ҚАЗАҚСТАННЫҢ РЕСЕЙГЕ ҚОСЫЛУЫНЫҢ БАСТАЛУЫ


1. Қазақстанның Ресейге қосылуының тарихи алғышарттары
Кіші жүздің Ресей империясының құрамына енуі

2. Патшалы Ресейдің отарлау саясатының басталуы

3. Қайталауға арналған сұрақтар

4. Студенттердің оқытушымен өзіндік жұмысына тапсырма

5. Әдебиеттер тізімі
Қазақ елінің ауыр сыртқы жағдайын Кіші жүз ханы Әбілқайыр Ресей империясының қолдауы арқылы шешпекші болды. Әбілқайыр ханның мақсаты:
1. Қалмақтар мен башқұрттардың Қазақ жерін шабуылдауын тоқтату.
2. Петербург билеушілеріне арқа сүйеп, аға хандыққа таласта қарсыластарын жеңу.
3. Жайықтың төменгі ағысы, Есіл, Ертіс, Ор өзендері бойындағы қазақтардың мал жайылымдары үшін бейбіт өмірді сақтау.
4. Қазақ жері арқылы өтетін керуен жолдарының қауіпсіздігін қалпына келтіру.
5. Ханның ең басты мақсаты – жоңғарларға қарсы күресте Ресеймен байланыс орнату.
Әбілқайыр осыған дейін, 1726 жылы Ресей империясының құрамына кіруге өтініш білдіріп, елшілерін жіберген болатын. Бірақ елшілікке күмәнданған патша үкіметі хан ұсынысын жауапсыз қалдырған болатын.
 1730 жыл – Кіші жүз билері Әбілқайырға Жоңғарияға қарсы күресу үшін Ресеймен әскери одақ құруды тапсырды.
 Алайда хан 1730 жылғы қыркүйекте петербургке аттандырылған елшілеріне әскери одақ құру емес, Ресейдің құрамына кіру туралы құжат тапсырды.
Орыс үкіметі Қазақ өлкесі жөнінде отаршылдық саясат ұстанып, 1717-20 жылдары Ертіс өзенінің жоғары ағысында бекіністер тұрғызды.
Жалпы Ресей империясының Қазақстанды отарлауының мынадай негізгі кезеңдерін атауға болады:
 ХУІ ғасырдан бастап әрқилы босқындар, қашқын казактардан құрылған отрядтардың еркін, қалай болса солай отарлауы өріс алды.
 ХУІІ ғ. Бастап сауда -өнеркәсіп капиталының бейімдеуімен әскери- әкімшілік отарлау жүзеге асырылды.
 ХІХ ғ. аяғынан - ХХ ғ. басына дейін көші –қон бағытындағы отарлау.
 ХУІІ ғасырдан ХХ ғасырға дейін созылған рухани- идеологиялық отарлау.
Патша үкіметінің мақсаты – қазақ- жоңғар соғысын пайдаланып, бекіністер салу арқылы қазақ өлкесін біртіндеп жаулап алу.
 1731 жылғы 19 ақпан – елшілер Сейітқұл Құндағұлұлы, Құтлымбет Қоштайұлының Кіші жүзді империя құрамына қабылдау туралы ұсынысын императрица Анна иоанновна қабылдады.
1. Қазақстан тарихы: Көне заманнан бүгінге дейін: Бес томдық /[ Ред. М. Х. Асылбеков, Қ. С. Алдажұманов, К. М. Байпақов] .- Алматы: АТАМҰРА. Т. 3: Қазақстан соңғы орта ғасырлар дәуірінде.- 1998.- 640 бет.
2. Аманжолов, Керейхан Рахымжанұлы. Түркі халықтарының тарихы Оқу құралы / К. Р. Аманжолов.- Алматы: Білім, 1999. 3-кітап: XVІІІ ғасырдың 2-ші жартысынан XX ғасырдың 1-ші ширегіне дейінгі кезең.- 1999.- 328 бет.
3. Құсайынұлы, Қайсар. Қазақ шаруашылығы отаршылдық дәуірінде[Оқу құралы] / Қ. Құсайынұлы.- Алматы: Дәнекер, 2001.
4. Маданов Х. Ұлы дала тарихы: Оқу құралы / Х. Маданов., Ч. Мусин.- Алматы: Санат, 1994.
5. Мәшимбаев С. Патшалық Ресейдің отарлық саясаты: Оқулық. –Алматы: Санат, 1994.
6. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы: [Оқу құралы] К. Рысбайұлы.- Алматы: Санат, 2001.
7. Аполлова Н.Г. Присоединение Казахстана к России в 30-х годах 18 века. М., 1986.
8. Басин В. Россия и Казахские ханства в 16-18 вв. – А, 1977.
9. Бекмаханов Е.Б. Присоединение Казахстана к России. М., 1957.
10. История Казахстана и Центральной Азии. Учеб. Пособие/ Абусеитова М./ -Алматы, 2001.
11. Кузембайулы А., Е.Абил. История Республики Казахстан. –А, 2000 г

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Тақырып 9. ҚАЗАҚСТАННЫҢ РЕСЕЙГЕ ҚОСЫЛУЫНЫҢ БАСТАЛУЫ

1. Қазақстанның Ресейге қосылуының тарихи алғышарттары
Кіші жүздің Ресей империясының құрамына енуі

2. Патшалы Ресейдің отарлау саясатының басталуы

3. Қайталауға арналған сұрақтар

4. Студенттердің оқытушымен өзіндік жұмысына тапсырма

5. Әдебиеттер тізімі

1. ҚАЗАҚСТАННЫҢ РЕСЕЙГЕ ҚОСЫЛУЫНЫҢ ТАРИХИ АЛҒЫШАРТТАРЫ.
КІШІ ЖҮЗДІҢ РЕСЕЙ ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ҚҰРАМЫНА ЕНУІ

Қазақ елінің ауыр сыртқы жағдайын Кіші жүз ханы Әбілқайыр Ресей
империясының қолдауы арқылы шешпекші болды. Әбілқайыр ханның мақсаты:
1. Қалмақтар мен башқұрттардың Қазақ жерін шабуылдауын тоқтату.
2. Петербург билеушілеріне арқа сүйеп, аға хандыққа таласта қарсыластарын
жеңу.
3. Жайықтың төменгі ағысы, Есіл, Ертіс, Ор өзендері бойындағы қазақтардың
мал жайылымдары үшін бейбіт өмірді сақтау.
4. Қазақ жері арқылы өтетін керуен жолдарының қауіпсіздігін қалпына
келтіру.
5. Ханның ең басты мақсаты – жоңғарларға қарсы күресте Ресеймен байланыс
орнату.
Әбілқайыр осыған дейін, 1726 жылы Ресей империясының құрамына кіруге
өтініш білдіріп, елшілерін жіберген болатын. Бірақ елшілікке күмәнданған
патша үкіметі хан ұсынысын жауапсыз қалдырған болатын.
➢ 1730 жыл – Кіші жүз билері Әбілқайырға Жоңғарияға қарсы күресу
үшін Ресеймен әскери одақ құруды тапсырды.
➢ Алайда хан 1730 жылғы қыркүйекте петербургке аттандырылған
елшілеріне әскери одақ құру емес, Ресейдің құрамына кіру туралы
құжат тапсырды.
Орыс үкіметі Қазақ өлкесі жөнінде отаршылдық саясат ұстанып, 1717-20
жылдары Ертіс өзенінің жоғары ағысында бекіністер тұрғызды.
Жалпы Ресей империясының Қазақстанды отарлауының мынадай негізгі
кезеңдерін атауға болады:
➢ ХУІ ғасырдан бастап әрқилы босқындар, қашқын казактардан құрылған
отрядтардың еркін, қалай болса солай отарлауы өріс алды.
➢ ХУІІ ғ. Бастап сауда -өнеркәсіп капиталының бейімдеуімен әскери-
әкімшілік отарлау жүзеге асырылды.
➢ ХІХ ғ. аяғынан - ХХ ғ. басына дейін көші –қон бағытындағы отарлау.
➢ ХУІІ ғасырдан ХХ ғасырға дейін созылған рухани- идеологиялық
отарлау.
Патша үкіметінің мақсаты – қазақ- жоңғар соғысын пайдаланып, бекіністер
салу арқылы қазақ өлкесін біртіндеп жаулап алу.
➢ 1731 жылғы 19 ақпан – елшілер Сейітқұл Құндағұлұлы, Құтлымбет
Қоштайұлының Кіші жүзді империя құрамына қабылдау туралы ұсынысын
императрица Анна иоанновна қабылдады.
➢ Кіші жүз ақсүйектері мен Әбілқайырдан ант қабылдау үшін Ресейден
сыртқы істер коллегиясының тілмәші, дипломат А.И. Тевкелев бастаған
елшілік жіберілді. 1731 жылы қазанда орыс елшілері Ырғыз өзені
бойындағы Әбілқайыр ордасына келгенде қазақ ақсүйектері арасында
алауыздық бар екені анықталды. Барақ сұлтан, Бөгенбай батыр топтары
Кіші жүзді Ресейге қосу жөніндегі шараларды аяқсыз қалдыруға
тырысқанымен, бұл қарсылық сәтсіз аяқталды.
➢ 1731 жылғы 10 қазан – кіші жүздің 27 старшинасы Ресейдің қол
астына кіруге ант берді.
➢ 1733-34 жылдары- Оңтүстік қазақстанның ықпалды билері мен
сұлтандары Ресей құрамына кіруге тілек білдірді.
➢ 1734 жылы 10 маусы императрица Анна Иоанновна Ұлы жүзді Ресей
құрамына қабылдауға келісімі жөнінде жарлық шығарды.
Жаңадан қосылған қазақ жерлеріндегі шептерін нығайту мақсатында Ресей
үкіметі 1734 жылы Сенаттың бас хатшысы И.К.Кириллов басқарған арнайы
экспедиция жабдықтады. Экспедицияның мақсаты: Ор өзенiнiң бойына
бекiнiс тұрғызу, Орта Азияның хандықтарымен керуен саудасын кеңейту,
табиғат байлықтарын игеру, Сырдария бойына қала тұрғызып, бiртiндеп
өзен флотилиясын ұйымдастыру болды. Барлық мақсат орындалған жоқ, тек
1735 жылы Ор бекiнiсi салынды.
1735-1737 жылдары башқұрт халқының азаттық көтерiлiсiн басуда Кiшi жүз
жасақтарын пайдаланды. Алайда Әбiлхайырдың башқұрт билеушiлерiмен ауыз
жаласып кетуiнен қорыққан орыс үкiметi оның бiр ұлын аманатқа беруге мәжбүр
еттi.
1738 жылы тамыз айында Орынбор комиссиясының басшысы В. Татищев қазақ
сұлтандарының съезін өткізді: Кiшi жүзден 25, Орта жүзден 27 старшина
Ресейге берілгендігін қуаттап екінші рет ант берді.

2. ПАТШАЛЫ РЕСЕЙДІҢ ОТАРЛАУ САЯСАТЫНЫҢ БАСТАЛУЫ

Кiшi жүз Ресейге қосылғанымен саяси жағдайы өзгерген жоқ. 1740 жылы
парсы әмiршiсi Нәдiр шах қауiп төндiрдi. Бұл Ресеймен байланысты ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ресей империясының екі жүзді саясаты
Қазақстанның патшалы Ресейге бодан болуы
Ресей казактарының Қазақстанға қоныстандырылу саясатының барысы
Қазақ қоғамындағы экономикалық жағашылдықтарды әдістемелік тұрғыдан зерделеу
Қазақстанның жаңа тарихы кезеңінен XVIII-XIXғғ Қазақстанның ішкі және сырқы саясаты
Қазақ хандығының көрші мемлекеттермен сыртқы саяси байланыстары
Қазақстанның Ресейге қосылуы туралы
Қазақ жеріндегі алғашқы мектептер
Қазақстанның Ресейге қосылуының аяқталуы. Қазақстанның оңтүстігін басып алу
Қазақ жері туралы ерте кездегі географиялық мағлұматтар
Пәндер