Тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары мен принциптері

МАЗМҰНЫ:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3.6

I тарау. Тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары мен принциптері

1.1. Тәрбие . арнайы ұйымдастырылған және саналы түрде
жүргізілетін педагогикалық қызмет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6.8

1.2. Мектеп оқушыларын тәрбиелеуде тәрбиенің
жалпы заңдылықтарын қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 9.23

II тарау. Мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың әдістемелік негіздері

2.1. Тәрбие жұмысын ұйымдастырудың басты ерекшеліктері ... ... ... . 24.31
2.2. Тәрбие жұмысын жоспарлау мен ұйымдастыруда сынып
жетекшісінің алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32.52
2.3. Тәрбие жұмысында жеке.дара қарым.қатынас жасау
тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53.57

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58.59

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60.62
Кіріспе

Тақырыптың көкейкестілігі. Қазақстан қоғамындағы әлеуметтiк-экономикалық өзгерiстер жалпыға бiлiм беру жұйесiн тұпкiлiктi жаңартуды қажет етедi. Сонымен қатар орта буын, яғни «терең бiлiм, кәсiптiк дағдылар негiзiнде iс-әрекет жасайтын, өзiн-өзi дамытатын, жылдам дамып отыратын бұгiнгi заманда өздiгiнен дұрыс, құлықтық-жауапкершiлiк шешiмдердi қабылдай алатын тұлғаны қалыптастыру» мақсат етiп қойылған. Жалпы бiлiм беру жұйесiн реформалауда негiзгi құрамдас бөлiк тәрбие болып саналады.
Жастарды тәрбиелеу бүгiнгi кұнде жаңаша түрде жанасуды талап етедi. Қоғам қазiргi таңда «бәсекеге қабiлеттi, экономикалық ойлауы дамыған, жан-жақты қалыптасқан, жалпыадамзаттық құндылықтарды игеруде шығармашылық iскерлiгi мен дағдысы болатын, тұрлi мамандықтарды меңгере алатын, өмiрлiк қиын да күрделi мәселелердi жылдам, әрi нақты шеше алатын тұлғаны тәрбиелеудi» мақсат етедi. Жаңа әлеуметтiк-экономикалық жағдаяттар жастар санасында басқа да құнды бағыттардың қалыптасуына, яғни жас ұрпақты тәрбиелеу нормалары мен ережелерiне қайшы келедi.
Тәрбие түсінігі мағыналық жағынан кең ауқымды категория. Мысалы, жоғарыда тәрбиені өсіп келе жатқан әулетті тұрмысқа дайындау деп анықтағанбыз. Ал, бұл дайындықты ұйымдастырылған тәрбие қызметінің барысында іске асыруға болады, сонымен бірге ол балалардың күнделікті үлкендермен араласа жүріп, тұрмыстық іс- әрекетке үйрену мен де орындалуы мүмкін. Бірақ аталған екі жағдайдағы тәрбиелік әрекеттер әртүрлі мағынаға ие болатыны сөзсіз. «Қоршаған орта тәрбиеледі», «Отбасының тәрбие жемісі», «Мектеп тәрбиесі адам қылды» деп нақтылып айтатын болсақ, онда бұл бір мақсатты сияқты әрекеттердің өзара теңгерілмейтінін байқаймыз. «Қоршаған орта тәрбиеледі» немесе «Отбасы тұрмысы тәрбиеледі» деумен жеке адм дамуы мен қалыптасына әлеуметтік- экономикалық және тұрмыстық жағдайлардың күнделікті жоспарсыз, мақсатты бағдар болмаған ықпалын түсінеміз. Ал енді «мектеп тәрбиесі» десек, әңгіме басқаша, бұл ретте арнайы ұйымдастырылған және саналы іске асырылатын тәрбиелік қызметті білеміз.
К.Д. Ушинский: «Педагогикадағы тәрбие - алдын-ала ниеттелген және арнайы ұйымдастырылған педагогикалық процесс» деп тұжырымдаған. Тәрбие мәнін дәлірек топшылау мақсатымен американ психологы және педагогы Эдвард Ли Торндайк былай деген еді: «Тәрбие сөзіне әркім әртурлі мағына береді, бірақ ол қашанда өзгеріс дегенді аңдатады. Егер біреуді өзгеріске келтіре алмасақ, біз оны тәрбиелемегеніміз». Ал енді осы өзгерістер жеке адам дамуында қалай көрінеді Бұл сұраққа жауап бере, К. Маркс «Адамның қоғамдық тұлға ретінде дамуымен қалыптасуымен азаматтық болмысты игеру жолымен іске асды»- деген еді. Бұл тұрғыдан тәрбиені өсіп келе жатқан әулеттің азаматтық болмысты игеруге пайдаланатын құрал- жабдығы деп білі қажет.
Ал енді осы болмыстың өзі не және оны игеру қалай өтеді Адамзаттық болмыс дегеніміз адамдардың көптеген ұрпағының еңбегі және жасампаздық ұмтылысынан туындаған қоғамдық тәжірибе. Бұл тәжірибе өз ішнде келесі құрылым бірліктерін қамтиды:
1. Адамдардың табиғат және қоғам жөнінде жасаған білімдерінің жиынтығы
2. Еңбектің әр қилы саласында қажет ептіліктер мен дағдылар және шығармашылық іс-әрекет әдістері
3. Әлеуметтік, рухани қатынастар.
Педагогика үшін және бір маңыздысы - жеке адамдық даму тұлғаны тәжірибе игеру қызметіне қосумен ғана шектелмейді, ең бастысы, оның сол сәттегі істе белсенділігіне, оның бағыт-бағдарына, яғни еңбекке деген қатынасына байланысты.
Жеке адамның дамуы үшін оның ұйымдастырылған іс-әрекеттегі белсенділігінің бағыт-бағдар сипаты да біршама маңызға ие. Мысалы, сынып пен мектептің жалпы табысы еңбектегі белсенділіпен өзара байланысқан көмек болуы мүмкін.
Елбасы Н. Ә. Назарбаев мұғалімдердің республикалық ІІ съезінде атап көрсеткендей, оқыту мән тәрбиелеудің бір – бірінен ажырап қалуы, тәрбиенің оқуға қосымша шара деңгейіне дейін төмендеп кетуі де жастар арасындағы мұратсыздық пен кері кетушілікке (деградацияға) себеп болды. Сондықтан да Үкімет білім беру жүйесін реформалау мақсатында ҚР Білім Заңын және соған сәйкес жасалған «Білім беру мекемелерінде тәрбие үрдісін ұйымдастырудың кешенді бағдарламасын» жасап, енгізді.
Ұйымдастырылған іс-әрекет барысында әрдайым оқушылардың белсенділігіне жол бере отырып, оларда сол қызметке деген ұнамды және шынайы адамгершілік қатынас қалыптастыру қажет.
Келтірілген пікірлер, біздіңше, тәрбиенің мәнін жеткілікті әрі түсінікті де ашып, оған ғылыми анықтама беруге негіз болуы мүмкін.Сонымен,тәрбие-бұл жеке адамның қоғамдық тәжірибені білімді,ептіліктер мен дағдыларды шығармашылық іс-әрекет тәсілдерін, әлеуметтік және рухани қатынастарды)игеру үшін бағытталған белсенді іс-әрекетін қолдап, қуаттанушы әрі ұйымдастырушы мақсат бағдарлы әрі сапалы орындалатын педагогикалық процесс.
Жоғарыда айтылған пікірлерді қорыта келе, біз дипломдық жұмысымыздың тақырыбын «Мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың жолдары» деп анықтадық.
Зерттеу мақсаты: мектепте тәрбие жұмысын жоспарлаудың, оны өткізу мен ұйымдастырудың, нәтижелерін бағалаудың жолдарын анықтау.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Қазақстан Республикасы Президентінің №1459 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2002-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы. //Егемен Қазақстан, 2004, 16 қазан
2. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы. //Астана хабары, 2004, 6 қаңтар
3. А. Құсайынов. Білім және реформа. //Егемен Қазақстан, 2002, 24 сәуір
4. Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. – Алматы, Қазақ университеті, 1989.
5. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. – А., 1991.
6. Айтмамбетова Б., Бозжанова К., т.б. Балаларды семьяда адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. – Алматы, 1985.
7. Айтмамбетова Б., Бейсенбаева. Тәрбиенің жалпы әдістері. – А.,1991.
8. АйғабыловаН. Бала мінезінің қалыптасуы және оны тәрбиелеу жолдары. – А., Өнер. 1972.
9. Ахметов Ж. Балаларды мәдениеттілікке тәрбиелеу жолдары. //Қазақстан мұғалімі, А., 1994.
10. Алмаханова Х. Жас өспірімдерге эстетикалық тәрбие бері. /Методикалық нұсқау. А., 1990.
11. Ақназаров Б. Класс жетекшісі. – А., Мектеп, 1973.
12. Әбенбаев С. Оқушы жастарға эстетикалық тәрбие беруді жетілдіру. – А.,1992.
13. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. – А., 1999.
14. Әбдіразақов Е. Адамгершілік, имандылық тәрбиесі. – Шымкент 1994.
15. Әбиев Ж. Жаңа адамда қалыптастыру. – Алматы, 1988.
16. Әбиев Ж. Еңбек тәрбиесінің педагогикалық негіздері. – Алматы, 1997.
17. Әбиев Ж. Оқушыларға атеистік тәрбие беру. Алматы, //Қазақстан мектебі , 1959. №3.
18. Әбілова Зоқушыларға эстетикалық тәрбие беру. – А., 1972.
19. Әбілова З. Этнопедагогика – А., 1997.
20. Әтемова Қ. Ата-аналар жиналысының мәні. Қаз.мем. 1-1996.
21. Болдырев Н. Мектептегі тәрбие жұмысының методикасы. – Алматы, 1987. ІІІ-VI тарау.
22. Болдырев Н. Класс жетекшісі. – А., Мектеп, 1980.
23. Богословский В. т.б. Жалпы психология – А., Мектеп, 1980, 13 тарау.
24. Безкаравайный С., Жұмабаев А. Мектепте өткізілетін тарихи -әдеби кештер. – А., Мектеп, 1968.
25. Бержанов Қ, Тәрбие мен оқытудың бірлігі. – Алматы, 1973.
26. Бержанов Қ., С.Мусин. педагогика тарихы. – А., Мектеп, 1984.
27. Бержанов Қ. Оқу-ағартудағы халықтар достығы. Алматы, 1976.
28. БарановС. Принципы обучения. – Москва, 1975.
29. Бабанский Ю. Педагогика. – Москва 1988.
30. Батышев С. Научная организация учебно-воспитательного процеса. – Москва, 1975.
31. Внутришкольное управление: Вопросы теории и практики. Под ред. Т.И.Шамовой.
32. Дорженов С. Бүгінгі ислам. – Алматы, Білім қоғамы, 1988.
33. Дүйсенбинова Адамгершілік тәрбиесіне айқын бағыт //Қазақстан мектебі. 7-1991ж/
34. Елеманов С., Күктілеуов А. Жастарға арналған праволық білім беру негіздері. – А., 1985.
35. Егембердиев Ж. Мектеп жұмыстарын жоспарлау /Методикалық ұсыныстар. А., Мектеп, 1975.
36. Жұмаханов Ә. Семьяда балаларды адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. А., 1985.
37. Жас ұрпаққа дамгершілік эстетикалық тәрбие беру концепсиясы. //Қазақ мұғалімі, 1-тамыз 1989.
38. Жақыпов А. Өнеге өрісі- А., Мектеп, 1975.
39. Жұмабаев Ә. Ата-аналар жауапкершілігі. А.,1977.
40. Ильина Т. Педагогика. Москва, 1984.
41. Иванова Н., Қозғанбаева М. Оқыту процесінің мәні. – Алматы, 1991.
Керімов Л. Праволық тәрбие жүйесі. Алматы, 1991.
        
        МАЗМҰНЫ:
Кіріспе
............................................................................
................................. 3-6
I тарау. Тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары мен принциптері
1. Тәрбие – арнайы ұйымдастырылған және саналы ... ... ... 6-8
2. Мектеп оқушыларын тәрбиелеуде тәрбиенің
жалпы ... ... ... ... ... тәрбие жұмысын ұйымдастырудың әдістемелік негіздері
2.1. Тәрбие жұмысын ұйымдастырудың ... ... ... 24-31
2.2. Тәрбие жұмысын жоспарлау мен ұйымдастыруда сынып
жетекшісінің ... ... ... ... ... жеке-дара қарым-қатынас жасау
тиімділігі
............................................................................
....................... 53-57
Қорытынды
............................................................................
....................58-59
Пайдаланылған ... ... ... қоғамындағы әлеуметтiк-
экономикалық өзгерiстер жалпыға бiлiм беру ... ... ... ... ... ... орта ... яғни «терең бiлiм, кәсiптiк дағдылар
негiзiнде iс-әрекет ... ... ... жылдам дамып отыратын
бұгiнгi заманда өздiгiнен дұрыс, құлықтық-жауапкершiлiк шешiмдердi қабылдай
алатын тұлғаны қалыптастыру» мақсат етiп қойылған. Жалпы бiлiм беру ... ... ... ... ... ... саналады.
Жастарды тәрбиелеу бүгiнгi кұнде жаңаша түрде жанасуды талап ... ... ... «бәсекеге қабiлеттi, экономикалық ойлауы дамыған, жан-
жақты қалыптасқан, ... ... ... ... мен ... ... тұрлi мамандықтарды меңгере алатын, өмiрлiк
қиын да күрделi мәселелердi жылдам, әрi нақты шеше ... ... ... ... Жаңа ... ... ... басқа да құнды бағыттардың қалыптасуына, яғни жас ... ... мен ... ... ... ... ... жағынан кең ауқымды категория. Мысалы,
жоғарыда тәрбиені өсіп келе ... ... ... дайындау деп
анықтағанбыз. Ал, бұл ... ... ... ... іске ... болады, сонымен бірге ол балалардың күнделікті
үлкендермен араласа жүріп, тұрмыстық іс- әрекетке ... мен де ... ... ... екі ... ... ... әртүрлі мағынаға
ие болатыны сөзсіз. «Қоршаған орта ... ... ... жемісі»,
«Мектеп тәрбиесі адам қылды» деп нақтылып айтатын болсақ, онда бұл бір
мақсатты сияқты әрекеттердің ... ... ... ... ... немесе «Отбасы тұрмысы тәрбиеледі» деумен жеке адм дамуы
мен қалыптасына әлеуметтік- экономикалық және ... ... ... ... бағдар болмаған ықпалын түсінеміз. Ал ... ... ... ... басқаша, бұл ретте арнайы ұйымдастырылған
және саналы іске ... ... ... ... ... «Педагогикадағы тәрбие - алдын-ала ниеттелген және
арнайы ұйымдастырылған педагогикалық процесс» деп ... ... ... ... мақсатымен американ психологы және педагогы Эдвард
Ли Торндайк былай деген еді: «Тәрбие сөзіне ... ... ... ... ол ... ... ... аңдатады. Егер біреуді өзгеріске келтіре
алмасақ, біз оны ... Ал енді осы ... жеке ... ... ... Бұл ... ... бере, К. Маркс «Адамның қоғамдық
тұлға ретінде дамуымен қалыптасуымен азаматтық болмысты игеру ... ... ... еді. Бұл ... ... өсіп келе жатқан әулеттің азаматтық
болмысты игеруге пайдаланатын құрал- жабдығы деп білі қажет.
Ал енді осы ... өзі не және оны ... ... ... ... ... адамдардың көптеген ұрпағының еңбегі және
жасампаздық ұмтылысынан туындаған қоғамдық тәжірибе. Бұл тәжірибе өз ... ... ... ... ... табиғат және қоғам жөнінде жасаған білімдерінің
жиынтығы
2. Еңбектің әр қилы ... ... ... мен ... ... ... әдістері
3. Әлеуметтік, рухани қатынастар.
Педагогика үшін және бір ... - жеке ... даму ... ... ... қосумен ғана шектелмейді, ең бастысы, оның сол
сәттегі істе ... оның ... яғни ... ... ... ... ... үшін оның ұйымдастырылған іс-әрекеттегі
белсенділігінің бағыт-бағдар сипаты да біршама маңызға ие. Мысалы, ... ... ... ... еңбектегі белсенділіпен өзара байланысқан көмек
болуы мүмкін.
Елбасы Н. Ә. Назарбаев мұғалімдердің ... ІІ ... ... ... мән ... бір – бірінен ажырап қалуы, тәрбиенің
оқуға қосымша шара деңгейіне дейін ... ... де ... ... пен кері ... ... себеп болды. Сондықтан да
Үкімет білім беру жүйесін реформалау мақсатында ҚР Білім ... және ... ... ... беру ... тәрбие үрдісін ұйымдастырудың
кешенді бағдарламасын» жасап, енгізді.
Ұйымдастырылған іс-әрекет ... ... ... жол бере ... ... сол қызметке деген ұнамды және
шынайы адамгершілік ... ... ... пікірлер, біздіңше, тәрбиенің мәнін жеткілікті әрі
түсінікті де ашып, оған ... ... ... ... ... жеке ... қоғамдық тәжірибені
(білімді,ептіліктер мен дағдыларды шығармашылық ... ... және ... ... үшін ... белсенді іс-
әрекетін қолдап, қуаттанушы әрі ұйымдастырушы мақсат бағдарлы әрі ... ... ... ... ... қорыта келе, біз дипломдық жұмысымыздың
тақырыбын ... ... ... ұйымдастырудың жолдары» деп анықтадық.
Зерттеу мақсаты: мектепте тәрбие жұмысын жоспарлаудың, оны ... ... ... ... ... анықтау.
Зерттеу міндеттері:
- тәрбиенің арнайы ұйымдастырылған және саналы түрде жүргізілетін
педагогикалық қызмет ретінде анықтау;
- мектеп ... ... ... ... ... ... ... тәрбие жұмысын ұйымдастырудың басты ерекшеліктерін зерттеу;
- тәрбие жұмысын жоспарлау мен ұйымдастыруда сынып жетекшісінің алатын
орнын анықтау.
Диплом жұмысының құрылымы: кіріспеден, екі ... ... ... ... ... ... тарау. Тәрбиенің мәні және оның жалпы заңдылықтары мен принциптері
1. Тәрбие – арнайы ... және ... ... ... ... ... мағыналық жағынан кең ауқымды категория. Мысалы,
жоғарыда тәрбиені өсіп келе жатқан ... ... ... деп
анықтағанбыз. Ал, бұл дайындықты ұйымдастырылған ... ... іске ... ... ... ... ол балалардың күнделікті
үлкендермен араласа жүріп, тұрмыстық іс- әрекетке үйрену мен де ... ... ... екі ... ... ... әртүрлі мағынаға
ие болатыны сөзсіз. «Қоршаған орта ... ... ... ... ... адам ... деп ... айтатын болсақ, онда бұл бір
мақсатты сияқты әрекеттердің өзара теңгерілмейтінін байқаймыз. ... ... ... ... ... ... деумен жеке адм дамуы
мен ... ... ... және ... ... жоспарсыз, мақсатты бағдар болмаған ықпалын түсінеміз. Ал енді
«мектеп тәрбиесі» десек, әңгіме басқаша, бұл ... ... ... ... іске ... ... ... білеміз.
Аталған тәжірибе көп ұрпақтың еңбегі және шығармашылық ... ... де, ... ... мен ... да ... ғылыми және көркемдік туындылар мен рухани-әлеуметтік қатынастар ... ... ... ... ... ... және рухани
қызметінің нәтижелерінен қалыптасады. Енді осы тәжірибені өз «игілігіне»
айналдырып, «меншіктеп» алу үшін жаңа ... ... бұл ... ... ... ... тиіс, яғни қай формада болмасын оны жасауға
бағышталған іс-әрекетті ... ... ... ... ... ... ... отырып, қайта жаңғыртып,
бұрынғыданда дамыңқыраған түрде өзінен кейінгі ұрпаққа жеткізуге ... өз ... ... шығармашылық ұмтылысымен ғана адам қоғамдық
тәжірибені және оның құрылымдық бірліктерін игеруі мүмкін. Осыдан ... ... – жас ... қоғамдық тәжірибенің әр тарапын заттықтан
саналылыққа айналдыру ісіне жұмылдырып, өткен тәжірибені өзі ... ... өз ... ... ... мен ... өзі баулына,
яғни оның жеке адамдық сатыға көтерілуіне көмектесу. Бұдан тәрбиенің терең
астарлы күші үгіт-насихаттық құрғақ жас адам іске ... ... ... жеке адамдық қасиеттерін қалыптастыратын қоғамдық тәжірибенің әр түрлі
тарапынан игеруге, пайдалы қызметке қосуда.
Педагогика үшін және бір ... жеке ... даму ... ... ... қосумен ғана шектелмейді, ең бастысы, оның ... істе ... оның ... яғни еңбекке деген
қатынасына байланысты.
Жеке адамның дамуы үшін оның ... ... ... ... да біршама маңызға ие. Мысалы, сынып
пен мектептің жалпы табысы еңбектегі белсенділіпен өзара ... ... ... ... ... ... оқушылардың белсенділігіне
жол бере отырып, оларда сол қызметке деген ұнамды және шынайы адамгершілік
қатынас ... ... ... біздіңше, тәрбиенің мәнін жеткілікті әрі
түсінікті де ашып, оған ғылыми анықтама беруге негіз ... ... жеке ... ... ... ... ... мен
дағдыларды шығармашылық іс-әрекет тәсілдерін, әлеуметтік және ... ... үшін ... ... іс-әрекетін қолдап,
қуаттанушы әрі ұйымдастырушы ... ... әрі ... орындалатын
педагогикалық процесс.
2. Мектеп оқушыларын тәрбиелеуде тәрбиенің жалпы заңдылықтарын қолдану
К. Д. Ушинский ескерткендей, тәрбие заңдылықтарын ғылыми тырғыдан тану
өте қажет. ... оның ... ... ... қара ... ... пайда бермейді. Сол ережелерді туындататын ғылыми негіздерді
зерттеу міндетті іс. Ұлы ... ... ... қажет болған
психикалық құбылыстардың заңдарын ашып,өз іс -әрекетіңді сол заңдарға және
оларды қолданатын жағдайларға ... ... ... ... білместен, оны жетілдіруге ұмтылудың өзі бос ... ... ... жеке ... ... және ... қайшылықтарды тану ғана
белгіглі дәуір ... ... ... іске ... және ... ... ... басқарудың теориялық-әдіснамалық негізін ... ... ... ... не? Бұл түсініктің ... жеке адам ... мен ... ... ... ... процестегі орнықты, қайталап отыратын қажетті байланыстар. Мұндай
заңдылықтарды біле отырып, тәрбие ... ... ... және ... ... ... әрі ... мән-бағдар беруге болады.
Тәрбиенің жалпы заңдылықтары:
1. Барша тарих кезеңдерінде тәрбие ... ... және ол ... ... ... ... ... мазмұны және тәсілдері біртұтас байланыста, бір-
бірінсіз нәтиже бермейді.
3. Біртұтас педагогикалық процестегі оқу мен тәрбие ... ... ... ... ... ұйымдастырудың жалпы негіздерін
құрайды, ал енді сөз болатын заңдылықтар ... ... ... ... ... ... ... танылуы тиіс. Олардың ... ... жеке ... ... сол адамды тікелей іс әрекетке қосу
барысында орындалады.
2. Тәрбие- ұйымдастырылған іс-әрекеттегі жеке адамның белсенділігін
арттыруға ... ... ... Тәрбие барысында тәрбиеленушіге деген жоғары гуманизм мен сый-
құрмет орынды талаппен ... ... ... ... ... ... жетістіктерін көрсете отырып, табыс
қуанышына ере білуге көмектесу.
5. Тәрбие барысында оқушылардың ұнамды сапаларын тану мен ... ... ... ... ... ... және даралық ерешеліктерін ескеру
орынды.
7. Тәрбие ұжымда жүргізіліп,ұжым арқылы іске асырылуы қажет.
8. Тәрбие ... ... ... және ... ... ... бірлігі мен келісімі қажет.
Мектептегі оқу жұмысы да, оқушылардағы жеке адамдық сапаларды
тәрбиелеу де осы ... ... ... ... ... тиіс.
Мақсат категориясына қарама – қарсы категория – ... ... бір ... ... ... олардың санада туындап, әрі жасайтын идеялық ... Ал ... – осы ... ... қатынасының әртүрлілігі.
Арман – елстің немесе ... ... ... біршама
қанағаттану сезімі. Арман адамды шындық болмыстаналшақтатады.
Мақсат – бұл да бейне, бірақ онан ... ... тек ... ... сол ... іс - әрекетке қосып шындыққа айналдыру. Бұл
бейне субъекті белсенді әрекетке бағыттайды, ықпал жасайды. Туындай ... ойға ... ... ... жетпей, өз қанағатын таппайды. Бұл
арада бейне- нәтіже тек ... ... үшін ... ... жетістік үшін қажет.
Арман субъектің енжарлығынан ... ... ... ал мақсат – іс-әрекет, белсенді қызметтің бастау көзі.
Бірақ өзіміз жасап отырған, қарама – қайшылығы ... ... – бұл екі ... ...... мен мақсат өзара тығыз
байланысқан. Арман мақсат түзу үшін негіз, ...... ... ... ... ықпал. Мақсатта өз кезегінде жаңа мақсатқа
жетелейтін жаңа арманға жол ашады. ... ... жолы тұп – тура ... ол үшін ... ... іске ... қажеттіліктері туындайды.
Міндет – бұл мақсатқа жету жолдарындағы бір саты, орындалуы қажет
нәтіженің бір ... осы ... ... ... бітімін таппаса, жалпы
нәтіжеде жоқ. Міндет мақсаттың өзін құрайтын элементтерге бөлінуінен пайда
болады. Кейін сол элементтердің бәрі ... ... ... ... ... ... ... субъект, әдетте, мақсат жөнінде
ойламайды, оның ісінде тек міндеттері, өз ... сол ... ... деп ... ұмыт ... – жалпы стратегиялық бағыттың жайылуына
әкелді, ендеше, міндетер де тактикалық ... ... өз ... ... ... ... ләззат бере бақ бергісі келді. Бірақ нақты істерді
орындау күйбеңімен жүріп, тиісті орынға гүл етуді ұмытты, соның салдарынан
бақ ... беру ... ... яғни ... ... іске ... сонымен
атқарылған міндеттербосқа кетті.
Мақсат болжау - мақсат пен міндеттердің өзара ... ... ...... бір бөлігі, құрылым бірлігі. Міндет ... ... өз ... ... ... ... ... барады.
Мысалы, педагог баланы күнделікті адамгершілікке баули ... ... ... бағдарындағы мақсатты мүлде естен шығармауы тиіс, өмірде
адамның ... ... оның әр ... ... ... ... қалайды, - дегендей философиялықтұжырымды бетке ұстау лазым.
Тәрбие мақсаты ... ... ... ... ... мақсатының жалпылығы сақталса,онда педагогтің қадам сайын
алға қойып, әр сәт сайын шешіп отыратын әрекеттің бәрі – міндеттер. ... ... ... ғайып болып, педагог бір міндет бағытында жұмыс
істеп, ойлай бастағаннан, дәл осы міндет мақсат ... ие ... ... ... ие болды. Мұны схема түрінде көрсетуге болады:
міндет 1
міндет 1 ... ... ... ... ... ... 2 мақсат 2 ... ... ... 3 ... ... ... ... ... ... ... «Тәрбиенің мақсаты мен міндеті»,
«Тәрбиенің мақсаттары мен міндеттері» тіркестерін жиі кездестіреміз.
Бұлардың бірін таңдауымыз ... ... ... ... ... да,
бір жағдайдың өзіне де мақсаттың мәнге де, міндеттік мәнге де ие ... ... ... ... ... ... сабақ «мақсатын»
белгілейді, ал енді осы мақсаттың өзі жалпы тәрбие мақсатының ... ... ... ... ... жатқан сабақ келесі аталған ... ... ... ... ... ... ... жасау
қабілетін қалыптастыру, адам бола білу ... ... ... ... алу ... ... ... өмір салтын
қалыптастыру, өмірлік бағыт қалыптастырып, өз тіршілігінің мазмұнын реттей
алу қабілетін орнықтыру; тұрмыстық міндеттерге ... ... ... ... ... ... бос ... мазмұнды өткізуге
дайындау, өзін шығармашылықпен баулуға дайындау.
Қазақстан 2015 жылға дейінгі білім беру тұжырымдамасының ... да ... ... сай ... ... ... өзбетімен ала отырып, талдай білетін, идея бере алатын, ылғи
даму үстінде болатын, адамгершілік тұрғысынан ... ... ... жеке ... ... ... ... Олай болса, оқу мен тәрбие
егіз ұғым демекші, біз келесі ... ... ... ... ... тәрбие ұйымдастыруға байланысты кәсіби қызметінің мақсаты –
тәрбие мақсатын анықтау, оны іске асыру. Ал осы ... ... ... ... ... мақсат мотивтері келесідей:
1. Қайшылығы көп, күрделі өмірге еніп ... ... ... үшін
қамқорлық;
2. Балалық шақтың сәулелі өтуіне көмек беру және адамға деген ... Мұны ... ... педагогке кәсіптік және әлеуметтік
келеңсіздіктерді елей бермей, ізге мақсатқа жетуге жол ашады.
Педагогикалық қызметке ... ... ... қарапайым
мотивтерді де жоққа шығаруға болмайды;мысалы, ... ... ... демалыс
уақыттарының ыңғайлығы, бүкіл өмір бойы балалр мен жастар арасында ... де ... ... ... сақтап қалу т.с.с. бірақ бұлардың
бәрі де кәсіп таңдаған ...... ... ... ... мен
оны азаматтық кемеліне жеткізуге байланысты ықпал – ... күш – ... ... Жоғары сезімнен шыққан ізге ниет тәрбиешінің ... ... ... ... жасайды; осыдан мұғалім – педагог қарадүрсін әрекетке
бармауға тырысады, баланы ... бірі деп ... ... жеке тәрбие
жұмысын өткізуге ұмтылады. Балаға деген қамқорлық мұғалімді әлеуметтік
аласапыран кезеңдегі келді – ... ... ... құндылықтарды бала
тәрбиесіне қосудан сақтайды.
Сонымен педагогтың адами – имандылық бағдары оның ... ... ... ... ... де, бір – бірімен ... ... ... ... ... ... осы ... мақсаты балаға белгілі ме? Мектепке аяқ
басқанда ... ... ... ... ... ол ... ме?
Әлбетте, оның төңірегіндегілердің бәрінің де әңгімесі баланың
келешекте адам ... ... Ал, оның өзі оқу, ... ... сурет салу тағы
басқалармен әуре, өзінің тәрбиеленіп ... ... ісі жоқ, ол ... ... ... ... ... ұстаз – мұғалім деп таниды.
Педагог ... ... ... ... ол мақсат белгілеп, оны балаға
жария етпестен, іске ... ... ... ... ... ... ... мотив «жарысын»
педагог бағытының жүзіне келуіне себін тигізеді; баланың тәрбиелеу ... ... бала өмір ... ... тиіс ... ол ... өсуі керек; бақытты болу үшін бала педагогикалық басшылықты танып
баруға тиіс емес, ... ... ... ... ... дамудың
элементтеріндей қабылдамай, өз өмірінің болмысы деп білгені жөн. Есейе келе
әр бала тәрбие мен өзіндік дамудың мақсаты ... ... ... ... ... алып, тәрбие сүбъектісіне айналуы қажет. Осыдан,
педагог рөлі жаңа кейіпке енеді.
Балаға деген қамқорлық қазіргі заманның өте күрделі ... ... ... ... өз ... деңгейін көтеруіне, өз педагогикалық
шеберлігіне жаңа әдістемелерді қосуына, мамандық белсенділігі мен рухының
ұзақ жасауына күш қуат ... ... ... мотивациясы балалармен
ұйымдастырылатын іс - әрекеттің қажет ... ... ... ... ... ... ... отырып, балалардың дене және рухани
дамуына байланысты әрқандай жұмыстарды атқарып ... ... бұл ... ... ... ... бұл ... баланың саналы
кемелденуіне бағытталып, механикалық жаттықтырудан ... ... ... ең маңызды субъективті факторы – бұл тәрбиеші тұлғасы.
Адам жанының ... ... ... тәрбие процесімен ілесе жүретін
мыңдаған үлкенді – кішілі өзара ықпал - әрекеттерді қамтудың ... ... ... ... аса маңызды шарты – тәрбиеші тұлғасы.
Қазіргі тәрбиелеу процесіндегі тәрбиешінің рөлі тәрбиелік әсердің
бәрін өзіне бұрып, процеске ... өз ... алу ... ... ... және бағыттаушылық және күшінің мәнділігі мен ондағы
демократизмнің, шығармашылық еркіндіктің көнтігімен ... ... ... ... жүргізіліп отырған ТП жағдайын ескеріп, ... ... ... ... ... ... ... шешім шығарғанда ғана
қол жеткізеді.
Авторитарлы педагогиканы ... ... ... ... ... бөлініп қалуына басты ... ... ... қатынас жасау мектепті демократизациялау және
гуманизациялау идеялары негізінде іске ... ... ... ... ... және ... сияқты қарапайым адамдық
сезімдерді түзетуге негізінде ... ... ... ... ... міндеті де тәрбиеленушіні педагогикалық ... ... ... ... ... өзі ... білінбейтін, жасырын, әдепті болуы қажет. Педагог ... ... ... ... оны ... ... тәрбиелеп өсіруі
қажет.
Тәрбие процесі – бұл ... ... ... ... мен ... өзін ... ... кірістіре жүргізілетін тұлға қалыптастыру, дамыту процесі.
Тәрбие процесі – бұл ... ... ... ... ... тізбегі, мұндағы әрбір тізбек алдыңғы ... ... Бұл ... ... ... ... ... даму жүйесі ретінде
қарастырылады және оның бірлігі ... ... ... ... ... тәрбиеленушілер, тәрбие іс - әрекеті, тәрбиеші, оның
тәрбиеленушілемен өзара әрекеті ғана ... ... ... ... ... ... объектіні дамытады.
Тәрбие процесі көпқырлылық, иерархиялық, статистикалық, өзін -
өзі басқару сияқты қасиеттермен ... ... ... және процесуалдық жақтары анықталады.
Бұлардың бірлігі тек тәрбие іске асатын нақты жағдайлар төңірегінен шығуға
мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... Оқу пәні
мұғалімнің, сынып жетекшісінің, ұжымын тәрбиелік іс - әрекеті – бұлар бәрі
тәрбие процесі болып табылады. Бұлардың арғы ... ... көру ... ... ... Абстракциялаудың жеткілікті дәрежесі –
тәрбиелеу теориясының аса маңызды әдіснамалық проболемасы. ... ... ... ... ... ... алмайды, ал өте жоғары
болса, шындыққа алшақтау қаупі туады.
Педагогтің кәсіби қызметі адамның барша ... ... ... ... ... ... ... ісінде мақсат
болмаса, ол істі ... ... ... деп ... ... оны
әншейін бір әрекет, тәрбиелік ... ... ... жоқ, ... деп ... ... ... әрқандай іс-әрекетке қуат береді. Ұлы да
шапағатты ... ... бар ... ... қанат беріп, оны өрістете
түседі. Мақсатқа жету адам ... ... ... ... ... ... мақсаты- педагогика ғылымының өзекті категориясы. Оны
нақтылау, жобалау, дайындау – ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбие жұмыстрын нақты айқындалған
мақсатсыз-ақ орындаған сияқты болады. Бірақ сол ... ... ... сарсаңға түсіп, оңды- солды ұрынғанын, нәтижеге жете
алмай шаршап – шалдыққанында бір-ақ түсінеді. Егер ... да, ... ... ... ... ... ... проблемасы өте нашар шешілуде, кейде ол мәселе тіпті
естен шығарылады,осыдан «мақсатсыз тәрбие», яғни жол- ... ... ... ... Осының салдарынан педагогтің кәсіби қызметінің өнімі жоқтың
қасы, балалармен ұстаздардың шығармашылық мүмкіншіліктері іске қосылмайды,
ал ... ... не ... ... ... ... ... рахат көрмейді.
Тәрбиелік істің мұндай келеңсіз жағдайларының объективті
себептері мақсаттың ... ... ... білу ...... ... оның ... ортамен өзара ықпал
байланысынан туындайтын әрекеттің нәтижесі туралы ой болжамы. Демек, мақсат-
жағдайлар себепті ... ... ... ... ... - ол
объективтік те категория, себебі ол сана ... ол адам ... ... әр нақты тұлғаның сана –сезімдік ерекшеліктерінің көрінісін ... ... ... : «Екі адам зат ... бір ... ... ... бәрінің әңгімесі екіншісіне ұқсамас». Бір ... ... ... сол ... өзін ... ... түсінеді, себебі
олардың әрқайсысы кәсіби әрекеттің нәтижесінде өз сана ... ... ... ... ... ... - ... адамның идеалды
образының дараланған саналардағы көптеген баламаларын ... ...... ... ... зердемен қоса, көп уақытта,
мамандық күш салуды талап етеді. Адам өзне ықпал етуші ... ... ... ... өмір бойы ... ... жүйелер (мектепке дейінгі, мектептік, мектептен соңғы) жеке
адамның қалыптасу деңгейі мен сапаларын нақты көрсететін ... ... ие ... әр саты ... ... ... ... қозғауы мүмкін.
Өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеу мақсаты –кең әлеумет пен
ғылымның ... тек ... ... ... ... ... ... Жариялананатын тәрбиелік мақсаттардың экономикалық,
құқықтық және ... ... ... ету ... ... ... құқық негізінде бекіген тәрбие мақсатының іске асуына
қоғамның бар ... ... ... ... ... да ... ... мақсатының мазмұны неде, ол қалай айқындалады(
Өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеу мақсатының мазмұны ... оның ... ... ... ... жүйелер дамуын болжастыратын және ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың әртүрлі көрініске
енуіне тәуелсіз, оның іске асып отыруын қамтамасыз етеді.
Мақсат әрекеті адамның саналық өнімі болғандықтан өте ... ... ... ... ол үздіксіз ауыспалы дүниемен, сонымен ... ... де ...... ... болады. Тәжірибе,
білім, оқиға т.б. Адамды байытып отырады, бірақ ... сана иесі ... сол ... жету ... өзінің де өзгеріп жатқанын байқай
бермейді, не оған тіпті мән ... ... ... ... де, ... ... бір ... ұстағандай сезінеді, ал сырттан қарағанға, оның кәсіби
педагогикалық ... ... ... ... анық байқалады. өмірдің
өтпелі –ауыспалалығы мақсаттың да бір қалыпты өзгеріссіз ... ... ... ... ... ... өте ... Себебі, баланың сыныптан сыныпқа қарай, жастан ... ... ... ... өсіп келе ... жеке ... әлеуметтік-
психологиялық жаңа құрылымдары бір мақсаттың ысырылып, орныны екіншісінің
қойылуы табиғи талаптар дамуының нәтижесі болып есептеледі.
Ал, соңғы нәтижені ... ... ... ... ... ... сақтап, «тәрбиелі адамның » жеке ... ... ... ... ... ... процесте тәрбие процесі ерекше орын алады. ... орны мен рөлі ... ... ... құрылымда тез байқалады.
Тұлға қалыптастыру басқарушы, бақылаушы ... ... ... яғни
адамдар санала ниетпен, алдын – ала белгіленген жоспар мен міндеттерге
сәйкес әрекет жасаған тұтас ... ... іске ... ... бұл ...... ... процесі. Бұл сонымен қоса, қоғамға қажетті
әрі пайдалы тұлға қалыптастыру мақсатындағы тәрбиеші мен тәрбиеленушілердің
ұйымдасқан, ... ... ... өзара әрекеті. ТП-бұл
белгіленген мақсатқа жетуге бағытталған тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің
нақты пәрменді бірлескен әрекеті.
Тәрбие ... ... ... бар. Ең ... ... ... – бағдарлы болып табылады. Оны ұйымдастыруда мейлінше
пәрменділікке жеркізетіні – ... ... ... жақыт әрі
түсінікті мақсатқа айналуы. Нақты осы мақсаттардың ... мен ... ... ... арқылы қазіргі тәрбиелеу процесі сипатталады.
Тәрбие процесі – көпфакторлы процесс. Ондағы көптеген объективті,
субъективті ... ... бұл ... өте күрделі екенін
байқатады. Субъективті факторлар ... ішкі ... ... ... өмір ... ... ... білдіре отырып,
тәрбие міндеттерін табысты шешуіне көмектеседі. Ұйымдастырылған тәрбие іс -
әрекетімен объективті ... ... мен ... қаншалықты сәйкес
келсе, жеке тұлғаның қалыптасуы да ... ... ... Бұл ... ... ... ... заңдылықтарымен шектелмейді. Бұл өз
мәнінде, тәрбиеші тұлғаның өзіндік бейнесін, даралық ... ... ... ... ... ... деп танылады.
Тұлға әртүрлі әсерлердің ықпалына түседі, жағымды тәжірибе ғана емес,
түзетуді ... ... ... тәжірибені де қамтиды. ТП-ң қиындығы, ... ... ... ... ... ... ... ұзақтылығымен ерекшеленеді. Негізінен ол
өмір бойына созылады. К. Гельвеций былай деп ... «Мен ... ... ... ... әлі біткен жоқ. Ол қашан бітеді? Менің оған
тек өлген соң мүмкіндігім ... ... бар ... ұзақ ... Тәрбие процесі үшін тәрбиелік ықпалету басталғаннан бастап, соңғы
нәтіжелер арасының алыстығы, ұзақтығын анықтайды.
Тәрбие ... бір ... – оның ... ... тәрбие процесі – бұл тәрбиеші мен тәрбиеленушінің өзара жүйелі,
үздіксіз әреккеттесу процесі. Жеке бір ғана ... ... ... ... ... ... ... қателеседі. Жұмыстың белгілі
бір мақсаты белгіленген жүйесі қажет. Егер ТП үзіліп қалса, онда тәрбиеші
оқушының ... «із» ... ... және оны ... ... айналдыруы шарт.
Тәрбие процесі – кешенді процесс, тәрбиелік жұмыстардың ... ... мен ... ... ... Жеке тұлғаның сапалы
қалыптасуы кезектесіп жасалынбайды, бір уақытта болатындықтан педагогикалық
ықпал ету комплексі сипатта болады. ... ... бір ... қасиеттердің дамуына ыңғайлы әсер етіп отырады.
Тәрбие процесінің комплекстік ... ... ... ... ... тәрбиешілер мен тәрбиеленушілер арасындағы ... ... ... ұйымдастырылуын талап етеді.
Тәрбие процесіне нәтіжелердің бірмәнді және анық болмау да ... ... ... да ... ... ... ... өзі мынадай
субъективті факторларға байланысты болады: тәрбиеленушілердің ... ... ... ... ... тәрбиеге деген
қатынастары. Сонымен бірге, тәрбиеленушілер ... ... ... ... ... шеберлігі де осы процестің іске асып, ... ... ... ... ... процесі екіжақты сипаты мен ерекшеленеді. Олар тәрбиешіден
тәрбиеленушіге (тікелей байланыс) және ... ... ... ... ... ... негізінен кері кері байланыс арқылы
құрылады, яғни тәрбиеленушілердің түсетін ақпараттар ... ... кері ... ... ... көп пайдаланса, соғұрлым тәрбиелік
әсер де ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға;
2) әрекеттерді ұйымдастыру мен оған қойылған мақсаттардың бір – ... ... ... ... ... мен ... (бағыттылығы,
мазмұны) тәрбиеленушіліерге ықпал етуіне;
4) объективті және субъективті ... ... ... ... және ... ... ... педагогикалық өзара ... ... ... ... ... ... дамыту және оқыту процестерінің пәрменділігіне;
8) тәрбиелік ықпалдың сапасына;
9) тәрбиеленушінің «ішкі жан дүниесіне» әсер ету қарқындылығына;
10) тәрбиеленушілердің сөздік және ... ... даму ... ... әсер етудің үйлесуіне;
11) тәрбиеленушілердіңөзара бір – бірімен қарым – ... ... ... ... болады.
Тәрбие мазмұнын түсінерде қойылатын талаптар мен мақсаттарға сай оқушының
білімі, нанымы, дағдылыры, тұлғаның сапасы мен ... ... ... деп ... жан – жақты және үйлесімді дамуы – бұл ақыл – ой, ... ... пен ... ... ... ... ... тоғысуы.
II тарау. Мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың әдістемелік негіздері
2.1. Тәрбие жұмысын ұйымдастырудың басты ерекшеліктері
ХV – ғасырда өмір сүрген ұлы ... ... ... ... ең ... ... емес, тәрбие берілуі керек, тәрбиесіз берілген
білім – адамзаттың жауы, ол оның барлық ... апат ... ... ... бір ... ... бесік жырын айтатын кесіндердің
азайып бара жатқанынан ... ... бара ... қорқамын,
үшіншіден, дәстүрді сыйламайтын балалардың өсіп келе жатқанынан ... ... ... дегеніміз не?
Тәрбие – халықтың ғасырлар бойы ... ... ... ... мен ізгі ... жас ... бойына сіңіру, баланың
қоршаған ортадағы қарым-қатынасынан және соған сай ... мен ... ... ... – дені сау, ... сана ... оянған, рухани ойлау дәрежесі биік, мәдениетті, парасатты, ар-ожданы
зор, еңбекқор, ... ... ... да игі ... қалыптасқан адамдар
тәрбиелеу.
Бүгінде жаһандану процесі жүріп жатқан ... ... ... ... ... рухты сақтап қалу-үлкен міндет, екені даусыз, ұрпақ
тәрбиесіне халықтық ... ...... ... ... ... уыз ... – қазақи, халықтық этнопедагогика екенін
тәуелсіз елдің ... де ... де ... ... ... ... ... түзе деп М.Әуезов, айтқандай тәрбие
балалықтан басталып болашаққа таралуы ... ...... – ұрпаққа таралып, жетілдіріліп отырған
өмір ... Осы өмір ... ... ... ... халық даналығы
қазынасынан, рухани өмір беттерінен, тарихы мен мәдениетінен, әдебиеті мен
өнерінен, салт – ... ... ... жөн.
Тәрбие – педагогикалық үрдістің өте маңызды әрі күрделі де ... ... ... құрамдас бөлігі екендігі мәлім. Олай болса,
оқушылардың ... тыс ... ... ұйымдастыру, тәрбиелік шаралардың
нәтижесін арттыру одан да ... ... ... ... өмір бойы ... ... ... тәртібіне,
тазалығына жауап беру міндеті де жүктелген. Тәрбие жұмысының ... жеке ... даму ... ... ... анықтайды.
Тәрбиенің қоғамдағы жалпы қызметі: біріншіден, ұрпақтан-ұрпаққа ... мен ... ... ... ... ... және ... адам баласында адамгершілік сапа жүйесін қалыптастыру.
Сондықтан тәрбиені ... ... ... ... ... жөн. Ол ... түрде адамның әлеуметтік дамуына жағдай
тудыруды көздейді. Мұндай көзқараста ... әр ... ... қатыстыру басшылыққа алынады: оқу, еңбек, қарым-қатынас, ойын,
практикалық әрекеттер.
Тәрбие жұмысына қойылатын негізгі талаптар.
1. Жоспар-ұжымдық еңбектің белгісі.
2. Тәрбие жоспарының мақсаты, ... ... ... ... ... жұмысы жоспарының мазмұны оның мақсатымен бірлікте болуы ... ... жеке ... жас ... және ... Тәрбие жоспары ықшам әрі ондағы көрсетілген ... ... ... ... ... ... саны ... емес, сапасымен
анықталатын болсын.
Ал енді атақты ғалымдардың бірнеше тәрбие туралы пікірлеріне келетін
болсақ. Мысалы, ... ... ... екен. «Тәрбие – қиын іс, тәрбиеге
жағдай жасау - әр адамның ең әуелі борыштарының бірі. ... ... ... ... ... маңызды еш нәрсе жоқ. Сонымен ... ... – жаңа ... ... бойы ... барлық
бағалы дүниелерді беріп, жалған сенімдерді, кінәраттар мен кеселдерді
бермеуге тиісті адам», деп есептейді.
Ал ... ... ... ... ... адам ...... – тақуашылдыққа, тапқырлықты – ... ... ... ... – дейді.
Әйтсе де мен үшін осы қағидалардың тәрбиелік мәні бар.
Орта мектептегі оқушылармен ұйымдастырылатын тәрбие ... ... ... ... деп ... ... сағаты оқушылардың адамгершілік
қасиетін қалыптастыруда өнер ... ... ... ... ... жағымды – жағымсыз мінез-құлық нормаларына,
олардағы дұрыс дұрыс көзқарасты қалыптастыруға патриоттық сезімін ... тыс ... ... ... ... ұйымдастырудың негізгі
формасы болып саналады.
Сонымен қатар, сыныптағы мектептен тыс тәрбие ... да ... ... ... деп ... Онда өндіріске, табиғат арасына бару,
оқушылардың теориялық білімін тыңдау, оларға ... ... ... ... әсер алу ... ...... жұмысының барысында оқушылардың сана-сезімін ояту, өз
бетінше ... ... ... ... Ол ... оқушының білімге, өнерге
ынтасын, спорт ойындарына құштарлығын анықтайды, ... ... ... ... ... ұйымдастырып, ақыл-кеңес беріп отырады.
Тәрбиенің негізгі бастауы – ұлттық тәлім – тәрбиені сынып жетекшісі
қызметінің ... бір ... ... ... ... ... әрине тәрбиелік маңызы бар. Онда оқушылардың
жауапкершілігі мен ... ... ... ... ... ... ... сағатын дайындау және оны өткізу жеке ... ... ... ... ... Барлық кезең тәрбиенің негізгі
құралы болып табылады. Себебі сынып өз ... ... ... оған қатысты
альбомдар, қатысса, кейбір жекеленген топ оның мазмұны мен ... ... ... ... ... іскерлікке,
тапқырлыққа шыңдап, дағдыларын қалыптастыра отырып, білім ... оң ... ... ... ... ... ... табылады:
1) сабақта патриоттық көзқарасты қалыптастыру;
2) жауапкершлікті, ұйымшылдық және басқа моральдық қасиетті тәрбиелеу;
3) оқушының ... ... ... ... жұмыс ретінде
ұйымдастыру;
4) еңбектің коллективтік түрлеріне мақсатты жұмылдыру;
5) коллективтік іс-әрекетті қортындылау, коллектив ... оқу ... ... пікір, әдістер салттар туғызу;
7) коллективке сүйену.
Негізінен тәрбие жұмысының формасында оның мазмұны жүзеге
асады. Сондықтан тыс тәрбие жұмыстарының ... ... ... ... ... ... лайықтылап, оқушылардың жеке қабілетін
дамыта түсерліктей болғаны жөн. Ондағы материалдық мазмұндылығы, идеялық
және ... ... ... ... ұйымдастыру тәсіліне
байланысты.
Сыныптан және мектептен тыс тәрбие жұмыстарының дәстүрлі қалыптасқан
түрлері өте көп. Осы ... ... ... дейді: «Балалар әсемдік,
ойын, ертегі, музыка, сурет, фантазия, шығармашылық әлемінде өмір ... Оны ... ... ... ... ... жекелеген мақсат,
міндеттеріне, қызметінің тәрбиелік маңызына және оқушылардың нақтысы ... ... ... жекелеген оқушылардың тәрбие міндеттеріне
сай ... мен ... ... ... ... сынып сағаттарын өткізу және оған дайындық жұмыстарын
ұйымдастыру: қабырға газетін ... ... ... плакаттар, ұрандар
әзірлеу, нақыл сөздер жазу, оқушыларға ән, би, күй, тақпақ ... ... ... кездесулер, кештер, ертеңгіліктер өткізу (ақын-
жұмыстармен, әртістермен, еңбек ... ... ... соғыс
ардагерлерімен және интернационал жауынгерлермен).
3. Сыныптағы саяси хабарламаның жүргізілуін ұйымдастыру: тақытыптық,
шолулық, жедел ... ... ... ән ... би ... өлең оқу, сурет салуға
арналған байқауларды ұйымдастыру.
5. Оқушылардың қолымен жасалған шығармашылық жұмыстарына сай ... ... мен ... ... ... ... ... Оқушылармен ток шоу, дөңгелек стол, пікірталас, әңгіме ... ... ... ... ... өткізу: шахмат, дойбы, тоғызқұмалақ, волейбол,
баскетбол, футбол, ... ... ... ... тыс ... кітап, газеттер мен журналдар
оқуын, оны өзара талқысауын, пікір ... ... ... пәні және ... ... ... бірлесе отырып
оқырмандар мәжілістерін өткізіп отыру.
11. Мектептегі ... ... ... талап-тілектері,
қабілеттеріне сай қатынасуын ұйымдастыру: пәндік, көркемөнер, спорттық,
өлке тану, жас ... ... ... ... ... сай ... олимпиада, жарыстар
өткізу.
13. «Атамекен» бағдарламасына сай жұмыстарды жүргізу.
14. Мейрам күндерін, ... ... ... атап өту.
15. Сынып жиналыстарын өткізу.
16. Оқушылардың сыныптағы, мектептегі кезекшілігін, жалпы тазалыққа
қатысуын, кабинетті жабдықтау, темір ... ... ... ... ... маңайын тазалау, безендіру, сенбіліктерге ... ... ... ... ... олардың нәтижелерін талдау
жасап отыру.
17. Мұражайларға, көрмелерге, демалыс-мәдени орындарға, кино, театр,
өндіріс орындарына саяхат жасау.
18. Соғыс, еңбек ... ... ... ... ... ... Оқушылардың қысқы, жазғы демалыстары кезінде мәдени жарықтарын
ұйымдастыру.
20. Мектептен тыс тәрбие ... ... ... тыс ... ... әр ... ерекшелігі мен бейімі,
талабы еске алынады.
Олай болса сынып жетекшісі өзінің негізгі қызметін ... ... ... және ... тыс ... ... ... Олар ең алдымен оқушылардың әр түрлі әрекеттерін ұйымдастырумен
байланысты ... ... ... ... жұмысының формасын әрекеттің түрлері
арқылы бөліп қарастыруға болады.
Сабақтан тыс тәрбие жұмыстарында ... ... ... ... ... ... ... болатындықтан, оның
мазмұнын анықтауда баланың әлеуметтік ... ... ... ... мән берген жөн. оның бірнешеге түрі бар: танымдық, көңіл
көтерушілік, спорттық-сауықтыру, еңбек, шығармашылық.
Сабақтан тыс тәрбие ... ... ... баланың танымдық
қызығушылығын, оқуға жағымды мотивациясын тудыру, оқу дағдысын ... Ол оқу ... ... ретінде тек басқадай формада
қолданылады. Мысалы, «Не? ... ... - ... ... ... ... ... т.с.с.
Көңіл көтеру әрекеті. Ол балалардың құнды демалысын ... ... ... ұжымда жылы шырай көңіл күйі, жолдастық ... ... ... ... ... болдырмау үшін нәтижелі.
Дегенмен де сабақтан тыс ... ... ... және ... ... ... жиі ... болады. Мысалы әртүрлі байқаулар, бәйгелер,
викториналарды атауға болады.
Спорттық – сауықтыру әрекеті. Балалар үшін сабақтан тыс ... ... ... ... толыққанды денсаулығы мен дене бітімінің
үйлесімді дамуы үшін қажет. Спорттық – сауықтыру әрекеті табиғатқа ... ... ... ойындар, спортакиада, туризм, жорықтар арқылы
жүзеге асадан.
Еңбек әрекеті. Ол еңбектің әр ... ... ... ... ... қол ... қоғамдық пайдалы, өзіне-өзі қызмет көрсету.
Әрекеттің бұл түрі мұғалімдер үшін ... ... ... Дегенмен де
оның күш қайрат жұмсауы оқушылардың әртүрлі жүйелі ... ... ... жұмысының нәтижесіне бағытталады. ... ... ету ... және өзін танып білуге деген құштарлығын
қалыптастырады. Еңбек ... ... ... ... ету, ... сақтау, мектеп шеберханасында жұмыс істеу, сенбіліктерге қатысу,
сыныптың болмаса мектептің күрделі жөндеу ... ... ... ... ... ... шефтік жұмыстарын атқару барысында
атқарылады.
Шығармашылық әрекеті. ... ... ... ... шығармашылық күшін жетілдіруді көздейді. Шығармашылық әрекет
концерттік ... ... ... көркемсөз оқу, қолөнер
шеберлерлі және сурет ... ... ... формасында көрініс
береді. Осындай әрекет барысында оқушылардың адамгершілік, әсерленушілік
және ерік-жігер ... ... ... ... ... ... ... мен ұйымдастыруда сынып жетекшісінің алатын
орны
Сынып жетекшісі мектеп мұғалімдерінің оқушыларға ... ... ... ... ... ... тыс әр ... педагогикалық
әрекеттерін ұйымдастыруын қадағалайды. Сондықтан, біз мұғалімдердің кәсіби
қызметін жүзеге асыруда балаға жасаған ықпалы ... ... ... онда
мұндай педагогикалық әрекетті – тәрбие жұмысы деп атаймыз.
Сынып ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешуді қарастырады.
Ал енді сынып жетекшісі, ол кім?
Менің ойымша, сынып ... ... ... өзі ... тұрғандай, ол
оқушыны алдыға жетектеуші, қамқоршы, өмірдегі түзу ... ... ... ... ... ... соң, әр ... оның өз баласындай болып
кетеді. Қандай ... ... да ... ... ... ...... – сынып жетекші.
Сынып жетекшісі – ақылды, парасатты, инабатты, адамгершілігі мол, ... ... ... кішіпейіл және білімді болғаны абзал. Сонымен қатар
ол – салауатты педагог, әр оқушының ұйымдастыру қабілетін ... ... ... ... ... Ол – адам жанын зерттеп, қарым-қатынас
жасаушы психолог. Қуана да, ... да ... – ана. ... ... бала ... тиянақты түрде беретін – ғалым.
Жаңарған жаңа қоғам талабына байланысты Қазақстан Республикасы Білім
және Ғылым министрінің ... ... ... ... ... «Тәрбие
жұмысының кешенді бағдарламасына» сай жан-жақты дамыған жеке ... ... мол, ... ... ізгілікті жастарды
тәрбиелеуге міндетті. Сынып жетекшісі, ол - әрбір оқушының жүрегінен жол
табатын ... ... ... ... ... жақыны. Себебі, алдында отырған
әрбір бала өз сынып ... пір ... ... ... үлгі алады,
оның бойынан барлық жақсы қасиетті іздейді. Еркеленді, ... ... ... ... ... асығып, үйіндегі келеңсіз жағдайларды
сыр етіп айтады. Сондықтан да сынып жетекшісі өз сыныбындағы әр ... ... әр ... ... ... ... қалай сөйлеу керектігін
білуі қажет. Міне, сонда жетекші жұмысы нәтижелі болатынына кепіл ... ... ... сынып жетекшісінің міндетінің күрделене
түсуі заман талабы. Сынып жетекшісі ... ... ... тіпті
жер шарында болып жатқан ақпаратпен таныстырып, оны талқылап, пікір ... ... ... беріп, жол сілтеп отыруы керек. Оқушыларды
шығармашылыққа жетелеп, дарынын, көкірегін ашу сынып жетекшісінің ... ... ... ... олармен бірге серуенге ... ... ... ... ... ... кештерін өткізіп
отыру көздеген мақсатқа жетуге кепіл бола алады. Сынып жетекшісінің сөйлеу
мәдениеті жоғары, ... ... ... ... Ол ... ... өсіруші,
қоғам сенген адам.
Сынып жетекшісі – оқудан тыс ... ... ... әр қилы ... мен ... ... тура ... оқушыларда әлеуметтік бағыттылықты құнды-бағдарлы
қалыптасрыу;
- дүниеге ... ... ... саналылық және қоғамдық
белсенділік;
- саналы тәртіп пен мәдени қатынас адамгершілігі;
- құқықтық және адамзаттық жауапкершілік;
- ... ... ... ... ... және эстетикалық сабақтар, дене шынықтыру және
спорт);
оқушылардың ұжымда, үлкендердің кіші ... ... ... ... мұғалімдермен және ата-аналармен қарым-
қатынасын ұйымдастыру,
Болашақ маман курсты бітіргенде мынаны білуге тиіс;
- оқушылардың сабақтан тыс іс-әрекеттерін ұйымдастыруда
әдебиеттерді ... өз ... құра ... ... ... мен ... мәселелерді сезінуі және
оларды өз педагогикалық міндеттері түрінде құра алуы;
- қандайда бір ... ... тыс ... ... ... ... бағдарлама-жоспарын өңдеуі;
- балалармен, ата-аналармен, әріптестермен жан-жал кезінде
қарым-қатынастың тәсілі мен ... ... ... ... ... педагогтың түпкі міндеттері болып
табылатын өз тұлғасын, ... және ... ... ... ... ... Аталған пәнді оқып үйрену үрдісінде студент анықталған
кәсіби тұлғалық сапаларын игере ... ... ... ... ... ... ... пен махаббат, әрбір тұлғаның құндылығын
білу;
- ұстамдылық, ерік бекендігі, мақсатқа жету қабілеттілігі;
- шыдамдылық, күте білу және кешіре алу ... ... ... ... ... ... ... тәртібі;
- өзіне, өз моралі мен адамгершілік ережелеріне талапшылдығы;
- өзінің және балалардың ісіне, кәсіби және адам міндеттеріне
жауапкершілік.
Оқушылардың сабақтан тыс ... ... ... ... үлкен мүмкіндіктерге ме, ол біртіндеп ... ... және ... ... мен ... ... ... жүзеге асырады. Тәрбие өмірінен тығыз байланысты.
Сабақтан тыс оқулар – ... ... күші бал ... ... жан-
жақты дамуының шарты, баланың ... ... ... ... заманғы мектепте оқушыларды терең әрі тиянақты білімнен
қаруландыруға, ... ... ... ... ... ... ақыл ... оқытып үйретуге, ең бастысы бос уақытын тиімді
пайдалануға көп күш ... ... тыс ... ... ... және ... кейінгі оқушылардың мектептегі қарым-
қатынасы кіреді. Оған сабақтан соң ұйымдастырылатын оқу іс-әрекеттерінің
элементтері, ... ... ... тәрбиесінің бағыттары және танымдық
қызығудың ... мен ... ... ... ... енеді.
Бағдарлама мектепте сыныптан тыс жұмыстарды ұйымастырудың бірыңғай
міндеттерін, ... ... мен ... ... ... тыс ... ... «Мектептегі тәрбие теориясы және
тәрбиелік үрдістер технологиясы» ... ... ... ... ... педагогикалық тәжірибеден ұштасады. Сабақтан тыс оқулар жүйесіндегі
сынып жетекшісінің тәрбие берудегі ... ... ... асыру ісін
айқындайтын және тәрбиелік жұмыстар нәтижелігі мәнін көрсететін объективті
көрсеткіштер мыналардан көрінеді:
- ... ... ... тыс ... қатысу
кезеңділігі (күнделікті, апталық, әр тоқсанда, жылына);
сабақтан тыс ... ... саны және ... мектептік, сыныптық, топтық, әртүрлі жас ерекшелігі,
қызығуы бойынша саралануы);
- педагогтердің мектеп оқушылармен өзара іс-қимыл сипаттамасы
(мұғалімнің ... ... ... ... ... сабақтан кейінгі дәрістерге балалар қатысушының еріктігі мен
міндеттілігінің оңтайлығы ескеру;
- ұйымдастырушылық педагогикалық түр сипатының ... және ... ... мен ... жас
ерекшеліктерін ескере отырып тәрбиелік жұмыстарды жүргізудің
құрамы.
Мектептің тәрбие жүиесінің негізгі ... ... - ... ... ... ... оқушылар рарасындағы әлеуметтік
қарым-қатнас қалыптасады.
Оқушылардың сыныптағы іс-әрекеттерін ұйымдастырушы, оларға тәрбиелік
ықпал етуді үйлестіруші – сынып жетекшісі. Ол ... және ... ... ... ... ... ... тапсырылған сыныптағы оқу-
тәрбие жұмыстарын ұйымдастырушы мұғалім.
Қазіргі уақытта гимназия, лицей сияқты оқу мекемелерінің жаңа ... ... ... орта ... ... ... қызметі де өзгерді. Соған
сәйкес сынып жетекшісінің институтыда өзгерді. Қазір сынып жетекшілерінің
мынадай типтері бар:
-сынып жетекшісі функциясын да ... пән ... қана ... ... айналысатын сынып жетекшісі (оны сынып
тәрбиешісі деп те атайды);
-кейбір оқу орындарында сынып тәрбиешісі қызметі енгізілген ... ... ... бір түрі), сондай –ақ сынып ... ... ... да болсын бір жұмысқа бақылау жасау
міндеттелген қамқоршы адам) немесе ... ... ... ... ... мұнда оқушылар педагогтің ұйымдастырушылық қызметін өз
мойындарына алады. Олар оқу жүктемесінің ең аз ... алуы ... ... ... беру ... оның ... ... мен
түрлері біркелкі болуы мүмкін емес. Олар балалардың және олардың ата-
аналарының ... ... ... сынып, мектеп,
әлеумет жағдайына және ... жеке ... ... ... рөлі ... ... қарай, олардың ұжымдық және өзін-өзі
басқару іс-әрекеттері бойынша жинақтаған тәжірибелеріне қарай жұмысты
тікелей ... ... және ... ... ... ... мектебінің сынып жетекшісі ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастың
мәні әрбір балаға және оның отбасына жеке тұрғыда қарауға мүмкіндік береді.
Сынып жетекшілерінің ... ... ауыл ... балалардығ
мәдени деңгейін көтеруге, ... ... ... ... ... ауыл ... қарым-қатынас жасау жетімсіздігін жоюға,
оларды өз ... ... ... тәрбиелеуге бағытталуы тиіс.
Шағын ауыл мектептерінде аз ғана бала оқитын сыныптар ... ... ... тиімсіз. Мұндай мектептерде әр түрлі жастағы
балаларды қамтитын бірлестіктер (8-15 адамнан тұратын) құрылып, олардың
сынып ... ... ... орынды.
Әр түрлі жастағы балаларды қамтитын бірлестік ұйымдарының өзін-өзі
басқаруды ... ... ... жетекшінің тәрбие жұмысын жоспарлау барысында әр түрлі мақсаттар
белгіленеді, жақын қашықтықта болып келеді. Оны анықтауда оқушылар мен ... ... ... тек ... қоюда емес, мақсатты анықтауда.
Мұндай жағдайда,
a) мақсатты ұсыну және оны ... оны ... ... ... қарастыру;
б) қол жеткізетін нәтижені ... ... ... кезекте
ескерілуі қажет.
Отбасында балалар мен ересектер де тәрбиеленеді. ... ... ... ... ... әсер етеді. Сондықтан отбасының тәрбие
берушілік қызметі үш аспектіден тұрады.
Бірінші – баланың жеке ... ... оның ... ... ... ... ... (ата-әже, ата-ана, аға-әпке)
өмірлік тәжірибелері арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... көзқарас,
еңбекке деген жоғары адамгершілікті қарым-қатынас, достық пен ... ... ... ... ... ... ... интеллекттік,
эстетикалық дамуды дене жағынан дамуымен ұштастыру, денсаулығын сақтау мен
санитарлық-гигиеналық білімін жетілдіру секілді ... ... ... ... ...... әрбір адамның жеке басына отбасы ұжымының үнемі жүйелі
түрде тәрбиелік ықпал етіп отыруы.
Үшінші – отбасындағы балалардың үнемі ... ... ... тәрбиелеп отыруына мәжбүр ететіндей әсер етуі.
Бұл қызметтің нәтижелі жүзеге асуы отбасының тәрбиелік ... ... Ол ... педагогикалық мүмкіндігін анықтайтын
шарттар мен құралдардың біртұтас жиынтығынан тұрады. Бұл жиынтық отбасының
құрылымы мен санын, ... және ... ... ... ... ондағы мүшелердің қарым-қатынас жасау сипатын байланыстырады. Ол
ата-аналардың ... ... ... және ... ... ... тәжірибесі мен білімін, мамандыққа байланысты
қасиетін қамтиды. Әсіресе, отбасындағы дәстүрлер, әке мен ... ... ... ... мәнге ие. Отбасындағы қарым-қатынас сипатын ... ... ... ... ... олар арасындағы тәрбиелік іс шаралардың өзара бөлісуін, мектеп
пен отбасының және қоғаммен байланысын ескеру қажет.
Сынып жетекшiсiнiң ... ең ... ... және ... ... үйдегi оқулары мен тәрбиелiк ықпалдары үшiн қолайлы жағдай
тудыру болып саналады.
Сынып жетекшiсiнiң ... ... ... қызметi қандай? Жаңа
оқушылар ұжымына бекiтiлген сынып ... ... ... ... жалпы жағдайымен танысады. Мұндай ... ... ... ата-аналармен әңгiмелесуi, олардың жұмыс орындарымен танысуы қажет.
Сынып ... ... өз ... кұн ... және ... ... ... қадағалауына, балалардың сабаққа дайындалуы
үшiн жұмыс орнының бар екенiне, санитарлық- ... ... ... бос ... ... өткiзуiне назар аударады.
Ата-аналар мен балалар арасындағы өзара қарым-қатынас, оның стилi ... ... ету ... ... ... орын ... ... жетекшiсi
қорытынды шығаруда асықпауы, ата-аналарға кеңестер мен ... ... ... ... ... маңызды.
Ата-аналар ұжымның қалыптасуында ұнемi ықпал етедi. Кез келген ұжым
өзiнiң ұйымын, ... ... ... ... ... ... шарт. Мұндай ұжымның жоғарғы ұйымы - ата-аналар ... ... ... мәжiлiсi жұмысшы орган болып саналатын ... ... ... ... I ... бiр ... кем болмауға
тиiс.
Оқушыларды оқыту мен тәрбиелеуде ... ... ... ... ата-аналар ұйымы құрылады. Олардың қызметi жалпыға бiлiм беретiн
мектептердiң ата-аналар ұйымы туралы ережелермен анықталады.
Ата-аналар ұйымы ... ... ҚР ... ... ... ... ... туралы» Заңының орындалуын қадағалайды, ... ... ... ... ... ... үлес қосатын қоғамдық
ұйымдар, демеушiлермен байланыс жасайды, балалардың сабақтан тыс ... үшiн ... ... жалпыға мiндеттi орта бiлiмдi
меңгертуге көмектеседi, ата-аналардың және ... ... ... жұмыстарына қатысады, балалардың құқықты бұзушылық
жағдайларын тоқтату, сақтандыру жұмыстарына қатысады.
Олар балалардың мектепте және ... ... ... ... және
бiлiм алуына басты назар аударады.
Мектеп ата-аналар ұйымының ... ... ... ... ... ал ... үлкен мектептерде президиум
басшылығында iске асады. Президиум ... ... ... ... ... ... және сынып ата-аналар ұйымы есептерi
тыңдалатын ата-аналар ұйымы отырысын ұйымдастырады.
Мектеп ... ... ... ... ... сынып ата-аналар
ұйымы өкiлдерi, еңбекшi ұжым өкiлдерi, жұртшылық, оқушылар ... ... мен ... ... ... ... ата-аналар ұйымы
президиумы басшылығында педагогикалық ұжыммен бiрiге отырып, ата-аналар
үшiн «Ашық есiктер ... ... ... ... ... газетiн дайындайды, ата-аналар қоғамы жұмысы ... ... ... ... басқа да iс-шараларды дайындайды,
мектеп фондынан оқушыларға материалдық көмек көрсету ... ... ... ... ... үшiн ... ... өз мiндеттерiн
орындамайтын ата-аналарды жазалау ... пiкiр ... ... ... тыс жұмыстарды, мектептiң ұйымдастырушылық-шаруашылық қызметiн,
ата-аналардың оқушылардың жұмыс жасауларын жақсарту жөнiнде ұсыныс жасайды.
Ұйымда жалпыға бiлiм ... iске ... ... ... ... ... ... және спорттық-сауықтыру жұмыстары
бойынша үнемi және уақытша комиссиялар құрылады. Комиссия құрамына ... ... ... ... олар белгiлi бiр жұмысқа жауапты болады.
Жалпыға бiлiм беру бойынша комиссия оқушыларды қабылдауда қатысады,
балалардың ... ... ... және ... ... ... ... оқыту, балаларды мектепке дайындауды ұйымдастыру, бiлiм меңгеруiн
жақсарту бойынша жұмыс жүргiзедi.
Педагогикалық мәдениеттi жетiлдiру бойынша комиссия ата-аналар арасында
педагогикалық ағарту iстерiн жүргiзедi.
Жалпылық ... ... ... ... оқушылардың демалыстарын
(мәдени саяхаттар, серуендер, кештер, ертеңгiлiктер және т.б.)
Спорттық-сауықтыру жұмыстары бойынша комиссия ... ... ... және ... ... санитарлық-медициналық көрiктер, сауықтыру
жұмысы жүйесiн ұйымдастыруда қатысады.
Сынып жетекшiсi ... ... iске ... ... ... оған қоса бұл сыныпта сабақ беретiн пән мұғалiмдерi ... ... ... ... жалпы ата-аналар ұйымы қызметiне
ұқсас болып келедi, ерекшелiгi ата-аналар мен оқушыларға жеке қарым-қатынас
жасауға, оқушыларды ... ... және ... ... ... ... жұзеге асыруға, ... ... ... ұйымның барлық мұғалiмдермен
байланыс жасауына басты назар аударады.
Сынып жетекшiсi ... ... ... ... педагогикалық
бiлiм беру барысын жоспарлап, iске асырады, ... ... ... мен ... ... озат ... ендiредi.
Ата-аналармен жұмыс жасау барысында әңгiмелесу ... ... ... ... мiндеттерi мен формалары, оқушылардың
психофизиологиялық ерекшелiктерi, тәрбиенiң жеке бағыттары, балалардың ... ... ... рөлi, ... тәрбиелеуде
үлгiнiң маңызы, балалар денсаулығын кұшейту ... ... ... ... ... тәрбиесiндегi қиыншылықтар, оқушылардың өзiн-өзi
тәрбиелеуде ата-аналардың рөлi.
Сынып жетекшiсi жылда екi рет (демалыс кезiнде) пән ... ... ... белсендiлерi, мектеп дәрiгерiмен бiрге жиналыс ... ... ... ... оқушыларының мiнездерi, оқушылар
iс-қимылдарының ұлгермеушiлiк кемшiлiктерi мен оның себептерiн жоюға ... ... ... белсендiлерiнiң көмегiмен әрекет
жасау жобалары жасалынады.
Сынып жетекшiсi ата-аналарға кейбiр жанұялық ... ... ... ... ... ... да қосу мұмкiн.
Сынып жетекшiсiнiң ата-аналармен жүргiзетiн жұмысының негiзгi түрi бұл
әр тоқсанда бiр рет ата-аналар мәжiлiсiн ... ... ... ... барысында сабақ үлгерiмi мен сабаққа қатысуы нәтижелерi, ... және ... ... ... ғана ... ... бұл сыныптың
өзiне тән ерекшелiктерi, оқу-тәрбие жұмыстарын жақсартудың нақты жолдары
жайлы әңгiме ... жөн. ... ... ... танысады. Кейбiр пән мұғалiмдерiнiң баяндамаларын ... Жеке ... ... ... ... жеке ... ... ата-аналарды сынып өмiрiнiң мәселелерi жайлы сөзге ... ... ... жиi ... ... де ... болады.
Оқушылардың шығармашылдық жұмыстарын көрмеге қою да тиiмдi. Кейбiр ... ... ... ... ... ... сынып жетекшiлерiнiң, тәрбиешiлердiң ата-аналармен үнемi
байланыста болуы мiндет саналады, оған қоса ... ... ... жас ерекшелiктерiн ... ... ... ... үйлерiне барады, ата-аналарды әңгiмеге тартады.
Оқушылардың мектептегi ... оның ... ... ... ... өзiн басқаруы жайлы ... ... ... ... ... ... оқуға, еңбектенуге, үлкендерге, құрдастарына, өзiне
деген көзқарасын бiлуге мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... адам тұлғасын қалыптастыру бойынша мәселелердi шешедi.
Мектеп ата-аналардың педагогикалық мәдениетiн жетiлдiру жұмысына басты
назар аударады. Мұнда ата-аналарды ... ... ... лекциялар, әңгiмелер, кеңестер ұйымдастырылады, ата-
аналармен ... ... ... ... ... ... түрлiше
секциялар мен үйiрмелердi басқарады, мұғалiмдермен бiрге негiзiнен, ата-
аналар мектеп өмiрiне елеулi ... ... Олар оқу ... және ... ... ... ... және оқу құралдарын
дайындауда қатысады.
Мектепте ашық сабақтарды, сыныптан және ... тыс ... ... оқу-тәрбие жұмысын жетiлдiру мақсатында ата-аналар
ескертулер, кеңестер, ұсыныстар мен ... ... ... ... ... ... үйлерiне барып, олардың
жанұялық жағдайларымен ғана ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу бойынша жекеше кеңестер
бередi.
Үйiне барудың да өзiндiк ережелерi белгiленген:
- ата-аналармен сөйлесуде ... ... ... ... ... жамандамау, ата-аналарға айып қоймау;
- бiрлесе отырып оқушы iс-қимылының ... ... ... анықтау;
- оқу мен мiнез-құлықты, тәрбиелеудi жақсарту бойынша педагогикалық
ұсыныстар мен кеңестер беру.
Оқушылардың ... ... ... сынып жетекшiсi ... ... ... Сынып жетекшiсi мұнда отбасының материалдық-
тұрмыстық жағдайымен, отбасыдағы ... мен ... ... ... ... Үйге ... ... бақылау, ата-аналармен әңгiмелесу
нәтижесiнде сынып жетекшiсi оқушысын жақсырақ ұйренедi, онымен жеке жұмыс
жүргiзудi жақсартуға мұмкiншiлiк алады. Үйге бару үшiн ... ... ... ... неге назар аудару қажет, ата-аналармен не туралы
сөйлесетiнi, оларға қандай ... беру ... ... ... қайталанбас қасиеттерiн ескерiп, мұғалiм мыналармен қызығуы
қажет:
- отбасыдағы жалпы орта, яғни ... ... ... ... қарым-қатынастың жағдайын бақылау;
- жанұядағы жалпы тәртiп: оқушының ... ... ... ... оқу ... кiтаптары, ойыншықтары қандай жағдайда екенi, оқушы
бұрышы дұрыс ұйымдастырылғаны, оның орындығы ... ма, ... ... ... ... ... ... мұғалiм ұйге келгенде барлық үлкен кiсiлердiң үйде
болғаны жөн. Мұғалiм әңгiме барысында барлық жанұя мұшелерiнiң болғанын
ескередi. ... ... ... ... ... оны ... ... етiп
ұлғайту, тәрбиелеудiң қандай әдiстерi аса маңызды және тиiмдi ... ... ... ... жеке ерекшелiктерi, оның қызығушылықтары мен
қабiлеттерi, оның күштi және әлсiз жақтарын ... ... ... ... ... ... ... педагог әңгiменiң басында-ақ отбасыдағы өзара түсiнушiлiктi,
бiр-бiрiн сыйлауы, өмiрге деген жалпы көзқарастары, ... ... ... ... және маңызды компонент – отбасы тәрбиесін ... ... ... келгеннен бастап өмірінің соңына дейін отбасының ықпалын
сезінеді. ... ... ... ... пен ... тән екен.
Бұнымен ешқандай тәрбиелік қоғамдық институттар тең келуі мүмкін емес.
Әрине, отбасының балалар өмірінің әр ... ... әсер ... емес. Өмірдің өзі мектеп жасына дейінгі баланы және мектеп оқушысын
отбасында көп нәрсеге үйретеді. Отбасындағы ... ... ... ... мен баланың әке-шешесіне деген сүйіспеншілігінсіз жүзеге ... ... Ол ... ... ... түріне қарағанда сипаты жағынан
ерекше. Отбасы әр түрлі жастағы адамдарды жынысына, қызығушылығына қарамай
біріктіреді. Бұл ... ... ... және ... қалыптастыруға жағдай туғызады.
Онда ата-аналардың және олардың орнындағы адамдардың міндеттері:
- балаларды адамгершілікке, қоғам меншігіне ұқыпты қарау ... ... ... ... ... ... ... пайдалы іс-
әрекетке әзірлеу, олардың дене жағынан ... мен ... ... ... ... ... ... балаларды мектепке беру, себепсіз сабақтан
қалдырмай, оқуға барып отыруын қамтамасыз ... дер ... орта ... мен ... ... алуы үшін ... жасау, — деп көрсетілген.
Ата-аналар өз балаларының тәрбиесі үшін мемлекет пен халық алдында
жауап ... ... ... ... ... ... жауап беріп, бұл күрделі
де қажырлы еңбекті керек ететін істе бір бағыт ұстағаны жөн.
Мектеп пен отбасы ... ... ... ... ... ұрпақтың
жан-жақты дамуына ат салысулары тиіс. Кемелденген ел жағдайында мектеп пен
отбасы арасында тығыз байланыс ... ... ... ... ... үлкен маңызы бар. Бұл ең алдымен ... ... ... ету үшін ... ... және ... байланысы, негізінен, сынып
жетекшілер арқылы жүзеге асады. Төменгі ... ... ... ... ұйымдармен үнемі байланыста болады. ... ... ... ... ... ... әсер ... мен әдістері жөнінде келісіп алады. Олар көпшілікке ... ... ... ... жаңа адам ... жөніндегі өздерінің
ізгі міндеттерін жақсы орындауына көмектеседі, барлық ата-аналардың ... ... ... ... үшін ... көпшілігі мұғалімдердің талаптарын жақсы түсініп,
қолдап отырады, өз балаларын дұрыс тәрбиелеп, бұл күрделі де сан
қырлы жұмыста мектепке зор көмек көрсетеді. ... ... ... ... ... шыға ... ... тәрбие талаптарына
өзінің жеке бір ерекше бағытын, балалармен қарым-қатынастағы дара
әдісін қарама-қарсы қояды.
Кейбір ... ... ... ... ... барлық тілектерін орындауға тырысады, еңбектен қол үздіреді. ... ... ... ... үй ... да араласпайды. Бұл бірте-бірте
оқу еңбегіне де жаман әсерін тигізеді. Балалар нашар оқып, үйге ... ... ... Мұндай кемшіліктерді көрісімен сынып
жетекшісі педагогикалық сипаттағы шаралар ... Бұл ... ... ақыл-кеңесі керек. Балаларға сезімталдықпен қарау, ... мен ... ... ... ... ата-аналарға
ескертіп отырған жөн.
Кейде отбасы мен мектептің арасында тәрбие ... ... ... Бұл балалардың сана-сезімі мен мінез-құлқын қалыптастыру
процесін қиындатады. Мектеп пен отбасының тығыз ынтымақтастығы ... ... ... бірлігін қамтамасыз етеді. Бірақ ... ... ... ұясы болып қала береді. Біздің қоғамдағы қоғамдық тәрбие
де, отбасылық мемлекеттік бағытқа ие.
Қазіргі жағдайда жұртшылықтың балаларды ... ... ... тәрбие жұмысы еңбек ұжымының күнделікті ісіне айналуда.
Сынып жетекшісі үнемі оқушыларды ұжымымен ... ... ... тис. Ұжым ... топ ... ... әрбір ұжым мүмкіншілігін
сабаққа және сабақтан тыс орындалатын жұмыстың тізімі жылдық, ... ... ... ... ... ... өз сыныбында әрбір ... ... ... жетістігін үнемі айта отырып оқушы тұлғаның
қалыптасуы проблема болса назар аударуы және ... ... ... ... зор. Осы ... ... оқушылар мен ата-аналар арасында тікелей
талаптануы тиіс.
Тұлға қалыптастыруда өте ауқымды қызмет ... ... ... ... қасиеттерді білуі отбасы ықпалдарының көптүрлігі мен
қайталанбауы басқа ... ... ... ... ... ... отбасындағы тәрбиесі түбейгейлі болады. Осыдан ... ... және оны ... барлық тәрбие міндіттерін шешуде басты рөл атқарады.
Отбасы мен ... ... ... ...... ... ... рөлін аттырып оны оқушы өмірінің айнасы — негізгі қүжат
деп тануы қажет.
Тәрбиешінің өзі жоғарғы инабаттылық ... ... ... ... ... мен ... ... қандай қажет сана бергісі келсе
соларды алдымен өз бойында қалыптастыруы тиіс.
Тәрбиеде тәрбиешімен ата-ана арасындағы ... де аз ... ... ... ... ... ... балаларын шектен тыс
еркелетеді. Мұндай келіспеушілікті жою үшін екі ... да ... өз ара ... ... ... тәрбиешінің ұжым қоғамдық орындардың пікірлермен келіспей басқа
тәрбиешілердің әрекеттерін сынайтын да кездері де кездеседі. Осының бәрі
тәрбиеленуші ... ... мен ... ... ... ... ... қоймайды. Сондықтан тәрбиешілер бір-біріне саналы талаптар
қойып ұжымның абырой-беделін сақтауға ... ... ... ... ... ... ... жүзінде іске асырылуы сабақта
және сабақтан тыс кезінде тәрбиенің біртұтас жүйесіне ... ... ... тұлғалық белгілерді қалыптастырудағы бірізділікті
сақтаумен қамтамасыз етіледі. Тәрбие жұмыстарында ... ... ... нормаларына сүйену қажет. Педагогикалық ықпал нормалары
мен құралдары біртіндеп ... ... ... ... ... ете отырып, осы талаптың отбасында сақталып, орындалуын қадағалауы
қажет.
Тәрбие ықпалдарының ... жету ... — бұл ... ... ерсектердің, әлеуметтік мекемелер талпыныстарын ... ... ... ... да ... сынып жетекшілері тәрбиеге
қатынасы бар ... ... ... ... күш ... аямауы
қажет.
Мұғалімдер мен оқушылардың өзара әрекетінің сипаты, ... ... ... ... ... проблемалық жағдаяттың
туындауына да ... ... ... ... ... ... ... жақ өздерінің болашағы әрекеттерінің мәнін жақсы әрі айқын
түсінулері ... ... ... ... ... оның ... де ... Оны жобалау негізінен мынадай кезең арқылы
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... Сынып ұжымы мен мектеп және тұрғылықты ... ... ... ... Мектеп немесе сынып жағдайында өткен оқу жылында ... ... және ... ... ... болады?
4) Сынып ұжымының әрекеті қандай міндеттерге айрықша жауап береді?
5) ... ... ... ... асырудың педагогикалық мүмкіндіктері
қандай?
6) Сынып ұжымының жақын қашықтықтағы міндеттерді шешуге ... ... ... ... дұрыс жауап берген жағдайда ғана оның ... әрі ... ... ... да ... ... мақсатты дұрыс
қабылдап, оған өздерінің жауапкершілік сезімдерін ұлғайтады. Нәтижесінде,
тәрбие жұмысын жоспарлауды өз дәрежесінде ... оң ... ... ... ... Балалар ұжымының жетекшісі ... ... ... ... жеке ... ... ... Ол балалардың жас ерекшеліктерін, олардың арасында қалыптасқан
өзара қарым – қатынасты ескере отырып, жеке ... ... ... ... ... ... ... шешеді. Сынып жетекшісінің
қызметіндегі басты нәрсе – жеке тұлғаның өзін - өзі дамытуына ықпал ... ... ... іске асыру, баланың белсенді ... ... ... жетекшісі іс - әрекетінің ... ... ... ... педагогикалық үрдістің жетекшісі ретіндегі қызметімен анықталады.
Р.Х. Шакуров ... ... ... ... үш деңгейлі функция
бөліп көрсетілген.
Бірінші ... ... және ...... ... Бұл ... оқушыларды әлеуметтік тұрғыда
дамыту үшін жағдай жасауға бағытталған, балалардың өзекті жеке ... ... ... өз ... өмір ... ... бағытында көмек
көрсетуге бағдарланған. Олардың ішінде оқушыларды дамыту; ... ... ... ... әлеуметтік тұрғыда қорғау; қойылған
тәрбиелік міндеттерді орындау үшін барлық педагогтердің күшін ... ... ... жетекшісінің іс-әрекетінің негізгі мазмұнын анықтайтын үш
түрін бөліп көрсету қажет. Ал оның ішінде баланы әлеуметтік тұрғыда ... ... ... ... әлеуметтік қорғау бойынша сынып жетекшісінің іс-әрекеті –
тікелей орындаушы ғана емес, ... және ... ата – ... көмек және әлеуметтік қызмет етуге көмектесетін үйлестіруші.
Сынып жетекшісінің іс - әрекетіндегі әлеуметтік қорғауды кең және ... ... ... Соңғысында бұл іс - әрекет ерекше қиын
жағдайда қалған балаларды ... ... ... басқаларға
қарағанда шұғыл әлеуметтік қамқорлықты қажет ... көп ... ... ... мүгедек балалар және т.б. ... Ал кең ... ... ... ... объектісі ретінде шығу тегіне,
ата – аналарының және жағдайларының болу – ... ... ... ... ... ... әр ... категорияларына саралау ұстанымы
қолданылатыны даусыз.
Балаларды тәрбиелеу және әлеуметтік қорғау мақсатына жету үшін сынып
жетекшісі оқушылардың құрбыларымен дұрыс ...... ... ... мәселелерді шешіп алуы тиіс ... ... оның ... өзін - өзі ... ... Бұл міндеттерді оның
ұйымдастырушылық деп аталатын екінші деңгейлі әлеуметтік - ... ... ... қызметінің үшінші деңгейі тәрбиелеу іс - ... ... ... іс - ... ... ... өзінің іс
- әрекетінің логикасынан шығатын талаптар бейнелейді. Бұл – диагностикалық,
мақсат қою, жоспарлау, бақылау және ... ... ... басқару
қызметі.
Диагностикалық қызметін атқаруда сынып жетекшісі оқушылардың
тәрбиелілігінің бастапқы деңгейінен өзгеруін ... ... Ол ... тұлғасын және өзіндік қасиеттеріне зерттеуге және ... ... ... ... және тұтас педагогикалық
үрдісті сипаттауға бағытталды.
Мақсат қою қызметін оқушылармен тәрбиелеу іс - әрекетінің мақсатын
бірігіп анықтау деп ... ... ... ... бұл үрдіске
қатысу деңгейі оқушылардың жас ерекшелігіне және сынып ұжымының қалыптасуы
деңгейіне тәуелді.
Мақсат қою логикасы сынып ... іс - ... ... ... ... ... ... – педагогикалық іс - әрекетті
реттеу, ... ... ... ... сәйкестігі және
жүйелілігі, басқарылуы және ... ... ... орындалуын
қамтамасыз ету.
Жоспарлауда сынып жетекшісінің сынып ұжымымен тығыз байланыста болуы
маңызды. Әрбір ... бұл ... ... ... жас ... ... іс - әрекетіндегі бақылау және ... ... ... – тәрбие жүйесінің тұрақты дамуын қамтамасыз ету.
Бақылау қызметі – бір жағынан оңды ... ... ... ... себептерін айқындау. Бақылау нәтижелеріне жасалған
талдау ... ... ... ... нақты тобымен немесе жеке
оқушымен ... ... ... ... жетекшісінің жұмысын бақылау
мектеп әкімшілігі жағынан жасалған бақылау емес, түзету мақсатындағы өзін -
өзі бақылау. Түзету – бұл ... ... ... мен ... ұжымының,
топтың немесе жеке оқушының біріккен іс - әрекеттері.
Қарастырылған қызметтердің деңгейлері ... ... іс ... ... ... ... ... жеке-дара қарым-қатынас жасау тиімділігі
Жеке-дара қарым-қатынас жасау - ... аса ... ... ... ... ... жеке зерттеу негiзiнде оқыту мен тәрбиелеу басты
назарда болады. Әрбiр баланың өзiне тән ... ... бұл ... бiлу үшiн ... ... ... ренжiп, оның қуаныштары ... ... бола ... адамға ғана тән.
«Баланы түсiну үшiн оның ұғыну деңгейiне дейiн ... ... ... ... ... мәнi - ... ... қойылатын
жалпыға бiрдей тәрбие мiндеттерi әрбiр баланың психологиялық ерекшелiктерi
мен тұрмыстық шарттарын ескерiп, оған ықпал ету ... ... ... ... ... жағымды қасиеттердi дамытуға ... ... ... ... ... ... үшiн ... шарттар:
а) әрбiр балаға деңгейлi қалыпта жанасу арқылы ұжымды қалыптастыру және
тәрбиелеу;
ә) бала ... ... ... ... ... ескерту берудiң дұрыс жолдарын таңдау;
в) тәрбиешiнiң аса сабырлы болуы, мiнез-құлықтың ... ... алу ... ие ... ... ... ... мен ата-аналар талаптарының бiрдей
болуы.
Жеке-дара қарым-қатынас жасау нақты жүйеде ... ... бала ... қалыптасуына ұтымды әсер етедi. Бұл жүйе ... ... ... ... ... зерттеу;
2) әрбiр балаға бүкiл ұжыммен атқарылатын педагогикалық ... ... ... ... әдiс-тәсiлдерiн, формаларын анықтау.
Тәрбие процесiнде балаларға жеке ... ... ... ... ... ... оның өмiр сүру ортасы мен тәрбиесiн
ескере отырып, ықпал етудi ұйымдастыруды ... бала тек оған тән ... ... көрсетедi. Тәрбие
мақсаттарын iске асыру, жан-жақты дамыған адамды қалыптастыру оқыту мен
тәрбиелеу процесiнде әрбiр ... жеке ... ... ... ... қарым-қатынас жасауда гумандылыққа негiз жасалынып, «әрқайсысының
қабiлетiне қарай» қағидасы ... ... ... ... әрбiр баланың бағытталғандығы, қызығушылықтарын анықтауға көмек
бередi. Мұнда педагог оқыту мен тәрбиелеу ... ... ... ықпал етедi, оқушыларда белгiлi бiр ... ... ... оның ... ... ... жасауды жұзеге асыру әрбiр баланың ұнамды
қасиеттерi мен ... ... ... үшiн, ... ... жағдайда қайта тәрбиелеу үшiн қажет. Бала тәрбиелiк ықпалға
өзiнiң жеке ... ... ... ... ... қайтарады.
Сондықтан, мұғалiмнiң ықпалы үнемi бала тұлғасына тәуелдi болады.
Бастауыш сынып оқушыларымен жеке-дара қарым-қатынас ... ... ... ... әкелуi мұмкiн. Жеке қарым-қатынас жасауда
мұғалiм оқушыларын үнемi бақылап, зерттеп отыруға ... ... ... жеке қабiлеттерiн бiлумен қатар, тәрбиелiк ықпалда қажет болған
қимылдарды жасауда да ... Бұл ... ... ... ... соң ... мына мiндеттердi орындауы тиiс: балада қажеттiлiктер
мен мотивтердi анықтау; оқушының өз әрекеттерi мен ... ... ... ... ... жету үшiн жол табуға
көмектесу; көмек пен бақылауды жұзеге асыру.
Балада белгiлi бiр ... ... оның ... ... байланысты. Мұнда баланың бұл iс-әрекетке деген құштарлығы, оның
себептерi, оған байланысты эмоционалдық толқулар мен ... ... ... Ал ... ... ... ... (мұғалiм
тарапынан ұсынылатын) тәрбиешi талап ететiн қасиеттердiң қалыптасуына керi
әсер етедi.
Егер оқушы мұндай мотивтер негiзiнде қалыптасса, яғни ... ... ... ... ... ... арасында ерекшеленуге әрекет
жасалынса, бұл жағдайда жауапкершiлiк ... ... ... ... ... ... оқушыларға берiлген оқу тапсырмаларын орындамағаны үшiн ұялу,
өзiнен ренжу сияқты, ал жақсы ... үшiн ... ... ... ... ... ... Мектепте оқу барысында
балада өз тұлғасына, оның интеллектуалдық және ... ... ... мен ... оның мұғалiмдерiмен, жолдастарымен қарым-
қатынасына қойылатын әртүрлi талаптармен кездеседi.
Алайда, оқушыда арнайы дайындық ... соң бұл ... ... ... ... ол ... ... ұйренiп, бұл талаптарға
бейiмделiп, оған қиын ... ... ... ... ... ... де бұл шешiм педагог қатысуынсыз табылатын болса, ... ... ... ... ... бала ... ... келiспеуi мұмкiн, яғни оқушы мұғалiм талабын жақсы тұсiнiп, ... ... да, оны ... орындамауы да мұмкiн. Ол мұғалiмнiң,
жолдастарының оған көмек көрсетуге әрекет жасауларын да ... ... ... ... ... ұйымдастыруда мұндай қылық
көрсетудiң себебiн iздемей, тек қылығы ғана ескерiлетiн болса, оқушыларда
бұл ықпалдарға ұйренiп, оны ... ... Адал ... ... керi ... ... ... себеп болады. Мазмұндық барьердi
жоюдың негiзгi жолы - бұл оның ... шығу ... ... ... мен
тәрбиешi арасындағы қатынасты өзгертуге ... ... ... ... балалар өмiрiн тұтас ұйымдастыру формасы болып саналады, ... және ... ... ... жеке ... әсер ету ... Ұжымдық қарым-қатынастың көп болуы ондағы тұлғаның ... әсер ... және ... ... де әрбiр баланың қандай екенiн, оның
мүдделерiн, қызығушылықтары мен ... оның ... үшiн ... ... ... бiлуi ... ұжымын жақсы тәрбиелеу үшiн педагог оның ... ... ... ... қажет. А.С. Макаренко айтуынша, тәрбиешi өз
оқушысының оқу ордасына деген ... оның ... ... ... әлде оған ... бiлуi ... ... баланың ұжымдағы
орнын бiлуi шарт. Осылайша, атақты педагог әрбiр оқушының жеке қасиеттерiн
ескеру негiзiнде ұжымда оған ... ... ... ... ... тәрбиеленушiнiң белсендi позициясы өзiндiк ... ... мен ... бағалауға байланысты болады. А.С. Макаренко тәжiрибесi
бойынша ұжымның жоғары ... ... ... алғышарты әрбiр
тәрбиешi өздерiнiң жеке ... ... ... ... ... ... белсендi позициясын қамтамасыздандыру жұмысында
психологтардың ұсыныстарын ескеру керек:
а) ... ... ... ... кез келген
iсi қоғам үшiн зиянды деген пiкiр болмауға тиiс;
ә) жеке тұлға мен ... ... ... ... ... ... тек педагог пен ұжымның балаға талап қоюы ғана емес, бала
да ұжымнан талап ету құқығы мен өз пiкiрiнде қалуына ... ... ... да жеке тұлға алдында бiр жауапкершiлiктi сезiнуi керек;
б) нақты бiр ұжым бар болмаса, жеке ... ... ... ... ... ... ... өзiн-өзi анықтауын қалыптастыру маңызды ... ... ... ... ... ... таңдау болады. Алайда,
тәрбиеленушi топтың барлық пiкiрiн ... ... ... ... ... ... – ғасырлар бойы жинақталған ғалымдық
тәжірибені қазақ ... ... ... ... ... ... жүйесінің тірегіне айналдыру.
Тәрбиеленушінің интерактивтілігі өзін-өзі ... ... ... ... ... бағыттап отыруы тиіс.
Бұл әдістерді бастауыш ... жас ... ... ... ... ... деп ... зерттеу, шығарма,
интеллектуалдық жаттығуларды ... ... ... бала ... ... үшін өзі ... тиіс.
Айтылып отырған интерактивті әдістердің элементтері ... ... ... та жүр,тек осыны өзін-өзі жетілдіру мен дамытуға
мүдделі болуға дейін жеткізу үшін ... ... ... ... ... пәнінде интеллектуалдық жаттығулар арқылы бала оған
қызығуының арқасында өзін-өзі дамытады,тәриешіден ... ... ... ... ... Тек қана ... ... кез келген пән туралы да
осыны айтуға болады.
Тәрбие үрдісі кезінде келесі субъекті болып ... ... ... ... ... үйде ... ... тәрбиелеуші болып
есептеледі.Бұл арада ата- ананың рөлінің маңыздылығын А.С ... бала ... ... ...... тәрбиелеуге қарағанда әлдеқайда
жеңіл. – деген пікірінен байқауға болады.
Сабақ үрдісінде тәрбиелеудің ... ... тағы ... ... ... ... айқын анықталуы және ол ... ... ... барысында нақты көрініс тауып, ... ... ... ... тәрбиешінің көзі жетуі тиіс. Мысалы: ... ... ... оқытқанда ( Ана тілі, 3 сынып) еңбек тәрбиесі,
адамгершілік тәрбиесі, т.б. тәрбие түрлері ... ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асады.
Баланың өзі-өзі тануының негізгі ... ... ... ... ... ... ... сияқты адамның психикалық
қасиеттерінің ішінде зейін - ... ... ... ... ... көрнекті ағартушы М.Жұмабаев «Абай (зейін, назар) –
жан тұрмысының ... Бала ... ... еш ... ұқпайды һәм еш нәрсе
үйрене алмайды. Абай осындай қымбат ... сөз жоқ, оның ... қылу ... келе ... : 1 ... 2 сыртқы; 3 табансыз болатындығын және әсер
күшті болса, бала еріксіз абайлы болатындығын айтады…
Өз ... өзі ... өз ... өзі ... ... ... ... салаутта да білімді жеке тұлғаны тәрбиелеу – бүгінгі тәрбиеші
ұстаздың алдына «Білім ... ... және ... ... отырған талабы.
Осы мақсатқа жету жолында тер төгіп жүрген ... ... ... ... ... бір – бірінен бөліп алуға ... емес ... ... ... ... ... ... №1459 Жарлығымен бекітілген
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2002-2010 ... ... ... ... ... 2004, 16 ... ... Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасы. //Астана хабары, 2004, 6 ... А. ... ... және реформа. //Егемен Қазақстан, 2002, 24 сәуір
4. Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. – Алматы, ... ... ... Б. ... педагогтар идеялары мен тәжірибелері. – А.,
1991.
6. Айтмамбетова Б., Бозжанова К., т.б. ... ... ... ... ... – Алматы, 1985.
7. Айтмамбетова Б., Бейсенбаева. Тәрбиенің жалпы әдістері. – А.,1991.
8. АйғабыловаН. Бала мінезінің қалыптасуы және оны ... ... ... ... ... ... Ж. Балаларды мәдениеттілікке тәрбиелеу жолдары. //Қазақстан
мұғалімі, А., ... ... Х. Жас ... ... тәрбие бері. /Методикалық
нұсқау. А., 1990.
11. Ақназаров Б. Класс жетекшісі. – А., Мектеп, ... ... С. ... жастарға эстетикалық тәрбие беруді жетілдіру. ... ... С. ... ... ... әдістемесі. – А., 1999.
14. Әбдіразақов Е. Адамгершілік, имандылық тәрбиесі. – Шымкент 1994.
15. ... Ж. Жаңа ... ...... ... Әбиев Ж. Еңбек тәрбиесінің педагогикалық негіздері. – Алматы, 1997.
17. Әбиев Ж. Оқушыларға атеистік тәрбие беру. Алматы, ... ... 1959. ... ... ... ... ... беру. – А., 1972.
19. Әбілова З. Этнопедагогика – А., 1997.
20. Әтемова Қ. Ата-аналар жиналысының мәні. Қаз.мем. 1-1996.
21. ... Н. ... ... ... методикасы. – Алматы, 1987.
ІІІ-VI тарау.
22. Болдырев Н. Класс жетекшісі. – А., Мектеп, ... ... В. т.б. ... ... – А., Мектеп, 1980, 13 тарау.
24. Безкаравайный С., ... А. ... ... ... ... – А., ... 1968.
25. Бержанов Қ, Тәрбие мен оқытудың бірлігі. – Алматы, 1973.
26. Бержанов Қ., С.Мусин. педагогика тарихы. – А., ... ... ... Қ. ... ... ... Алматы, 1976.
28. БарановС. Принципы обучения. – Москва, 1975.
29. ... Ю. ...... ... ... С. ... организация учебно-воспитательного процеса. ... ... ... управление: Вопросы теории и практики. Под ... ... С. ... ...... ... қоғамы, 1988.
33. Дүйсенбинова Адамгершілік тәрбиесіне айқын бағыт //Қазақстан мектебі.
7-1991ж/
34. Елеманов С., Күктілеуов А. ... ... ... ... ... – А., ... Егембердиев Ж. Мектеп жұмыстарын жоспарлау /Методикалық ұсыныстар.
А., Мектеп, 1975.
36. ... Ә. ... ... ... тәрбиелеудің кейбір
мәселелері. А., 1985.
37. Жас ... ... ... ... беру концепсиясы. //Қазақ
мұғалімі, 1-тамыз 1989.
38. Жақыпов А. Өнеге өрісі- А., Мектеп, 1975.
39. Жұмабаев Ә. Ата-аналар жауапкершілігі. А.,1977.
40. ... Т. ... ... ... ... Н., ... М. ... процесінің мәні. – Алматы, 1991.
42. ... Л. ... ... жүйесі. Алматы, 1991.
-----------------------
ТӘРБИЕ ... ... ... ЖОЛДАРЫ
Қойылған проблеманы жүзеге асыру
Проблеманы жүзеге асыру, жаңашылдық
Қазіргі ... ... ... ... ... беру ... жүзеге асыру
Тәрбие берудегі әрекет жоспары
Талдау – тәрбие проблемаларын шешу ... ... ... Ол ... ... ... де жандандыруға, өзгертуге, дамытуға жауап
береді.
Тәрбиенің өзекті мәселелері
Азаматтардың жасампаз санасын бекіту
Патриоттық пен азаматтықты дамыту
Қазақстандық мәдениет пен тілді дамыту
Қазақ тілінің ... ... ... және бұдан әрі дамуына ықпал ету
Патриотизмді нығайтуға, ұлттық рухты дәріптейтін әртүрлі іс-шараларды
жүзеге асыру
Тұлға арасындағы төзіміділк пен ... ... ... ... ... дасмыту және нығайту
Проблемаларды шешу жолдары

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушыларды қолөнерге баулудағы халық педагогикасының негізін қалыптастыру64 бет
Тәрбие процесі мен тәрбие жүйесі13 бет
Тəрбиенің жалпы заңдылықтары мен принциптері 12 бет
Дәрістер тезисі58 бет
Нарықтың салық жүйесі6 бет
Несие жүйесі туралы10 бет
Тұтас педагогика ұғымы29 бет
Қазақ тілінің заңдылықтары мен методикалық принциптері16 бет
Қазақстан Республикасының «білім туралы» заңы3 бет
Аналитикалық химия және экология.10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь