылы 1 қазанда
жаңа ведомство – ... ... ... ... (Defense Threat ... [5]. Оның ... Вашингтонның ядролық саясатындағы ядролық қаруды
тартпау мәселесінің маңызы өскенін тағы да дәлелдейді.
Алдағы ширек ғасырда Ресей ... ... ... ... потенциалына сәйкес әлемдік аренада маңызды орынға ие
болары анық. Дегенмен Ресейдің ядролық ... ... ... ... ... айта кеткен жөн. Сонымен қатар, барлық ядролық ... ... ... жаңа мүшелердің ядролық қаруы ... ... ... ... мүмкін [].
Бірақ Үндістан, Ливан, Куба, бұрынғы кеңестік ... ... да ... ... ... ... ... бұрында КСРО-мен суық қарым-қатынаста болған мемлеекттер
Ресейді АҚШ ықпалына қарама-қайшы күш ретінде мойындайтыны маңызды факт.
Халықаралық тұрақтылыққа ... ... етер ... ... жаңа ... ... күш орталығы ретінде қалыптасады.
Еуропа – халықаралық ... ... тағы да бір ... ... ... жүйе құлағаннан кейін 90 жылдардың ... ... жаңа ...... сыртқы саясат пен
қауіпсіздік саясаты ... пен ... ... ... ... ... Бірінші институт Еуропалық Одақты кеңейту
қауіпсіздік мәселесінен айналысатын халақаралық ... (БҰҰ, ... және ... ... ... жасау істерімен
шұғылданады. Екіншісі ЕО қажет болған жағдайда гуманитарлық, құтқару ... ... ... үшін ... және ... емес ... отырып, Еуропадан тыс жерлерде Одақтың іс-әрекеттерін ... ... ... ... ... ... біріккен
Еуропа ядролық көпполярлылықтың күшті орталығына айналуы мүмкін. Еуропалық
интеграция нәтижесінде Еуропалық ... ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізуі мүмкіндігі бар.
Осылайша, қазіргі кезде үш ... ... ... ... атауға
болады: 1) ЕО пен АҚШ арасындағы қарым-қатынастардың жаңа типінің пайда
болуы; 2) ... ... ... ... айналдыратын
демократиялық құндылықтардың бекітілуі; 3) Еуропаның әлемдік держава
ретінде қалыптасуы [6].
Халықаралық қатынастар ... ... ... ... ... ... АҚШ-тан кейін әлемдік державаға айналуға талапкер
мемлекет болып табылады. ... ... 1230 млн. ... халқы, 1980-2000
жылдар арасында экономиканың ... ... 9 ... ... ... ... саяси тұрақтылық дәлел болады. Қытай басшылары
пікірінше, ... ... ... - оның ... ... ... өзінің стратегиялық ядролық күштерін әрі дамытуға бар күшін
салуда.
Қытайдағы ядролық қарудың ең ... ... ... ... ... ... ... кезде ҚХР-да континентаралық ... ... және ... қашықтықтағы баллистикалық зымырандар (160-200 дана)
жасалған. Егер АҚШ ЗҚҚ бағдарламасын бастар болса, ҚХР өз ... ... және ... ... өсіруге тырысады. Қытайдың 2020 жылы ... ... ... бар. Бұл ... ... ... ... АҚШ және Үндістна үшін қиындық туғызады және өз кезегінде
аймақтық және ... ... ... қаруды жасауға жарыстың жаңа
периодын бастайды.
5 топ елдері арасында ұлы державаға айналуға басты үміткер мемлекет ... Ол ... және ... ... ие ... ... әскери стратегиясының бір ... ... өз ... потенциалы жоқ. Бірақ, мамандар пікірінше, Жапония сәйкес саяси
шешім қабылдаса, аз уақыт ішінде ... ... ... құра ... Жапониядағы артық ядролық плутоний мөлшері алаңдаушылық туғызады:
ол 2010 жылға қарай 80-85 тоннаға ... ... ... ... кездегі
Солтүстік Корея ядролық дағдарысы мен Қытай зымырандық-ядролық қаруларының
көбеюі Жапонияның өз ядролық ... ... ... түрткі болуы мүмкін.
Ядролық көпполярлықтың потенциалды орталықтарының келесі тобына мына
мемлекеттер жатады: Үндістан, Пәкістан, Израиль. Әлемде алтыншы болып, ... ... ... ... ... жасады. Ол 1966 жылы ядролық ... ... 1970 жылы ол ... ... ... ... ретінде
танылды. Алайда, Израильдің ядролық қаруға ие екендігі әлі дәлелденген жоқ.
Өз кезегінде Израиль ... және ... ... ... таратпау
саясатының дамуына үлкен ықпал етті. Израиль бүгінде бұл мәселені құпия
түрде ұстайды. ... ... ... ... 1994 жылы ... екі жүзге
дейін боезарядтар жасаған [7].
Израиль ядролық «айқын емес ... әлі де ... ... ... ... ... мен Иран немесе Араб елдері арасындағы қатынастар ... ... ... Әрі ... ... ... Үндістан мен
Пәкістанға қарағанда, дамыған. Сондықтан, қазіргі ... ... ... ала ... болашақта болуы мүмкін ... ... ... ... ... шығармау керек.
Қазіргі заманда және алдағы 10-15 жылда ядролық ... ... ... ядролық держава ретінде қарастыруға барлық
негіз ... жылы ... ... ... ... ... Ол ... өзі бірінші болып ядролық қаруды қолданбайды. Ол тек Үндістанға
қарсы ядролық қару ... ... ғана ... ретінде іске қосылады.
Қазіргі кезде Үндістан дамыған инфрақұрылымға ие, елде 1995 ... 65-90 ... ... ... 400 килограмм плутоний бар.
«Притхви» мен «Агни» баллистикалық зымырандары ... үнді ... ... ... ... ... ... Азиядағы қару жарысына
және аймақтағы жағдайдың тұрақсыздығына әкелу мүмкіндігі зор.
Үндістан ядролық күштеріне ... ... ... ... мен ... айқын анықтама беруге келмейді. Үндістан ядролық
сынақтар өткізгеннен кейін, Пәкістан да 70 ... өз ... ... ... ... 90 ... ... Пәкістан басшылары оның өз ядролық қаруды
шығаруға мүмкіндігі бар екендігін бірақ оны ... бір ... ... ... [8]. ... ... арсеналы 500 килограмм
уранға ие, ал бұл 20-30 ядролық боезарядқа жетерлік мөлшер.
Ядролық қаруды таратпау ... ... ... мен ... ... ... бұл ... аймақтық деңгейде қарастырады, ал
Үндістан болса әлемдік державаға айналу мүддесін көздейді. Пәкістан ядролық
материалдары Үндістаннан саны және ... ... ... ... да, ... ... ... ядролық шабуыл жасауға мүмкіндігі жетеді.
Үндістанның ЗҚҚ құруды жоспарлайтынын есепке алсақ, Пәкістан ядролық
қару негізінен шабуылдық сипатқа ие деп ... ... ... ... Defence Weekly» мәлімдеуі бойынша, Пәкістан басшылары елдің ядролық-
боезарядтарын 60-70-ке жеткізуге ниет білдіруде.
Пәкістан ... ... ... ... ... және ядролық экспортқа
бақылау жасауға қатысты халықаралық келісімдер қатыспайды.
Үшінші топ мемлекеттерінің, соның ішінде, алдымен, Иран және Солтүстік
Кореяның ролін ... ... ... ... ... ... анықтауға осы мемлекеттердегі ядролық қару мен ядролық бағдарламаға
қатысты айқындылықтың ... ... ... 1992, 1995 жылдары жүргізген тексерістері кезінде Ираннан
ядролық қару табылмаса да, Иранның 2015 ... ... ... ... ... ... бар күшін салары анық. 1991 жылы ... «Жау ... ... ие ... ... мемлекеттері де
осындай мүмкіндіктерге ие болуы тиіс», - деп айтты. ... ... ... ең ... ... - ... ... жылдары
Иракпен соғыс Иранның әскери әлсіздігін көрсетті. Иран ... ... мен ... қару жасауға басым көңіл бөлді. Осы кезге дейін Иран
американ әскерінің аймақта ... ... ... ... ... ... ... қарастырса, қазір АҚШ-пен қарым-қатынас бірінші
кезектегі маңызға ие ... ... ... ... ... ... саяси
қорқытудың тиімді құралы ретінде қарастыруы мүмкін.
Осы уақытқа дейін ... ... ... ... қатарына енгізіліп
келсе де, мамандардың көбі оны ... ... ... айналады деп
қарастырған да жоқ. Қазіргі кезде ядролық ... ... ... ... шығуы туралы жариялаған КХДР өзіне әлем назарын аударды. Ирак
кризисі кезінде Солтүстік ... ... ... ... ... ядролық қару саясатындағы мүмкіндіктері ... ... ... ... ... шығарып жіберді. Өз кезегінде
КХДР Иракқа қарағанда, өз айналасындағы елдерге, алдымен, Оңтүстік Кореяға
және Жапонияға көбірек қауіп ... ... ... ... бағасы әр түрлі, тіпті өзара қарама-
қайшы. Тек ... ... ... және ... әскери саладағы
әріптестігі туралы және сондай-ақ, ... ... ... өз ... ... ... ретінде қарастыратыны туралы нақты деректер бар.
Ресей мамандары ... ... ... ... және КХДР оны тез ... ... күмән келтірсе, батыс сарапшылары, керісінше, КХДР-да ... ... бар деп ... ... ... КХДР зымырандар технологиясында ... ... 1998 жылы ... ... ... ... ... сынауды,
қолдануды аймақтағы және әлемдегі саяси мәртебені көтеру, ... ... жою, ... экономикалық жағдайын жақсарту
мақсатында әрі қарай ... ... ... ҰЗҚҚ ... бұл ... әскери-техникалық дамуын шектеп, оны негізінен
аймақтық міндеттерді орындауға бағыт беруі ... Ал ... мен КХР ... өз ... Ресей территориясына бағыттауы мүмкін.
АҚШ-қа қарсы ЖҚҚ қолданған мемлекетке қатысты Американың ол мемлекетті
жойып жібере алатын қабілеттілігіне негізделген американ стратегиясы ... ... ... ... ... Осы ... 2003 жылы АҚШ әкімшілігі
қатаң саясатты емес, КХДР ... ... бас ... жағдайда
берілетін энергетикалық және экономиклық көмек беру мүмкіндігін талқылау
үшін КХДР-мен диалог жасау жолын ... ... ... ... күшін, сондай-ақ, Солтүстік Корея
режимін жойып жіберуге мүмкіндігі жетсе де, ... ... ... ... ... Федерациясы, Қытай, Жапония және Оңтүстік
Корея) бұл мәселені әскери жолмен ... ... ... ... ... ядролық дағдарысын шешуге аталған ... ... ... бұл мәселе әлі де болса толығымен ... ... 10-15 ... ... мемлекеттердің күш орталығы ретінде басқа
мемлекеттерді елестету күрделі болса да, болашақта ... ... ... ... да ... ықпалында қалуға қарсы елдер ядролық
мемлекеттер қатарына қосылуға тырысуы әбден мүмкін. Бүгінгі ... ... ... тұрақсыздығы мен әлсіздігін тағы да дәлелдейді
[10].
1.2 КХДР ядролық бағдарламасының тарихи алғышарттары
КХДР ядролық бағдарламасын екі кезеңге ... ... ... - КХДР ... ... негізгі зерттеулерін
жүргізіп,сәйкес инфрақұрылым құра бастаған 50 жж. ортасынан 70 ... ... ... – 70 жж. ... ... ... ... дейінгі уақыт
аралығы. Аталмыш кезең КХДР-дың негізінен өз ... ... ... ... ... осы ... КХДР елдегі
энергетикалық дағдарысты шешу үшін шетелден көмек алуға тырысты.
1947-1950 жж. КСРО ... ... ... ... ... 26 млн. ... уран қоры табылған, ал оның 4 млн. тонасы
өнеркәсіптік өңдеуге жарамды. Кеніштер құрылысы басталып, КСРО өз ... 9 мың ... ... ... алған болатын. Корей соғысы
аяқталғаннан ... ... КХДР ... саланы зерттеуге ғылыми-
техникалық мамандар дайындауды ... ... ол үшін 1956 жж. ... ... дайындау туралы келісімге келді.Олар МИФИ, Бауман атындағы МВТУ,
МЭИ-де оқып, Дубнадағы Біріккен ядролық зерттеулер институтында ... ... ... 90 жж. ... ... ... үш жүзге жуық корей
мамандары дайындалған. ... ... ... ... және ... институттары ашылған болатын. 1953 ж КСРО-мен ... ... ... ... қол ... ... ... солтүстігінен 80 км жерде) ядролық зерттеулер орталығының
құрылысы басталып, ол 1965 жылы ... КСРО ... жылу ... ... ... зерттеу реакторын қондырған болатын, Солтүстік Корея оны ... ... жылу ... 8 ... ... 1991жылға дейін реактор
үшін жанар-жағармай КСРО-дан тасылды.Сонымен қатар, КСРО радиоактивті
изотоп пен ... вт, 10 %-ке ... уран ... ... ... 7 ... мен 9 блоктан тұратын радиохимиялық лабороториямен ... жж. КХДР ... ... циклын ашу мақсатында белсенді зерттеулер
жүргізіп, корей ... Ким Ир Сен ... ... қару ... ... ... жылы КХДР Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік
(МАГАТЭ) құрамына қосылады, ... ... ... ... ... ... ... ашу бойынша ашық материалдарға қол
жеткізеді.Осы жылы КХДР ... қару ... үшін ... ... ... 1977 жылы ... ... ядролық қару сынағына қатысады.
1977 жылы КХДР МАГАТЭ-мен тағы да ... ... ... ... ... ИРТ реакторы мен критсборк енгізілді.
1980 жылдан бастап Ненбенде ірі құрылыстың екінші кезегі басталып,
КХДР өзінің ... 5 ... ... мен жылу ... ... өздігінен қамтамасыз етуді қолға алды. 1985 жылдан бастап ... Мвт ... ... мен ... 200 Мвт электр реакторының құрылысы
басталған болатын.
Осы жылы КХДР Ядролық ... ... ... ... қол ... бұл ... Пхеньянға АЭС –тың 4 блогының (ВВЭР-440) құрылысына
көмек көрсетуі үшін қойған шарты ... ... ... 1991 ... ... жұмыс үшін қаржы төлеуге бас тартқанға ... ... ... ... аралығында КХДР мен МАГАТЭ арасында барлық ... ... ... келу ... ... ... бұл келісімге қол қою үшін саяси шарттарды, соның ішінде
Солтүстік-Оңтүстік қарым – қатынастарын жақсарту шартын қойды. ... 1992 жылы 30 ... ғана ... ... таратпау келісім-шарты
бойынша КХДР мен МАГАТЭ арасында ядролық қауіпсіздік кепілдігі ... қол ... Ал 1992 жылы 9 ... КХДР ... халық жиналысы
бұл келісімді күшіне енгізді.10 көкекте КХДР-ға МАГАТЭ тарапынан техникалық
көмек ... ... ... құрастырылған ядролық жеделдеткіш енгізілді.
Бұл КХДР-ға АҚШ пен Оңтүстік Корея тарапынан жасалған күшті ... ... ... ... ... ... ... Кореядағы ИРТ
зерттеу реакторы, 5 Мвт реакторы, ядролық жағармайды сақтау орындары және
ядролық ... ... ... тоқтатылды.КХДР-дың өз иелігіндегі
ядролық материалдар туралы мәлімдемесіне сәйкес, онда 1989 жылы 5 ... ... ... ... жанар-жағармай қондырғыларын қайта өңдеу
кезінде алынған 100-300 г плутоний бар екендігі белгілі ... бұл ... мен ... радиоактивті қалдықтар ... ... ... ... бар екендігін анықтады,
өйткені бұл зерттеулер ... ол ... ... бар болуы
мүмкіндігін куәландырған еді. ... ... ... ... емес
болып табылатын екі объектке арнайы бақылау орнатуға қойылған ... ... КХДР 1993 жылы 12 ... ... ... ... Осыған
байланысты, Ресей Солтүстік Кореямен ядролық саладағы ... ... ... ... реакторлы АЭС құрылысын тоқтатты.
БҰҰ ҚК 1993 жылы 11 мамырдағы Пхеньянның ЯҚТК- не қайта қосылуына
және МАГАТЭ-мен ынтымақтастыққа ... ... КХДР ... оның ... ... және егемендігіне қол сұғу деп бағаланды. Осы жылдың
маусымында Солтүстік Корея АҚШ оның ішкі ... ... және күш ... ... төндірмеу туралы міндеттемелерін алғаннан кейін ЯҚТК-нен ... ... ... ... мәлімдеді [13]. ... ... одан әрі ... үшін ... ... ... шешу және ... қатынасты жақсарту шартын қойды. КХДР ... ... ... ... ... ... ... Басшылығы кеңесі бірқатар жобаларды ... ... ... көмек көрсетуді тоқтатуды ұйғарды. Осы шешімге
орай, КХДР
1994 жылы 13 маусымда Агенттіктің бақылауынан бас тартатынын ... ... ... [14].
Бұл кезде мәселенің ушығуына байланысты Б.Клинтон басқарған американ
әкімшілігі КХДР ядролық нысандарын жою үшін әскери күш қолдану ... ... ... мәселені одан әрі күрделендірмеу
мақсатында 1994 жылы 13 ... ... КХДР мен АҚШ ... ... ... ... шешу туралы келісім өтті, ол бойынша Пхеньянның
бүкіл ядролық бағдарламасын тоқтату,
КХДР- ды жеңілсутек реакторлы АЭС ... ... ... ... ең ... ... ... мен жасалған келісімі бойынша алған
міндеттемелерін ... ... ... үшін АҚШ ... ... ... жұмсау үшін жыл сайын 500 мың тонна
мазутпен ... ... ... ... 1995жылы наурызында АҚШ, Корея Респуликасы және
Жапония өкілдері қатысқан келісім нәтижесінде ... ... АЭС ... ... ... ... даму ... халықаралық
консорциумы (КЕДО) құрылды, оған ... ЕО да ... ... ... ... ... оның қалдықтарынанядролық қару үшін
керекті материалдар жасау мүмкін емес. 1997 жылдың тамызынан АЭС құрылысы
Синпхода ... ол 2008 жылы ... ... деп ... келісім бойынша алған міндеттерін аса мұқиат орындамады. Негізгі
қаржыны Оңтүстік ... ... де, ... ... орынға ие болған АҚШ АЭС
құрылысын салуға асықпады.Ол Пхеньянмен келісілген құрылыс ... ... ... Өз ... АҚШ- ты ... ... үшін
кінәлаған КХДР әлі де болса, ядролық қару жасау ниетінен арылмаған ... ... ... арасында Солтүстік Кореяда ядролық қару бар ма, жоқ
па деген мәселе тұрды. Егер АҚШ ... да ... ... ... ... заряд
пен олардың бірнешеуін жасауға ... уран бар ... ... ... ... ... ... ядролық державалар қатарына қоспады.
Ал, 1998 жылы 31 тамызда КХДР ... көп ... ... іске ... ... ... өтіп, Тынық ммұхитына барып құлайды.Осылайша корейлер
кез-келген жапон аралына шабуыл жасай алатыны белгілі ... ... 17 ... АҚШ пен КХДР ... ... ... алғашқы раунды басталды. Бұл келіссөзде Солтүстік Кореяда
жерасты ядролық ... ... ... ма ... ... қаралды, сондай-
ақ, АҚШ тарапы атом энергиясы бойынша ... ... ... ... жауап ретінде 1999 ... 27 ... мен 16 ... болған келіссөзде тұтыну тауарларымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... болмайтынын білдірді. Осы
жылдың мамырында американ ... ... ... ... ... ... ... дәлелдейтін еш нәрсе таппады.
Осыған орай, 28 мамырда Пентагон басшысы ... ... ... ... туралы ұсынысын білдірді. Пентагонның бұл қадамына сәйкес КХДР
осы 1999 жылдың 13 ... алыс ... ... ... жұмыстарын
келіссөздер аяқталғанға дейін тоқтатуға міндеттелді.Ал АҚШ ... 1953 жылы ... ... ... ... санкцияны
жеңілдетуге келісім берді. Сонымен қатар, 1999 жылдың желтоқсанында ... ... ... КНДР- де 4,6 млрд долларды құрайтын екі АЭС
–ті салу келісім-шартын жасады ... бұл ... ... ... ... ... жүзеге аспады. 2000 жылдың шілдесіндегі КХДР мәлімдемесі ... уәде ... АЭС ... салынбауына байланысты электр
энергиясының жетіспеушілігінен туған ... АҚШ ... ... ядролық бағдарламасын қайта қалпына ... ... ... Солтүстік Корея егер де Вашингтон қарым- қатынасты
қалпына келтіруге бағытталған ... не ... ... ... ... жүргізуді қайта қарастыратынын мәлімдеді
[17].
Осылайша КХДР ... ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болды. 2001 жылы шілдеде АҚШ
мемлекеттік департаменті Солтүстік Кореяда алыс ... ... ... жүргізілуде және Тайпдонг – 1 зымыраны сынақтан өтті
деп мәлімдеді. Сондай-ақ, осы жылдың ... АҚШ- тың жаңа ... Буш КХДР мен Ирак егер ... ... қаруын дайындап және
көршілес мемлекеттерге террорлық іс-әрекеттер жасайтын болса, олар «жауапқа
тартылады» деп мәлімдеді. Ал 2002 ... 29 ... Буш ... Ирак ... ... ... жатқызды.
2002 жылдың 6 сәуірінде КХДР АҚШ және Оңтүстік ... ... ... берді. 14 тамыздан бастап Оңтүстік Корея мен Солтүстік
Корея бейресми ... ... ... ... қатынасты
жақындатуға баяу бағыт алды.
КХДР-ге сапармен келген АҚШ өкілі ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын (уран байытуды) жүзеге асырып
отырғанын мойындады. ... ... ... ... ... ... КХДР мен АҚШ арасындағы өзара шабуыл жасамау келісім – шартымен
сәйкестендіретінін білдірді ... ... 2 ... ... ... ... (БК)
мақұлдаған резолюциясы КХДР-ң ядролық бағдарламаны жүзеге асыруы ... ... ... ... ЯҚТК және ... ... ... бұзды деп жариялады және Пхеньянның ядролық қару
құқығы туралы ашық ... ... ... ... Корея 1994 жылы АҚШ пен КХДР арасындағы
келісім нәтижесінде тоқтатылған өз ядролық бағдарламасы жаңартатынын
мәлімдеді, бұл ... ... ... дағдарыстың» басталуына түрткі
болды.
Пхеньян бұл шешімін АҚШ-тың аталмыш келісім бойынша АЭС салуға және
ЖЭС-ке мазут ... ... ... ... ... ... ошағының» қатарына кіргізгенімен байланыстырды.
2002 жылдың аяғында АҚШ-тың КХДР-ге жанар-жағармай ... ... ... ... ... ... одан әрі
шиеленістірді. Оның үстіне, көп ұзамай КЕДО халықаралық ... ... ... ... құрылысы жұмыстарын тоқтатты.
Бұған жауап ретінде КХДР өзінің барлық ... ... ... ... ... алып тастап, Агенттіктің бақылаушыларын елден
шығуды ұсынды [20].
2003 жылдың 6 ... ... ... ... ... тыс
сессиясы бірауыздан қабылдаған резолюциясы КХДР-ды ... ... ... ... бойынша құрал-жабдықтың
қызметін қалпына келтіру және МАГАТЭ-ның ... ... ... ... ... ... бейбіт шешу қажеттігін атап
көрсетті.
9-13 қаңтарда Нью-Мексико штатының губернаторы У. Ричардсон мен ... КХДР ... ... Хан Сон Ера ... бейресми кездесу
өтіп, мұнда ... ... ... ... ... алтыжақты
келіссөздер арқылы талқылауға дайын еместігі байқалды.
Ал, 10 қаңтарда Пхеньян БҰҰ ҚК төрағасына және ЯҚТК–не ... жылы 11 ... ... Келісімнен шығу процедурасын ... бас ... ... Оған ... - АҚШ ... ... «күшті қаскөй саясат мен ... ... ... ... ... ... Солтүстік Корея 2003 жылдың 11 қаңтарынан
бастап өзін ЯҚТК мен ... ... ... ... ... тәуелсіз деп санайтынын жариялады. 12 ақпанда МАГАТЭ-ның
Басшылар кеңесі (БК) көпшілік ... ... ... ... туралы Агенттікпен келісім шарттарын орындамауы жайында
БҰҰ ҚК- не баяндама жолдауға резолюция ... ... ... ... ... ... ... жанармайы бар 8000
стерженді қайта өңдеу жұмыстары аяқталуға жақындығы туралы 18 ... ... ... ... көлемде қарулық плутоний бар
екендігін білдіруі [21].
Бұл мәселе Корей түбегімен көршілес ... ... ... жаңа ядролық державаның пайда болуы ешкімге тиімді емес
еді. ... бұл ... ... қару ... мүмкіндігі бар, бірақ ядролық
қаруды таратпау режиміне сәйкес бұл істі жүзеге асырмай отырған мемлекеттер
үшін «үлгі» болуы мүмкін еді.
Пхеньян мен ... ... ... ... жасауы кезінде бұл
аймақта біршама ықпалға ие ... ... ... ... Корея, Жапония
оларды келіссөздер жүргізуге үгіттеді. КХДР мен АҚШ бұл ... ... ... ... ... АҚШ, Қытай, Ресей және Оңтүстік Корея
қатысуымен болатын алтыжақты келіссөздерге келіп ... ... ... раунды 2003 жылдың 27-29 тамызында
Пекинде болып өтті. Бұл келіссөз сәтсіз аяқталуының себебі АҚШ пен ... ... ... ... ... Вашингтон КХДР талап еткен
жазбаша кепілдіктер тек Пхеньян алдымен өз ядролық ... ... ... ғана ... ... деген пікірді ұстанды. Өз кезегінде
Солтүстік Корея да бірінші болып АҚШ талабын орындағысы келмеді.
Алтыжақты келіссөзден кейінгі ... ... ... ... ... мен ... ... келісулері мен ұсыныстары және
оған қарсылықтарға толы өтті. 2003 жылдың қазанында Пхеньянда ... Ким Чен Ир ... ... ... ... ... ... берді. 5 қарашада АҚШ КХДР- мен 1950-1953 жылғы
Корей соғысы аяқталуы кезінде қол ... ... ... ... басатын жаңа көпжақты бейбіт келісім жасауды ұсынды. Вашингтоннның
басты талабы- Пхеньянның ядролық ... ... ... және
баллистикалық зымырандарға қатысты кепілдік беруі. Ал, бұған жауап ретінде,
16 қарашада Солтүстік ... ... ... егер АҚШ ... ... ... ... зерттеулерін одан әрі жалғастырмайтынын
жариялады. ... ... КЕДО ... ... ... ... реактор құрылысын бір жылға тоқтатты [21].
ІІ тарау. КХДР ядролық дағдарысын ... ... ... ... КХДР ... ... соғыстың аяқталғанына біраз уақыт өтсе де, Корей түбегі
оның заңдарымен өмір ... ... жоқ. ... ... ... ... АҚШ, Жапония, Оңтүстік Корея, Ресей, сонымен қатар, Қытайда
(ОША-5) нарықтық-демократиялық және плюралистік жолмен даму ... ... ... ұлтшылдық, коммунизм жүйесінде ... ... ... ... болады: Біріншіден, Солтүстік Кореяның бұрынғы
одақтастарының ... да ... мен ... ... себептермен
КХДР-ға қолдау көрсетпейді [22].
Екіншіден, саясаткерлер ресми мойындамаса да, Солтүстік Корей режимінің
тарихи болашағы жоқ, ал оның қашан құлайтынын тек ... ... тағы да ... ... да, ... Корея мен Оңтүстік
Кореяның қосылуы тек КХДР-ды Оңтүстік Кореяның басып алуымен және Солтүстік
Кореяның Корея ... ... мен ... ... ... арқылы жүргізілетіні анық.
Ресей мен Қытай қазір КХДР-дің әскери одақтастары болып табылмайды және
соғыс болған ... ... ... ... ... көмек көрсетпейтін
болады. Мәскеудің қазір Пхеньянмен ... ... ... жоқ. ... ... ... ... да, сонымен қатар, 1953 жылы Бітім туралы
келісімге қол қойған болса да (БҰҰ атынан - ... мен ... ... жағдайы туса, КХДР-ға әскери көмек көрсетпейтін ыңғайын
білдірді. Себебі бұл ... ... ... ... ... ... және саяси тұрақтылығының күйзеліске ұшырауына
әкеп соқтыруы ... ... ... ... ... Кеңес Одағының көмегі тоқталғаннан
кейін Солтүстік Корея терең жүйелік дағдарысқа тап болды. Әміршіл экономика
ресурстық жоқшылықтарға күші жетпей, егістің ... және ... ... ... ... Бұл ... ... шығармау үшін
Солтүстік Корея басшылығы сырттан төнетін қауіп туралы үгіт-насихатын
күшейту үстінде.
Солтүстік ... ... ... ... және Қытай үлгісі бойынша
экономика мен мемлекеттің сыртқы ашықтығы бағытын ... ... бұл ... ... ... ... саяси өзгерістер әскерилер мен Ким Чен ... өзі ... ... Комитеті билігінің ролінің күшеюіне әкелді.
Партиялық элитаның ролі бұрынғыға қарағанда әлсіреді – ... ... ... бері ... жоқ. ... тәжірибеде жоғарғы Солтүстік
Корея басшылығына қолы жететін әлеуметтік топтардың беделі артып отыр.
Нарықтық реформалар КХДР-да жүргізілмейді және ол ел ... да жоқ. ... ... КХДР ... ... ... ... – елдің қорғаныс қабілетін арттыру болып табылады.
Әскер мен әскери-өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... қолданылады.
КХДР-дың ядролық және зымыран ... АТМ ... ... ... ... ... ... бірі. Солтүстік Корея бұл
аймақтың елдері арасында ... бірі ... ... ... ... бастады. 1960 жылы КХДР КСРО-дан қашықтығы 50-70 км ... ... ... ... алды ... өзінде ғылыми техникалық қоры болмағандықтан, Қытаймен тығыз
әріптестік жүргізуге ... 90 ... ... жартысында Солтүстік
Корея ғалымдары 600 км қашықтықты ... ... ... ... қатысты.
1980 жылы Мысырдан 8К14 (Scud-B) зымыранымен қоса, үш зымыран ... ... 1984 жылы ... рет ... ... шығарған
Scud-B зымыраны сынақтан өткізілді, ал бір жылдан кейін ол қарулы
күштер қатарында ... ... үшін ... ... ... түрткі болған бір
жағдай – ол Иран-Ирак соғысынан кейін Иранның Солтүстік Кореяға 100 ... ... ... Иран ... ... ... ... БЗ-нің
сынықтарын бергеннен кейін, КХДР 1989 жылы жаңартылған зымыран Scud-C жасап
шығарып, ол зымыран 1990 жылы сынақтан өткізілді.
Солтүстік ... өз ... ... ... ... жылдары
бастады, бұл бағдарламаның мақсаты – орташа қашықтықтағы баллистикалық
зымырандарды шығару. Бұл «Нодон - 1» атты ... ... Иран мен ... ... болатын. Ол мемлекеттер Батыс елдерінен керекті материалдар мен
техникалық құралдар алып ... ... -1 ... - нің ... ... ... ... 1993 жылы Тайпобенг
полигонында өтті.
«НОДОН -1 ОҚБЗ» - нің ең ... ... ... км, ...... км болып табылады және ол Scud зымыранының технологиясының негізінде
жасалған. ... -1 ... ... мүмкіндігі Ресей Қиыр Шығысын
(Хабаровск, Комсомольск – на – Амуре, Чита), Шығыс ... ... ... Жапония территориясына залал тигізуге жетеді.
Солтүстік Корея әскери ... Scud-В, Scud-С және ... ... ... үш жеке ... ... құрылған. КХДР-дың
зымыран өнеркәсібіне қарастыра отырып, Солтүстік Корея ... ... жоқ деп баға ... ... ... КХДР алыс ... (2000 км-ден жоғары) БЗ құруды
алға қойған.
Екісатылы «НОДОН -2 ОҚБЗ» құрылысының алғашқы сатыыс ретінде ... ... ал ... ... ретінде Scud-С зымыраны қолданылды. Бұл зымыран
21-22 тонна массаға ие, ал қашықтығы ... км ... ... ... ... ... аралдарын қоса), Қытай, Монголия, Ресей
(Красноярскіге дейінгі ... ... ... ... ... ... ... - 1» атты үшсатылы қатты жанар-жағармайлы
зымыран двигателі ... Бұл ... ... – 24 тонна, ұшу
қашықтығы 3200 км, ату дәлдігі – 3700-3800 км.
Бұл зымыран Жапония, Қытай, Монголия, Үндістан, ... ... ... ... ... ... ... тіпті Аляскаға да зардабын тигізе
алады.
Бұл «НОДОН -2 ОҚБЗ» мен оның үшсатылы «Тэпходон - 1» ... ... ... ... жылдарға жоспарланған болатын, алайда
бүгінге дейін олардың бір ғана сынағы ... ... ... алыс ... ... зымырандар
жасауын уақытша тоқтатуы Солтүстік Корея ... ... ... ... қазір ең алдымен сапалы ғалымдар мен
инженерлер жетіспеушілігін сезуде [24].
Сондықтан, Солтүстік Кореяның ... ... ... оның ... ... ... түрде өткізгені анық.
2.2 АҚШ, Жапония жәнеКорея Республикасы
Вашингтон қазіргі кезде өзінің КХДР-мен жасаған ... ... ... ... ... ... тірейді:
1) КХДР-да жеңіл су екі реакторын салу үшін Корей түбегінде ... ... ... уәде ... Ол ... бірі іске ... ... жыл сайын өтемақы ретінде
500 мың тонна сұйық ... ... ... үшін ... ... ... Ненбендегі нысандар мен газографитті
реакторларын ... және ... 50 МВТ, 200 МВТ ... ... ... ... мүше ... қалып, Оңтүстік пен Солтүстік
Кореяның 1981 жылы ... ... ... ... азат ... ... ... өзін келісім бойынша міндеттерін орындады деп ... ... мен ... ... КЕДО АЭС құрылысын сегіз жылға
созып, оған тек 2002 жылы ғана ... ... Ал сол ... ... Билл ... Ким Чен Ирге ... егер КЕДО АЭС-ті салуға
мүмкіндігі болмаса, АҚШ өзі ... ... ... ... болатын
[25].
Бірақ АҚШ тарпы әуел бастан екіжақты келісім міндеттерін орындауды
жоспарлаған ... жылы ... ... ... қол ... кейін ешкім АҚШ КХДР-да
АЭС салады деп ойлаған да жоқ еді, одан үш ай өткен соң Ким Чен Ир ... (1994 жылы 8 ... АҚШ ... ... ... арада құлайдыдеп
сенімді болды.
Сонымен қатар, қазір АҚШ екіжақты келісімде ядролық қаруды таратпаудан
басқа, ... ... ... ... ... және ... қалпына келтіруге күш салу туралы саяси ... ... ... ешбірі де жүзеге асырылмады да, АҚШ - КХДР қатынастары
шиеленісті. Клинтон кезінде АҚШ ... ... ... ... ... да, ... жақсартуға бағытталған болатын. Оған
мысал жоғары көрсетілген 1994 ... ... ... мен КЕДО ... ... АҚШ ... мен республикандықтар арасындағы
келіспеушіліктерге қарамастан, КХДР-мен қарым-қатынасты ... ... ... ... ... ... ... процесін жаңартты.
Ақ үйге республикандықтар әкімшілігінің келуімен американ тарабы
радикалды сипатқа ие ... АҚШ ... ... ... ... ол ... бейбітшілік пен қауіпсіздікке қауіп төндіреді деп
жариялады. Бұл жерде Буш Ким Чен Ир ... ... ол ... ... мен
Ирактағы жеңістерінен кейін, амалсыз америка шарттарын қабылдады ... ... ... американың алған міндеттемелері КХДР үшін екіжақты келісімдердің
басты құндылығы болып ... ... КХДР ... елдерге экспорттық
бақылау туралы американ заңдарына сәйкес, ... АЭС салу ... ... ... бұл оқығаның (мәселенің) шиеленісуі кенеттен ... ... 2000 ... ... ... ... АҚШ қалай КХДР-мен келісім міндеттемелерінен құтылады дегенді
ойлаумен болды (КХДР-ға бар кінәны ... Олар тым ... ... қайта қарастырып, КХДР-ға қосымша шарттар қоймақ болды.
1998 жылы республикандықтар дайындалған декретте КХДР-да АЭС орнына ЖЭС
салу, КХДР-дің ... және ... ... ... жасаудан бас
тартуына қарапайым қарулы күштерді қысқартуына қол ... адам ... ... ... ... ... ... орнатуы керек еді.
КХДР бас тартқан жағдайда, теңіз блокадасын енгізу мен бұл елге ... беру ... де ... ... ... жанармай жеткізуді тоқтатудың ресми негіздемесі КХДР-дың Екі
Корея да плутонийді өңдеу мен уран ... бас ... ... ... ядролық қарудан босату декларациясын орындау туралы уәдесін КХДР-
дың бұзуы болып табылады.
АҚШ-тың бұл позициясының ... бар ... онда 1993 ... ... ... ... ... ережелерін сақтаудың
осындай негіздемеге ие болып шығады. ... «күш ... ... ... АҚШ пен КХДР ... ... және «ішкі істерге
араласпауға» міндеттелді және «теңдік пен ... ... ... ... ... ... ... Пхеньянмен екі жыл бойы
диалогты тоқтату, КХДР тарапына қауіп төндіру және оның басшыларын ... ... АҚШ – КХДР ... қарама-қайшы. АҚШ КХДР-дың ұлттық
энергетикалық атом бағдарламасын ... ... ... ... атом ... тоқтатуды АЭС
салумен және жанар-жағармаймен қамтамасыз етумен жүзеге асырмақ болды.
АҚШ - Пхеньянның «әлем қауымдастығынан» мұндай көмек ... ... ... ... КХДР-дың АҚШ-тан келісім шарт бойынша алатын қаржысын талап
ету бопсалау болып табылмайды.
КХДР-ға тағылған кінәлардың бірі оның ... ... ... табылады. Осы жержде айтылған жәйт, ЯҚТК-ның 10 бабына сәйкес, егер
мемлекетке қауіп төнсе, ол ... ... ... үшін ... келісім шарттан шығуға құқығы бар. Солтүстік Корея ... ... кез ... ... ЯҚТК-ден шығуы ол үшін
жақсы еместігі сөзсіз. Бірақ КХДР-дың жасаған қадамы халықаралық жағдайды
ушықтырса да, ол ... ... ... жоқ. Мұны МАГАТЭ-ның бас
директоры М.Эль Барадей де мойындап, осы бапқа өзгерістер ... ... ... үшін ... ... осы ... итермелегендер де
жауапкершілік тартуы керек. АҚШ ... ... ... беру үшін ... қатарына қосқан кезде, ол бірқатар ЯҚТК-ні құрайтын бірқатар
халықаралық келісімдерде көрсетілген ядролық қаруға ие мемлекеттің ... жоқ ... бұл ... ... төндірмеуге міндеттемесін бұзғаны
белгілі. Осы себепті екі тарап та – АҚШ та, КХДР да ... ... ... ... ... ... АҚШ – КХДР келісімін ереже
бұзушылығы КХДР-ға қарағанда көбірек. Дегенмен, ... ... ... ... ... КХДР-мен қарсылыққа байланысты саясатын
өзгерту үстінде. Мысалы, АҚШ Оңтүстік Корея президенті Но Му Нёнге АҚШ ... деп өз ... ... деп мәлімдеді. Бұрында Вашингтон ... ... ... линиядан әкететін жариялаған еді, ал бұл КХДР-
ға қарсы әскери ... ... ... білдіретін еді.
Егер бұрында АҚШ «Ким Чен Ирді күшейтпес үшін» Солтүстік Кореяға қандай
да бір кепілдіктер беруге бас ... ... ... АҚШ ... ... ... кепілдік беруіне ұсыныс жасады.
Жағдайдың бұлай өзгеруі мыналарға байланысты: АҚШ-тың Ауғанстан мен
Ирактағы сәтсіздіктері, көптеген ... ... ... ... АҚШ-тың
АТР-дағы одақтастары Жапония және ... ... ... ... АҚШ ... ... ... оңай жеңеді деп сенімі жоқ, әрі
оларға онсыз да үш ... ... ... ... тура ... ... ... Корей ядролық дағдарысын әскери жолмен ... ... ... ... Буш ... ... әр ... орынға геосаяси мүдде, яғни АҚШ-тың Корей түбегінде және
Жапонияда өз позициясын күшейттіріп, сонымен ... 1961 ... ... ... ... ... ала отырып, ҚХР-мен қарым-қатынастағы қарама-
қайшылықтың алдын алуға деген мүддесі қойылады.
Екінші орынға ол ядролық аймақтың Жапония, Оңтүстік Корея мен Тайваньға
қарай кеңеюіне жол ... ... ... Ең ... ... Ким Чен ... күшеюіне және екі Кореяның жақындасуына жол бермеу. Сондай-ақ,
жоғарыда аталғандай ... ... ... ... ... қару ... бар ... өз ядролық бағдарламасын жасауға ... үлгі ... ... ... ... ... ... ядролық технология мен
компоненттерді беру ... ... де жоқ ... ... Солтүстік Корея ядролық бағдарламасын тоқтату үшін Вашингтон ... ... ... ... ... және ... санкцияларды жоюы
мүмкін. КХДР егемендігін мойындаудың себебі АҚШ Оңтүстік және ... ... ... ... бұл ... ... мүдделері
үшін жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін.
КСРО құлағаннан кейін және Шығыс Еуропа елдері социализмнен ... соң, ... ... ... ... тез ... ... деген
сенімде болды. АҚШ-тың әскери-саяси басшылығымен ... ... ... ... ... алуы американдықтар үшін АҚШ-пен әскери
салада болмаса, саяси-экономикалық жағынан ... ... ... ... тоғысуында орналасқан Азияның геогрфиялық жағынан ерекше ауданына
бақылау орнатуға мүмкіндік береді.
Ал аймақтағы экономикалық және ... ... ... Корей
түбегіндегі қауіпсіздіктің күшеюі ... ... ... қауіп
төндіріп, оның геосаяси мүдделеріне қарама-қайшы.
Осы себепті Вашингтон аштық ... ... ... ... ... және ... ... Солтүстік Корея әлемнің ең басты қаупіне
айналуда деп әлемді сендіргісі ... ... ... ... ... етуі 90 ... басы мен қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... ... көтереді. Оңтүстік Кореядан американдық әскердің
шығарылуы Жапониямен Корей республикасымен әскери альянсына ... ... ... барлық стратегиясына үлкен нұқсан келтіреді. Сонымен қатар,
екі Кореяның қосылуы АҚШ-тың ұлттық зымырандарға қарсы ... ... ... ... ... ... Корей зымыраны қаупі»
жоғалса, ол АҚШ-тың ЗҚҚ-сы арқылы Қытай мен Ресейдің ... ... ... ... ... еді. Сол ... АҚШ үшін
түбектегі белгілі бір қысымды ұстау.
Шығыс Азия ... ... ... жылдағы экономикалық дамуы аймақтағы
саяси жағдайды өзгертіп, ондағы көшбасшы елдерге жаңа ... ... Жаңа ... басында Жапония үшін өзінің әлемдік экономикадағы ролін
одан әрі дамыту орнына, саяси ... ... ... ... АТР
аймағындағы жеткіліксіз саяси ықпал Жапонияның геосаяси жағдайына теріс
әсер етуде. Жапония өзіне ... ... ... ... ... ие Ресейдің, аймақта Жапония орнын басуға жақын ... ... даму ... ... Кореяның «ортасында қалып отыр». Ал КХДР-
мен Жапонияның дипломатиялық қатынастары да жоқ.
Токио пікірінше, КХДР-дің ... ... ... ... ... қауіп төндіруде және Солтүстік Кореямен қарым-қатынас
Жапонияның сыртқы саясатының ең өткір мәселесі. КХДР ... ... ... ... ... кезіндегі келтірілген зияндардың орнын
толтыруды талап етеді. Ал ... ... ... ... байланысты,
оларды Отанына қайтаруды талап етуін ... Екі ел де ... ... бас ... ... ... ... премьерлікке келгеннен соң, оның сыртқы саясат
мақсаттарына жету уәдесін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... келтіруде.
2002 жылы қыркүйекте екі мемлекеттің премьер-министрлерінің алғашқы
кездесуі өтіп, Пхеньян декларациясы қабылданған болатын. Коидзуми ... ... ... ... көмек және 400 мың тонна тұтыну тауарларымен
қамтамасыз ететінін мәлімдеді ... ... ... бас тартса).
Жапония Солтүстік Кореяға географиялық жақындығынан ядролық ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың үлкен
ықпалы барын жасыруға болмайды. ... ... ... ... ... ... ... жалғастыру және Жапон территориясының
суларындағы КХДР кемелерінің барлаушылық қызметтеріне шектеу қою мәселесін
көтеруде. Сондай-ақ, ... ... ... ... қару ... бар
екендігіне көз жеткізу үшін КХДР территориясына халықаралық бақылаушыларды
кіргізуге де ұсыныс ... ... КХДР ... ... ... қару ... әкелу
мүмкіндігімен, сондай-ақ Жапонияның бұл мәселеге реакциясымен байланысты
қауіптер бар. Әзірге Жапон ... ... ... ... ... ... сылтау ретінде Жапония өз әскери күштерін арттыруы
әбден ... ... ... ... ... КХДР-Жапония қарым-
қатынастардың жақсартудың басты факторы, бірақ бұл ... ... ... ... анық. Токио-Пхеньян қатынастары осы себепті «алтыжақты»
келіссөздерге көп тәуелді, бірақ Жапония бұл келіссөздерде тәуелсіз ... ... екі жақ үшін де ... ... ... ... позициясы үш элементке ие:
Біріншіден, КХДР ядролық стерженьдердің ... ... ... ... және ... ... қабылдауы тиіс.
Екіншіден, КХДР баллисттік зымырандарды жасаудан, санықтан өткізуден
бас тартып, экспортын тоқтатуы тиіс, ал ... ... ... да бас ... керек.
Үшіншіден, КХДР «Жапон азаматтарының ұрлануы» мәселесін толықтай шешуі
керек.
Пхеньян осы талаптарды қанағаттандырғанда ғана, Токио Солтүстік Кореяға
гуманитарлық және ... ... ... ... ... алдымен, ауыр
мазутпен қамтамасыз етеді, кейіннен ЖЭС жабдықтауға көмекетеседі. Екіжақты
қатынастар қалпына ... ... ... ... ... ... алатынын
білдірді.
КХДР жоғарыда көрсетілген талаптарды орындаған жағдайда ғана, оған
қауіпсіздік кепілдігін беру ... ... ... ... ... тек ... ... шешу негізінде ғана беру
қанағаттандырылмайды, себебі ол, сонымен қатар, КХДР-дің зымыран ... ... ... да ... ... ... АҚШ-қа КХДР-мен өзара шабуыл жасамау келісіміне келуге де
қауіпсіздік кепілдігін ... де ... ... ... бұл кепілдіктерді
Пхеньян тек АҚШ-тан ғана күтеді, бұл мәселе Жапонияның өзіне жанама ... ... ... ... жасау мүмкіндіктерінен айырылған: заңи жағынан
– Конституцияның әйгілі ... ... ... ... ... ... ... – қазіргі заманғы зымырандар қаруы болмауымен.
Токио қарым-қатынастарды жақсартуға асығыстық қажет емес, ... тек ... ... ғана ... әсер ... деп санайды.
Егер бұрында Токио «Жапон азаматтарының ұрлануы» мәселесін шешуде
келіссөздің басқа қатысушылардың ... ... ... ... бұл
мәселені екіжақты шешу дұрыс деп санағанға ұқсайды. Осыған байланысты 2004
жыл мамырда Д.Коидзуми Пхеньянға екінші сапарын ... бұл ... ... ... болса да, екі мемлекеттің жақындасу деңгейі әлі де ... ... ... ... жылы ... ... Солтүстік Корей ядролық дағдарысының
шиеленісінен кейін Жапония - ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік Корея қарама-қайшылықтың бұғауында
қалып, бұл екіжақты қатынастарды жақсартуға кедергісін келтіруде.
Алтыжақты келіссөздер Коидзумиге қолайлы ... ... ... тек екі ел емес, алты мемлекет позициясын есепке алу керек.
Осылайша, Токионың ... өз ... ... ... ... қызметін дамыту қадамдары кедергіге тап болуда.
Корей Республикасы бұл ... ... ... ... ... ... айналуына жол бермеуге тырысады. Мұндай ... ... ... мен ... ... апат Оңтүстік Кореяның
экономикалық дағдарысқа ұшырауына әкелуі мүмкін. Сондықтан түбектегі
дағдарысты жою үшін ... ... ... ... ... жүзеге
асыруды жоспарлайды: ол КХДР-мен тығыз байланыс ... ... ... ... ... ... ... құруға қабілетті. Оңтүстік Корей
екі ... ... ... өмір ... қол ... және ... бірігу секілді ортақ мүдделердің бар ... ... ... жылдары бір-бірінен айырылған корей жанұяларының
қосылуы мен соғыс кезіндегі ... мен ... ... ... ұстаған Оңтүстік Корей балықшыларын қайтару мәселелерін шешуге
мүдделі. ... екі ... ... әр түрлілігі, әлі де ... ... ... ... және ... ... ... жақындасуына ядролық кедергісін келтіруде [29].
2.3 Қытай және ... және Азия ... ... ... ... ... болжамдарға
сәйкес Қытай ғасырдың ортасында жалпы ұлттық күші бойынша және экономика
саласында АҚШ-ты басып озады.
Ал Корей түбегі ... ... бойы ... ... ел ... ... ... оған бақылау жасаудан тек жүзге жуық жыл бұрын ғана айырылған
болатын. Қытайға қысым жасау үшін ... АҚШ ... ... ... ... ... білдіруде. ҚХР үшін әскери-стратегиялық
және саяси жағынан алғанда, американдықтардың әскери ... ... ... ... ... ... Мұның салдары АҚШ-тың Корей түбегіне бақылау
орнатуына, Қытаймен шекаралас жерге ... ... АҚШ ... орналасуына әкеп соғады. Сонымен қатар, кейбір ресей мамандары
пікірінше, ... ... ... ... ... ... шабуыл нәтижесінде Орталық Азияда құрылған АҚШ әскери базалары АҚШ-қа
терроризмге қарсылық көрсету үшін емес, Қытайдың ... ... үшін ... ... ... ... ҚХР-дың Азия мен әлемдегі
беделі мен сыртқы саяси беделіне нұқсан келтіреді.
Қытайдың ядролық дағдарыс мәселесін ... ролі ... 2005 ... АҚШ ... хатшысы Кондолиза Райс пен Оңтүстік Корея СІМ-і
Бан ... ... ... бұл мәселені шешуде маңызы зор деп
жарияланды [30].
Қазіргі дағдарыс кезінде Пекин әлденеше рет ... ... ... мәртебесін қолдайтынын мәлімдеді. Себебі КХДР-да ядролық қарудың
пайда ... ... ... Корея, Тайваньды осындай қадам ... ... ... ... осы ... ... отырып, оны ҚХДР-
ға мейлінше қысым жасауға мәжбүрлегісі ... мына ... Ол ... ... ядролық қарудың таратпауға Қытаймен қатар
АҚШ та мүдделі. Өйткені Жапония, ... ... ... ... ие ... ... ... аймақта қалуының қажетсіздігін туғызады,
ал бұл жағдай осы елдермен екіжақты ... ... ... ... ... шығарылуына әкелуі мүмкін. Бірақ Вашингтонның ең үлкен
қорқынышы – ... ... ... ... ... ... мен ҚХР-
дің әскери-саяси одағын қайта қалпына келтіруі Қытай ҚХДР-ды АҚШ-пен
арадағы ... ... ... кең ... ие. Әрі ... ... ... келісім шартқа ие оның бірден-бір ... ... ... ... саясатындағы соқтығы Кореяда, Ирактан
бір ерекшілігі, Қытай ... ... ... АҚШ ... Қытаймен
бұл мәселеге байланысты қарама-қайшылықтарға ие болуға дайын емес. Өйткені
бұл бір ... ... ... дау-жанжал туады деген сөз, сол ... ... ... күш ... үшін әлі де көп ... ... АҚШ тек өз әскерін 38-параллельден әрі асырмайды немесе КХДР-
дағы ядролық нысандарға дәл соққы берумен шектеледі.
Сонымен қатар, КХР ... ... ... ... ... ... ... позицияны иемденген.
Елдің әрі қарай дамуы үшін қолайлы сыртқы жағдайлар туғызуға бар күшін
салатын ҚХР-дің қазіргі басшылығы Пхеньянға ... ... ... ... ... 2003 жылы ақпанда КХР-дің МАГАТЭ-дегі өкілі КХДР
ядролық бағдарламасы мәселесін БҰҰ ҚК-не беру ... ... ... сол айда ... ... ... байланысты екі ел
арасындағы жалғыз мұнай құбырын жауып, ... ... ... ... ... толмайтынын білдірді.
Солтүстік Корея қоғамдық құрылысы әкімшіл-әміршіл ... ... ... және ... сыртқы әлемнен оқшаулығына
негізделген тоталитарлық-диктаторлық тәртіп болып табылады.
Қытай, сондай-ақ, КХДР ... ... ісін ... үшін ... ... ... ... және экономиканы қайта құруға шақыруға
тырысады. Солтүстік ... ... ... ... (қытайлықтар
оларды «сатып кете алмайды», ал мерикандықтар дәл Қытай қасында ... ... ... ... режимді сақтау үшін зымыран қаруын жасай бастады.
КХДР-дің ядролық қаруды жасау мүмкіндігі ... ... 90 ... ... бақылау жұмыстарында айтылған болатын.
КХДР-дың бұрынғы одақтасы Ресей де Корей түбегінің ядролық ... ... және ... ... шығу ... ... жөнінде РФ
СІМ «бұл қадам халықаралық қауымдастықтың ядролық қаруды таратпауға деген
қызметіне нұқсан келтіреді және ядролық ... ... ... ... жолмен шешуге тырысатын мемлекеттердің атқарған істеріне
әлемдік және аймақтық дәрежеде теріс әсерін ... деп ... мен Ху ... 2003 жылы ... ... ... ... декларацияда тараптар ЖҚҚ-ның таратпауды және Корей түбегінің
ядролық қарусыз ... ... ... Сонымен қатар, олар
Солтүстік Кореядағы дағдарысты шешу үшін ... мен ... ... ... және ... ... ... беріп, оның әлеуметтік-
экономикалық дамуына қолайлы жағдай туғызуға күш салады деп мәлімдеді [31].
Бірақ Мәскеу позициясының бұл екі ... ... ... ... ресейлік саясаттанушылары пікірінше, АҚШ-тағы 2001 жылы 11
қыркүйектегі оқиғасынан кейін ... ... ... ... ошағына»
кіретін мемлекеттермен қарым-қатынасты қайта қарастыру мәселесі тұр.
Путиннің мұндай ... ... ... ... ... ... Ресей басқа мемлекеттерді қорғауы үшін өзі әлі де болса, тым
әлсіз деген пікірде. Ал басқа сарапшылар ... ... ... ... ... ... қорғау бола алмайды. Осылайща, Ресей өзінің дәстүрлі
одақтастарымен қарым-қатынасты үзбесе де, оларға сүйеніш ... ... ... Солтүстік Корея үшін дос мемлекеттерінде танылған
болатын. Дегенмен, ... - ... ... ... Мәскеу Сеулмен
дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан соң, Ресей мен КХДР достастығы үзілді.
Пхеньян өз ... ... ... жаңа ... ... ... және экономикалық оқшауланған күйінде қалды.
Осыған байланысты, Пхеньян ... ... ... ... ... АҚШ және еуропалық мемлекеттермен ... ... 1994 жылы ... ... қол қойған келісімі Корей
ядролық мәселесін шешудің құқықтық негізі болуы тиіс еді.
Алайда АҚШ-тың өз ... ... ... ... ... пікірінше, мәселені шешу үшін КХДР-ға қауіпсіздік кепілін беру
керек, сондай-ақ, Корей ... ... және ... ... керек. Дәл осы тұста Ресей мен кепілдік ... ... да ... ... ... ... орын ... 2003 жылы қыркүйектегі Кэмп-Дэвидтегі Ресей-АҚШ саммитінде тағы
да көз жеткізілді. Мұнда В.Путин Дж.Буштан бір ерекшелігі, КХДР-дың ядролық
қарудан бас ... үшін оған ... ... беру керек деген ұсыныс
айтқан болатын.
Пхеньян қазіргі ... ... ... ... ... өз пікірін
білдіруден қашқақтайды. Дегенмен, АҚШ пен оның құрамында Ресей де ... ... мен ... берген жауаптарына
қарағанда, тараптардың позициялары үнемі сәйкес бола бермейтіні байқалады.
Си - Айлендте (АҚШ) ... ... ... қабылдаған ядролық қаруды
таратпау туралы жоспар КХДР-дың наразылығын туғызды. КХДР СІМ ... ... АҚШ және ... мемлекеттерді КХДР-ға қысым көрсетпек
болғандары үшін және ... ... ... ... ... үшін ... Корея, әсіресе, Ресейдің ядролық қаруды «толық, қайта қалпына
келтірілмейтін және тексерілетін жою» жолы ... мен ... ... ... тоқтатуды сұрауына көңілі толған жоқ. ... ... ол бұл ... тек ... атом ... ... ... ал бұл бейбіт атомның дамуына жол ашады.
КХДР-дың берген қатал ... ... 2004 жылы ... ... ... ... қырып-жою қаруының таралуымен ... ... ... КХДР мақұлдамағаны анық.
Осы себепті Ресейді алты жақты келіссөздерге жетелеген факторларға ... аса ... Бұл ... ... ... да өз ролін ойнады. Бірақ
негізгі себеп Солтүстік ... ... ... ... ... болып
отыр, осыған байланысты Солтүстік ... ... екі ... ... ... келеді.
Әрі, өткен тарих көрсеткендей, Солтүстік Корея АҚШ-пен дипломатиялық
қатынас жүргізуінде көршілес мемлекеттердің қауіпсіздігін есепке ... Сол ... ... ... қатынастарының күтпеген
нәтижелеріне Ресей мен Қытай еске сақтауы тиіс.
ІІІ тарау. КХДР ядролық дағдарысын шешу ... мен ... КХДР ... ... ... алтыжақты келіссөздердің
нәтижелері
Солтүстік Корея ядролық бағдарламасы мәселесін алтыжақты келіссөздер
арқылы шешуді американ-солтүстік корей диалогының ... ... ... болатын. Мұндағы Вашингтонның айтқан сылтауы ... ... ... ... ... ... ... шығуы. Ал
көпжақты күш жұмылдырудағы АҚШ-тың негізгі мүддесі ... ... үшін өз ... ... ... ... ... Кореяның ядролық қарусыз елге айналуы және осы ... ... ... ... де, кемінде нарықтық жолға өтуіне
алтыжақты келіссөзге қатысушылардың бәрі де ... ... ... ... мемлекеттердің пікірі әр түрлі.
Шартты түрде айтқанда КХДР мен АҚШ ядролық дағдарыстың екі қарама-қарсы
тарабында тұр. ... ... бұл ... Жапония ядролық қаруды таратпау
және зымыран технология мәселесін шешудегі қатаң ұсыныстары жағынан ... ... ... ... ... ... Корея да сөз
жүзінде американ позициясына жақын болса да, іс ... ... ... бұл мәселені «айналып өтуге» дайын. Ресей мен Қытай ... ... ... ... ретінде бұл мәселеде американдықтардай қатал
саясат ұстануға тиіс болса да, Мәскеу мен Пекин нақты ... ... ... ... ... ... ғана ... асырады.
КХДР-мен әріптестік мәселеде Оңтүстік Корея мен Қытай белсенділік
көрсетуде. Қытай бұл ... ... ... құлауы Солтүстік-Шығыс Қытай
провинциялары үшін ... ... ... ... ... ... бір жағынан экономикалық қатынастар мәселесін қозғаса, екінші
жағынан оған ядролық мәселені шешу шартын қояды. Ресей экономикалық ... ... ие ... Солтүстік Кореяда мұнай-газ қорының болмауы
және жекешелендіру бағдарламасының жүргізілмеуіне орай КХДР Ресейдің ірі
іскер орталықтарының ... ... ... ... ... мен
Оңтүстік Корея КХДР режимінің құлайтын болса, жоғары көлемдегі босқындар
легінен қауіптенеді. Ал ... ... ... 17 км ғана жер ... да, бұл ... ... ... өтіп кетеді ме деп алаңдаушылық
білдіруде.
Солтүстік Корея өзінің қауіпсіздігі мәселесін АҚШ-пен қарым-қатынаспен
байланыстырады. ... ... ... ... ... ... ... Корея және Қытайдан, ал саудада Оңтүстік Корея және ... ... ... ... Корея элитасының қаржы мүдделері Жапония және
Еуропа мемлекеттерінің (Швейцария, Англия, Австрия) банк ... ... мен ... ... Жапония да КХДР үшін қаруды заңсыз
сатып алу және ... сату үшін ... ... ... дағдарысын шешудегі аталған елдер мүдделерінің
қарама-қайшылықтарына қарамастан, бұл мәселені шешуде тежейтін басты себеп
– КХДР мен АҚШ позицияларының ... ... ... ... ... Стронг пікірінше, АҚШ – ... ... ... ... ... табылады. Екі мемлекет те өз
міндеттерін орындау үшін өзара кепілдіктер беруі қажет [].
Америка Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасын толық жойғаннан ... бұл ... ... ... мәлімдеді. Сондай-ақ, АҚШ
Солтүстік Кореяның тек ... ... ... ... ғана емес,
ұлттық энергетиканы ... үшін ... ... атом ... ... ... ... АҚШ талаптары МАГАТЭ-ның
мемлекеттерге өз бақылауымен бейбіт атом ... ... ... қарама-қайшы. Осы жерде АҚШ-тың КХДР-да АЭС салуға құлқы жоқ
екендігі айқындалады: яғнм атом саласына тыйым ... ... ... түрде ақталады [33].
КХДР-дің өзі бұл мәселені кезең-кезеңімен шешуді ... ... ... ... ... жақсарту мәселесі қойылады,
яғни американ экономикалық санкциялардың жойылуы мен ... ... ... ... тізімінен шығарылса, КХДР да ... ... ... ... ... ... ... жүргізу құқығын өзіне қалдыратынын білдірді.
Алты жақты келіссөздерге қатысушылар арасында КХДР-дағы әскери ядролық
саласы үлкен дау туғызды. АҚШ пікірінше, ... ... ... ... қаруға материалдар алу үшін уран байыту ісі жүргізілуде деп
кінә ... Ал ... мен ... ... ... бұл мәлімдемесін
дәлелдеуді талап етуде. ... ... Си ... ... ... ... қол ... құжаттарға сәйкес АҚШ позициясына іс
жүзінде қосылды.
Аталмыш алты жақты келіссөздердің сәттілігі үшін АҚШ ең ... ... ... ... ... ... ме, әлде келіссөздерді КХДР-
дің режимін құлатуға алғышарт ретінде пайдаланады ма деген сұрақ ... ... жылы ... ... «Нью-Йорк Таймс» газетінің ... «Буш ... ... тек ... ...... Жапония, Ресей, Қытайды Солтүстік Корея дипломатиялық шешімдер
жасауға мүддесі мүлде жоқ деп ... ... ... ... ... ... әрі ... егер Солтүстік Корея өзінің барлық ядролық
бағдарламасын бақыланатын жолмен жоятын болса және оған ... ... ... ... және ... қадамдар жасаса ғана ... ... алға ... бар деп ... ... дейді.
АҚШ-тың өз позициясын қатаң ұстауы 2004 жылы 23-25 маусымдағы алты
жақты келіссөздер (Пекин) кезінде КХДР-дің емес, ... ... ... Бұл ... ... ... ... мен Оңтүстік Корея егер
КХДР ядролық қаруды толығымен біртіндеп жоятын болса, ядролық бағдарламаны
жүргізуді ... ... ... КХДР-ға көмек ұсынатынын білдірген
болатын.
Осыған орай, АҚШ КХДР ядролық ... ... ... ... мәжбүр болды. КХДР СІМ өкілі келіссөздердің 3-раундын “игі қадам”
деп ... да, бұл ... ... әлі де ... ... ... атқаруға тиіс міндеттерін артқа шегеруде деп
мәлімдеді. Солтүстік Кореяның бұлайша ... ... бар: 2004 жылы ... АҚШ ... ... ... Солтүстік Кореяның өз ядролық
қаруын жоюы АҚШ-ты КХДР-мен қарым-қатынасты жақсартуға жетелемейді. Оның
себебі – ... ... қару мен ... ... ... ... және адам құқығының аяққа тапталуы. АҚШ-тың бұл акцияларына жауап
ретінде КХДР келіссөздерді жүргізудің түп негізі ... деп ... КХДР үшін ... ... ... қарым-қатынасты жақсарту болып
табылады.
Дегенмен алтыжақты келіссөзге қатысушылар бұл ... ... ... ... қол ... 2005 жылы 19 қыркүйекте Солтүстік Кореяның
ядролық мәселесіне байланысты ... ... екі ... бері ... рет
ортақ мәлімдеме жарияланды. Алайда бұл мәлімлдеме ешбір нақты істі ... тек ... ... да ... ... ... ... бұл
келіссөздің өз оң тұстары да бар.
Біріншіден, нақты маңызға ие ... да, ... ... ... өзі алға ... болып табылады.
Екіншіден, Ортақ мәлімдемеде АҚШ Оңтүстік Кореяда ... ... ... жазбаша мәлімдеді.
Үшіншіден, Солтүстік Корея мәселесі Қытай мен АҚШ-тың тығыз ... ... ең ... ... ... ... бұл ... Солтүстік Корея ядролық дағдарысын шешуге
жеткіліксіз. Келіссөзден кейін келесі күні КХДР бұрынғы әдетімен ... ... ... ... ... ... ... қаруды жояды деп
мәлімдеді [34].
Ал АҚШ пен Жапония АЭС құрылысы тек КХДР ЯҚТК-ге қосылған кезде ... ... деп ... ... ... ... төрт раундында да Солтүстік Корея ядролық
дағдарысын шешуде ... ... ... жоқ, осы ... ... ... пікірлер айтылуда. Ресей ғалымы В.Михеев пікірінше,
Солтүстік Кореядан басқа мемлекеттердің («бестік») қателігі. Олар ... ... ... ... ... ... деген мәселеге көп
көңіл бөледі, яғни бұл мәселені Солтүстік ... ... ... Бұл ... жөндеу үшін бұл мәселені шешу стратегиясын мына ... үшін ... ... керек: қазіргі 1953 жылы Бітім туралы келісімге
негізделген тәртіп орнына Кореяда бейбітшілікті сақтаудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... бейбіт жолмен қайта
құру.
Бұл үшін алтыжақты келіссөздердің күш тәртібін өзгерту керек: Бітім
туралы ... КХДР мен АҚШ, ... ... және ... Корея
арасындағы дипломатиялық қатынастармен алмастыру мәселесін қарастыру керек,
бұл мәселені ядролық дағдарыс мәселесі қалай ... ... ... ... әрі ... ... ... кезінде Солтүстік Кореяға ядролық
бағдарламадан бас тартуы үшін ... ... ... ... келіссөздерді КХДР-ға экономикалық және энергетикалық көмек беру
туралы келіссөздерден бөлек жүргізу керек. Экономикалық көмек тек ... ... бас ... үшін ... ... ... ... үшін
берілуі керек.
«Бестіктің» кездесулері Солтүстік Корея қатыссын не қатыспасын тұрақты
түрде өткізіліп тұруы керек, дегенмен ... ... ... алып ... Бұл ... күн ... болашақта аймақтық қауіпсіздік
мәселелерімен толықтырылуы мүмкін.
Алтыжақты ... ... ... ... ... ... үшін мына мәселелерді қарастыруы қажет:
Біріншіден, мәселенің негізі Солтүстік Корея ядролық бағдарламасы емес,
Солтүстік Кореяның жабық, тоталитарлық тәртібі және оның ... ... ... ... үрей таратуы. Яғни Корей түдегіндегі ... ... ... ... қару ... ... ... тәртібі болып отыр.
Екіншіден, КХДР АҚШ және басқа мемлекеттерді ... ... қару ... ... да мүмкін. КХДР-дың бұл саясатының ...... жою үшін ... тәртіпті нарықтық қатынастарға өткізуі үшін АҚШ-
тан қауіпсіздік және экономикалық кепілдік алу.
Үшіншіден, Кореядағы ... тағы бір ... 1953 жылы ... қол ... ... ... ... тәртіптің ескеруі болып
табылады.
Төртіншіден, КХДР ядролық бағдарламасының төндіретін негізгі қаупі ... ... ... ... ... материалдар мен зымыран
технологиясын сату мүмкіндігі.
Айтылғандарға сай, Кореяда қауіпсіздік пен ... ... ... ... ... Солтүстік Корея саяси тәртібін қайта құруға мән
беру керек. Әскери жолмен тәртіпті ... құру жолы ҚХР, ... ... және ... адам өміріне қауіп төндіруі мүмкін болғандықтан, бұл
мәселені шешуде қолданылмағаны жөн. Екіншіден, 1953 жылы ... ... ... ... қолдайтын жаңа тәртіп орнату. Үшіншіден,
Солтүстік Кореядан қауіпті материалдар мен ... ... ... ... Солтүстік Кореяның мүлде қарама-қайшы мүддесін есепке алу
керек: тәртіпті өзгертпей-ақ, ядролық бағдарламаны ... ... ... ... ... ... 1953 ... Келісім негізінде
құрылған қазіргі халықаралық-құқықтық тәртіпті қайта қарауға ... ... ... ... ... үшін де ... болар еді, себебі ол
Пекинде 1950-1953 жылдары Корей соғысы кезіндегі КХДР одақтасы ретінде өз
жауапкершілігі мен ... ... ... ... егер алтыжақты келіссөздерге ... одан ... ... ... ... жүрсе, қалыптасқан жағдай бұрынғы ... ... ... ... ... ... бірде қатыспай немесе
жағдайды ушықтыруы мүмкін. Ал КХДР келіссөздерге ... ... ... ... ... ... кепілдік пен өзінің экономикалық
кедейленуін тоқтату үшін экономикалық көмек алғысы келеді.
3.2 КХДР ядролық дағдарысын ... ... ... ... ... ... одан әрі ... сегіз түрлі жолы
бар. Біріншісі – қазіргі дағдарыс жағдайындағы КХДР басшылығы саясаты
негізгі мақсатына ... ... ... жою ісін Солтүстік Кореяның
келіссөзге қатысушылардан қаржылай-экономикалық көмекке айырбастау. Қазіргі
кезде саудаға түсіп тұрған нәрсе – бұл КХДР ... ... ал ол ... ... ішкі ... қол ... ... берілуі керек және КХДР-
ды АҚШ-тың мойындауы талап ... ... бұл ... ... ... ... ... жою шарты орындалмақ. Ал МАГАТЭ
бақталастығы бейбіт ядролық бағдарлама әлі күнге дейін ашық ... ... ... еш ... тізе бүгеді» деген ойы болмас үшін,
Солтүстік Корея өзін ядролық қаруға ие деп жариялады.
Пекинде ... алты ... ... бұл ... келісім жолымен
шешуге болатынын көрсетті. Бірақ бұл үшін АҚШ әкімшілігі КХДР егер ядролық
қаруынан бас тартса, онда оны өз ... ... ... ... керек.
Егер Дж. Буш әкімшілігі мұндай шешімге келсе, КХДР-дың аталған жоспары
жүзеге асу мүмкіндігі бар. Бірақ, ол үшін ... (АҚШ, ... ... ... ... ... ... толатындай сомада қаржылай көмек
беруі тиіс. Сондай-ақ, бұл жағдайда ... ... АҚШ ... ... ... жол – ... шектеулі саяси диалог жағдайындағы мәселенің
шиеленісуінің күшеюі. Яғни ол бойынша, АҚШ ... ... ... ... да, ... Корея басшылығының шарттарына қатал қарсылық
білдіреді. Сондай-ақ, мұндай жағдай ... АҚШ ... ... ... ... өз ... ... үстемдігіне күшті қарсылық көрсететінін
білдіру үшін ... ... ... ... ... ... ... КХДР-ға халықаралық бақылаудан тыс ... ... ... ... береді. Сонымен қатар, АҚШ өз мақсатына жету үшін КХДР-
дың толық саяси және ... ... қол ... ... ... ... бұл іс-әрекеттері нағыз әскери іс-қимылдардың басталуына әкелуі
мүмкін.
Үшінші жол – ... ... ... ... Бұл ... ... болашақ
орын алуына әзірге сенім жоқ. Дегенмен, бұл ... ... ... ... ... емес ... еді. Бұл ... жүзеге асырылуының
негізгі қиындығы Солтүстік Корея басшылығы әскери тұрғыдан да, саяси
тұрғыдан да АҚШ пен оның ... ... ... ... Корея
территориясына өткізбес үшін, оған басып кіруге дайын. Пхеньян әскери күш
қолдануға бүгінде ниеттесіп отырмаса да, ... ... ... ... ... жүру ... ... болып отыр. Оның басты себебі
Дж. Буштың Ким Чен Ир ... ... ... ... жерде КХДР-дың ядролық қаруға ие мемлекет мәртебесіне алуының
салдарын талқылау бөлек ... ... ... жылы 10 ... КХДР СІМ: «Біз ... ... таратпау туралы
келісімнен шығу үшін шешімін қабылдадық және КХДР-ды ... ... АҚШ ... Джордж Буш әкімшілігінің саясатына жауап ретінде
қорғаныс үшін өз ядролық қаруымызды жасап шығардық», - деп ... ... оған ... аз ... КХДР СІМ басшысының орынбасары Ким ... ... ... Курт Уолдонмен кездесуінде Пхеньян ядролық қаруға
ие, бірақ оны «тек қорғаныс мақсатында» пайдаланады деп айтқан болатын.
КХДР СІМ-нің мәлімдемелеріне ... бола ма, ... ма әлі ... ... ... ... Корея ядролық қарудың бар екендігін 2004 жылы
КХДР-дың атом нысандарын көрген АҚШ-тың ... ... ... Зигфрид Хэкер Пхеньянның жақын арада ядролық қару жасау
мүмкіндігіне күмәнданады. Оның ... ... ... ... ... ... байланысты техникалық мәселелерді шешкен жоқ. Бірақ, бір жағынан,
Пәкістан ядролық бомбасының негізін қалаушы А.К.Ханның Солтүстік Корея ... әлем ... ... гөрі ... ... дамыған деген
пікірін де есепке алу керек. Әрі уран бағдарламасы МАГАТЭ арқылы бақыланған
да жоқ. ... ... қару ... ... ... ... 2002
жылдың желтоқсанына дейін уран қаруы жобасын жүзеге асырып келуі мүмкін.
Дегенмен шетелдік, соның ішінде, ресейлік ... ... ... 10 ... КХДР СІМ ... Солтүстік Кореяның келесі жалған
қауіп төндіруі деп ... ... КХДР да ... қару ... ... жүргізіліп жатқаны
белгілі, сондықтан Әлемдік Қауымдастық егер дұрыс іс-шаралар жүргізбесе,
болашақта тек Солтүстік – ... ... ғана ... ғаламдық масштабтағы
қауіпсіздікке қатер төндіретін жағдай ... ... ... ... ... дағдарысын» күш қолдану әдісімен шешу
мүмкіндігі көбейеді. ... ... ... саудасын жүргізетін
Пхеньян ядролық қару жасау технологиясын сатуы әбден мүмкін. Екіншіден,
Корей түбегіндегі ... ... ... ... ... ... қаруды қолдануын елемеуі мүмкін емес. Сол ... ... ... ... ядролық нысандарына алдын ала ... ... Ал ... ... сәтте «to use or to lose» принципін ұстана алады.
Үшіншіден, Солтүстік ... Азия ... ... ... ... мүмкін. Жапония аз мерзім ішінде, бір-алты ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекетте керекті технологияға ие болып
табылады. Сондай-ақ, бес, алты ... ... қоры бар. ... қоса,
Жапония, Оңтүстік Корея және Тайвань АҚШ-пен ынтымақтаса отырып, ... ... ... АҚШ та ... және өз ... ... үшін ... Корея жағалаулары жағына өзінің
әскери кемелерін орналастыруы мүмкін.
Бұл жағдайда Ресей мен Қытай да, ... ... ... одан әрі ... мәжбүр болады, мұның өзі зымыран
ядролық қарудың таратылуы саласында жаңа жарыстың басталуына әкеледі [39].
Төртіншіден, ... ... ... ... және ... ... ядролық қару жасау жарысы ЯҚТК-нің күйреуіне әкеп соқтырады. ЯҚТК-
ге мүше-мемлекеттер арасынан белгілі бір ... ... ... қару
жасап шығарғысы келетіндер бұл ... ... ... елдер жазасыз
қалатынына және әлемнің жетекші елдері оларға еш нәрсе қолдана алмайтынына
көзі жетеді.
Осылайша, ... ... және ... ... ... талдау
арқылы мынадай қорытындыға келуге болады.
Біріншіден, Солтүстік Кореяның оған жау ... ... ... ... ... ... да, Ким Чен Ир бұл ... жауап
соққы салдарынан бәрінен бірден айырылатынын түсінеді.
Зымыран ядролық қаруға ие болу КХДР үшін АҚШ ... ... ... ... қысымынан қорғаныш іспеттес болады.
Екіншіден, КХДР-да ядролық қару бар деп кесіп айтуға болмайды, бірақ
Кореяда ядролық қару ... үшін ... ... уран ... ... бәрі бар. Бір нәрсені анық айтуға болады, Корея әлі күнге дейін
ядролық сынақ өркізіп көрген жоқ.
Үшіншіден, КХДР егер АҚШ ... ... ... ... ядролық
бағдарламадан бас тартуға ниеті бар. Бұл ... ... ... ... бар, яғни ... өзінде немесе басқа мемлекет территориясында
КХДР қатысуымен АЭС салу.
Төртіншіден, КХДР-дың ядролық және ... ... ... жойылуы) алтыжақты келіссөздердің нәтижелеріне ... ... ... 1953 жылы ... ... келісімге
негізделген Кореядағы бейбітшілікті сақтау жүйесі өз дәуірінен асып, заман
талабына сай емес. Қытай мен АҚШ бұл мәселені ... ... ... емес,
сондай-ақ, АҚШ КХДР-ды дипломатиялық жолмен мойындауға асықпайды. Сеул мен
Пхеньян БҰҰ және басқа да халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... дипломатиялық қарым-қатынас жасауға дайын емес. Бұған олардың бір-
бірін өз мемлекеттерінің біт бөлігі ретінде ... ... ... ... ... ... бұл мәселені шешудегі мемлекеттер
мүдделерінің қарама-қайшылығы кедергісімен қоса, ... ... ... ... деген қауіппен келіссөздерде бітімге ... ... ... ... ... ... де ... қиындықтар
туғызуда [40].
Сондықтан, Солтүстік Корея ядролық дағдарысын шешуде АҚШ, Қытай, ... және ... ... ... ... басынан өткізіп отырған бұл
мәселені шешуде мыналарды мойындауы қажет:
- Солтүстік Корея саяси тәртібінің ... жоқ ... ... ... ... қаншама қауіп төндірсе де, ядролық сынақтарды өткізбейді;
- Кореяның бірігуі тек Солтүстігінің нарықтық-демократиялық ... және ... ... арқылы ғана жүзеге асырылады;
- Солтүстік Кореяның жаңа жүйеге өтуі ... ... ... ортақ саясаты негізінде, алдымен, нарықтық кейін
демократиялық қайта құруларды жүзеге ... ... ... ... ... құру ... 1953 жылғы Бітім туралы келісім орнына
қолданылатын Кореядағы жаңа бейбіт өмір ... үшін ... ... ... ... ... келіссөздерге қатысуына
қуанбай, керісінше КХДР-дың өзі аталған мелекеттермен келіссөздер
жүргізудің жолдарын іздестіруі керек.
Осылайша, Корея дағдарысын шешудің жүйелі жоспары ... ... ... - ... – КХДР – ... екі мәселеге байланысты үшжақты
кездесуін өткізуі. Бірінші мәселе КХДР-дың әлемдік ... ... ... ... бағдарламасының дәлелдемелі және бақылау жолымен
бас тартуы. ... ... ... ... бұл ... ... одан әрі ... пайдасы жоқ. Екінші мәселе Қытай, Америка,
Солтүстік Корея қатысуымен КХДР және АҚШ ... ... ... ... ... Дәл осы кезде Оңтүстік Корея Солтүстік
және Оңтүстік Корея арасында дипломатиялық ... ... үшін ... ... Бұл келісімдерге қол қоймайынша КХДР қауіпсіздік
кепілдіктері мен экономикалық көмек алуға үміттене де алмайды.
Екінші ... – КХДР мен ... ... ... ... ... ... мәселесін шешу негізінде қайта қалпына
келістіру. Мұнсыз КХДР Жапонияның көмегі ғана емес, ... ... ... басқа елдерімен қауіпсіздік және экономикалық ... ... ... күте алмайды.
Үшінші кезең – КХДР-ға заңды түрде қауіпсіздік кепілдіктерді беруді
міндеттейтін және ... ... және ашық ... ... ... ... «бестіктің» экономикалық көмегін көздейтін
толыққанды алтыжақты келіссөздер жүргізу. Бұл ... ... ... ... ... ... және экономикалық жүйе
Солтүстік Кореяның емес, өздерінің жүйелеріне сәйкес болып табылады [41].
Бұл дағдарыстың шешу болашағы көптеген ... ... ... та ... ... (ең ... бұл АҚШ және ... қатысты) бір-
біріне деген көмек көрсету, бітімге келуге ... ... болу ... бірі ... ... ... мүдделерін қорғауға кіріседі
деп кесіп айту қиын. Себебі, КХДР-дың өзінде мынадай ... ... ... ... ... ... саясатына көну Ким Чен Ирдің жеке
билігі мен елде ... ... ... ... ... Пхеньян
болашақта өзін ядролық бағдарламасын ашық түрде жариялай отырып, өзінің
дәстүрлі ядролық қауіп төндіру және ... ... ... мүмкін.
Алайда, егер Солтүстік Корея ядролық сынақ жүргізетін болса, онда ол өзінің
одан әрі ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ, бұл
жағдайда АҚШ-тың КХДР-ға қарсы санкцияларын жүргізу ұсынысын қолдамай
отырған Ресей мен ... БҰҰ ... ... ... ... ... резолюциясына келісім беруге мәжбүр болады.
Пхеньянның өз шарттарын орындауды талап етуінің де саяси негіздері
бар. Оған ... ... ... ... 1994 ... ... ... өз міндеттерін орындамай, КХДР тарапынан сенімсіздік тудыруы болып
табылады.
Пхеньянның дағдарыс жағдайы осыншама ұзақ уақытқа созу ... ... КХДР ... өмір ... одан әрі ... және жақсы
нәтижелерге жетуге деген үмітпен ядролық және зымыран бағдарламасын одан
әрі жалғастыру.
Сондай-ақ, әлі ... ... ... КХДР ... ... ... алып ... пайдалана отырып, КХДР өз шарттарын одан
әрі кеңейтуге тырысады.
Сонымен қатар, КХДР ... ... ... ... ... ... ... қолдана отырып, Сеулмен экономикалық
диалогты күшейтуге тырысады. ... бұл ... ... асырылуы
Оңтүстік Корея позициясының қаншалықты ядролық қаруға қарсы және ... ... ... ... одан әрі ... Корея ядролық бағдарламасы ... ... ... Азия ... ... бәсекелестігі мен мақсат-
мүдделерінің қарама-қайшылығын ... ... ... ... және ... ... ... отырып, өзінің сыртқы
саясатында еуропалық бағытты арттыруға ... ... бұл ... ел ... ... ... мен реформалар
жүргізуді қолға алмайды.
Осыған ... КХДР ... ... ... ... мәселелер
болып мемлекеттер арасындағы өзара сенімнің болмауы мен тек өз ... ... ... ішкі және ... саясатының басқа елдерге
қарама-қайшылығы және қазіргі ... ... ... алуы ... ... бұл ... ... мемлекеттер үшін тек өздерінің ғана
мүдделерін ғана көздемей, өзара ... мен ... ... ... ... КХДР ... ... шешудің ортақ және бейбіт
жолдарын іздестіретін уақыты ... ... А.З. ... традиции и совремменость» // Восток/Orients. - №2.
-2003. – c.56
2. Любецкий В. «Эволюция ядерной политики США в ... гг.» // ... и ... ... - №9. -2001. –c. ... Choi Soung-Ah. “Seoul, Washington reaffirm cooperation on North ... stand off” // Korea now. March 6, 2004 p. ... Суэо Мачи ... ... в ... устойчивого развития» //
Международная жизнь. - №7. -1997. –c. 54
5. Киреченов О. «Ядерная политика КНДР: дипломатическое уравнение шестой
степени» // Азия и ... ... - №6 (563). -2004. ... Seo ... ... urges NK to resume talks” // Korea now.
February 19, 2005, p. 25
7. «Новейшая ... ... Азии и ... ХХ век, ... т.2, под ... ... 2002г. – c.102
8. Choi Soung-Ah. “Seoul, Beijing agree to speed up six way talks” //
Korea now. April 17, 2004 p. ... ... ... РФ ... под ред. ... А.В., ... ... 250
10. Бурмистров Р. «Япония – КХДР: обострение северокорейской ядерной
проблемы» // Азия и ... ... - №, (575). -2005. – c7 ... Есин В. ... ... ... ... СССР» //
www.google.ru
12. Кокошин А. «Ядерное сдерживание и национальная безопасность ... ... ... и ... ... - №7. -1999. Июль –c. ... Joo ... “Roh, Koizumi to make efforts to revive six-party nuke
talks”// Korea now. December 25, 2003 p. 64
14. Ромашкина Н. ... ... как ... ... стратегического
баланса» // Мировая экономика и Международные отношения. - №8. -2003.
... Seo ... “Six nations express ... to N-free Korea” // ... March, 2004 p. ... Seo ... “US, North Korea urged to show flexibility” // Korea now.
March 6, 2004 p. 56
17. Булычев А.Р. «Ким Чен Ир отправляется в ... // ... ... - №5. -2001. ... –c. 39
18. Есин В. «Ядерное оружие КНДР: угроза или шантаж» // www.rambler.ru
19. Жебин А.З. «О ... ... ... ... на ... // Корейский полуостров и вызовы ХХ века: ИДВ РАН. –
Москва. - 2003. –с. 40
20. Seo Hyun-Jin. “Roh appeals US to soften stance toward NK” // Korea ... 27, 2004 p. ... Koh Yu-Hwan. “Roh, Bush seek ... on nukes” // Korea now. ... 2004 p. ... ... Ю.А. «История стран Азии и Африки новейшее время» Москва, 2003г.
– c.201
23. Koh Yu-Hwan. ... NK policy lays ... for ... //
Korea now. March 6, 2004 p. 18
24. Кальвокореси «Мировая политика 1945-2000» кн.2, Москва, 2003 –c. 69
25. Жебин А. ... ... в ... и ... ... ... //
Азия и Африка сегодня. - №3 (572). -2005. –c. 23
26. Paul Chamberlin. “Great powers in peaceful Korean ... // ... November 17, 2001 p. ... Лещенко Г. «Корейская бомба и Российская политика» // Евразия сегодня.
-2004. Март –c.34
28. «Современные международные отношения и мировая ... под ... ... 2004г. –c.93
29. Joo Sang-Min. “Seoul urges US to assuage tensions on nukes” // ... December 20, 2004 p. ... ... А.С. ... Востока» т.2, Москва, 2003г. -c.56
31. Seo Hyun-Jin. “Roh, APEC leaders discuss NK, ... // Korea ... 24, 2004 p. ... ... А. ... ... в Корее и интересы безопасности России» //
Проблемы Дальнего Востока. - №2. -2004. Март-Апрель –c. 56
33. Калядин А. «Россия и международный ... ... ... ... жизнь. - №7. -1997. –c. 91
34. Михеев ВА. «Глобализация и ... ... // ... ... - №2. -2004. ... c. ... Choi ... “Former UN adviser urges economic aid to North Korea” ... now. December 25, 2004 ... ... В.А. ... ... ... и ... основы ядерного
кризиса» // Азия и Африка сегодня. - №1. -2006. -c. ... ... В. ... ... ... // ... ... - №7.
-1997. –c/ 69
38. Толорая Г. «Корейский полуостров и Россия» // Международная жизнь. -
№12. -2002. –c7 ... ... А. ... ... ... КНДР ... Северо-Восточной
Азии» // www.rambler.ru
40. Бурнашев, Кукеева «История международных отношений и внешней политики»
ч.3, ... 1998г. ... Choi ... ... UN adviser urges economic aid to North Korea” ... now. December 25, 2004 p. 38
Пайдаланған әдебиеттер ... ... Р. ...... обострение северокорейской ядерной
проблемы» // Азия и Африка сегодня. - №, (575). ... ... А.Р. «Ким Чен Ир ... в ... // Проблемы Дальнего
Востока. - №5. -2001. Сентябрь-Октябрь
44. Есин В. «Восточно-Азиатская подсистема после распада СССР» //
www.google.ru
45. Есин В. ... ... ... ... или шантаж» // www.rambler.ru
46. Жебин А.З. «КНДР: традиции и ... // ... - ... Жебин А.З. «О возможных сценариях развития ситуации на Корейском
полуострове» // ... ... и ... ХХ ... ИДВ РАН. ... - 2003. –с. 40
48. Жебин А. «Ядерный кризис в Корее и интересы безопасности ... ... и ... ... - №3 (572). ... ... А. «Ядерный кризис в Корее и интересы безопасности России» //
Проблемы Дальнего Востока. - №2. -2004. Март-Апрель
50. Калядин А. «Россия и ... ... ... ... ... ... - №7. ... Киреченов О. «Ядерная политика КНДР: дипломатическое уравнение шестой
степени» // Азия и Африка ... - №6 (563). ... ... А. ... ... и ... безопасность России». //
Мировая экономика и Международные отношения. - №7. -1999. Июль
53. Лещенко Г. «Корейская бомба и ... ... // ... ... Март
54. Любецкий В. «Эволюция ядерной политики США в 1989-2000 гг.» // ... и ... ... - №9. ... ... ВА. ... и корейская проблема» // Проблемы Дальнего
Востока. - №2. -2004. Март-Апрель
56. Михеев В.А. «Корея сегодня: Внутренние и глобальные основы ядерного
кризиса» // Азия и ... ... - №1. ... ... В. ... ... энергии» // Международная жизнь. - №7.
-1997.
58. Ромашкина Н. «Ядерная многополярность как новый фактор стратегического
баланса» // Мировая экономика и ... ... - №8. ... Суэо Мачи ... ... в ... устойчивого развития» //
Международная жизнь. - №7. -1997.
60. Толорая Г. ... ... и ... // ... ... ... -2002.
61. Фесюн А. «Япония: ядерная программа КНДР угрожает Северо-Восточной
Азии» // www.rambler.ru
62. Choi Soung-Ah. “Former UN adviser urges economic aid to North Korea” ... now. December 25, ... Choi ... ... Beijing agree to speed up six way talks” ... now. April 17, 2004
64. Choi Soung-Ah. “Seoul, Washington reaffirm cooperation on North ... stand off” // Korea now. March 6, ... Joo ... “Roh, Koizumi to make efforts to revive ... ... Korea now. December 25, ... Joo Sang-Min. “Seoul urges US to assuage tensions on nukes” // Korea
now. December 20, ... Koh Yu-Hwan. “Roh, Bush seek ... on nukes” // Korea now. ... ... Koh Yu-Hwan. ... NK policy lays groundwork for unification” //
Korea now. March 6, 2004
69. Paul ... “Great powers in peaceful Korean ... // ... November 17, ... Seo ... ... urges NK to resume talks” // Korea ... 19, 2005
71. Seo Hyun-Jin. “Roh, APEC leaders discuss NK, ... // Korea ... 24, ... Seo ... “Roh appeals US to soften stance toward NK” // Korea ... 27, ... Seo Hyun-Jin. “Six nations express commitment to N-free Korea” // Korea
now. March, 2004
74. Seo ... “US, North Korea urged to show ... // Korea ... 6, ... Оқу-анықтамалық құжаттар
75. Бурнашев, Кукеева «История международных отношений и внешней политики»
ч.3, ... ... ... А.С. «История Востока» т.2, Москва, 2003г.
77. Кальвокореси ... ... ... кн.2, Москва, 2003
78. Трошин Ю.А. «История стран Азии и Африки новейшее время» Москва, 2003г.
79. «Новейшая история стран Азии и ... ХХ век, ... т.2, под ... ... ... ... политика РФ 1992-1999» под ред. Торкунова А.В., Москва, 2000г.
81. «Современные международные отношения и мировая политика» под ред.
Торкунова, Москва, 2004г.

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
«ертедегі орта ғасыр феодалдық мемлекеттер»53 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
«Ядролық дәуірдегі геосаясат»5 бет
ΧIV – XV ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан аумағындағы мемлекеттер8 бет
Іске қатысушылардың сотқа келуін қамтамасыз ету16 бет
Адамзат үшін ядролық сынақтың салдарлары14 бет
Азаматтық процесстің қатысушылары (жалпы сипаттама)67 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь