Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің ролі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. БӨЛІМ Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің теориялық негізі
1.1. Оқушыларды психологиялық . педагогикалық тұрғыда еңбекке даярлау әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.2. Еңбекке баулу пәнін оқыту арқылы оқушылардың еңбек әрекетіне қызығушылығын арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

ІІ. Бөлім оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастырудың мектепте ұйымдастыру әдістері
2.1. Мектепте оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.2. ІV сыныпта еңбек пәнінен сабақ беру арқылы кәсіптік бағдар беру әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
2.3. Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыру . өнімді еңбек нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
Кіріспе
Қоғамның даму тарихына байланысты, еңбек тәрбиесі әртүрлі формада дамыды, жетілді, өзгерді, жаңарып отырды. Ортағасырлық мектеп тәрбиесіне қарсы шыққан, чехтың ұлы педагогы Я.А.Коменский (1592-1670) педагогикасының негізі – гуманизм мен демократизм болғаны педтарихынан белгілі. Коменский мектеп балаға сүйіспеншілік, адамгершілік қасиеттерін тәрбиелейтін «адамгершілік шеберханасы» болуға тиіс деген көзқарасты насихаттайды. Осы негізде ол тәрбиені, оның басты саласы қоғамдық тәрбиенің негізгі буыны – еңбек тәрбиесін адамның табиғатына сәйкес жүргізу қажет деп есептеді.
Ағылшын педагогы Джон Локк (1632-1704) тәрбиедегі Я.А.Коменский ұсынған «табиғатқа сәйкестілік» еңбек және дене тәрбиесі арқылы жүзеге асатынын дәлелдеп берді. Ал ағылшын табиғат зерттеушісі, жануарлармен өсімдіктердің түрлерін табиғи сұрыптау арқылы пайда болуы жөніндегі эволяциялық ілімнің негізін салушы Чарлз Дарвин еңбектің еңбекке баулудың, оның теориялық негізі – еңбек тәрбиесінің маңызын жоғары бағалаған еді.
Қоғам үшін еңбек ету пікірін алғаш рет социалист – утопистер Т.Мор, Т.Ксипанелла, А.Сен-Симон, Ш.Фурье, Р.Оуға айтқан болатын. XVIII ғасырдың ағартушылары оқыту мен еңбек тәрбиесін ұштастыру жолдарын көтерді. Олар француз жазушысы, ағартушы – философ және педагог Жан Жак Руссо (1712-1778) мен Швецария педагогы Иоганн Генрих Песталоцци (1746-1827) болды. Песталоцци тәрбиесінің мақсаты – баланың күшін дамытады. Әртүрлі қимылға, қозғалысқа баланың өзі ұмтылады. Сөйтіп, Песталоцци дене тәрбиесіне еңбек тәрбиесімен ұштастыра жүргізуді дәлелдеп берді. Сондай-ақ оқуды өнімді еңбекпен ұштастыру, соның ішінде қолөнері және ауыл шаруашылық еңбегімен ұштастыру Песталоццидің педагогикалық теориясы мен қызметінің негізгі мәселелерінің бірі болып табылады. Песталоцци еңбек адамгершілікке үйретеді, балалардың бір-бірімен өзара және олардың ересектерімен дұрыс қарым-қатынаста болуын қалыптастырады деп санады. Дұрыс ұйымдастырылған еңбек балалардың ақыл-ойын дамытады, адамгершілік қасиеттерін қалыптастырады. Осы негізде - ол еңбек тәрбиесінің негізгі мақсаты қоғам өміріне белсене қатысатын жан-жақты дамыған адамды қалыптастыру деп уағыздады.
Ал орыс демократтары В.Е.Белинский, А.И.Герцен, Н.Г. Чернышевский, Н.А. Добролюбов, Д.И.ІІисаревтер еңбек теориясына елеулі үлес қосты. Демократиялық педагогиканың негізін салушылар педагогиканың өте күрделі мәселелерінің бірі адамды жетілдірудегі тәрбиенің, оның басты саласы - еңбек тәрбиесінің рөліне ерекше мән берді. Олардың педагогикалық ой-пікірлерінде,- сол демократияшыл педагогиканың еңбек тәрбиесіндегі басты мақсаты - баланың табиғи мүмкіншіліктерімен күшіне сеніммен қарауға тиіс. Әр балада теріс мінез-құлық ерекшеліктерімен бірге жағымды және ұнамды жақтары болады, ал енді тәрбие өнерінің міндеті - сол ерекшеліктерді байқап, одан әрі дамытуы тиіс. Әсіресе Белинский мен Герцен тәрбиедгі халықтық принципті тәрбиенің алдына қойылатын міндеттермен, мақсаттармен байланыстыра қарастырады. Мұны жүзеге асыруда олар еңбектің практикалық маңызын, мәнін түсіндіре келіп, оның еңбек тәрбиесін жүргізу арқылы сапалы өзгерістерге ұщырайтынын нақтырақ айтты. Еңбек тәрбиесінің маңызы мен мәнін олар өз шығармаларының жемісі ете білді. В.Г.Белинский өзінің 1838 жылы Буряновтың балаларға арналған кітабына жазған сындарында тәрбиенің адамды қалыптастырудағы ролін: «әсіресе еңбек тәрбиесі тамаша іс: ол адамның тағдырын шешеді» ..... Жас ұрпақ қазіргі шақтың жемісіне қонақ және де келешектің қожасы, оған тек сапалы еңбек арқылы жетуге болады»,- деп жоғары бағалайды. Ал А.И.Герцен адамның жетілуі бір мақсатқа бағыттала және ұйымдастырыла жүргізілетін тәрбиенің шешуші ролін мойындайды. Ол адамның дами жетілуі белгілі әлеуметтік ортаның жағдайларына, қоғам өмірінің белгілі тарихи кезеңіне байланысты болатындығын көрсетті. Осылай Герцен адамның қалыптасуындағы еңбек тәрбиесінің белсенді рөлін анықтады. Демек, ағартушы демократтар өздеріне бұрынғы Руссо, Песталоцци, Оугенің еңбек тәрбиесі туралы педагогикалық ойлары мен еңбек ету практикасының пайдалы жақтарын кеңінен насихаттады.
Тәрбие теориясын жасаушы педагог-ғалымдар – еңбек тәрбиесінің теориясын жасауда, әсіресе, басты рөл атқарған К.Д.Ушинский болды. Ол өзінің еңбегінде адамның жан-жақты дамуы үшін еңбектің маңызының зор екендігін көрсетті. К.Д.Ушинский өзінің еңбегінде «Еңбектің психикалық және тәрбиелік мәні» деген мақаласында еңбек тәрбиесін арнайы қарастырды. Ал, «Балалар әлемі», «Ана тілі» оқулықтарында осы тәрбие жөнінен балаларға арнап сан алуан материалдар жазды.
К.Д.Ушинский талаптарының ең бастыларының бірі – еңбексүйгіштікке, еңбек ете білуге және еңбекке ынталы болуға тәрбиелеу. Кімде-кім пайдалы еңбекпен айналысса, сол адамның қоғамның лайықты азаматы бола алады деп біледі. Әрбір баланы қоғамға пайда келтіретін, өзінің пайдалы еңбегінің жемісімен күн көретін азамат етіп тәрбиелеу үшін, Ушинский баланың санасына сәби кезінен-ақ еңбек етудің қажеттілігі мен маңыздылығын ұялатуды, пайдалы іс-істеуге тырысушылыққа, қандай істе болса да шын ниетпен және ұқыпты орындауға тәрбиелеуді ұсынды. «Еңбек тәрбиесі шәкірттің еңбекке деген сый-құрметімен сүйіспеншілігі ғана емес, сонымен қатар еңбек ету әдетін де оның бойына сіңіреді»- деді. Ол селолық мектептерде ауыл шаруашылығына тікелей байланысты болу қажеттігін талап етті. Еңбек тәрбиесінің ең басты да негізгі міндеттерінің бірі жас өспірімдерді қоғамдық-пайдалы, ауыл шаруашылығының жетістіктерін жете түсіну және оған өзщдері тікелей араласу, өндірісті білу, онымен жұмыс істеу тәжірибесін бойына сіңіріп отыру дейді. Сондай-ақ ол «Балалар жұмыс істейтін бағы, бақшасы, азда болса жері жоқ мектеп шын мәніндегі мектеп бола алмақ емес»,- деп атап көрсетті. Сонымен бірге Ушинский ой еңбегі мен дене еңбегінің алмасып отьыруына да ерекше мән береді.
        
        Тақырыбы: Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің
ролі
МАЗМҰНЫ
Кіріспе
............................................................................
..............................3
І. Бөлім Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің
теориялық негізі
1.1. ... ...... тұрғыда еңбекке даярлау
әдістемесі
............................................................................
................11
1.2. Еңбекке баулу пәнін ... ... ... ... әрекетіне
қызығушылығын арттыру
............................................................................
....21
ІІ. Бөлім оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастырудың мектепте
ұйымдастыру әдістері
2.1. Мектепте оқушылардың ... ... ... еңбек
тәрбиесінің жүйесі
............................................................................
................35
2.2. ІV сыныпта еңбек пәнінен сабақ беру арқылы кәсіптік бағдар беру
әдістемесі
............................................................................
...............................40
2.3. Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыру - өнімді еңбек ... ... даму ... ... ... ... ... формада
дамыды, жетілді, өзгерді, жаңарып отырды. Ортағасырлық мектеп тәрбиесіне
қарсы шыққан, чехтың ұлы педагогы ... ... ...... мен ... ... педтарихынан белгілі. Коменский
мектеп ... ... ... ... ... ... болуға тиіс деген көзқарасты насихаттайды. Осы
негізде ол тәрбиені, оның басты саласы қоғамдық тәрбиенің негізгі ... ... ... ... табиғатына сәйкес жүргізу қажет деп есептеді.
Ағылшын педагогы Джон Локк (1632-1704) тәрбиедегі Я.А.Коменский ұсынған
«табиғатқа сәйкестілік» еңбек және дене тәрбиесі ... ... ... ... Ал ағылшын табиғат зерттеушісі, жануарлармен ... ... ... ... ... ... ... эволяциялық ілімнің
негізін салушы Чарлз Дарвин ... ... ... оның ...... ... ... жоғары бағалаған еді.
Қоғам үшін еңбек ету пікірін алғаш рет социалист – ... ... ... Ш.Фурье, Р.Оуға айтқан болатын. XVIII ғасырдың
ағартушылары оқыту мен еңбек ... ... ... көтерді. Олар
француз жазушысы, ағартушы – философ және ... Жан Жак ... ... ... педагогы Иоганн Генрих Песталоцци ... ... ... ...... ... дамытады. Әртүрлі қимылға,
қозғалысқа баланың өзі ұмтылады. Сөйтіп, Песталоцци дене тәрбиесіне ... ... ... ... ... Сондай-ақ оқуды өнімді
еңбекпен ұштастыру, соның ішінде қолөнері және ауыл ... ... ... ... ... мен ... негізгі
мәселелерінің бірі болып табылады. Песталоцци еңбек адамгершілікке
үйретеді, балалардың ... ... және ... ... ... ... ... деп санады. Дұрыс ұйымдастырылған
еңбек ... ... ... ... ... Осы негізде - ол еңбек тәрбиесінің негізгі ... ... ... ... жан-жақты дамыған адамды ... ... орыс ... В.Е.Белинский, А.И.Герцен, Н.Г. Чернышевский,
Н.А. Добролюбов, Д.И.ІІисаревтер еңбек теориясына елеулі үлес ... ... ... салушылар педагогиканың өте күрделі
мәселелерінің бірі адамды жетілдірудегі тәрбиенің, оның басты ... ... ... рөліне ерекше мән берді. Олардың педагогикалық ой-
пікірлерінде,- сол демократияшыл педагогиканың ... ... ... - ... ... ... ... сеніммен қарауға тиіс.
Әр балада теріс мінез-құлық ... ... ... және ... болады, ал енді тәрбие өнерінің міндеті - сол ... одан әрі ... ... ... Белинский мен Герцен тәрбиедгі
халықтық принципті тәрбиенің ... ... ... ... қарастырады. Мұны жүзеге асыруда олар еңбектің практикалық
маңызын, мәнін түсіндіре келіп, оның еңбек тәрбиесін жүргізу ... ... ... нақтырақ айтты. Еңбек тәрбиесінің маңызы мен мәнін
олар өз шығармаларының жемісі ете ... ... ... 1838 ... ... ... кітабына жазған сындарында тәрбиенің адамды
қалыптастырудағы ролін: «әсіресе еңбек тәрбиесі тамаша іс: ол ... ... ..... Жас ... ... ... ... ... және де
келешектің қожасы, оған тек сапалы еңбек арқылы жетуге болады»,- деп ... Ал ... ... ... бір ... ... ... жүргізілетін тәрбиенің шешуші ролін мойындайды. Ол адамның
дами жетілуі белгілі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... болатындығын көрсетті. Осылай Герцен
адамның қалыптасуындағы еңбек тәрбиесінің белсенді рөлін анықтады. ... ... ... ... ... Песталоцци, Оугенің еңбек
тәрбиесі туралы педагогикалық ойлары мен еңбек ету ... ... ... ... теориясын жасаушы педагог-ғалымдар – еңбек тәрбиесінің теориясын
жасауда, әсіресе, басты рөл атқарған ... ... Ол ... ... ... ... үшін ... маңызының зор екендігін
көрсетті. К.Д.Ушинский өзінің еңбегінде «Еңбектің психикалық және ... ... ... ... ... ... қарастырды. Ал, «Балалар
әлемі», «Ана тілі» оқулықтарында осы тәрбие жөнінен балаларға ... ... ... ... ... ең ... бірі – ... ете білуге және еңбекке ынталы болуға тәрбиелеу. Кімде-кім ... ... сол ... ... ... ... бола алады деп
біледі. Әрбір баланы ... ... ... ... ... ... күн ... азамат етіп тәрбиелеу үшін, Ушинский баланың санасына
сәби кезінен-ақ еңбек етудің ... мен ... ... ... ... қандай істе болса да шын ... және ... ... ... ... ... ... еңбекке деген сый-
құрметімен сүйіспеншілігі ғана емес, сонымен қатар еңбек ету ... де ... ... ... Ол ... ... ауыл ... тікелей
байланысты болу қажеттігін талап ... ... ... ең ... ... міндеттерінің бірі жас өспірімдерді қоғамдық-пайдалы, ауыл
шаруашылығының ... жете ... және оған ... ... ... ... онымен жұмыс істеу тәжірибесін бойына сіңіріп отыру дейді.
Сондай-ақ ол ... ... ... ... ... азда ... жері жоқ
мектеп шын мәніндегі мектеп бола алмақ ... деп атап ... ... ... ой ... мен дене ... алмасып отьыруына да ерекше мән
береді.
Н.А.Добролюбов (1836-1861) өз кезеңінде демократиялық ... ... ... гуманистік – ... және ... ... ... ... қайта құрылатын халық ағарту
жүйесінің негізгі ұйымдастырушысы, кіндігі орталығы – ... ... ... ... ... ... ... міндеті – ақыл-ой, еңбек, дене
адамгершілік тәрбиелері арқылы әр салалы жетілген, қоғамдық ... ... біте ... араласа алатын, табанды күресші, халық тілегін қорғаушы
азаматтарды даярлау. Добролюбов мектептерде ғылыми негіздерін ... ... ... ... ... байланыстыруды ұсынды.
19 ғасырдың 60-жылдардағы еңбек тәрбиесінің ... ... ... ... ... ... озат ... негізінде дамыды. Мұндағы еңбек тәрбиесінің негізгі ... ... оқу мен ... еңбекті ұштастыру. Осы негізде еңбек тәрбиесі
теориясы жасалды. Онда политехникалық оқу мен еңбек тәрбиесіне зор ... ... ... ... ... жазғандарының ішінде –
Ы.Алтынсарин еңбек тәрбиесі туралы көптеген құнды пікірлер ... ... ... ... ... ... ... жете мән берді. Оның
мектебінің жанында бау-бақша болды, шеберхана жұмыс істеді. Қыздар үшін ... ... Ол ... көп ... ... ... ... әңгімелерінде, аудармаларында еңбек тәрбиесін уағыздады, еңбек пен
өнімді еңбек – еңбек ... ... ... ... ... Абай ... еңбек деп әртүрлі қолөнерін, егіншілікті және білім алуды, оқуды
есептеді. Міне, жастар осындай істермен шұғылдансын. 1909 жылы ... ... ... Құнанбайұлының өлеңдері деген атпен ақынның араб
әрпімен тұңғыш рет шығармалары жеке ... ... ... Мұндағы
өлеңдерінің басым көпшілігі еңбек тәрбиесіне арналған. Онда ақын болашақ
ұрпақты ... ... ... ... ... тәрбие деген сөздің, одан кейін ұғымның өзінің тарихи маңызын ашуға
тырысқан. Мысалы: Абай «Баламды медресеге біл деп бердім, шекпен кисін, ... деп ... - деуі ... тәрбиені, оқуды жете бағалағанның
белгісі, ең бастысы барлығы еңбек арқылы келеді деп ... ... ... ... бар» деуі ... болса керек. Абай жастарды еңбекке
тәрбиелеудің, үйретудің әр түрлі жолдарын, ең ... ... ... әдебиет арқылы тәрбиелеуді ұсынды. Балалардың дүниеге көзқарасын және
мінезін қалыптастыруда отбасының рөлінің аса зор ... ... ... әке мен ... ... үйреткен тәрбиенің, оның бер жағында
тікелей еңбекке баулудың ... Абай өте ... ... Ол ... үшін ... ... ... тәрбиеленген болу керк екендігін
көрсетті. Абай ... ... ... ... ... татулық,
әділеттілік, дұрыстық сияқты адамгершілік ... ... ... Ол адамгершілік, еңбек, ақыл-ой тәрбиесін бірлік, ұйымшылдық,
ынтымақтастық негізінде жүргізуді ... ... ... көрмесең дос,
істеген істің бәрі бос» деуі осы өлең жолдарынан айқын көрінеді.
Абай халықты ... ... ... ... ... аса ... ... Бұл оның кез келген шығармасынан байқалады. Ол жастардың еңбексіз
жүріп жаманшылыққа бой ... ... ... 1886 жылы ... бір ... қайғы ойладың, ұлғайды арман,
Шошимын кейінгі жас балалардан.
Төрін сатпай, телміріп көзін сатып,
Теп-тегіс жұрттың бәрі ... ... өзі өмір ... ... жастардың жағымсыз мінездерін сынады. Абай
адамгершілік пен еңбекке ұмтылмайтындарды ... деп ... ... ... елде ... де шаруға келді олақ.
Сырын түзер бірі жоқ, сыртын түзеп,
Бар өнері қу борбай сынпыс шолақ»,-
десе, енді бірде ... ... ... ... ала отырып, Абай
еңбек тәрбиесінің мән ... ... ... ... ұят, ар-намыс, сабыр талап,
Буларды керек қылмақ ешкім қалап.
Терең ой, терең ғылым іздемейді,
Өтірік пен есекті ... ... ... теориясын жасағна ойшыл ағартушылардың бірі – Шоқан
Уәлиханов. Шоқан өзінің ... ... ... ... ... Ол ... ... тағылымдар Шоқанның ағартушылық
көзқарастарына әсер етті. Шоқан мектеп оқуының, ... ... ... тәрбиесінің ғылыми негізінде құрылып, табиғаттың ... ... ... ... білім алуын аңсаған болатын. Шоқанның халықтық
психология туралы пікірлерінде де материалистік ... ... Ең ... ... ... еңбек тәрбиесінің қоғамның дамуындағы
жасөспірімдердің жан-жақты жетілуіндегі ... ... ... ... ... ... өнімді еңбек деген қағидаға сүйенді ... ... ... ... ... іске ... ... және жеке адамдар өміріндегі пайдалы істің түп негізі еңбек. ...... ... таза ... деп ... өзгертетін –адам, оны өзіне
жарататын материалдық еңбек деп еңбекті бірнеше топқа бөле ... ... ... ... ... сол арқылы әрбір ... ... ... ... табысы деп ой қорытты. Біздің елімізде ... де ... ... ... ... қандай қоғамда болмасын еңбек
тәрбиесі ... ... ... тыс ... ... ... Бала
жас кезінен бастап жүйелі түрде еңбек тапсырмаларын орындауға, отбасындағы
қажеттілікке көңіл бөлуге, еңбекшілдікке, төзімділікке ... ... ... білім берумен тығыз байланыста жүзеге ... ... ... бала да ... еңбексүйгіштік, еңбек ету дағдылары
қалыптасады. Қазіргі мектептерде еңбек ету психологиялық және ... 11 ... ... ... жас ... байланысты
және оқу процесіне жұмыстардан басқа, өзіне-өзі қызмет ету, өз бетінше
жұмыс істеу және өзін -өзі ... оқу ... ... ... ... ... ... тұрған ауданын жақсартуға радиоландыру, ауыл
шаруашылығы, табиғатты қорғау, т.б. ... ... ... ... политехникалық ой-өрістерінің кеңеюіне, қабілеттіліктерінің,
бейімділіктерінің ... ... ... ... ... жалпы білім беретін, оның ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік маңызы бар
құбылысқа айналуда. Себебі, ... ... пәні өз ... ... еңбек пен мамандық әлемі туралы мағлұмат береді. Ал, ... ... пәні мен оны ... ... ... орын ... бұл сабақта оқушылар жалпы таныммен ... ... ... ... ... ... қажетті жалпы еңбек біліктілігі мен
дағдысын ... ... бір ... игеруге құлшынады. Қазіргі
кезеңдегі кіші мектеп жасындағы оқушыларды еңбекке баулудың жетілдірілген
ұлтық бағдарламасы ... кең ... ... ... жан-жақты
таныстыруда, еңбектің белгілі бір түріне деген түпкілікті ... ... ... ... етіп ... ... сабақтан тыс кезеңде еңбекке баулуды
кәсіптік бағдармен тығыз байланыстырғанда әрі ... өзі оқу ... ... кездегі жұмыс формалары мен ... ... ... ролі ... арта ... ... ... кезде кәсіп
туралы әңігмелесу, кәсіпорындарына саяхат, ... ... ... кездесулер өткізу секілді дәстүрлі формаларды ғана қолдану
жеткіліксіз. Кәсіптік ... ... ... білім беретін бастауыш мектептен
бастап жастардың бойында белсенді өмірлік позицияны қалыптастыру негізінде
құрылуы тиіс. Бұл ... ... ... ... баулу пәнінің мол
мүмкіндігі бар екендігін өзіміз тәжірибе ... ... ... ... ... мектептердің қызметінен байқадық.
Бұл дипломдық жұмыстың мақсаты – осы бір күрделі жұмысты ... пәні ... және жас ... ... ... ... негізгі принциптерімен, ұжымдық формаларымен жіне тәсілдерімен,
еңбекке баулуды жүзеге асырудың ... және ... ... ... іс-әрекетінің тиімділігін арттыру мүмкіндіктерімен, еңбек
пәнін жүргізуші мұғалімнің оқу –тәрбие ісі мен таныстыру ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда еңбек тәрбиесінің
теориялық негізі
1.1. Оқушыларды психологиялық – педагогикалық ... ... ... ... ... ... болып өсуі тиіс. Бала қабілеті ой
еңбегі мен дене ... ... ... ғана ... ... Сондықтан еңбек
тәрбиесінде «Мынау жақсы», «Мынау жаман» - деп бөлінбейтін нәрсе жоқ.
А.С.Макаренко өзінің «Ата-аналар» кітабында: ... ... ... нәрсе жоқ. Еш нәрсені де ұсақ-түйек деуге және ұмытуға хақымыз
жоқ. Өз өміріңізде және ... ... бір ... ерекше деп бөлек
алып, соған зер ... ... ... ... қателіктің ең зоры
сол болып шығады. Ұсақ-түйектер үздіксіз, күнбе-күн, сағат сайын ... және ... өзі де сол ... ... ... ... басшылық көрсету және оны ұйымдастыру сіздің ең жауапты міндетіңіз»
- ... әлі ... ... ... ... ... бөлшегі болып
келеді. Еңбек ету ... ... ... ... ... ... ... ұстамдылығы, ұжымшылдығы
қалыптаса бастайды. Оқушылар еңбек сабағында еңбектің бастапқы әліппесімен
танысады, еңбектің қарапайым құралдарымен жұмыс сітеу дағдыларын меңгереді,
түрлі ... ... ... ... істеудің өмірде қажетті
қарапайым тәсілдерін ... ... ... жаңа ... ... ... тікелей өндіргіш еңбекпен байланыстыру,
еңбекке оқытуңды жіктеп ... ... ... ... ... ... ... оны көрнекі құралдарда жөндеу, ойыншықтар
жасау, мектепке, балабақшаға, үйге ... ... ... ... Бұл сатыда кішкентай шәкірттер мамандық түрлерімен
таныстырылады. Оны ... ... ... сай таңдап алуына
болады.
Техникалық еңбекке оқыту – қағазбен, ... ... ... ... материалдармен, жұқа тақтаймен, сым темірмен жұмыс
сітеу. Сол сияқты оқушыларды техниканың ... ... ... бөлшектерді құрастыру, қайта бұзу, макет жасау, оны бұзып,
қайта жинау жұмыстары, ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығы еңбегіне баулу кезінде бастауыш ... ... ... ... ... ... яғни ... түрлерімен танысады. Оқу – тәжірибе учаскелерінде еңбек етуге, үй
жануарларын күтіп бағуға дағдыланады. ... ... ... тез
шаршағыштығы, ықыласының тұрақсыздығы т.б. жас ерекшеліктері ... тез ... ... ... ойын ... кіргізуді
талап етеді. Бұл кластағы шәкірттер істеген ... ... ... мадақтап отырғанын ұнатады. Сондықтан сезімтал мұғалім тапсырылған
істі атқара алмай ... ... ... оның қол ... болар – болмас
табысының өзін мадақтап отыруы тиіс. Бастауыш ... ... ... екі бағытта дамиды: бірі – сабақ процесінде ... ...... ... ... қоғамға пайдалы еңбегі. Еңбек дағдысы
мен тәрбиесі балалардың бойына жас ... ... ... ... сіңіріле беруі керек. Әсіресе оқушылардың еңбекке деген құрметі ... ... ... сағаттарында оқу пәндері мен табиғаттану,
ана тілі, математика пәндерімен байланыстыра өткізуге ... ... ... ... танысады. Еңбек сабағы оқушылардың байқағыштығын,
ой-өрісін, шығармашылық белсенділігін арттырады. Өз ... ... ... ... өз ... ... арттырады.
Оқушылар еңбекке үйрету сабағында бірлесіп, не ... ... 4 ... ... ... сай ... кейде екі сабақ ішінде
орындап бітіруіне рұқсат етеді. ... ... ... ... ... оны ... ... материалдар мен аспаптар керек екенін,
істелетін ... ... ... ... ... ... сабағына
керекті аспаптарды дұрыс ұстау материалдарды белгілі жерге ... ... оны ... ... ... ... өзі көрсетіп, оған
оқушылардың назарын аударады. Егер тпасырманы оқушылар топтасып орындайтын
болса, оларға тиісті еңбекті бөледі, ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп нұсқау оқушылар жұмысқа
кірісерден бұрын беріледі. ... ... ... ...... ... олардың ынтасын аудару және сол еңбекке
қойылатын техникалық шарттарды ... ... ... өз ... тым ... ... сондықтан жұмыс алдындағы түсінік ұзаққа
созылуға болмайды. Егер мұғалім жұмыс үстінде бір ... қате ... ... оны ... ... ... ... үйретеді немесе
жолдасының жақсы жұмысын бәріне көрсетеді және неге ... ... ... ... соң оқушылар жұмысын одан әрі жалғастыра береді. Мұғалім енді
жұмысы ... ... ... ... ... болу себебін
түсіндіреді. Мұны қате жібермеуге, ... ... ... ... қайта
құруға жәрдемі тиеді.
Сабақта мұғалім оқушылардың еңбек нәтижелерін салыстырады. Әрбір
жұмыстың сапасына баға береді. Оқушылардың ... ... ... ... ... жерінде, тиісті сабақтарда ... ... ... ... ... істегендерімен көрме ұйымдастырылады.
Мысалы ретінде дайындық класындағы ... ... ... Апликациялық жұмыс, гүл жасау.
Мақсаты: І. Қағазды бүктеу, сызық бойымен қию. ІІ. ... ... ... ... ... ... ережені сақтауға
дағдыландыру. ІІІ. Әсемдікке баулу.
Сабақтың жабдықталуы: ... ... ... ... желім, гүлдің
үлгісі.
Сабақтың барысы:
• Оқушылардың назарын сабаққа аудару. Олардың сабаққа керекті құрал-
жабдықтарын тексеру, түгендеу, сабаққа ... Жаңа ... ... ... ... Балалар, еңбек дегеніміз не?
Еңбек – адамның дене қимылымен белгілі бір ... ... ... іс.
Адамның еңбектенуі оны өмірге құлшындырады. «Еңбек еткеннің дені сау»,
«Еңбек сауықтырады, ... ... ... ... ... ... ... Біз еңбек сабағында нені үйрендік? Класты таза
ұстауға, қайшымен, ине-жіппен, желім және қағазбен жұмыс жасауды ... ... Ал, ... ... біз ... үлгісін жасауды үйренеміз. Әуелі
гүл туралы не білетіндерін, гүл аттарын айтқызу. Гүлді апликациялық ... ... ... ... ... ... ... алдын-ала дайындалған
үлгілерді үлестіру. Үлгіні қалай қиып ... ... ... ... ... ... ... кейін жұмысқа кірісу керектігін айту.
Дағдылары қалыптаспаған кейбір оқушыларға көмектесіп отыру керек. Дегенмен
олар жұмысты беріле ... ... ... дұрыс орындап шықты.
көпшілігі белсенділік ... ... ... соң ... ... ... атқарылған жұмыстарды ауызша мақтадым. Оқушылардың еңбек туралы
түсінігін тек еңбек сабағында ... ... да ... оқыту барысында
жүзеге асыруға болады. Мысалы: Дайындық жұмысында ана тілі пәні ... ... ... ... ... Мамандық. Отбасы мүшелерінің мамандығы.
Мақсаты: 1. Отбасы мүшелері деген түсінікпен балаларды түсіндіру. ... атау (ата, әже, әке, апа, ... аға, іні, ... Отбасы мүшелерінің жұмыс орны, қандай еңбекпен ... ... ... ... Үй ... ... Отанын, елін сүюге, еңбек сүйгіштікке, еңбек ардагерлерін құрметтей
білуге баулу, кәсіптік бағдар беру.
Сабақтың жабдықталуы: «Кім ...... ... ... атты ... дидактикалық материалдар.
Сабақтың барысы: а) Сурет бойынша ... ... үй ... әрекеттерін көрсететін түрлі-түсті
суреттерді талдау, әңгімелесу. ... ... ... балаларды еркін,
әрі жүйелі сөйлеуге үйрету. Үй шаруасының ... оған ... ... әңгімелеу. Мысалы, «Менің атам-шопан. Ол мал ... Ал ... ... мамам-сатушы болып істейді. Өзім тауықтарға күнде жем
шашамын, т.б.
ә) «Отбасы» атты ойын ... ... ... ... еңбек түріне
қолғабыс жасауға бағдар беру.
4. Сабақты ... ... ... ... ... ... қорыту, олардың түрлеріне
тоқталу. Сабаққа белсенділігін танытқан оқушыларды ... ... ... тыс ... да ... ... ... оқуға, оны сүюге
баулуға болады.
Ауылдық жерде тұрғандықтан көктемде, жазда, күзде тәжірибе учаскесінде
жұмыс істейміз. Онда ... ... ... ... ... ... қопсытуға, жүйек жасап, көшет отырғызуға
шамалары келеді. Бірақ бұл еңбек түрлері ешбір ... ... ... ... ... қосымша күш денсаулықтарына ... ... ... ... жөн. ... баланы жалықтырмауы,
зеріктірмеуі, ынтасын төмендетпеуі үшін мезгіл-мезгіл демалтып, дене қалпын
өзгертіп отыру керек. ... ... ... ... күзде табиғат
арасындағы кейбір дәрілік шөптер ... ... ... отырамыз. Далада
істеген мұндай жұмыстар олардың өміртанымын кеңейтеді. Еңбек еткенде ... жету ... ... ... ... тек мұрындық болып
қана қоймай жеке тапсырмалар ұсынып, әлі келетіндей міндеттерді орындап
шығуға ... ... ... ... ... еңбекті қызық көріп
қатысады. Ең бастысы – еңбекке үйренуі керек. Оларға осы ... ... ... жөн. ... ... ... көп ... бірігіп
еңбек етуге дағдылануы, олардың болашақта ұжым болып жұмыс ... ... жас ... – ақ ... өмір ... ... ете білетіндей
етіпе тәрбиелеу керек. Көпшілік еңбекке қатыса ... ... ... ... ісін және оның ... білу ... ... ұжымдық еңбек балаларды
ұйымшылдыққа, тәртіптілікке баулиды». Жауапкершілік ... ... ... оқу мен ... байланысын нығайту, оқушыларды ... ... – күн ... түспейтін мәселелер. Қазір ауыл
шаруашылығының барлық саласына жас күштер қажет. Ол күш – ... ... ... ... еңбекке ынтасын тудыру үшін, мұғалімдер барлық
күшті, шеберлікті соларға ... ... ... ... ...... де ұзақ процесс.
Сондықтан оларды жастайынан еңбек ете ... ... және ... ... ... білуге тәрбиелеудің маңызы зор. Бүгінгі
таңдағы білім беру жүйесіндегі өзгерістер, жаңалықтармен байланысты ... ... ... үшін де еңбекке баулу пәнінің жаңа білім ... ... ... ... оқытудағы негізгі мақсат – оқушының
еңбек әрекетін қалыптастыру арқылы оның еңбек ... мен ... ... Осы мақсатқа орай мынадай міндеттерді іске асыру
көзделінеді:
- еңбек біліктілігін қалыптастыру ... ... ... мінез-құлқын тәрбиелеу.
- оқушылардың әртүрлі материалдарды көркем өңдеу және құрастыру мен
модельдеудегі ... ... ... ... ... ... ... білуге үйрету.
- еңбек әрекетін жоспарлай білу, өзінің және өзгенің ісін ... ... ... ... - өзі ... ету дағдыларын қалыптастыру.
- шығармашылыққа баулу.
- эстетикалық, экономикалық, экологиялық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... баулу.
Пәннің осы мақсат, міндеттері ата кәсіп, ұлттық ... ... ... ... ... отырып жүргізіледі. Пән мазмұнының
құрылымы 4 блоктан тұрады: техникалық еңбек, көркем ... ... ... ... ... ... ... өңдеу, қағаз, қатырма қағаз, ... ... ... ... ... ... ермексаз, сазбалшық, папе-машеден жасалған бұйымдарды
өңдеу, мата, киіз, түскиіз, қазақтың ... ... ... өңдеу,
қағаз, мата, бау, қайыс, жіппен өру.
Өзіне-өзі қызмет ету: түйме, ілгек, сыртетпе қадау, ... ... ... ... оқу ... тірі ... ... жинау, тазалау,
есік, терезе, еденді жөндеу.
Ауылшаруашылық еңбек: өсімдіктің жетілуінің сыртқы жағдайларына,
өзгерісіне ... ... ... ... ... ... өсімдіктің
жетілуін бағалау, жан-жануарларды қоректендіру, ағаш отырғызу, күту т.б.
Оқушылар ... ... ... ... ... техника, сәндік
қолданбалы, қолөнер ... ... ... өзіндік
ерекшеліктерімен танысады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... еңбек сабағына енгізе отырып, ол ... 1 ... ... ... ... қажет етеді. Алғашқы
еңбек дағдылары ... да ... ... ... Сондықтан да
алғашқы сабақтан бастап оқушыларға жұмыс істеу әрекеті, ... ... ... орнын таза, мұқият ұстауға, жұмсалатын материалды үнемдеуге
дағдыландыру көздейді.
Қағаз, қатырма қағазбен жұмыс істеуде оқушылар әртүрлі бұйымдар, ... ... оқу ... ... ... тұрмысқа қажетті
нәрселер жасап үйренеді. Құрастырудың бірнеше түрі беріледі. Қағаз, мата,
табиғи материалдар, ... ... ... құрастыру секілді
жұмыстар ұйымдастырылады. Оқушыларға белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мәлімет беріп, заттың негізгі
бөліктерін ажырата білуге, әр бөлік пішінінің, мөлшерінің, орналасуының,
осы құрастыруда пайдаланылатын жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... ... тақырыптар бойынша емес,
пәннің өзіне тән мазмұндық және іс-әрекеттік ұстанымдарға сай таңдалды.
Пәннің ... ... ... ... ... мән берілді. Осыған
орай өз мазмұнына «Халықтың ... ... ... ... ... Мұнда пәннің басқа тарауларында әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... салаларына байланысты беріліп
отыратын ... ... ... ... жүйеге келтірілді.
«Халықтың қолданбалы қолөнері» бөлімінде ... ... мұра ... келе ... ... ... онда ... іс-әрекеттер жайында
мағлұмат беріледі. Оқушылар бұйымдарды жасаудың қарапайым ... ... ... негізінен практикалық жұмысты орындау барысында
жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... мүсін жасау, мата, ағаш, металл, тері өңдеу, ... ... ... әр ... ... ... ... отырады.
Еңбекке баулу пәніне мұғалім техникалық қауіпсіздік пен ... ... ... біліп, оны мұқият ... ... және ... ... ... оқушылардан талап ету керек. Еңбекке баулу
пәні басқа пәндер мазмұнымен де тығыз ... ... ... ... ... ... білік, дағдыларын еңбекке баулу сабағында
тәжірибе жүзінде пайдаланды.
Бағдарламада білім, ... ... екі ... беру ... ... ... ... шығармашылық қабілетінің дамуы
көрсетіледі. Оқушылардың еңбек ... ... ... ... ... жақсы тәсілі ретінде тест үлгілері де жүйеленіп берілді.
Қорыта айтқанда, дамыта оқыту арқылы ... ... ... ... ... және ... ... шыңдалуына ықпал жасау көзделді.
Еңбекке баулу сабақтары мынадай мақсаттарды көздейді:
- еңбекке деген сүйіспеншілікті арттыру;
- еңбек етуге тәрбиелеу және еңбек ... ... ... ... ... мен ... кеңейтіп,
шеберліктерін арттыру;
- қарапайым материалдарды қолданып, құрал саймандармен жұмыс істеу
әдісін үйрену;
- өндіріс ... және ... ... ... ... ... ... баулу;
Еңбек сабағында оқушылардың саусақтарын щынықтырып, бұлшық еттерін,
нығайту мақсатымен, әртүрлі бұйымдар жасалды, оқу ... ... ... шығармашылық қабілеті жетілдірілді, алғашқы іскерліктері
қалыптасып, өз жұмыстарын жоспарлауға және оны ... ... ... оқуышлары әрекетінің өз ерекшеліктері бар. Біріншіден,
олардың өз бетімен жұмыс істеуге мүмкіншілігі бар. Екіншіден, ... ... олар ... ... ... ... ... бұлшықеттері толық қалыптасқан, әр түрлі қимыл жасауға
епті. Сабақ барысында мұғалім осы ерекшеліктерді мұқият ... ... ... керек, көрнекі құралдарды дұрыс, тиімді пайдалану керек.
Сосын еңбек сабағын қызықтырып өту ... ... ... баулу сабағында
әрбір оқушының қауіпсіздік теххникасы ережелерін ... ... ... ... ... ... – психологиялық –педагогикалық тұрғыдан еңбекке
даярлаудың түп қазығы өскелең ұрпаққа ... ... ... ... көздерін
тиімді бөлу, өмір жолын таңдау, адамның кәсіби ... мен ... ... ... ... мәселелерді қамтитын көп аспектілі
комплексті проблема ретінде ... ... және ... таңдауға даярлау мемлекетіміздің басты
идеяларының бірі. өйткені өндіріске, ауыл шаруашылығына, арнайы орта немес
жоғары оқу ... ... ... алғашқы қадамы тек бастауыш
мектептен басталады. ... ... ... ... өмірге
сергек қарауға үйретеді, олардың болашақ ... ... ... айрықша
ықпалы болады. Оларға қажеті – еңбектің ... ... ... ... және ... ортаға ұқыптылықпен қарау
дағдыландырады. Сол ... ... ... ... ... ... жалпы еңбек білімін қалыптастыру және ... ... ... ... ... танысу жөніндегі
икемділігін қалыптастыру арқылы қамтамасыз етіледі.
Еңбек сабағында ... ... ... және жеке ... ... ... сақтауына баса назар аударылады. Аспаптар,
материалдар, ауыл шаруашылық жабдықтар оқушылардың жас ... ... ... ... ... ... ... ала отырып,
оларға нақты өндірісте ондаған, ... ... ... ... көрсетуге болады. Мұндай нақты мысалдар оқушылардың кәсіп
әлемі, қандай жұмыстың болсада ... ... ... ... жәрдемдеседі.
Кәсіптік бағдар жөніндегі жұмыста бастауыш кластардағы еңбек пәнінің
мұғалімі балалардың медикобиологиялық ерекшеліктерін жете ... ... дені сау ... ... ... белгілі бір жұмысты ойдағыдай
игере алмайтындығын физиологтар мен ... ... ... ... ... ... сапасына да байланысты,
өйткені ... өзі ... бір ... ... ... ... игеру үшін
қажеттігін ескертеміз.
1.2. Еңбекке баулу пәнін оқыту арқылы оқушылардың еңбек әрекетіне
қызығушылығын арттыру
Қазақ бастауыш мектептерінің еңбекке баулу ... ... ... ... ... жаңартылған. Төменде талқылауға ұсынылып отырған
программа жобасы – қазақ мектептерінің жағдайы мен мүмкіншіліктерін ескеріп
жасалған жаңа жоспар. ... ... ... ... ... класс
мұғалімдерінің, бірқатар ұсыныстары ескерілді. Кейбір сабақ ... ... І. ... ... ... Саз ... және
пластилинмен жұмыс істеу (мүсіндеу) (1-2 класс). ... ... ... ... ... (1-4 ... Матамен жұмыс текстильді
материалдармен жұмыс істеу болып өзгертілді. (1-4 класс). Картонмен ... 2-4 ... ал ... ... істеу 2-кластан басталып, 4-
класта конструктор және электр ... ... ... ... Ауыл ... еңбек. 1 класс оқушылары үшін түрлі кәсіпорындарға
экскурсиялар ұйымдастырып, сабақты таныстыру мақсатында жүргізу ал ... ... ... ... ... түрлерін күрделендіру ұсынылады.
ІІІ. Қоғамға пайдалы еңбекке программада арнайы ... ... ... ... тыс уақыттарында үй жұмыстарына, ата-
аналарына, класта жұмыс ... ... беру ... ... ... тек ... алынған тізімдерді беріліп келсе, жаңа
программа жобасында әр кластарға жүргізілетін сабақтар төрт жоқ ... ... ... таблица арқылы көрсетілді. Бұл мұғалімдерге
календарлық тақырыптық жоспар ... ... ... ... ... ... күрделілігі оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес
берілді.
Құрметті ұстаздар, сіздердің назарларыңызға ұсынылып отырған программа
бекітілген толық мәнді программа ... ... ... ... ... баулу сабақтары үш бағытта жүргізіледі:
- техникалық еңбек;
- ауыл шаруашылық еңбек;
- қоғамға пайдалы еңбек;
1. Техникалық еңбек мына түрлерді қамтиды:
І. ... және ... ... 2. ... ... ... ... материалдармен жұмыс (мата, жіп). 4. Конструктор детальдармен
жұмыс. 5. ... ... 6. Сым ... және жұқа ... 7. ... техникасымен жұмыс.
ІІ. Ауыл шаруашылық еңбегі мал шаруашылығы мен егін шаруашылығына
бөлінсе, мектепте өсімдіктер ... ... екі ... ... 1) ... күтіп-баптау жұмысы. 2) Оқу тәжірибе учаскесіндегі жұмыс және
жан-жануарлар бұрышын ұйымдастыру (жабайыаңдар, құстар т.б.)
ІІІ. Қоғамға пайдалы еңбекке ... ... ... ... ... ... жұмыстар жоғарыда аталатын ... ... ... ... ... ... бірі –
оқушылардың политехникалық білімдері мен ... ... ... арттыру.
Еңбекке деген көзқарасты коммунистік тұрғыда түсіндіріп, білімдерін
молайту. ... ... ... ... ... мамандардың іс-
тәжірибесі және қызметімен танысу. Адамгершілікке, эстетикалық және дене
тәрбиесіне баулу. Мысалыға ... ... ... ... ... 6-7 ... баланың саусақтарын ширату, бұлшық еттерін ... ... ... ... ... ... мүсіндеу түрі енгізілді.
- Картонмен жұмыс бұрын жоспарда 3-кластан жүргізілсе, ал қазір ... ... ... және қатырмақ қағазбен жұмыс істеу делінеді.
- Аралас ... ... ... ... ... ... ... алмайды, себебі түрлі материалдарды дайындауға материалдық
база керек, әрі ... ... ... ... ... Табиғи материалдар ... ... ... ... ... біріншіден төртінші
класқа дейін енгізілді.
Қазіргі кезде төртінші ... ... және ... ... және ... жұмыста тек төртінші, үшінші класқа ғана
енгізіліп отыр. Еңбекке баулу ... ... ... ... ... мен ... байланысты болып, оқушылардың
орындайтын бұйымдары халықтық өнер мұраларына, ... оны ... ... ... жасалған бұйымдары тек баға алу үшін
ғана ... ... аз ... ... пайдалы заттар болуға тиіс. Біткен
бұйымдардың жасалу сапасына ... ... ... ... атап ... баға қойылу керек. Қазіргі кезде ... ... ... ... сай ... жабдықталған еңбекке үйрету
кабинеттерінде жүргізілуі керек. Бұл ... ... ... ... ... сақталып, сабақ жүргізуге барлық жағдай сақталуы тиіс.
Оқушылардан:
- Оқушылардың мұғалімнің рұқсаты бойынша бастау.
- Құрал – сайманды қажетті жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... ... істемеу.
- Жұмыс орнын таза ұстау, материалдар мен құралдарды парта үстіне
дұрыс орналастыру.
- Материалдарды үнемдеу, ... ... ... ... ... ... басқа жаққа алаңдамау.
- Жұмыс бітісімен, материалдар мен құралдарды өз орнына ... ... т.б. ... ... ... ... еңбек адамдарын қадірлеп тәрбиелеуде
топсеруеннің ... өте зор. ... ... ... ... қандай құрал-саймандар пайдаланып, қалай жұмыс істейтіні, толық
бақылай ... оны ... ... ... күні ... әзірлік жасап, оның
мақсатын белгілейді, баратын оқушыларға алдын-ала хабарлайды. ... ... ... ... ... ... туралы талдайды. Мұғалім
оның тақырыбын, мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... белгілейді.
Олар:
- сабақты ұйымдастыру;
- жаңа материалды енгізу, баяндау;
- сарамандық жұмыс;
- орындаған жұмысты талдау;
Осы кезеңдерді енді жеке-жеке қарастырып көрейік. ... ... ... ... ... ... әзірлей білуіне назар аударылу
керек. Материал және құралдар парта үстіне дұрыс ... ... ... сабақты бастайды:
- Жаңа материалды баяндау үшін, мұғалім оқушыларға нұсқау беріп,
әңгімелеседі, істеуге тиісті бұйым неден және ... ... ... жұмыс сабақтың негізгі бөлігі. Сондықтан мұнда
оқушылардың ... ... ... баса ... ... ... жеке көмек беріліп, жасалтын бұйымдардың әдемі
және тартымды болуына мұғалім дұрыс бағыт беріп отырады.
- Орындалған жұмысқа талдау жасау ... ... ... ... ... ... мен ... айтылып, сабақ аяқталуы
тиіс.
4-ші класта күнтізбелік тақырыптардың және еңбекке ... ... ... ... үлгі ... ... болады. Бір тоқсанның
өзін 10 сағатқа бөлеміз. Соның ішінде қағаз және
1. қатырма қағазбен жұмыс – 1 ... ... ... ... ... ... – 1 ... матамен жұмыс – 1 сағат
4. сым темірмен жұмыс – 3 сағат
5. ағашпен жұмыс – 1 сағат
6. аралас материалдармен жұмыс
7. өсімдіктер ... – 7 ... ... ... ... ... ... немесе қалың қағаздан өлшеп, қиып, бүктеп стакан жасау
2. Картонды, қағазды өлшеу, сызу, қию, желімдеп, қойын дәптерше жасау
3. Жұмсақ сым ... ... ... (куб, ... ... Матаны өлшеу, қию, шеттерін бүктеу, тігу, бау жасау.
5. ... ... ... ... ... құстың қауырсыны, қағаз ағаш
бұтағы, емен жаңғағы, пластилиннен жапырақ жасау.
6. Құраған және арам шөптерден ... ... ... ... Дайындалған учаскеге сарымсақ, пияз отырғызу. Ағашпен жұмыс
7. Жасаушаларға ... сап ... ... ... ... ... тақтайшаларды аралап
дайындау. Үлгі бойынша киім ілгіш ... ... ағаш ... ... ... түрлері және ерекшеліктерін түсіндіріп айту керек.
Міне, осындай үлгі ... ... ... баулу пәнін өтуге болады.
Еңбекке баулу пәніне қойылатын талаптар: Жұмысты ... ... ... ... ... ... мен ... сабаққа даярлау.
Техникалық терминдерді дұрыс ... және ... ... ... сапалы,
әдемі жасауға дағдылану керек. Мұғалімнің қойған сұрақтарына толық ... ... ... ... ... сөз ... ... мақсатымен жұмыстарын
жоспарлап айтып түсіндіру және бір ізділікпен ... ... ... Бұйым бөлшектерінің ұзындығын, енін өлшеп, өлшемдерін дұрыс
белгілеуге үйретіледі.
Бейнелеу өнері: Жасалынатын ... ... ... ... суретін салу
жұмыстары жүргізіледі.
Табиғаттану: Экскурсияға шығу арқылы табиғат құбылыстарымен, байлығымен
танысу, жасалар бұйымға қажетті ... ... ... ... ... еңбек.
Төртінші класс оқушыларымен мектепте, тәжірибе учаскесіне, өндіріске
және колхоз, совкозға экскурсия ұйымдастырып, ... ... ... ... мектеп дәлізін, класты, мебельдерді таза ... ... ... күн ... ... ... ... тазарту
жұмыстарын атқарады, мектепке кірерде аяқ киімдерін ауыстырып киіп, өз
кластарына барады. Оқушылар ... ... ... ... не ... қораптарға жинап, коллекция жасайды. Түрлі көрнекі
құралдар жасалынады.
Төртінші ... ... өз ... ... ... қанша мектеп,
балабақша бар екенін анықтап, картада белгілейді. Сөйтіп басқа ... ... ... ... қамқорлық жасайды. Өз аулының картасын
сызып, ардагерлердің, қарт адамдардың қай жерде ... ... ... ... ... арналып, түрлі дидактикалық көрнекі
құралдар жасалынады. Оқушылар кітапханаға көмектеседі, ... ... ... ... олар кітап жөндеу ... ... ... ... ... ... ... суреті
ілініп, фамилиясы мен класы жазылады. Оқушылар – ... ... ... ... ... Ауылды жерлерде оқушылар фирмаға көмектеседі.
Қозы, құлын, бұзауларды суарады, жем ... ... ... ... да ... ... жем шашады. 4-класс оқушыларының осындай
қоғамдағы ... ... 30-45 ... ... ... ... ... 1997 жылы қыркүйектің 8-нен қарашаның 2-не дейін, педагогикалық ... ... үшін №7 ... ... ... ... болдым. Онда
менің үлесіме 4-сынып оқушылары берілді. Мен осы сыныппен екі ай бойы ... ... ... ... ... бердім. Ондағы сабақ беру жоспарымен
таныстым. Сабақ беру әдісі маған ... ... ... ... ... ... қатысуы мені қуантты. Еңбекке баулу сабағының қыр сыры
өте көп екен. Мен еңбекке баулу пәнінен ... ... ашық ... ... ... ... ... адамгершілікке, ұқыптылыққа, инабаттылыққа, ... ... ... ... және ... ... араластырып ұйым жасауды үйрету.
Қауіпсіздік техникасы ережелерін бұлжытпай орындауға ... ... ... ... ... жаңғақ қабықтары,
пластиллин, түсті қағаздар, желім, иілгіш, сымтемір, желімге ... ... ... кезеңі. (оқушыларды ... а ... ... белгілеу).
2. Үй жұмысын сұрау.
3. Жаңа сабақ.
Жаңа сабақ:
Енді материалдар мен ... ... ... ... ... ... бұйымдар жаңғақ қабығынан жасалады. Олардың формалары
қандай ? ... ... ... ? ... ... ... ... мына ретпен жасаймыз:
• Керекті материалдарды дайындау.
• Денелерді дайындау.
• Денеленріне шөже басын, балықтың, үкінің көздерін жабыстыру.
• Қалған бөлшектерін жаңғақ және бүршікке ... ... ... ... арналған табиғи материал арнайы қорапшада дайындалған. Екі
жаңғақ қабығын біріктіріп денесін, бір емен ... басы етіп ... ... ... аса маңызды кәсіптер жөнінде оқушылардың
дұрыс түсінігін қалыптастыру үшін еңбек ... ... ... осы
кәсіптерді таныстыру үшін жүйелі де мақсатты жұмыс жүргізуі тиіс.
Оқудан тыс ... ... ... ... ... сан ... және оның
өзі оқушылардың өздігінен кәсіп таңдауының мақсаты мен ... ... Осы ... ниет ету ... мен ... ... түрлері
бағдарламасын ұсынамыз.
Кесте №1
|Еңбектің түрлері |Тақырыбы ... ... |
| | ... ... |
|Матамен жұмыс | ... ... ... |
| | ... ... және картонмен |Сүлгі әзірлеу |Қағазды өлшеу, сызу, ... ... ... арналған) |қию (оқу білу) |
| ... ... ... ... |
| | ... желімдеу |
|Аралас материалдармен |Адамның және малдың ... ... жүн, сым ... ... |мүсіндерін жасау ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... н/е |
| | ... ... |
| | ... дайындау. |
|Аралас материалдармен |Адамның және малдың |Осы пайдаланылған |
|жұмыс ... ... ... ... ... |
| ... аяқтау) |адамның және қойлардың |
| | ... ... ... ... |Қол ... ... |Матаны өлшеу, пішу, |
| ... тігу ... бау ... |
|Түптеу жұмыстары және ... ... ... ... бөлшектерді|
|кітапты күтіп ұстау |(материалдар дайындау) |құрастырып мұқаба ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ағаш |
| | ... |
| | ... ұйымдастыру. |
| | ... ... және |
| | ... туралы біліп |
| | ... ... ... ... |Тақырыбы ... ... |
| | ... ... ... жұмыс |Білекке таңғыш тігу ... ... бір |
| ... ... ақ ... ... |
| | ... ... тігу ... ... ... ... |«Конструктор» ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |Гүл ... |Ағашты аралап, |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... темірмен жұмыс |Жұмсақ сым темірден |Стаканды картоннан қиып|
| ... ... ... ... |
| ... ... ... сым темірден |
| ... ... ... ... стакан |
| ... ... ... |
| ... кесу | ... ... ... сым темірден |Тақтайшаға аққудың |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... бояу ... және ... ... қағаздан |Түрлі-түсті қағаздан |
|жұмыс ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың |
| | ... ... ... ... және ... жасау (бөлшектен|Картонды, қағазды қию |
|кітапты күтіп ұстау |дайындау) | |
| | | |
| ... ... ... қиылған |
| ... ... ... |
| ... ... |жұмысты аяқтау |
| ... ... | ... ... |Кестелеп тігу түрі |Ақ ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... детальдарды |
|істеу ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... келтіру |
|Сым темірмен жұмыс |Жануарлардың фигурасын |Майысқақ ... ... ... (түйе, арқар) |суреттерге қарап |
| | ... ... ... ... жұмыс |Экскурсия (техника |Политехникалық және |
|істеу ... ... ... беру |
| ... ... колхоз, |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... №4 ІІІ – ... ...... үлгі жоспар
|Еңбектің түрлері |Тақырыбы ... ... |
| | ... ... ... және картонмен |Қарындаш салатын стакан|Картоннан н/е қалың ... | ... ... ... |
| | ... ... жасау |
| Матамен жұмыс ... ... ... ... ... қию, |
| ... ... ... тігу, |
| | |бау ... ... ... және ... ... дәптерше |Картонды. Қағазды ... ... ... ... |жасау, өлшеу, сызу, |
| | |қию, ... ... |
| | ... ... |
|Өсімдіктер өсіру ... ... ... және арам |
| ... дайындау |шөптерден учаскені |
| | ... ... ... |Пияз және ... ... ... |
| ... ... ... егу, |
| | ... ... ... темірмен жұмыс |Құстар ж/е ... ... ... ... ... ... құс, ... |
| ... дайындау) |жасау үшін композиция |
| | ... |
| ... ж/е ... |
| ... ... ... мен ... сымнан |
| | |иіп ... ... |
| ... қойылатын |құру |
| ... ... | |
| | ... ... ... |
| | ... ... жону, |
| | ... ... ... ... №5 ІІІ – ... түрлері |Тақырыбы ... ... |
| | ... ... ... ... |Композиция құрастыру |Шырша бүршігі н/е ... ... ... |жүгерінің сабағы, |
| ... ... ... ... қағаз, |
| | ... ... ... ... ... құрастыру |Дайындалған ... ... ... ... |
| | ... композиция |
| | ... ... ... ... күту ... шыққан |
| | ... ... |
| | ... |
| ... күту | |
| | ... ... |
| | ... арам ... |
| | ... тастау |
|Сым темірмен жұмыс ... ... сым ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... өсіру |Өсімдіктерді күту ... |
| ... ... жасаған |
| ... ... |
| | ... |
|Өсімдіктер өсіру ... ... ... ... ... мал |
| |мен мал ... ... ... |
| | ... Егін |
| | ... мал |
| | ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |тексеру, жылдық баға |
| | |қою ... №6 ІІІ – ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |Ойыншықтар жасау |Материалды дайындап, |
|жұмыс ... ... ... шөже, үкіні |
| ... ... |
| | | |
| ... жасау |Балықты, шөже, үкіні |
| | ... ... |
| | ... ... ... |Зырылдауық құрастыру | ... | | |
| ... ... ... ... электр моторын, |
| ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... ... жұмыс |Қуыршақтар төсенішін | |
| ... ... | |
| | | |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |Сүт ... | |
| ... | ... ... ... ... ... ... сызу,|
| ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... дайындау |
| ... ... ... құрастырған |
| ... ... өз |
| | ... құрап, жем |
| | ... ... ... ... оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастырудың мектепте
ұйымдастыру әдістері
2.1. Мектепте оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыруда еңбек
тәрбиесінің жүйесі
Еңбек тәрбиесінің маңызы мен ... ... шешу оның ... ... және ... ... әдісі мен құралдарын айқындай білумен
шарттас. Мектептегі еңбек тәрбиесі ... ... ... ... ... пен ... адамдарына құрметпен қарау.
2. Оқушыға техниканың қарқынды дамуын, өндірісте ... ... ... ... ... ... мен ... меңгертіп, олармен жұмыс
істей білудегі білік ... ... ... ... ... ... оқушының қабілетін, ақыл-ойын, ерік
қасиеттері менқызығушылық, т.б. Тағылымдарын арттыру.
5. Еңбектегі ар, ... ... ... істі ... ... еңбекке
деген ынтымақты жебеп, оған қажеттілік туғызу.
6. Кәсіби мамандыққа бейімдеу.
Орта оқу орындары жағдайында бұл ... ... ... ... ... мектептегі түрлі еңбектерге қатысу және сыныптан тыс
еңбектерді ... ... ... ... ... ... орындау
барысында жүзеге асырылады. Еңбек тәрбиесі саласындағы ... ... оны ... әдістемесі мен формасына байланысты
екендігіне зейін қойып, оқушының еңбекке деген ынтасын ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, еңбек
акцияларын өткізу, бәсекелестік туғызу, т.б. Мән беру керек.
Еңбек тәрбиесі үшін өте ... ... ... онда ... ... техникалық білімді игереді. Еңбек сабақтары барысында оқушылар
жалпы және техникалық білімге сүйенеді. Білім ... ... ... ... ал еңбек сабақтары мен тәрбие барысында оқушылар ... ... ... ... жүйесі арқылы түсінеді.
Еңбек сабақтарының процесін жетілдіру оқушылардың еңбекке зерттеу ... ... ... ... ... ... оқушылардың еңбек және демалыс лагерлерінде ұйымдастырылған
еңбек сабақтары туралы ... ... аз ... Оқушылар мектепте алған
білімдерін пайдаланып, әр түрлі ... ... ... ... ... мен ... ... кейбір мамандықтардың түрлерін
меңгереді.
Осындай шығармашылық жұмыстың барысында химия, ... және ... ... ... ... ... ... байыйды тереңдейді,
ғылыми-зерттеу ісіне қашықтанады, ауыл шаруашылық және ... ... ие ... олардың кәсіптік бағдары тәрбиеленеді. Қорыта
айтқанда, еңбек сабақтарының педагогикалық тиімділігі, олардың білім ... беру ... ... бала үшін ойға ... ... ... құдық қазғандай, ақыл-
ойдың кемелденуін талап ететін ең ауыр еңбек екенін к.д.ушинский ... Оқу ... ... оның ... бірден айқындалмауында,
оқушыларға әрдайым көріне бермеуінде.
Еңбекке тәрбиелеу мен оқытудың міндеттері еңбек пәні сабақтарында
шешіледі. ... ... ... ... қию, ... пен пластилиннен бейне
құру, өсімдіктерді күту, ағаш, пластмасса, қаңылтыр, сыммен жұмыс істеуді
үйреніп, мектеп жанындағы үлесті жер бөлшектерінде ... ... ... ... ... ... үлесті жер
бөлігіндегі, оқу шеберханасындағы еңбек, жоғары сыньштардағы өнеркәсіп жәнс
ауыл ... ... ... ... ... ... қаруландырып, политехникалық ой-өрісін ... ... және өмір ... ... ... тыс үйірме және жаппай жұмыстың еңбек тәрбиесін іске асыруда
тәрбиелік мүмкіндігі өте ... ... «жас ... «жас ... және ... ... оқушыларды еңбекке баулиды, олардың шығармашылық
ойларының дамуына ... ... ... ... ... ... шығармашылық қатынасы байқалады, олар ... ... ... ... ... дағдыларына (әдебиеттермен жұмыс
істеу, жазып алу, мәліметтерді жинақтай білу т.б.) Төселеді.
Мектепті ... ... ... техникалиқ үйірмелер саны
көбейіп келеді. ... село ... ... ... «жас
малшылар», «жас өсімдік өсірушілер» т.б: үйірмелср құрылған. Бұл үйірмелер
келешек ... ... ... ... ой ... «олар әр мамандықтың
болымды, болымсыз жақтарымен танысады, зерттейді, ... ... ... ... ... ... мұғалімдер мен ата-аналар оқушыларға үнемі,
бірізді педагогикалық пікір айтып, кеңес беріп отырса, олардың мамандықты
таңдауда бірте-бірте ... ... арта ... ... ... ... ... Оқушылар қызғылықты,
үлкен тәрбиелік мәні бар көптеген шараларға белсенді қатысады және оларды
тікелей ұйымдастырды. ... ... ... «құстар күйі», «орман күні»,
«бақ аптасы», «еңбек мерекесі», т. Б. Жатады.
Өзіне-өзі қызмет ету — еңбек тәрбиесінің қажетті элементтерінің ... ... ... ете отырып, әр түрлі еңбек ... ... ... ... ... ... бұл
менің адамгершілік борышым дейді, сонымен бірге олар ... ... ... үлгі алады.
Мектеп жағдайнда өзіне-өзі қызмет ету – оқу құралдарын, кабинеттерді,
жиһазды, сынып бөлмесін, мектеп үйін ... ... ... ... ... ... ... жинау, т.б.
Үйелменде өзінің-өзі қызмет етудің түрлеріне төсек-орынды, пәтерді
жинау, киім, аяқ киім және ... үй ... ... кір жуу, ... ... ... ... т.б. Жатады.
Мектеп және үйелмен алдындағы басты міндет бұл өзіне-өзі қызмет етудің
берік жүйесін жасау, тұрмыстық еңбекті әр ... ... өмір ... ... Әсіресе мұндай әртүрлі тұрмыстық ... ... ... ... байқалатын ақсаусақтыққа, нәуетектікке, жас
шонжарларға жол берілмейді. Оларға дұрыс бағыт беру – мұғалімдердің, ... және ... ... мүшесінің адамгершілік борышы.
Мектепте білім беруді оқушылардың ақыл-оймен еңбек ету ... – аса ... ... бірі ... табылады. Әрбір бала дер
уақытында жақсы бағалар алып, ... ... ... ... ... ... себептерге байланысты: дәріс алудың сыртқы салдарларынан
мәжбүрлік сипаттарына қарай, баланың өзінің ... ... ... ... ... ... ... сияқты, т.б. Себептерге байланысты мұндай тілектеріне барлығы
жаппай, әрқашан қолдары жете бермейді. Оқушының ... ... ... кең ... ... бірі – оқу, ... алу ... түрткілерінің болмауы, сондай-ақ, парасатты қызмет әрекеттерінің әдіс-
тәжірибесінің жеткіліксіздігі себеп. Осысебеп салдарға байланысты ақыл-
оймен еңбек ету ... ... және оны ... қажеттілігі туындайды.
Бұл мәселеге л.и.рушинский, в.а.кан-каяик, т.б. Өз ... ... ... еңбек ету қабілетін қалыптастыруда жетекші
факторлардың бірі -–оның белсенділігі болып ... ... - ... ортаға бейімделу қабілеті ғана емес, ол ... сол ... ... өзара қарым-қатынастық әрекетке түсуі, сол
қоршаған ортаны оның ... ... Ол жеке ... өзін ... ... мәдени және кәсіби даму деңгейін көтеруге ұмтылып, ... ... ... ішкі қажеттілігінен туындайды. Оқушылар
өздерінің не істеп жүргендерін жете ... ... ... ... жаңа ... ... ... аша білулері керек.
Оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыруда ақыл-ой еңбегінің мәдениетін
қалыптастыру айрықша орын алады. Оқу ... ... ... ... ... ... ... Еңбектену мәдениеті — бұл оқу еңбегін
дұрыс жоспарлау жане тиімді ұйымдастыру, оқу ... ... ... орнын және қажетті материалдарды реттеу, оқу ... ... ... ... ұйымдастырылған- ырғағы демалыспен еңбек
түрлерінің ... ... ... ... ... етеді. Оқушы осылардың бәрін
бірізділік пен ... ... ... алып отырса, оқу еңбегінің
тиімділігі артады.
Оқу еңбегінің мәдениеті ақыл-ой іс-әрекетінің жалпы ережелерін ... оны өз ... ... ала ... ... етеді. Жалпы ережелерді
білу оқушының болашақ оқу еңбегіндегі өзіндік ... ... ... ... ... ... еңбегінде оқушылардың мәдениеті оқулықтармен ғылыми және
әдеби кітаптармен жұмыс істегенде ... ... ... ... ... дағдыландыру үшін оларды кітаппен жұмыс істеудің көптеген
тәсілдеріне үйрету қажет. Олар: кітап ... ... ... ... ... ... текске сұрақтар қою, оларға жауап қайыру, жұмысты
жоспарлау, конспектілеу, қысқаша желісін (тезис) дайындау т.б.
Оқушының, өзіндік жұмысы, одан білімнің әр түрлі ... ... ... ... талап етеді. Мысалы: жұмыс барысында жинақты
бөлу; қиыншылықты ... ... ... ... ... әр ... ... — логикалык, моторлы және көз капері; бақылау, жазып алу т.б. ... ... ... ... ... және ... сауаттылығына
байланысты.
Сонымен еңбек тәрбиесінің нәтижесі оқушының еңбекті тіленіп қажет етуі,
еңбекті атқаруға деген ықылас - ... оған ... мен ... шын ... атқарған ісінен ләззат алып, ... ... ... ... ... деген құлқын айқындай түсу ниетінен көрінеді.
Еңбек тәрбиесінің ... ... ... сіңіріп, шама
мүмкіндігіне үйлесімді еңбек дағдысына ... ... ... ... әдетке айналатын өмірмен құбылыс.
2.2. ІV – сыныпта еңбек пәнінен сабақ беру арқылы кәсіптік бағдар беру
әдістемесі
Еңбекке баулу ... ... ... ... ... міндеті болып
саналады. Оқушының еңбек сабағында нақты бір іске ... сол ... ... ... жұмысшы кәсібімен танысуы, кәсіп туралы, өндіріс озаттарының
өмірі мен ... ... ... ... ... ... тыс жұмыстар, мектепте өнеркәсіп пен ауыл
шаруашылығы, ... ... ... ... ... ... көрмелер ұйымдастыру, оқушының кәсіби ... ... ... ... ... ... кезеңінде /бастауыш кластарда/ кәсіптік бағдар
мүмкіндігі оқушының жас ... ... ... қолданылатын
жұмыстың ұйымдастыру формалары мен әдістеріне байланысты.
Бастауыш кластардағы еңбекке ... ... ... ... үшін ... мәні зор. ... класс оқушылары бастауыш
мектептердегі қарапайым құралдар арқылы еңбек пен ... ... ... аяқ ... ... ... шығу кезінде, ... ... көру ... олар ... ... ... ... жасау туралы, ересектердің жұмысы, еңбек жағдайы т.б. туралы
қарапайым түсінік алады. қағаз, картон, ... мата ... ... ... ... келтіру арқылы өз күшін іс-жұ\үзінде сынап байқайды, мұның
өзі ... ... ... еңбек іскерлігін қалыптастыруға немесе дамытуға
мүмкіндік береді.
Еңбекке баулу пәнінің мұғалімі 1-2 және 4 кластардың оқушыларын еңбекке
даярлаудың сабақтастығын қамтамасыз ... зор ... бар. Ол ... ... ... жоспарын келісуі, оларға тиімді кеңес беруі
және сол ... ... одан әрі ... ... ... ... 4 кластан
бастап еңбек сабағында кәсіптік бағдарлау жұмыстары жүргізіледі.
Алайда еңбек сабағының мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... ... да кәсіппен хабардар болуы тиіс.
Практикалық ... бар ... ... ... ... ... ... баулуда ерекше орын алатын өндірістік экскурсиялар мектеп
оқушыларының кәсіптік бағдары мен политехникалық даярлығын жүзеге ... ... Бұл ... өзі ... ... ... ... деген
ықыласын қалыптастырумен қоса, техникалық ойлауын, творчестволық қабілетін,
жеке басының коллектившілдік сапасын да ... ... ... ... өз ... ... түрлі әдісті ауызша, көрнекі практиканы
пайдаланады, алайда көбірек ... ... ... ... ... ... ... әдіс. Мұғалім алуан түрлі
тәсілдерді қолданады, мәселен дерегі ... емес ... ... ... және ғылыми ұйымдастыруға байланысты тапсырмалар мен жаттығулар
беру, ... т.б. өз ... оң ... қол ... үшңн ... пәнінің
мұғалімі оқушылардың творчестволық белсенділігін шақыруы, олардың еңбек
тапсырмасын ... ... күш салу ... ... ... ... болмауы оқушының сабаққа деген көзқарасына қолайсыз әсер етеді,
кәсіптік бағаларын тиімділігін ... Өз ... ... ... оқушылар алға қойылған техникалық міндеттерді ... ... оны ... орнықты тәсілін табуға, материал таңдауға және өз
жұмысын жоспарлауға жұмсалатын бұйымның ... ... ... ... ... ... ... іскерлігі мен дағдысын
табандылықпен игеруге, өз жұмысының нәтижесін практикалық бағалауға
қабілеттілігін ... ... ... ... ...... тұрғыдан қарау. Белгілі психолог С.Л.Рубинштейн былай деп атап
көрсетті: егер ... ... ... тиісті проблема болмаса, онда,
дәлірек айтқанда, ойлаудың да болмағандығы. Оқушының творчестволық ойлау
белсенділігін проблемалық ...... ... ... ... ... ондай жағдай туғызу үшін проблеманы тауып, тұжырымдау, оны
оқушының алдына қою, олардың күш-жігерін осы ... ... ... – бұл ... ме, әлде ... пе ? ... кез – ... мәселе
немесе міндет проблемалық жағдай туғызбайды. Мысалы, «Кескіш деген не ... ... ... жолдарын білесің ?» т.б. сұрақтар проблема бола
алмайды. Бұлар оқушыға интеллектік қиыншылық тудырмайды, ол тек ... ... еске ... ... ... Ал, ... ... оқушының алған
білімдер негізін практикада қолдануға, талдауға, себеп-салдар байланыстарын
анықтауға ... ... ... ... қол ... ... ... тұр. Ол
ағашты көлденең немесе ұзыннан кескенде әр түрлі күш жұмсайды. Неге ... ... ... әр ... біреуі тең қабырғалы үшбұрышты, ал екіншісі
тікбұрышты.тістердің қайралуы да әр түрлі. Неге ?».
Мұндай сұрақтар ... ... ... ... ... еңбек сабағына деген ынтасын арттырады. Сонымен ... ... ... ... және ... баулуда кәсіптік
бағдардың табысты етуі көбіне ... пәні ... ... әдісіне,
политехникалық және кәсіптік білімді ұштастыра алуына, мамандық ... ... ... ... ... ... кластағы кіріспе сабақта адам өмірініде еңбектің маңызы туралы,
қоғамдық өндірістердегі жұмысшылардың ролі ... ... ... ... ... ғылыми техникалық ... ... ... ... ... ... ... еңбегінің
мазмұны мен шарты туралы айтқан жөн. ... ... ... ауыл ... және қызмет көрсету, дене, ой еңбегі ... ... ... ... ... ... мамандығы
және оның даярлығына қойылатын талаптармен таныстырудың ... ... ... ... назарын еңбек сабағының кәсіп ... ... ... – класта келесі еңбек сабақтарында «Ағаш ... ... ... ағаш өңдеу кәсібімен және оның жекеленген салаларымен, халық
шаруашылығына ағаштың маңызымен, оны ... ... ... ... ... ағаш ... заводтардың жұмысы, осы заводтардағы негізгі
мамандықтар туралы мағлұмат алады.
Мұғалім «Кесілген ағаш материалдарын өнеркәсіптік жолмен ... ... ... онда ... ағашты кептірудің әр түрлі
әдісімен, оның ылғалдылығын анықтау әдісімен, ағаш өңдеу өнер ... ... ... ... ... ... сабақтарда мұғалім қара және түсті металдар,
олардың қорытпалары, металдардың негізгі физикалық – механикалық қасиеттері
/қаттылығы, беріктігі, ... ... ... ... ... бұл ... «Өнеркәсіпте қаңылтыр металл кесу» фильмін көрсетумен
толықтыра алады.
Еңбек сабағында ... ... ... ... ... ... ... операцияларымен, тәсілдерімен
салыстыру оқушылардың политехникалық ой-өрісін кеңейте түседі. Мектеп
оқушыларын кәсіптермен ... үшін ... ... ... ... пайдаланған жөн.
Ең бастысы кәсіппен қолөнершілік тұрғыда танысуға жол бермей, білімнің
политехникалық негізін қалап, оқушыны болашақ кәсібімен жан-жақты ... ... ... зор.
ІV – класта еңбек сабағында негізгі ... ... ... ... ... ... оқушының құбылыспен жай
танысып қана ... оның ... ... ... береді. Еңбектің
жекеленген түрлері мен түрлі мамандық туралы алған ... ... ... ... ... ... ... жинақталады. Сонымен, кәсіптік
бағдар жұмыстары шоғырландыру принципі ... яғни ... пен ... ... мен ... туралы, оқушыға берілген материалды қайталау,
тереңдету және ... ... ... ... ... ... ... бүкіл курсында мұқият
танысады. Ең бастысы, мұғалім материалды тек қайталап қана ... ... ... ... оқу ... ... ... алуы тиіс. ІV –
класта мұғалім балаларға ... ... ... ... ... ... ... туралы ешқандай ғылыми түсінігі болмайды,
сондықтан да мұғалім тек ... ... ... ғана ... ... олардың келесі кластарда танысатындығын айтады. Оқушылар
қарапайым схеманы құрастыруды үйренеді. ІV – ... ... ... айту
ертерек, тек электр энергиясы туралы бастапқы түсінік бере кетеді.
Басқа да сабақтардан ... ... ... ... ... өз ... айқынырақ көреді. Сондықтан да егер оқушы жасаған бұйым ... ... ... ... ... одан да ... ... онда мұндай сабақ оқушыны тәрбиелеуге үлкен олқылыққа
ұшыратады.
Тек ... ... ... ... ... ... және мақсат қойылған еңбекке баулу ... ... ... ... ... ... ... мұғалім кәсіпке деген ынта туғызады, экскурсияға ықыласын
тексереді, өйткені тек экскурсия оқушы санасында терең із қалдырып, жұмысшы
еңбегін құрметтеу сезімін ... ... ... ... ... әрі ... ... үшін комплексті экскурсиямен қоса, жұмыс орнында
кәсіптік бағдар экскурсиясын да өткізу қажет.
Жұмыс ... ... ... ... – бұл әрбір кәсіпті жеке
таныстыратын, жұмыс орнында маманның жұмысымен танысуға мүмкіндік ... ... ... жауап алатын экскурсия. Экскурсиялар кәсіптің
психологиялық үйлесімділігін тексеруге ... ... «Сәл ... ... ... ... ... осында сенің жұмыс күнің, сенің жұмыс жылың,
бәлкім, сені ... ... ... ... ... ... табысты өту үшін, оны сабақтан кейін іле-шала
өткізіп, мектептегі өткен деректерді ... ... ... ... ... ... практикалық жұмысқа жақсы әзірленуге өзі қалаған
болашақ кәсібімен жақынырақ ... ... ... ... ... ... қайта қарауға мүмкіндік береді.
Егер еңбекке баулудың мазмұны кәсіппен терең танысуға бағытталса, онда
еңбекке ... ... ... мен оның саналы түрде кәсіп таңдауға
әзірлігінің ролі ... ... Ол үшін ... жасаған өнімге, оның
мақсатына, құрылысына, оны жасау әдісіне ерекше ... бөлу ...... ... ... ... ... механикалық дағдыны
жетілдіру емес, қоғамға пайдалы затты ... ... әр ... ... ... ... ... демек мұның өзі
оқушының қазіргі өндірісте еңбекке практикалық әзірлігіне ықпал ... ... ... ... ... кесу, кесіндіні тегіс таяқшаны,
кубикті, дискіні кесу жөнінде тапсыра беруге, сөйтіп олардың әр ... ... ... ... ... ... оқушыға жауапты
тапсырма беруге – картотекаға арналған жәшік, гүлге және фихика мен химия
кабинеттеріндегі приборларға арналған ... ... мен ... ... ... ... ... т.б. жасатуға
болады. Оқушылардың қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... сабақтың ролі зор.
Оқушыларды қызмет көрсету саласындағы ... ... ... ... ... ... ... жарамдылығын анықау емес, олардың
кәсіп таңдаудағы қоғамға құнды ... ... ... ... ... ... белгілі бір бағытын, ал кәсіп
таңдаған соң ... оған ... ... ... болып
табылады, яғни оқушыларды қызмет көрсететін сала мамандықтарына бейімдеу –
негізінен тәрбиелік мәні бар ... ... ... ... жүргізілетін сабақтар IV класс оқушыларын
кәсіптік бағдарлауға мол ... ... ... ... және ... ... тамақ өнімдері мен маталарды
өңдейтін технологиялық машиналарды ... т.б. ... ... ... таныстыру көзделген. Оқушылар жалпы тамақ өнеркәсібі
және оның жеке ... ... ... ... ... ... мен азық-түлік магазиндерімен танысады.
Оқушылар әр түрлі маталардан тігуді бұйымдар ... ... ... кәсіптік бағдар жұмыстары ойдағыдай ... ... ІV – ... ... қыз ... ... ... өндірісті естіп біледі. ІV – класттың оқушылары киімді
конструкциялау мен модельдеуді білуге және ... ... сән ... танысады, көрмеге, өнеркәсіп орындарына /тігін фабрикасына,
комбинаттарға, тігін бірлестіктеріне/ барады. Еңбекке баулу пәні ... ...... ... ... еңбектік іскерлігі мен
дағдысы мектеп бітірушілердің басым көпшілігі үшін мектептен кейінгі нақты
практикалық ісіне айналуы ... ... ... ... баулу мұғалімі қажетті білім деңгейін
анықтағанда біріншіден әрбір оқу класын қоғамдық өндірістегі барлық кәсіп
пен еңбек түрлерінің ... ... ... ретінде қарастыру,
екіншіден кәсіп санының ... ... ... уақыт бойынша
барлық кәсіп туралы жалпы ... ... ... еместігі, үшіншіден
еңбекке жарамды халықты, өнеркәсіп салаларына, еңбек түрлеріне ... ... ... өзгеру тенденциясы ескерілуі тиіс.
Еңбек пәнінен сабақ беру процесінде кәсіптік бағдардың ... ... ... ... ... ... ... сабақты жақсарту
болып саналады. Мұны жүзеге асыру үшін еңбек пәнінің ... ... ... психологиялық және педагогикалық және методикалық даярлығын ұдайы
жетілдіріп ... ... ... пәні ... ... ... маңызды құралы - өзінің және басқа мұғалімдердің сабағына талдау
жасау. Талдау жасағанда тақырыпты және сабақ мақсатын дәл ... ... ... алуы ... ... ... ... оқушылардың сабаққа
әзірлігін, жұмыс орнының жай - ... ... оқу ... мен
аспаптардың, формалы киімдердің болуы, т.б. атауы сабақ құрылымын белгілеп,
еңбек кезеңдерін айыру, сабақта ... ... ... ... ... ... ... мен аяқталуын, басты нәрселерді айыруы, сабақ
құрылымының, оқу материалдарының мақсаты мен ... ... оқу ... және ... ... түрлерімен байытылған,
еңбек қарқынын қадағалауы тиіс.
Сабақ ... ... ... ... және кәсіптік
бағдарлау материалдарының ... мен ... ... олардың
программаға және оқушылардың біліміне, іскерлігі мен дағдысына сәйкестігін,
материалды баяндаудың ғылымилығын алған білімінің, ... ... ... практикалық және кәсіптік ... оқу ... ... мен ... тірек ететін
білім мен кәсіптік білімін айыра ... ... ... және пән ... байланыстың барлығын атап көрсеткен
жөн. Мұғалімнің ... ... ... қоса, оқытудың әдістері мен
құралдарын және оларды әңгіме өткізуде, түсіндіруде, әңгімелесуде, оқылатын
обьектілерде процестерді және олардың ... ... ... ... оқу құралдарымен жұмыс жүргізуде т.б. сабақта қолдануда талдай
білудің айрықша маңызы бар.
Сабақты ұйымдастырғанда және талдағанда ... ... ... жұмыс жүргізудің коллективтік, топтық және ... ... ... ... ... ... негізгі
принциптері ғылымилығы, жүйелілігі, бірізділігі, ... ... мен ... өмірмен байланысы қалай жүзеге
асырылыпжатқандығын қадағалаудың айрықша мәні бар.
Оқушылардың білімін, іскерлігі мен дағдысын ... ... ... ... қауіпсіздігін сақтауды, творчестволық ойлауын,
дербестілігін, өнертапқыштығын дамыту жөніндегі жұмыстарды талдаған жөн.
Мұғалім атқарған істерін ... келе ... ... бағдарлау мақсатындағы жетістікті бағалауы, ... ... мен ... дәл ... ... ... формасы
ретінде сабақтың мазмұны мен әдісін одан әрі ... ... ... және ... ... ... ісіне өзіне-өзі жүйелі талдау
жасау оқушылармен мұғалімдердің творчестволық белсенділігін ... ... ... ... ... ... Оқушылардың кәсіптік шеберлігін қалыптастыру - өнімді еңбек
нәтижесі
Қоғамдық пайдалы еңбек — ... ... ... жеке
адамның жан-жақты дамуына мүмкіндік ... ... ... ... қоғамдық пайдалы жұмыстың тәрбиелік мәні өте зор. Қоғамдық
пайдалы жұмыстың барысында ... ... ... дамиды,
мамандықты тануда көзқарасы кеңиді, денсаулығы жақсарады, саяси сенімі және
мәдени-адамгершілік ұғымы ... ... ... ... ... ... түрлерін атауға
болады.
1. Халық қоныс тепкен жерлерді, мектептерді абаттандыру, көшелерді,
алаңдарды ... ... ... ... қатысу, экологиялық
жағдайға байланысты тазалықты сақтау, ... күту және ... ... ... ... ... орындағыштыққа,
қоғамшылдыққа тәрбиелейді, олардың әлеуметтік ортамен қарым-қатынасын
кеңейтеді. ... ауыл ... ... ... ... жұртшылық
арасында үкіметтің қаулы-қарарларын насихаттайды, әр түрлі әдеби; этикалық,
эстетикалық ... ... ... ... ... ... Шефтік жұмыс — адамгершілікті адам тәрбиесінің ең жоғары формасы. Ол
баланы ілтипаттылықка, қамқорлыққа, кайырымдылыққа, ... ... ... ... ... шефтік жұмыстарға отан
соғысы және еңбек мүгедектеріне, кәрі адамдарға, көп ... ... ... ... ... ... ... қорғауы жатады.
Осындай дәстүрге айналған шефтік жұмыстардың нәтижесін үнемі
қорытындылап, ... ... ... ... ... ... мәні бар.
Өнімді еңбек арқылы адам баласы өзіне және қоғамға қажетті материалдық
құндылықты жасайды.
Жалпы білім беретін орта ... ... ... жалға
алу, кіші кәсіпорны, мектепаралық оқу-өндірістік ... ... ... т. Б. Арқылы оқушыларды өнімді еңбекке қатыстыруды
іске асырады. ... ... ... ... ... ... барысында оқушылар өз мүмкіншіліктеріне сәйкес жалпы
халықтық іске үлес қосады. ... ... ... ... объектілері аталды. Сол объектілердің бірі ... ... Бұл ... ... ... ... ... өнімді еңбекті
ұйымдастырудың негізгі формасы.
Оқушылардың өндірістік бригадасы іс-әрекетінің байырғы мәселелері:
а) материалдық базаны ... оған ... және ... ... ... және ауыл ... ... мал шаруашылық
фермасы, далалық қос т. Б. Жатады;
Ә) оқушылардың өндірістік ... vii-х ... ... бір жылдық оқу-өндірістік жоспар жасалады. ... ... ... оқып ... ... топырақты дайындау,
технологиялық карта, агрономиялық жоспар жасау, тәжрибені қою, ... ... ... егінді ору және жинау мәселелері кіреді.
Оқушылардың өндірістік ... ... екі ... жүргізіледі:
өнімді еңбек процесін ұйымдастыру және ауыл шаруашылық ... ... ... ... ауыл ... ... ... алады, оны мемлекетке тапсырады. Өнімді еңбек ... ... ... теориялық білімдерін практикада қолданады.
Оқуды өнімді еңбекпен байлалыстырудың тиімді формасы ауыл шаруашылық
тәжірибелік ... Оның ... ... ... оқумен
байланыстылығы, шығармашылық даму, оқушылардың өз бетімен жұмыс істей
білуі. ... ... ... ауыл ... тәжірибесіне
қатысқан оқушылардың химия, биология т.б. Пәндер бойынша үлгерімі, ... ... ... ... ... ... ... өндірістік бригадасы жағдайында оқытуды өнімді еңбекпен
байланыстырудан басқа да формаларын атауға ... Олар ... ... ... агрохимия үйірмелері, колхоздар мен
совхоздардағы агрохимия лабораториялары т.б.
Сонымен, оқуды еңбекпен ұштастыруда, оқушылардың ... ... ауыл ... ... дамытуда, еңбек және адамгершілік
тәрбиесін кешенді тұрғыдан іске ... ... ... ролі өте ... ... ... ... шарттарға байланысты:
- еңбекке тәрбиелеудің ... ... ... ... ... ... ... Балалардың еңбек әрекетінің қоғамдық мағынасы және идеялық өнегелік
негізі болуы керек:
Еңбек тапсырмасын орындағаннан кейін оның болымды нәтижесі баланың ... ... ... ... ... артады. Неғұрлым еңбек
нәтижелі болса, соғұрлым онын тәрбиелік ... ... ... ... балалардың психикалық және физиологиялық ерекшеліктеріне ... ... ... ... түрі ойын ... ... кіші мектеп
жасындағы баланың еңбегі ойынмен ұйымдастырылуы керек. Еңбектегі сияқты
ойында да ойға күш салу және ... ... ... ... іс- ... ... ... тек тапсырманы орындап қана
қоймай, өз еңбегін өз бетімен ұйымдастыруды үйренуі керек.
Осы сияқты шарттарды, талаптарды, ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Қорытынды
Көптеген балалар тек оқумен және демалумен айналысып қана ... ... ... ... ... үй шаруашылығына көмектеседі.
Өзінен кіші інілері мен қарындас-сіңлілеріне күтім жасайды, ата-аналары мен
әпкелеріне, ағаларына қолғабыс етеді. ... ... және ... ... Бұл, ... ... әрі ... өйткені ересектер балалардың
бақытты өмір сүрулері үшін, еңбек етеді, ол үшін балалардың да ... іс ... ... жас ... ... ... дағдылары, адамның бүкіл өмірінде
ерекше маңызды.
Қоғамның ең басты талаптарының бірі - әр ... ... өз ... ... ... қоғамдық байлықты еселей түсуге ... ... ... ... ... ... қоғамның өмір салтының алғы шарты
болып табылады.
Өкінішке орай, өмірде балаларды оқу мен ... ... ... ... етуге талап ететін ересектер де кездеседі. Бала құқығы туралы
конвенсияның 23- бабында:
“әр адамның еңбек ету, ... ... ... әділ ... ... ... ... құқығы бар”, - деп жазылған.
Конвенсия шартқа қол қойған мемлекеттерді балаларды оқу мен дамуына
зиян ... ... ... ... ... міндеттейді. Біздің елімізде
14 жасқа толған оқушылардың өндірісте 4 сағат көлемінде, тек ... ... ... ... ... ... Бұл үшін бала ... келісімі
мен дәрігерлердің рұқсатын алуы қажет.
Балаларды олардың ... мен ... ... еңбек түрлеріне
пайдалануға, араластыруға қазақстан республикасының ... ... ... ... ... және ... тұрғыдан дайндау
– бұл қоғам үшін оқушылардың пайдалы еңбекке даярлығын және ... ... өз ... өз ... ... ... үйрету. Бұл
өте күрделі процесс, мұнда оқушылардың әдеті, ... ... ... ... ... еңбегінде масаттанады немесе адал еңбеккерлердің
есебінен келген ... жаны ... жек ... ... десе ... де даяр тұрады. Бұл ... екі ... ... ... ... ... қоғамның материалдық-техникалық базасын және
жаңа қоғамдық қатынастарын жасау. Осының негізінде әдет, ... ... ... ... адамның еңбектің мазмұнына терең
түсінуі және ішкі ... ... ... ... ... ... баланың жеке басы мен азаматтығын ... ролі өте ... әрі ... ... ... ... ... қалыптасады, елін, жерін ойлайтын және сол елдің өркендеуі үшін
аянбай еңбек ететін нағыз азаматтар мен ... ... ... бәрі ... ... ... Ендеше егеменді еліміздің қарыштап дамуы
еңбекқор, білімді келеше ұрпақтың және ... ... – адам ... негізі. Еңбек ету процесінде ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
мәнін анықтайды, оның қоғамдық тұлға ретінде қалыптасуының ең маңызды да
шешуші шарты ... ... ... ... ... еңбек етудің және осыдан ... ... ... ... ... бүкіл адамзат
тарихының заңды қорытындысы. Қоғамға пайдалы еңбек ету процесінде адамның
барлық қабілеттері қалыптасады, ал ... ... ... ... көшу ... баланың қабілеттері дамып, жетіле түседі. Сондықтан
да ... ... ... ... ... ... ... тыңғылықты меңгеруі ол атқарар ... ... көзі ... дау ... ... ... ... еңбек сабағынан алған мәліметтері
негізінде табиғаттағы заттарды ... ... ... ... тереңірек ажырата бастайды, табиғат заңдарын онан әрі түсіне
беретін болады, осы ... ... ... ... жақсартуға
пайдаланады.
Сөйтіп, баланың бастауыш мектепке бару кезеңінен –ақ баламен табиғаттың
арасындағы тұрақты процесс – ... ... ... ... ... ... жастардың нақты проблемасын құрайды. «Адам өмір сүруінің
қажетті шарты – нақты ... ... ... да ... шарты болып
табылатыны сияқты, бұл мұғалімдер үшін қатаң қағида болуы қажет ... ... ... ... меңгеруі, олардың сол заңдарды
орынды да тиімді қолданып, жаңа ... ... ... ... ... ... ... деген ұқыптылық, күтіп ұстау, орынды пайдалану сияқты
қасиеттері қалыптасады. Олардың бұл ... ... ... ... мен ... ... ... ақырында толыққан бұл білім мен
тәжірибе бұрынғыдан да күрделі құралдар жасап шығаруға ... ... ... ... еңбек пәнінің ... ... ... мен ... ... ... арасында
диалектикалық қарым қатынастар мәңгі болып тұратын болады демекпіз. өндіріс
адамзат ... ... өмір сүру ... дами береді, ал адамның
жетілуін мұғалімдер ... ... ... ... ... ... ... келгенде, мына жайды болашақ мұғалімдер мен ... ... ... ... демекпіз:
1. Материалдық өндіріс қоғам өмірінің бірден-бір ... бола ... өмір ... ... материалдық игіліктерді жасап шығарып,
нақты тұрмыстың барлық салаларының ірге тасын қалайтындығы туралы дұрыс ой-
пікір.
2. Өндіріс дамуының ... оның ... ... ... ... береді, сондай-ақ адамдардың ой-еңбегі жаңа қасиеттерге
ие болады да, олар ... ... ... оларды өз қажеттіліктерін
өтеу үшін тиімдірек пайдаланады. Бұл адамдардың дүниетану қабілеттерін
арттыра ... оның ... ... ... ... ...
адамдардың ғылыми жағынан жетлуінің негізі екендігін ... ... ... ... адамдар бірімен –бірі өндірістік қарым -
қатынаста ... бұл ... ... олардың саналылығы, моральдық
қасиеттері қалыптаса береді.
3. Табиғаттағы ... ... ... барысында адамдардың эстетикалық
сезімдері пайда болады, жоғары сезімге айналады. Сөйтіп өндіріс сферасында,
еңбек ... ... ... ... ... ... ең жақсы
игіліктері оған қызмет ... ... ... да ... ... ... өміріндегі ең бір есте қалар күрделі педагогикалық
процесс, олай ... ... ... мұғалімі кіші жастағы оқушылардың еңбек
процесін меңгерулеріне көмектесуі үшін оларды сабақ үстінде ... ... ... ... мен ... ата-аналармен, базалық
кәсіпорынмен бірлесіп жүргізетін ... ... ой ... ... ... ... ... жан-жақты жетілген адам
қалыптастыруда жақсы ... ... үшін ... ... комплекстік
көзқарасты меңгеру, еңбекке баулудың осы күнгі диалектикасын, ... ... ... ... кіші мектеп жасындағы оқушылардың
ізденіс қызметін ... ... ... ... ... ... және оған баулу ісіне мұндай көзқарас оқушылардың еңбекке деген
ойлануын дамытуда тиімді нәтижелерге жету үшін ... шарт ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ақназаров С. Оқушыларды еңбекке баулу, - Алматы, 1976, 40 ... ... Ю.И. ... ... ...... школьников, 1977.
– ном.2
3. Әбдрахманова А. Еңбекпен шынығуда. – Қазақстан мектебі, 1987, - ... 7
4. ... Ж. ... ... ... ... - Бастауыш мектеп,
1993, ном 11, 12, - 4 бет
5. Әбиев Ж, Нұрланова Г. Әбу Насыр ... ... және ... ... ... . – ... 1997 ном 1 81 ... Белый Н.С. Подготовка учащихся к ... ...... ... 1978, ном 4
7. Голубева Г.С. Трудовое воспитание на ... ... в ІV ... ... в ... 1978, ном ... ... Е.П. Профессиональная ориентация учащихся младших классов,
Кишинев, 1977
9. Сатқанов О. ... ... ... 4 ... арналған . –
Бастауыш мектеп, 1990 ном 1 – 22 ... ... О. ... бастауыш мектептің 4 сыныбына арналған . –
Бастауыш мектеп, 1989, ном 12, 32 ... ... О. ... ... ... ... .- ... 1991, ном 8, - 36 бет
12. Сатқанов О. Төртжылдық мектептің бастауыш 4 сыныбына арналған . –
Бастауыш ... 1989 ... 30 ... ... О. ... ... ... – Алматы, 1994 ж
14. Сатқанов О. Төртжылдық бастауыш ... ... ... пәнінің
жобасы, - Бастауыш мектеп, 1989, - ном.3, 34 бет
15. Жолбасбекова С. Еңбекке баулу әдістемесі, Шымкент – 1995 ... ... Ұ. ... ... . – Бастауыш мектеп, 1987 – том,
2 , 36 ... ... С, ... Қ. ... тәлім - тәрбиесі, - Алматы , 1996 ж
18. Құралов А. ... ... ... ... ... ... 1997, ном 4, 56-59 бет ном 5. 48-52 бет. ном 6 ... ном 9, 53 беттер
19. Құлманова С. Ы. Алтынсарин шығармаларындағы еңбек ... ... 1994, 21 ... ... Б. ... ... бағдарламалары, - Алматы , 1993
21. Сахиев Ж, Оқу мен еңбек егіз, Бастауыш ... 1983, ном ... ... Қ. Еңбек тәрбиесін еске алсақ, - Бастауыш мектеп, 1987,
ном 2, 7-8 бет
23. Тынымбаева, Еңбекке даярлау – ... ...... ... ном 9, 47-48 ... ... Ж., Панаева М. Еңбекке тәрбиелеу ең маңызды іс,
Бастауыш мектеп , 1993, ном6, 10-15 ... ... С. ... ... ... жаңа ... әдістемелік
ерекшеліктері. Бастауыш мектеп, 1996, ном 7,8 8-9 ... ... Ұ, ... үйрету, - Бастауыш мектеп, 1983 – ном 9, 43-
47 бет
27. ... А.В. Жас ... және ... ... 1986 ном.. – 17 бет
28. ... И.Д. ... ... полезного труда учащихся
начального класса, ... ... ... Л, ... ... ориентации, - Каунас, 1978
30. Төртжылдық бастауыш мектептің еңбекке ... ... ... ... ... 1989 ном 6, 34 ... Төртжылдық бастауыш мектептің еңбекке баулу пәнінің бағдарламасы,
Бастауыш мектеп, 1989 ном 7, 28 бет
32. Төртжылдық бастауыш ... ... ... ... бағдарламасы,
Бастауыш мектеп, 1989 ном 5, 28 бет
33. Төртжылдық бастауыш мектептің еңбекке баулу пәнінің ... - 1997 ... ... ... ... ... ... еңбекке үйрету
бағдарламасының жобасы, - Бастауыш мектеп, 1991, ном 12, 10 ... ... К.А. Пути ... ... ... ... труда для
малокомлектной школы., Шымкент, 1996, стр.33.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биогеохимия83 бет
Жалпы психология213 бет
Салық механизмі және оның қазіргі кезеңдегі атқаратын қызметтері60 бет
Салықтардың экономикалық-қаржылық негіздері, даму жолдары30 бет
Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы адам капиталының рөлі49 бет
Өндірістік оқыту шеберінің оқушылар ұжымындағы рөлі24 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Балабақшадағы әдістемелік жұмыстардың формалары5 бет
Математикалық түсініктерді қалыптастыруда көрнекі материал түрлері. Қолдану ережелері33 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь