Мемлекеттік қызмет пен басқару мүдделеріне қарсы сыбайлас жемқорлық қылмыстарының мәселелерінің түрлері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Негізгі бөлім

І . тарау. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүдделеріне қарсы сыбайлас жемқорлық қылмыстарының мәселерінің түсінігі.
1.1.Мемлекеттік қызмет пен басқару мүддесіне қарсы қылмыстарының мәселелерінің жалпы сипаттамасы және белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3.Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңы ... ... ... ... ... ... ... ...11

ІІ . тарау. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүдделеріне қарсы сыбайлас жемқорлық қылмыстарының мәселелерінің түрлері.
2.1. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүддесіндегі қылмыс құрамдары ... 16
2.2. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарының жекелеген құрамдары ... ... ... .28
2.3. Мемлекеттік қымет пен басқару мүддесіндегі өзгеде қылмыстар ... ... .37

ІІІ. тарау. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүддесіндегі сыбайлас жемқорлық қылмыстарын алдын . алу мәселелері
3.1. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарын алдын . алу шаралары ... ... ... ... .43
3.2. Қазақстан Ресубликасында халықаралық сыбайлас жемқорлықтағы ішкі . сыртқы жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53
Кіріспе
Қазақстан Республикасы Кеңестік үкіметінің өз тәуелсіздігін алағанан кейін ақ біліне астады. Мемлекеттік аппарат шенеуніктерінің сыбайластыққа салынуына бастап белгілі бола бастаған еді. Қазіргі әлеуметтік проблемелерға байланысты Қазақстан Республикасының қылмыстық кодекстің 13 тарауы мемлекеттік қызмет пен басқару мүдделеріне қарсы сыбайластық жемқорлық және өзге де қылмыстарға арналған 1959 жылғы Қазақ ССР Қылмыстық кодексінде мұндай тарау жоқ еді, керісінше «Лауазымды қылмыстар» деген тарау (V) бар болатын. Қоғамымызда орын алған күрделі әлеуметтік - экономикалық, саяси өзгерістердің нәтижесінде мемлекеттік қызметтер атқаруға уәкілетті адамның не оған теңестірілген адамның лауазымды адамдардың қылмыстары мемлекеттік органның аппараты жүйесінде немесе коммерциялық және өзге де ұйымдар жүйесінде айқындалды .
Бүгінде сыбайлас жемқорлық секілді дертпен жекелеген мемлекеттер өз бетімен күресе алмайды. Әсіресе, жаһандану заманында сыбайлас жемқорлықтың иегі жоқ , ол бір елден екіншісіне оңай көшіп жүре береді. Бұл оңай іс емес. Бұл дерттің тамыры тереңде жатыр. Мұның дәлелі XV ғасырдың өзінде Британ парламенттінде осы мақсатта шулы даулар орын алған.
Көптеген мемлекеттік және жекелеген құрамдас жүйелерде сыбайлас жемқорлық төңірегінде қалыптасқан жағдай белең алып бара жатыр. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ғаламдық және ұлттық деңгейлердегі маңызды қадамдарға қарамастан оның халықаралық қауымдастықтың алдына қойып отырған кедергілері әлі де бар. Сыбайлас жемқорлықтың қылмыстық - құқықтық көрініс түрлері туралы да көптеген пікірлер бар. Көптеген профессорлар сыбайлас жемқорлыққа анықтама берген.
Профессор Н. Кузнецова сыбайлас жемқорлықты әлеуметтік көлеңкелі құбылыс деп көрсетіп, оның бір тұлғаны екінші бір тұлғаның сатып алуынан тұратынын анықтайды. Профессор А.И. Долгова осындай пікірді қолдай отырып, коррупцияны мемлекеттік немесе басқада қызметкерлердің жеке басының пайдасы үшін ресми қызметтік өкілеттіліктерін және соған байланысты беделдері мен мүмкіндіктерін сатуы немесе сол үшін сатылуы деп атап көрсетеді. Бұл дегеніміз корупция ұғымын парақорлықпен теңестіру деген сөз. Басқалар коррупцияны шенеуніктердің өз қызмет бабын жеке пайдасы үшін қолдануға негізделген басқару аппаратының іріп – шіруі деген анықтама береді. Бұл жағдайда олар «cor» (дене) сөзін негізге алып коррупция деген сөзге латын тілімен сөзбе сөз дененің іруі іріп – шіруі процесі деп анықтама келтіреді. Осы мәселені түбегейлі зерттеп жүрген профессор В.В. Волженкин «сыбайлас жемқорлық дегеніміз – әлеуметтік құбылыс болып табылатын биліктің іріп – шіруі, мемлекттік функцияны атқаруға өкілетті мемлекеттің немесе басқа да соларға теңестірілген адамдардың өз қызмет бабын, қызмет статусы мен беделін жеке басының баюы мақсатында немесе топтық мүдде үшін пайдалануы деп анықтама берді .
Осы анықтамаға сүйенсек , сыбайлас жемқорлықтың парақорлық шегінен шығып кететіні байқаймыз.
Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттік лауазымды адамның өзінің билік өкілеттігін және өзіне берілген құқықтарын белгілелеген ережелерге қайшы жеке басының пайдасына қолдануы. Бұл термин көбіне бюкрократялық аппаратқа және саяси элитоға қатысты қолданылады. Сыбайлас жемқорлыққа тән белгі лауазымды адамның әрекеті мен оған жұмыс берушінің мүдделері арасындағы немесе таңдап алынған тұлғаның әрекеті мен қоғам мүдделерінің арасындағы қайшылық болып табылады.
Сыбайлас жемқорлықтың көптеген түрлері лауазымды адам жасаған алдау-арбауға ұқсайды және мемлекеттік билікке қарсы жасалған қылмыстар қатарына жатады.
Сыбайлас жемқорлыққа дискрециялық билікке, яғни өзіне тиесілі емес ресеурстарды өз қалауынша бөлу билігіне ие кез келген адам шенеунік, сот, құқық қорғау орындарының қызметкері, әкімші , дәрігер және т.б. ұшырауы мүмкін. Сыбайлас жемқорлыққа жетелейтін басты нәрсе билік өкіметтігін пайдалана отырып экономикалық пайда табу мүмкіндігі, ал басты қаупі - оны әшкерлеу мен жазалау. Сыбайлас жемқорлықтың тарихи тамыры жақсы жағдайға ие болу үшін сыйлық жасау дағдысынан бастау алады. Қымбат сыйлық адамды өзге сұраушылардың арасынан бөліп алып, оның өтініші орындалуына мүмкіндік беретін болған. Сондықтан алғашқы қауымдық қоғамда дінбасыларға көсемге ақы төлеу қалыпты жағдай саналған. Мемлекеттік аппараттың күрделенуі мен орталық үкімет билігінің күшеюі нәтижесінде кәсіби шенеуніктер пайда болды, олар билеушілердің ойынша белгіленген жалақыға қанағаттануына тиіс еді. Ал іс жүзінде шенеуніктер өзінің қызмет жағдайын өз жағдай өз кірістерін құпия түрде көбейтуге қолдануға ұмтылды.
Сыбайлас жемқорлықтың ең қауіпті түрлері қылмыстық іске жатады. Сыбайлас жемқорлықпен күрестің батыл шараларын қабылдамасақ оның криминалдық экономикалық және әлеуметтік проблемадан саяси проблемаға айналып, мемлекеттің конституциялық негізіне қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан да еліміз Н.Ә. Назарбаев өзінің «Қазақстан 2030» . Барлық Қазақстандықтардың өсіп өркендеуі , қауіпсіздігі және тұрмыс жағдайының жақсаруы деп аталатын Жолдануында сыбайлас жемқорлықпен аяусыз күресті басты
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылдағы 30 тамыздағы.
2. ҚР – ның Қылмыстық кодексі Алматы 2005 ж.
3. КСРО Жоғары Сотының 1990 жылғы 30 наурызындағы Пленумының қаулысы.
4. Қазақ КСР – ның шаруашылық қызметінің бостандығы және кәсіпкерлікті дамыту туралы 1990 жылғы 11 желтоқсандағы қаулысы
5. ҚР – ның Жоғарғы Сот Пленумының парақорлық үшін жауапкершілік туралы. 1995 жылғы 22 желтоқсандағы №9 қаулысы
6. ҚР – ның Перзидентінің «Ұйымдасқан қылмыс пен сыбайлас жемқорлық күресуді өрістету шаралары» 1997 жылғы 5 қарашадағы жарлығы.
7. ҚР – ның сыбайлас жемқорлыққа күресу туралы заңы 2003 жылғы 25 қыркүйек
8. ҚР – ның Президентінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті нығайту туралы жарлығы 2005 жылғы 14 сәуір
9. ҚР – ның Президенті мен Үкімет актілер жинағы 44 құжат 2006 жылғы №5 48 - 68 бет.
10. ҚР – ның Мемлекеттік қызметтуралы заңы 1999 жылы 23шілде
11. Ағыбаев А.Н., з.ғ.д. пр. ҚР – ның Қылмыстық құқықығы ерекше бөлім. Алматы, «Жеті жарғы» 2003 жылғы 560 бет.
12. Ағыбаев А.Н., з.ғ.д. пр. Парасат журналы №4 2007 4,5, 10 беттер.
13. Ағыбаев А.Н., з.ғ.д. пр. «Заң газеті №6 11, 13,16,18,20 қыркүйек 3 беттер.
14. Алауханов А. з.ғ.д.пр. «Қылмыстық құқық ерекше бөлім» Алматы 2004 ж.
15. Ағыбаев А.Н., з.ғ.д. пр. «Заң журанлы №1 2008 жыл 25 бет»
16. Александр, Тасболатов, «Егемен Қазақстан газет» №37 1 бет.
17. Ахметжанов А. «Заң журанлы» №9 2007 жыл 15 бет.
18. Әпенов С.М., Серік Мейрамұлы «ҚР – ның Қылмысқа қатысушылар нысандары» 2007 ж. 28 бет.
19. Бейсенова М. «ҚР – ның Қылмыстық құқығы» қылмыскерлердің ниетін саралау Алматы 2004 ж. 26 бет.
20. Волженкин Б.В. «Кволификация взяточниство» Ленинград 1984 г.
21. Голохва А.В. «Превишение власти и служебних полномочий» Москва 1978 г.
22. Егізбаев Н. «Қылмыстық құқық» Алматы 2002 28 бет.
23. Здравомыслов Б.В. «Понятие и квлификация» М. 1975 г.
24. Қазақстанның Ұлттық энциклопедиясы IV том 163 бет.
25. Қожаниязов А. «Мемлекеттік билік қызметкелерінің қылмысы»Алматы 2004 ж.
26. Лысов М.Д. Ответственность по советскому угаловному праву Казань 1972 г.
27. Рахметов С.М., Бапанов Т.Ә., Балтабаев, Әбдиров Н.М. «Қылмыстық құқыққа түсініктеме» Алматы 2005 ж.
28. Сыдықов З. Діл газеті №8 (275) 2008 жыл
29. Тұрсынбаев Д. Заң газеті №7 2008 3бет.
30. Шектібаев Т.Т., Әбілезов Е.Т. «Парақорлық қылмысы» Алматы 2003 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
Негізгі бөлім
І – тарау. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүдделеріне қарсы сыбайлас
жемқорлық ... ... ... ... пен ... ... ... қылмыстарының
мәселелерінің жалпы сипаттамасы және
белгілері..........................................7
1.2. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарының
түсінігі.........................................9
1.3.Сыбайлас ... ... ... туралы заңы
...............................11
ІІ – тарау. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүдделеріне қарсы сыбайлас
жемқорлық қылмыстарының ... ... ... ... пен басқару мүддесіндегі қылмыс құрамдары....16
2.2. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарының жекелеген ... ... ... пен ... ... ... тарау. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүддесіндегі сыбайлас
жемқорлық қылмыстарын ... – алу ... ... ... ... ...... Қазақстан Ресубликасында халықаралық сыбайлас жемқорлықтағы ішкі ... ... ... ... ... өз ... ... ақ біліне ... ... ... ... ... ... белгілі бола
бастаған еді. ... ... ... ... ... ... кодекстің 13 тарауы
мемлекеттік ... пен ... ... ... ... және өзге де ... ... 1959 жылғы Қазақ
ССР Қылмыстық кодексінде ... ... жоқ еді, ... ... деген тарау (V) бар ... ... ... күрделі әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... адамның
не оған теңестірілген адамның лауазымды адамдардың ... ... ... ... ... ... өзге де ... жүйесінде айқындалды[1].
Бүгінде ... ... ... ... ... өз ... ... алмайды. ... ... ... ... иегі жоқ , ол бір ... оңай көшіп жүре ... Бұл оңай іс ... ... ... тереңде жатыр. Мұның ... XV ... ... ... осы ... шулы даулар орын
алған.
Көптеген мемлекеттік және ... ... ... ... ... қалыптасқан жағдай ... ... ... ... ... ... ... және
ұлттық деңгейлердегі маңызды ... ... ... қауымдастықтың алдына қойып отырған ... де бар. ... ... ... - ... көрініс
түрлері туралы да көптеген ... бар. ... ... жемқорлыққа анықтама берген.
Профессор Н. ... ... ... ... ... деп ... оның бір ... екінші бір
тұлғаның сатып ... ... ... ... А.И.
Долгова осындай ... ... ... ... ... басқада қызметкерлердің жеке ... ... үшін ... ... және ... ... ... мен
мүмкіндіктерін сатуы немесе сол үшін ... деп ... Бұл ... ... ұғымын парақорлықпен теңестіру
деген сөз. ... ... ... өз қызмет бабын
жеке пайдасы үшін ... ... ... ...... ... анықтама береді. Бұл ... олар ... ... ... алып ... деген сөзге латын тілімен
сөзбе сөз ... іруі іріп – ... ... деп ... Осы ... ... ... жүрген профессор
В.В. ... ... ... ... – әлеуметтік құбылыс
болып табылатын ... іріп – ... ... ... ... ... ... басқа да ... ... өз ... бабын, қызмет статусы мен
беделін жеке ... баюы ... ... ... мүдде үшін
пайдалануы деп ... ... ... ... , сыбайлас жемқорлықтың парақорлық
шегінен ... ... ... ...... лауазымды адамның ... ... және ... берілген құқықтарын белгілелеген
ережелерге қайшы жеке ... ... ... Бұл ... ... аппаратқа және саяси элитоға ... ... ... тән ... ... әрекеті мен оған жұмыс ... ... ... таңдап ... ... ... мен қоғам
мүдделерінің арасындағы ... ... ... ... көптеген түрлері лауазымды адам ... ... және ... ... ... жасалған
қылмыстар қатарына жатады.
Сыбайлас жемқорлыққа ... ... яғни ... емес ... өз ... бөлу билігіне ие
кез ... адам ... сот, ... ... ... ... , дәрігер және т.б. ... ... ... ... ... нәрсе ... ... ... экономикалық пайда табу мүмкіндігі,
ал басты ... - оны ... мен ... ... ... ... жақсы жағдайға ие болу үшін сыйлық
жасау ... ... ... ... сыйлық адамды ... ... ... ... оның ... ... беретін болған. ... ... ... қоғамда
дінбасыларға ... ақы ... ... ... ... ... ... мен орталық үкімет ... ... ... ... ... ... олар
билеушілердің ойынша белгіленген ... ... ... Ал іс ... ... ... ... жағдайын өз
жағдай өз кірістерін ... ... ... ... ... жемқорлықтың ең қауіпті ... ... ... ... ... күрестің батыл ... оның ... ... және әлеуметтік
проблемадан ... ... ... ... ... қауіп төндіруі мүмкін. ... да ... ... ... ... 2030» . ... ... ... , ... және ... ... ... аталатын Жолдануында сыбайлас ... ... ... мақсаттар қатарына қойған, оны құқықтық мемлекет ... деп ... ... ... ... ... Әбішұлы ... ... ... ол ... жемқорлықпен күресті
жетілдіруді ... етіп ... ... ... ... 2006 – ... ... және Қазақстанның әлемнің ... 50 ... ... ену ... ... ... жемқорлықпен күрестің ... ... ... ... ... ... ... баса назар аударды.
Сыбайлас ... ... ... үшін ... ... өз ... ... кейін ақ біліне
бастады, ... ... ... ... әу ... ... бола ... еді. ... ... бұл ... қарсы ... және ... ... ... алды. 1992
жылы 17 - наурызда ... ... ... ... ... және ... ... күрес шараларын күшейту ... ... ... 1994 ... ... пен ... жөніндегі ... ... Оған қоса 1997 жылы 5 ... «Ұйымдасқан қылмыспен
сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті одан әрі ... ... ... Республикасының ... ... Ал 1998 жылы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы ... ... ... ... ... бірі ... ... жемқорлыққа қарсы ... атап ...... ... ... пен ... мүдделеріне қарсы сыбайлас
жемқорлық қылмыстарының мәселерінің түсінігі.
1.1.Мемлекеттік қызмет пен басқару ... ... ... ... ... және белгілері.
Қылмыстық кодекстің 13-тарауы "Мемлекеттік қызмет пен ... ... ... ... 1959 жылғы Қылмыстық кодексте мұндай
тарау жоқ еді, керісінше "Лауазымды кылмыстар" деген тарау (V) бар ... орын ... ... ... ... ... ... адамдардың кылмыстары мемлекеттік
органның аппараты жүйесінде немесе коммерииялық және өзге де ұйымдар
жүйесінде істелетіні ... ... орай ... ... лауазымдық
қылмыстар деген тарау лауазымды адамдардың қызмет ... ... ... ... қауіпті іс-әрекеттерінің мәніне қарай коммерциялық және
өзге де ұйымдардағы ... ... ... және ... ... қылмыстар болып жеке екі ... ... ... ... ... ... мен ... болып табылады.
Мемлекеттік емес ұйымдардың лауазымды адамдарының қылмысты іс-әрекеті сол
ұйымдардың бір қалыпты ... ... ... және олардың мемлекеттік
аппарат қызметіне еш қатысы болмайды[4].
Осы екі ...... ... ... және өзге ... ... ... функцияларында елеулі өзгерістер бар.
Сондықтан да, осы тұрғыдағы кылмыстар үшін жауаптылық ... ... ... ... Жалпыға мәлім бірқалыпты дұрыс қызмет атқаратын
мемлекеттік органдардың қызметі ғана ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз етуге қабілетті. Осыған
орай мемлекеттік аппараттың қызметін корғау, оған ... қол ... ең ... ... болып табылады. Өйткені мемлекеттік аппарат
қоғамды басқару ... ... ... ... ондағы жүріп жатқан
процестердің реттеушісі болып табылады. Жаңа Қылмыстық кодексте қызмет
борышын адал ... ... ... ... ... ... бірге өз қызметтеріне қиянат ... заң ... ... көзделген.
Мемлекеттік қызмет мүддесіне қарсы қылмыстарды бір ... ... ... мына төмендегідей ортақ белгілері бар: 1) Бұл ... ... ... ... — мемлекеттік қызметші ... ... ... ... ... ... ... кылмыстар қызмет өкілдігін пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
Лауазымды адамдардың ... ... ... ... дұрыс,
заңды қызметін қызмет мүддесіне кайшы түрде бұзады.
Мемлекеттік қызмет мүддесіне ... ... ... ...
мемлекеттік аппараттың дұрыс, бірқалыпты қызметі; қосымша тікелей
объектісіне — ... ... ... мен ... ... мемлекеттің заңды мүдделері жатады. Кейбір қылмыс құрамдарының
міндетті белгісі — қылмыс заты болады: ... ... ... ... құжат (314 - бап). Объективтік жағынан —мемлекет мүддесіне
қарсы қылмыстар материалдық құрам (ҚК-тің 307, 308, 309, 315, ... және ... ... (ҚК-тің 310, 311, 312,314 ... ... ... бұл ... ... қасақана кінә нысанымен
жасалады, тек қана салақтық (316-бап) абайсыздық түріндегі кінә ... ... ... ... өкілеттігін теріс пайдалану ... ... ... ... құрамдарының субъективтік жағынын
қажетті белгісі ... ... ... немесе өзге де жеке басының
мүддесі көзделген.
Осы ... ... ...... қызметші немесе
мемлекеттік аппараттың лауазымды адамдары болады. Тек қана ҚК-тің 312, ... ... жай адам ... ... түсінігіне ҚК-тің 307-бабына
талдау жасағанда толық тоқталамыз.
1.2. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарының түсінігі
Осыған орай ... ... ... ... ... осы ... тән
негізгі сипаттарды теориялық жағынан белгілеген жөн секілді.
Олар: Кейбір қылмыс құрамдарының міндетті ...... ... ... ... 311,312,313-баптарды қарастырады.
Сыбайлас жемқорлықтың орын алатын салалары жергілікті ... ... ... ... органдары болып табылады. Кейбір авторлар бұл салаға
коммерциялық және басқа да ұйымдарды қосып, аясын ... Ал ... ... жоқ. ... ... ... сол - мұндай қоғамға қауіпті
іс-әрекет орын алған ... ... және ... ... басқару
органдарының беделіне зор нұқсан келтіріліп, нәтижесінде олардың әлсіреуіне
әкеліп соғады.
Коммерциялық ... ... өзге де ... қызмет бабын асыра пайдаланған жағдайда мемлекеттік органдар
мүддесіне ондай нұқсан келмейді және олардың әлсіреуіне әкеліп ... ... ... ... ... көп ... шығынға
ұшыратады және басқа да ауыр жағдайға душар етуі мүмкін, ал ол үшін сол
коммерциялық және өзге ... ... ... ... ... тиіс[6]. Жергілікті мемлекеттік басқару және басқару ... ... ... ... ... орын ... ... қосу
принципті түрде маңызды болып табылады.
Сыбайлас жемқорлықтың субъектілері ... ... ... ... не оған ... ... лауазымды адамдар, лауазым
иелері болып табылмайтын мемлекеттік қызметкерлер танылады. Егер ... ... ... субъектілеріне қатысты әдебиетте бірыңғай
пікір қалыптасқан болса, лауазым иесі болып ... ... осы ... жату ... ... болып табылады.
Алайда, мемлекеттік билік пен жергілікті өзін-өзі басқару органдарына
қарсы кез келген қызметкер (нұсқаушы, референт, ... ... ... ... ... алады. Оларды қылмыстық жауапкершілікке тартудың
міндетті шарты — заң ... ... ... ... бұзу, зиян келтіру
болып табылады, ал мұндай ... олар ... ... ... ... жүзеге асырады. Егер мемлекеттік қызметкер өзінің қызмет бабын
жеке мақсатта пайдаланып, құқық қорғау ... ... зор ... онда оны ... ... керек.
Іс-әрекеті жеке адам, мемлекет, қоғам мүддесіне қарсы келіп және ол
пайдакүнемдік басқа да ... ... ... ие болады. Осылайша,
сыбайлас жемқорлық тек пайдакүнемдікпен ғана баиланысты емес, сонымен ... ... жеке ... ... ... ... туыстық қамқорлық
жасау, рулық қатынасты қоздыру және т.б.) көрініс табады.
Сыбайлас ... ... ... жеке ... ... ... құқық қорғайтын мүддесін елеулі түрде бұзу орын алады. Тек ... ... ... жемқорлық қылмысын әкімшілік, тәртіптік, азаматтық-
құқықтық жауапкершілік түрінен ... ... ... біз, ... ... ... көрініс
нысандарына:
а) мемлекеттік билікке қарсы, мемлекеттік қызмет және жергілікті өзін-өзі
басқару органдары ... ... ... ... ... ... ... адамдардың, сонымен қатар,
лауазым иесі болып табылмайтын ... ... ... ... ... ... басқа да жеке мүддесі үшін
пайдаланып жасаған қылмыстарды жатқызамыз. ... ... ... ... ... дамытудың маңызы ерекше.
1.3. Сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... Заң ... ... мен ... қорғауға, сыбайлас
жемқорлық көріністерінен туындайтын қауіп-қатерден ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтың алдын алу, анықтау, олардың жолын кесу және
ашу, олардың зардаптарын жою және ... ... ... ... ... ... міндеттерді атқаратын лауазымды және
басқа да адамдардың, сондай-ақ оларға ... ... ... ... ... ... және сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрестің негізгі принциптерін айқындап, сыбайлас жемқорлыққа байланысты
құқық бұзушылықтың ... ... ... ... болу ... ұғымдар
Осы Заңда мемлекеттік міндеттерді атқаратын ... ... ... ... лауазымдық өкілеттігін және соған
байланысты ... ... ... не ... ... алу ... өз өкілеттіктерін езгеше пайдалануы, жеке езі немесе делдалдар
арқылы заңда көзделмеген мүліктік игіліктер мен ... ... ... бұл адамдарға жеке және заңды ... ... ... ... ... ... беруі арқылы оларды сатып алуы ... деп ... Осы ... ... өзге ... ... ... тәртіптік, әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікке
әкеп соқтыратын сыбайлас жемқорлықпен жымдасқан ... ... ... ... ... ... ... жемқорлыққа байланысты құқық
бұзушылықтар (сыбайлас ... ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының Конституциясымен және
зандарымен мемлекеттің, оның органдары мен мемлекеттік қызмет атқаратын
адамдардың өкілеттігіне ... ... ... ... ... және ... ... - заңдармен
уәкілеттік берілген мемлекеттік органдардың ... ... ... сәйкес заңдылықтың сақталуын қамтамасыз ету, заңдардың бұзылу
себептері мен ... ... мен жою, ... мен заңды тұлғалардың
бұзылған құқықтарын қалпына келтіру, нормативтік ... ... ... ... ... және ... ... міндетті талаптарының
орындалуын тексеру жөнінде жүзеге асыратын міндеттері.
Лауазымды ... - ... ... ... ... ... ... органдарда, жергілікті өзін-өзі басқару органдарында,
сондай-ақ Қазақстан ... ... ... ... ... да әскерлері мен әскери құрамаларында өкімет өкілінің
міндеттерін жүзеге асыратын не ұйымдастырушылық – билік етушілік ... ... ... ... ... қызмет атқаратын адамдар мемлекеттік міндеттерді мен
мемлекеттік органдардың өкілеттігін ... ... үшін ... ... ... ... конституциялық
және өзгеде заңдарында белгіленген қызметтерді атқаратын адамдар.
Заңның қолдану аясы
Осы Заң ... ... ... ... ... жеке ... тұлғаларға қатысты қолданылады. Осы Заң Қазақстан республикасынан ... егер ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының азаматтары мен Қазақстан Республикасында тіркелген заңды
тұлғаларға қатысты қолданылады.
Сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... принциптері
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес:
барлық адамдардың заң мен сот алдында ... ... ... анық ... регламенттеуде, мұндай
қызметтің заңдылығы мен жариялылығын, оған мемлекеттік және ... ... ... ... ... кадр ... жеке және ... тұлғалар
құқықтары мен заңды мүдделерін қозғайтын мәселелерді шешу рәсімдерін
жетілдіру;
жеке және заңды ... ... мен ... мүдделерін, сондай-ақ
мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық, саяси-құқықтық ұйымдық ... ... ... ... ... 39-бабының 1-тармағына сәйкес
лауазымды адамдар мен мемлекеттік ... ... ... ... да адамдардың, сондай-ақ соларға теңестірілген ... ... ... ... жол ... ... және ... тұлғалардың бұзылған құқықтары мен заңды мүдделерін қалпына
келтіру, сыбайлас жемқорлықпен Құқық бұзушылықтың ... ... ... ... ... алу.
сыбайлас жемқорлықпен құқық бұзушылыққа қарсы күреске жәрдем жасайтын
азаматтардың жеке ... ... ... ету;
мемлекеттік міндеттерді атқаруға уәкілдік берілген адамдар мен соларға
теңестірілген адамдардың ... мен ... ... ... ... адамдар мен олардың отбасыларына лайықты тұрмыс деңгейін ... ... ... үлес) мен жеңілдіктер белгілеу;
осындай қызметті жүзеге асыратын заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оған
бақылау жасау;
сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстарды анықтау, ашу, жолын кесу және
олардың алдын алу ... ... ... ... мен ... қызметтерді
жүзеге асыру, сондай-ақ заңда белгіленген тәртіппен заңға ... ... ... мен өзге де ... ... жол ... мақсатында арнайы
қаржылық бақылау шараларын қолдану.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске ... ... ... жемқорлықпен құқық бұзушылық фактісі туралы ... ... ... қарсы күреске өзге де ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күреске жәрдемдесетін адам туралы ... ... ... ... және осы ... 6-бабының 2 және 4-
тармақтарында аталған ... ... ... ... бойынша заңда
белгіленген тәртіппен ғана табыс етіледі. Бұл ... ... ету ... ... әкеп ... туыстардың бірге қызмет істеуіне жол бермеу
1. Мемлекеттік міндеттерді атқаруға уәкілеттік ... ... ... де адамдар мен соларға теңестірілген адамдардың (осы Заңның 3-бабы ... 4) ... ... ... ... өздерінің жақын
туыстары(ата-аналары, балалары, бала асырап алушылар, асырап алынған
балалар, ата-анасы бір және ... ... ... мен ... ... немерелері) немесеері (зайыбы) атқаратын қызметтерге
тікелей бағынысты лауазымдарды, заңдарда көзделген ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтар және олар үшін
жауапкершілік
1. Мемлекеттік міндеттерді атқаруға уәкілеттік берілген адамдардың немесе
соларға теңестірілген ... ... ... ... ... ... заңсыз араласу;
аталған адамдардың не олардың жақын туыстары мен жекжаттарының материалдық
мүдделерін қанағаттандыруға байланысты мәселелерді шешу кезінде ... ... ... және оған ... ... ... және ... кезде заңда көзделмеген артықшылықтар беру (тамыр-таныстық,
отбасылық жақындық);
шешімдер әзірлеу мен қабылдау кезінде занды және жеке ... ... ... болса да табыс алуға байланысты кәсіпкерлік және өзге де қызметті
жүзеге асыруда ... ... кез ... ... көрсету;
мемлекеттік міндеттерін атқару кезінде алынған ақпаратты, егер ол ресми
жариялауға жатпайтын болса, жеке ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғаларға беруден
негізсіз бастарту, оны кешіктіру, бұрыс немесе ... емес ... ... ... ... ... табыс етуі заңдарда көзделмеген ақпаратты бұл
тұлғалардан талап ету;
мемлекеттік қаржы ... мен ... ... жекелеген
кандидаттардың немесе қоғамдық бірлестіктердің сайлау қорына беру;
жеке және занды ... ... ... және өз ... өзге де мәселелерді шешудің заңда белгіленген тәртібін әлденеше рет
бұзу;
жоғары тұрған ресми адамдардың лауазымдық өкілеттіктерін ... ... ... ... не ... алу үшін ... адамдарға
сыйлықтар тарту және қызметтен тыс қызмет көрсету;
жеке немесе заңды тұлғаларға ... ... мен ... ... ... ... ... жасау;
кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік реттеу, ... оған ... ... ... ... жүзеге асырушы жеке немесе заңды тұлғаларға
беру;
Сыбайлас жемқорлықпен құқық бұзушылықтардың зардаптарын жою
Заңсыз ... ... ... ... көрсетілген қызметтің құнын өндіріп
алу
1. Мемлекеттік міндеттерді атқаруға уәкілеттік берілген адамдар немесе
соларға теңестірілген ... ... ... құқық бұзушылық
нәтижесінде негізсіз байыған ... ... ... ... ... ... жатқызылуға ал заңсыз көрсетілген қызмет құны мемлекет
кірісіне өндіріліп алынуға тиіс.
ІІ – тарау. Мемлекеттік қызмет пен ... ... ... сыбайлас
жемқорлық қылмыстарының мәселелерінің түрлері.
2.1. Мемлекеттік қызмет пен басқару мүддесіндегі қылмыс құрамдары.
Қызметтік өкілетті теріс пайдалану ... ... ... ... ... қызметтік қылмыстардың
неғұрлым кең тараған ... Ол ... ... ... ... ... ... баска ауыр қылмыстар жасаудың тәсілі ... ... Бұл ... мәні ... ... тұлға өзіне берілген
қызметтік өкілетті пайдалана отырып, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қауіптілігі сол, лауазымды тұлға өзінің қызметтік өкілетін қызметтік
мүддеге қарама-қайшы ... ... ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін, не қоғамның немесе мемлекеттің
заңмен қорғалатын мүдделеріне ... ... ... ... ... қалыпты, заңды қызметіне қол сұғу осы қылмыстың
объектісі ... ... ... ... егер ... өкілетті теріс
пайдалануды мемлекеттік органда, жергілікті өзін-өзі басқару органында,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... да ... құрамадарына және әскери құрамдарда
лауазымға ие адамдар жасаған ... ғана ... ... және ... ... өзге де ... үшін қылмыстық жауапкершілік
туындайды. Мемлекеттік немесе жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... және өзге де ... қызметтік өкілетті
теріс пайдаланған тұлғалар ҚК-тің 228-бабы бойынша осындай іс - әрекеттері
үшін қылмыстық ... ... ... осы ... ескертпелерді ескере отырып
жауап беруге жатады[8]. Қызметтік өкілетті теріс пайдаланудың объективті
жақтарының міндетті ... ... ... ... ... ... ... өкілетін пайдалануы; лауазымды адамның қызмет мүдделеріне
қайшы келетін ... бір ... ... егер осы ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделеріне, не қоғамдық немесе
мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне ... ... ... келтірсе.
Мынадай іс-әрекеттер лауазымды адамның өзінің қызметтік өкілеттігін
пайдалануы деп ... егер ол ... оның ... ... ... және осы ... адам атқарып отырған қызметінің
арқасында берілген ... мен ... ... асыруға байланысты
болса.
Лауазымды адамның әрекеті деп лауазымды адам оның атқарып отырған қызмет
жағдайының арқасында ғана жасай алатын ... ... ... ... ... ... ... парызы бойынша орындауға міндетті
қызметтік міндеттерін орындамауын айтамыз. Қызметтік жағдайын ... емес ... ... ... әрекетсіздік қызметтік өкілетті
теріс пайдалану ретінде қаралуы мүмкін ... ... ... егер ол ... ... ... ... адам өзінің қызмет жағдайын қызметтік мүддеге қайшы келетіндей
пайдаланған жағдайда ғана ҚК-тін 307-бабы бойьшша қылмыс ретіңде ... ... ... ... ... ... ... мен
талаптарға тұтастай алғанда, сол сияқты жекелеген билік құрылымдары немесе
басқару ... ... ... ... ... қайшы келетін
болса, аппараттың белгіленген принциптері мен ... ... ең ... ... бұзған болса, қызметтік мүдделерге қарсы жасалған деп
танылады.
Қызметтік ... деп, ... ... бір ... ... ... ... тәртіптің, жеке және заңды тұлғалардың заңды ... ... ... ... ... ... мүддесі талаптарының бұзылуы
қай уақытта болса да лауазымды адамның іс-әрекетінің ... ... ... ... қызметтік өкілетін заңсыз пайдалануының салдарынан
заңда көзделген белгілі бір ... ... ... ... осындай
жағдайда ғана ол қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Қызметтік өкілетті теріс пайдалану, билікті және кызметтік ... тыс ... ... ... ... ... жаңа Қылмыстық кодексінде азаматтардың құқықтары мен заңмен
қорғалатын мүдделеріне ... ... және ... ... қорғалатын
мүддесін елеулі түрде бұзудан тұрады, яғни 1959 жылғы ... ССР ... зиян ... ... ... ... жаңа Қылмыстық кодексі — "елеулі түрде ... ... ... қолданады. Мүдделерді бұзудың "елеулілігі" деген белгі — бірнеше
жағдайға байланысты болатын баға беру түріндегі түсінік[9].
Азаматтардың, ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделерін елеулі түрде бұзуға, ең
алдымен заңмен қорғалатын объектілерге елеулі ... ... ... зиян келтіру жатқызылуы тиіс.Материалдық зиян мүліктік, жеке
бастық және ... зиян ... ... зиян ... ... республиканың зандарында ... ең ... ... еселенген мөлшеріндегі ақшаға сәйкес айқындалады. Жеке ... зиян егер ел ... ... жеке орта ... келтірілсе, елеулі түрде деп санауға болады.Мүліктік, жеке бастық және
ұйымдық зияндар бағытау сипатында ... ал ... ... ... ... ... ... ұйымдардың құқықтары мен заңмен
қорғалатын мүдделерін не қоғамның, мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін
жоғарыда ... ... ...... нақты жағдайы бойынша
лауазымды адамдардың ... ... ... ... қауіпті зардаптарын
құрайды.
Лауазымды адамдардың заңсыз іс-әрекеттері мен пайда болған зардаптарының
арасында келтірілген себептік ... ... ... КСРО ... ... атаған санаттағы істерді қарау кезінде — соттарға өзінің 1990 ... ... ... ... ... жағдайын теріс пайдалану, ... ... ... ... тыс ... ... және лауазымдық
жалғандық туралы істер бойынша сот ... ... ... ... ... ... «сотталушының әрекеті
(әрекетсіздігі) мен зиянның арасындағы себептік байланыстың бар ... және ... ... ... деп атап көрсетті.
Өзге де жеке мүдделілік, мүліктік емес сипаттағы, ... ... ... қамқорлық көрсету, отбасылық кек, ... ... ... шын ... ... ... өзара қызмет көрсету,
өзінің атқаратын қызметіне сәйкес еместігін ... ... ... ала отырып пайда табуға ұмтылушылықтан көрінуі мүмкін.
Мемлекеттік қызметшісі түсінігі ... ... ... ... 1999 ... 23 шілдедегі заңының1 –
бабында берілген. ... ... ақы ... мемлекеттік
қызметте істейтін және мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... атынан ... ... ... ... Қазақстан Репсуликасының
азаматы мемлекеттік қызметші болып табылады[10]. ... ... ... ... ... жаңа ҚК ... қаралып
отырған қылмыстардың субъектісі болып танылуы мүмкін жекелеген лауазымды
тұлғалардың санаттары ерекшеленеді: 1) өкімет ... ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асыратын мемлекеттік
қызметшілер; 2) мемлекеттік органда не Қарулы Күштерде ... ... ... да ... ... және ... құрамаларда ұйымдастыру-
реттеу немесе әкімшілік-шаруашылық функцияларды тұрақты, уақытша немесе
арнайы өкілеттік бойынша жүзеге асыратын ... ... ... ... ... оларға бағынышты қызметкерлерге қатысты ғана
емес, сонымен бірге олардың әкімшілік бағынысында, ... ... емес ... ... да ... функцияларды жүзеге асыру
өкілеттігі берілген адамдар өкімет екілі деп танылады.
Өкімет екілдерінің функциялары өкіметтің ... ... ... — заң ... республикалық деңгейдегі, сол сияқты жергілікті
өзін-өзі басқару деңгейіндегі атқарушылық және сотта. ... ... мен ... ... сондай-ақ мәслихаттардың депутаттары
заң шығару өкілеті саласындағы өкімет өкілдері болып табылады. ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдары
қызметкерлері; құқық қорғау және бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары,
Ішкі істер министрлігінің Ұлттық ... ... ... ... ... ... мен шекарашылар және соған ұқсас
тұлғалар. Сот өкілеті ... ... ... ... ... ... ... табылады. Арнайы өкілдік ... ... ... жүзеге асырушы тұлғалар белгілі бір кезеңге заңдық маңызы
бар, өкімет өкілдігін жүзеге асыруға ... ... ... инспекторлар,
ревизорлар, бақылаушылар.
Арнаулы өкілеттік деген штаттық қызмет орнында ... ... бір ... ... ... ... міндеттерді
не өкімет өкілі функциясын орындау тапсырылған деп түсініледі. Бұл ... ... ... ... ... сенімхатпен немесе еңбек
ұжымының, қоғамдық ұйымның шешімімен) немесе ауызша өкім ету ... ... ... ... ... бір ... ... нақты тапсырманы
орындау үшін беріледі.
Мемлекеттік ... ... ... немесе қосалқы ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік қызмет туралы заңмен бекітілген ... ... ... ... санатына жататын қызмет орнындағылар
соларға тең. Қазақстан Республикасының жауапты ... ... ... ... ... ... ... Терағасы, Парламент палаталарының төрағалары, депутаттар,
министрлер, Жоғарғы Соттың төрағасы, Бас ... ... ... және мүшелері, судьялар және Қазақстан Республикасының басқа ... ... ... жатады.
Талданып отырған баптың 3-тармағы жағдайға айрықша баға беру ретінде ауыр
зардаптардың болуын атайды. КСРО Жоғарғы Соты ... 1990 ... ... ... немесе қызмет жағдайың теріс пайдалану, билікті немесе
қызметтік өкілетті шамадан тыс ... ... және ... ... істер бойынша сот практикасы туралы" қаулысының 10-тармағына сәйкес
ауыр зардаптарға тиісті мемлекеттік ... ... ... өзін-өзі
басқару органының жұмысында берекесіздік жасау, аса ірі материалдык шығын
келтіру, ... ауыр зиян ... егер осы ... оны ... ... ... теріс пайдалануымен жасаған жағдайда орын
алады. Ауыр зардаптар баға беру ... ... ... Осы ... бағалау
белгісін тану нақты іс жағдайына ... ... және ... ... ... өкілетігін асыра пайдалану (308 – бап)
Билікті немесе қызметтік өкілетті асыра пайдалану ... ... ... ... ... бірі ... ... Қылмыстың бұл
түрінің қызметі теріс пайдалану құрамынан (ҚК-тің 307-бап) ... ... ... ... ... ... әрекет лауазымды тұлғаның
әдеттегі қызмет шеңберінде ... ал ... ... керісінше,
әрекет құқық пен өкілеттің осы шеңберінен ашықтан ашық асып кетеді.
Талданып отырған ... ... ... үшін осы ... ... ... ... нақты айқындап алу керек.
Кінәлы лауазымды тұлға қаралып отырған қылмысты жасай отырып, солардың
шегінен асып кететін құқықтар мен ... ... және ... заңдық
актілермен айқындалады: қаулылармен, өкімдермен, ... ... ... және ... немесе лауазымдық өкілетті шамадан тыс асырудың және ... ... да ... ...... ... ... табылады.
Объективті жағынан алғанда бұл қылмыс міндетті түрде болуы керек деп
саналатын 3 белгімен сипатталады: ... ... оған ... ... мен өкілетінің шегінен ашықтан-ашық асып ... ... осы ... келтірілген заң бұзушылық түріндегі қоғамға қауіпті
зардаптар; тұлғаның өкілеттік ... асуы мен ... ... арасында
себептік байланыстың болуы.
КСРО Жоғарғы Сотының 1990 жылғы 30 ... ... ... ... ... бойынша лауазымды тұлғаның өкілеттік
шегінен ашықтан - шығып кету әрекеттері ... ... ... аталған
ведмоствоның жоғары лауазымды тұлғасы ғана жасауға құқы бар ... ... ... деканы факультетінің қызметкерлерін
жұмысқа және жұмыстан шығару ... осы ... ... ... оқу ... ректорына ғана тән бола ... ... ... ... ведомствоның лауазымды тұлғасының құзыретіне
кіретін іс-әрекеттер ... ... ... ... ... ... және сот ... берілген, сондықтан ауыл әкімінің тінту
жүргізу туралы өкім беруі билікті асыра пайдалану ретінде бағалануы тиіс);
алқалы ... ... ... ... ... заң ... туралы анықтаманы тек қана дәрігерлік-енбек сараптама комиссиясы
бере алатындығы айқын бола тұра емдеуші дәрігердің ... ... ... ... ... ... кіре ... да, бірақ заңда және өзге де
нормативтік ... ... ... ... ғана жол берілетін іс-
әрекеттер (қылмыскер шабуыл жасаған сәтте қару ... бір ... ... ... ... ... ... емес іс-әрекеттер
(көбінесе, қарамағындағыларға қатысты жәбірленушінің жеке басын кемсітетін
күш көрсету)[12].
Билікті немесе қызметтік өкілетті қылмыстық асыра пайдалану ... ... ... не ... ... ... ... азаматтардың
құқықтары мен заңмен корғалатын мүдделерін елеулі түрде бұзу түріндегі және
тұлғаның әрекеті мен ... ... ... ... болуы
қажет. Билікті немесе кызметтік өкілетті асыра пайдаланудың объективті
жақтарының осы міндетті ... ... мен ... ... ... кезіндегімен бірдей. Билікті немесе кызметтік өкілетті асыра
пайдалану құрамының қажетті ... ... ... бұзудың болмауы
Қылмыстық кодекстің 308 бабы бойынша қылмыстық жауапкершілікті ... заң ... ... жасалған іс-әрекеттердің берілген
өкілеттіктердің шегінен асып ... ... ... ... ... басталған сәттен бастап қылмыс, атап айтқанда
азаматтардың немесе ұйымдардың ... мен ... ... не ... мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін елеулі түрде бұзу аяқталған
болып есептеледі. Тергеу-сот тәжлрибесінде бұл ... ... дене ... және ... ... көрсету түрінде, көрінеді.
Билікті асыра қолдану кезіндегі ... дене ... ... және
психологиялық болуы мүмкін. Билікті немесе қызметтік ... ... ... дене ... ... ... ... зақым келтіру,
ұрып соғу, азаптау, бостандығынан заңсыз айыру түрінде ... ... ... ... ... психикалық зорлық, дене күшін жұмсаумен
қорқыту және денеге жарақат салумен, өліммен қорқыту жәбірленушінің ... ... ... ... ... және ... ... мәжбүрлеп
қорқытуы арқылы көрініс табады. Мұндай қорқытулар субъект тарапынан сөзбен,
жазбаша, дене қозғалысы, ым ... ... ... ... және де ... ... жеке басына ғана емес, оның туыстары, жақындары
жөнінде де болуы мүмкін.
Талданып отырған қылмыс субъективтік ... тек қана ... ... адам ... ... ... ... көріне асыра
пайдаланғанын және оның азаматтардың немесе ұйымдардың құқықтары мен ... не ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделерін
елеулі түрде бұзуға әкеп соғатынын сезеді және өз ... ... ... құқық қорғау объектілеріне зиян келтіруді ... ... ... ... тілемесе де оған саналы түрде жол береді.
Қылмыстық ниеттің іс-әрекетті саралау үшін ... ... ... ... ... ... өкілі немесе басқадай лауазымды адамдар
танылады. Олардың ... ... ... ... ... Талданып отырған баптың 2-тармағында бұрынғы занда болмаған осы
қылмыстың ауырлататын түрі — жауапты мемлекеттік лауазымда ... ... ... кемесе қызметтік өкілеттікті асыра пайдаланган әрекеттер
үшін жауаптылық көзделген. ... ... ... атқаратын адамдардың
да түсінігі қылмыстық кодекстің 307 ... 2-есі ... ... адамның өкілеттігін иемдену (309-бап)
Мемлекет мемлекеттік аппараттың өздерінің қызметтік өкілетін теріс
пайдаланатын лауазымды ... ... ... ... ... өз ... иемденуге тырысатын өзге қызметкерлермен де ... ... ... ... ... ... қалыпты дұрыс
жұмысын бұзады және сонымен ... ... және ... елеулі түрде зиян келтіреді. Осы жағдайды ескере ... ... жаңа ... ... ... ... ... табылмайтын мемлекеттік қызметшіге лауазымды тұлғаның өкілетін
иемденгені үшін ... ... ... ... ... қалыпты дұрыс қызметі
түсілдіріліп ... ... ... ... ... құрамның объективтік жағы лауазымды тұлға болып табылмайтын
мемлекеттік қызметші ... ... ... лауазымды тұлғаның өкілетін
иемденеді және оны ... ... ... ... мен ... ... түрде бұзатын қоғамға кауіпті әрекеттер жасау ... ... ... жолымен жасалады. Қылмыс-жасаушы кінәлы адам
мемлекеттік қызметші — өзі белгілі бір ... ... ... ... іс ... елгі тұлғаның өкілетін заңсыз орындайды. Лауазымды тұлғаны
иемдену нысандары ... ... ... олар ... әр ... ... ... қатардан қызметкер — аудандық өкімнің референті ... да ... ... ... ... ... ... да
болмасын құжаттарға өз бастығының атынан қол кояды немесе қатардағы полиция
өзін аудандық ішкі ... ... ... ... ... ... ... және азаматтарды тұтқынға алу қаупін төндіріп, өзіне
керекті ... ... және ... ... ... өзінің құрылымы бойынша материалдық құрамға
жатқызылатындықтан, осы ... ... ... тағы бір міндетті
белгісі болып — кінәлының ... ... мен орын ... ... ... ... болуы болып табылады. Азаматтардың немесе
ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделері елеулі ... ... ... ... ... деп ... ... өкілетін иемденудің субъективтік жағы ... ... ... ... ... ... ... тұлға болып табылмайтын
мемлекеттік қызметші болады. Егер ... ... ... ... ... ... жат тұлғалар жасаған болса, онда олар бұл бап
бойынша ... ... ... ... әрекеті істің нақты
жағдайына байланысты ҚК-тің ... ... ... ... ... ... қол сұғылмаушылығы бұзу, денеге жарақат салу, денеге жарақат
беруге мәжбүр ету, қорқытып талап етушілік немесе ... және т.б. ... ... өкілетті теріс пайдалану ... ... ... ажыратылады.
Кәсіпкерлік кызметке заңсыз қатысу (310-бап)
"Казақ КСР-інде шаруашылық қызметтің бостандығы және кәсіпкерлікті ... 1990 ... 11 ... ... КСР Заңына сәйкес кәсіпкерлік
қызмет деп өзара тиімді ... мен ... алу ... кез ... ... ... мұңда кез келген меншік түріндегі кәсіпорын және
солар ... ... ... ... және ... ... алады. Кәсіпкерлік
қызметтің саласында, егер оған ... ... ... ... ... ... ... объективті жағы — субъектінің әрекеті осы
ұйымға ... және ... ... ... оған ... ... қамқоршы
болумен байланысты жағдайда, не лауазымды тұлғаның ... ... ұйым ... не ... қатысты тыйым салынғандығына
қарамастан осындай ұйымды басқаруға қатысуымен түйінделеді.
Кінәлы лауазымды ... ... ... отырған қызметтік өкілеттігінің
арқасында оны өз мүддесіне теріс пайдалана отырып, ... ... ... ұйым құрады, не осындай ұйымға өзі немесе өз ... ... ... ... ... ... нысаны болмасын, кінәлы адамның
оған ... ... ... ... ... ... жасалады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік қызмет ... ... 23 ... ... мемлекеттік қызметшіге басқа қызметпен, ... ... ... және жеке творчестволық қызметті ... ... ... ... ... кінәли адамдардың
аталған ирекет кысандары заңсыз болып табылады. Осы ... үшін ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің ұйымын
құру немесе оны басқаруға қатысу (осы кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... сараптамалық, кезектен тыс тіркеу
және құжат беру, тауарларды, шикізаттарды немесе өзге де ... тыс алу, ... ... ... өзге де ... ... ... босату, олардың қызметі үшін, қолайлы
жағдайлар жасау және т.б.) арадағы тікелей байланыстар ... ... ... ... ... — мемлекеттік органдардың лауазымды
адамдарының лицензия беру ... ... ... ... соның ішінде қоғамдық бірлестіктерге ... әкеп ... ... жатады. (Қылмыстық кодекстің 310-бабының 2-тармағы) яғни
лицензия туралы заң шартын бұза отырып мемлекеттік органдардың лауазымды
адамдары лицензияға ... ... ... ... ... мемлекеттік
емес, қоғамдық бірлестіктердің жүзеге асыруына жол береді. Бұл ... ... ... сол ... ... ... әрекеттер
жасалған сәттен бастап қылмыс аяқталған деп саналады.
Түсіндіріліп отырған қылмыстың ... жағы тек ... ғана ... осы ... ... қызмет жағдайы бойынша Қылмыстық
кодекстің 310-бабында (1,2 тармақтарда: көзделген ... ... ... ... ҚК-тің 307-бабына түсіндірмеден қараңыз) жасауға
мүмкіндігі бар лауазымды тұлғалар болуы ... ... ... ... ... алу (311 – ... ... қандай зиян келтіріп отырғаны белгілі. ... ... өте ... түрі ... ... Оның қауіптілігі
пайдақорлық ниетпен жасалынатын қылмыстармен араласып, ... ... ... ... мемлекеттік аппарат қызметінің дұрыс жұмыс
істеуіне бөгет жайды және олардын ... ... ... және ... ... ... ... бұзуға әкеліп соқтырады.
Парақор көптеген лауазымды тұлғалардың адал ... ... ... ... ... ... қана қоймай, жалпы мемлекетке,
конституциядағы азаматтардың мүдделері мен ... ... ... ... және ... ... ... дұрыс жүргізілуін тежейді.
Паракорлықтың ұғымы үш қылмыс құрамымен түсіндіріледі. Пара алу (311-
бап); пара беру (312-бап); ... ... ... ... өзі ... ... арқылы пара берушінің немесе оның
өкілі болған ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, өзге де мүлік, мүлікке құқығы ... ... ... ... пара ... егер ... іс-әрекет (әрекетсіздік)
лауазымды адамның қызметтік өкілеттігіне кіретін болса, не ол ... ... ... іс-әрекетке (әрекетсіздікке) мүмкіндік жасаса,
сондай-ақ жалпы қамкоршылығы немесе қызметі бойынша жол берсе — ол ... пара алу деп ... Пара ... объектісі мемлекеттік ақпараттың
дұрыс қызметі, беделі болып табылады[13].
Қылмыстың кажетті белгілерінің бірі ... заты ... ... заты ... ... ақша, бағалы қағаз, материалдық игіліктер,
өтеусіз төлемдер, төленетін қызметті ... ... ... ... ... ... жеке коллекциялық заттар және де мүлікке құқық
беретін ... ... ... ... ... ... жұмыстары,
жол жүру билеті, жеңілдік арқылы қарыз алу және т.б.).
Қазіргі кезенде нарықтық ... ... ... жаңа ... ... ... ғимарат; офис, жер алу үшін, қолда жоқ ... ... ... аудару, пайдалы банктік несие алу үшін ... ... өзі жаңа ... ие ... Лауазымды тұлғаға аталған не
басқада қызметтері үшін банктен есеп ... ... ... ... ... ... әр ... сылтаулармен шетелге белгілі бір маман, консультант
ретінде шығуын жол - ... ... және де ... көп ... СКВ – мен ... ... ... автомобильдер, ақша, мал, кәсіптік тауарлар, азық
– түліктер, бағалы ... және де ... ... ... ... қарап параны алу екі ... ... ... ашық және көмекскі түрлер.
а) Ашық пара беруде пара заты лауазым адамның ... ... ... ... ... ... тапсырылады, пара үшін істелетін
іс-әрекеттер жөнінде келісіледі.
б) ... ... пара ... пара ... беру сырттай қарағанда заңды
сияқты болып көрініп, бүркемелеу жолымен ... ... ... ... пара алудың екі түрі болады: оның біріншісі
параға сатып алу, яғни лауазым адамының ... ... ... ... ... істегенге дейінгі мерзімде тапсыруы.
Екіншісі пара — сыйлау, мұндай пара лауазым адамына келісілген ... ... ... ... ретінде тапсырылады.
Пара үшін жүзеге асырылатын іс-әрекеттің мәніне қарай бұл қылмыс тағы да
екі түрге бөлінеді: 1) пара-сыйлық ... — пара ... ... ... ... ... әрекеттері үшін тапсырылады. Мысалы іс-
әрекетінде қылмыстың ... жоқ адам ... ... істі ... ... Пара — ақы (лихоимство). Лауазым адамына заңсыз әрекеттерді жүзеге
асырғаны үшін ... ... ... ұрлық жасаған адамды қылмыстық
жауапка тартпау арқылы тергеушінің немесе ... пара ... ... ... пара алу ... адамның пара берушінің
немесе оның өкілі болған адамның пайдасына жасаған ... ... Пара алу ... ... жағдайын пайдалану арқылы жүзеге
асырылады. Қылмыс өте лауазымды ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда сипатталған: іс-әрекет лауазымды адамның қызметтік
өкіліне кіретін болса не ол қызметтік жағдайына ... ... іс ... ... жасаса, сол сияқты жалпы қамқоршылығы ... ... жол ... пара ... ... нысаны лауазымды адамның қызметтік өкіліне
кіретін іс-әрекеттерді жасауы арқылы пара алуы ... ... ... жұмыстан шығарамын деп пара алуы; қызметін ... ... ... ... үшін қол ... ... ... пара
алуы; немесе ревизия, материалдық игіліктерге тексеру жүргізбегені,
жетпейтін ... ... ... ... ... пара алуы.
Қызметіне байланысты пара алу пара алудың екінші бір ... ... ... ... ... ... өз құзыретіне жатпайтын іс-әрекеттерді жүзеге асыру
үшін өзінің ... ... ... ... ... ... бір
лауазым адамына ықпал ету арқылы пара алады.
Мысалы: прокурордың ... ... ... іс ... пара ... ... ... тергеуді заңсыз қысқарттыруға ыкпал етуі т.б.
Кызмет бабын пайдаланудың ... бір ... ... жасау немесе
қызметі бойынша жол беру болып табылады.
Камқорлық жасауға — тамыр-таныстық бойынша қызметке ... ... ... ... ... ... көрсету немесе өте құнды
заттарды босату арқылы пара алулар сияқты ... ... ... жол ... — қол ... бағынышты адамдардың заңсыз,
қылмысты әрекеттеріне тыйым салмау, жұмысқа мас болып немесе ... ... ... да ... жол бергенін көре тұра, жоғарыда
көрсетілген адамдардан пара алу арқылы шара ... ... ... ... ... пара ... ... үшін қызметін пайдаланып
белгілі бір әрекетті істеуге немесе істемеу үшін беріледі.
Пара берушінің ... тек оның жеке ... ... сондай-ақ оның
қорғап отырған үшінші жақтың — жақын туыстарының, өзі кызмет істейтін занды
ұйымның мүдделері де жатады.
Пара алу — ... ... ... ... Ол ... адамының
келісілген параның бір бөлігін алған уақыттан бастап аяқталған ... Егер ... адам өз ... ... емес ... ... алмаса, онда оның әрекеті пара алуға оқталғандық деп танылады.
Пара алудың субъективтік жағы тікелей қасақаналықпен, ... ... ... ... адам ... ... пайдалану арқылы іс-
әрекет ететінін және соны тілей отырып, пара алып ... ... ... ... ... пен абайсыздық болу мүмкін емес. Пара алушының
қасақаналығы, қызмет жағдайына ... пара ... ... ... істеу немесе істемеу арқылы, заңсыз ... ... Және де ... тұлғаның ниеті пайда табу мақсатында болады.
Занда пара алудың ауырлататын, аса ... ... ... ... ... ... бір түрі — жауапты мемлекеттік лауазымды
атқарушы адамның пара алуы болып табылады (311-баптың 3-тармағы).
Жауапты мемлекеттік қызмет атқаратын ... ... ... ... ... берілген.
Пара алудың аса ауырлататын түрлеріне мыналар жатады:
а) қорқытып алу жолымен;
б) адамдар тобы ... ала сөз ... ... ... топ;
в) ірі мөлшерде жасалса;
г) ... рет ...... ... ... 4-тармағы)
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының ... ... ... ... ... қолдану тәжірибесі туралы" 1995
жылғы 22 желтоқсандағы №9 қаулысына сәйкес лауазымы адамның, пара берушінің
мүддесіне залал келтіретін ... ... ... қорқыту әрекетін
жасап пара талап етуі немесе соңғыны өзінің құқықтық ... ... ... ... пара ... мәжбүр болу жағдайына жеткізу
параны қорқытып алу ... ... осы ... ... ... ... ала ... екі немесе одан да
көп лауазымды адам қатысса, онда параны алдын ала келісім бойынша бір ... алды деп ... орай бұл ... ... болу үшін мына шарттардың болуы қажет:
пара алу туралы екі немесе одан көп лауазым адамының арасында пара ... ... ... ... пара алғанға дейін қол жеткізу;
келісімге келген әрбір лауазым ... өз ... ... ... ... ... ... бір іс-әрекеттерді жасайды;
келісімге қатысқан әрбір лауазым адамы параның тиісті бәлігінен өз үлесін
алады.
Заңға сәйкес бес жүз ... ... ... ... ақша ... ... өзге де мүліктің немесе мүліктік сипаттағы пайданың
құны ірі мөлшердегі пара деп ... ... ... ... аса ... ...... рет пара алу жатады.
(311-бап 4-тармағының "г" тармақшасы). Әлденеше рет жасалатын қылмыс
түсінігі Қылмыстық кодекстің 11- бабында берілген.
Бұл жерде ... ала ... ... ... осы әрекеттер үшін
лауазымды адамдар тәртіптік жазаға ... ал ... ... бар
болған ретте олардың іс-әрекеті қылмыс қатарына жатқызылып, ... ... ... ... ... ... тартылады.
Пара алудың субъектісі — лауазымды ... оның ... ... ... ... ... ... 311-бабының 3-тармағы
бойынша қылмыс субъектісі жауапты мемлекеттік лауазымды адам (307-бап
ескертуінің ... ... беру ... Қылмыстық кодексте бұл қылмыстың мазмұны ашып көрсетілмеген. Заңда
лауазымды адамға ... ... ... ... пара беру деп қана
көрсетілген (312-бап).
Объективтік жағынан пара беру:
1) лауазымды ... пара ... ... ... сипатындағы
2) пара затын адам тікелей өзі немесе делдал арқылы береді;
3) лауазымды адам өз ... пара ... ... ... бір ... немесе істемеуге пайдалануы арқылы сипатталады.
Пара беру немесе тапсыру әдістері қылмыстың құрамы үшін маңызды емес.
Пара оны ... тура ... ... оның ... ... туыстарына
берілуі мүмкін. Ол істелінбеген жұмысқа почта арқылы айлық түрінде ... Пара ... ... ... бар. Олар заңсыз сыйлық ... ала ... пара ... ... ... ақша ... ұмтылу;
пара алушыға бағалы, құнды заттарды өте арзан бағаға сату және ... ... пара — пара ... ... ... ... көрсетіледі. Пара
алушыға туристік, санаториялық жолдамалар берілуі, кемеге, поезға ұшаққа
басқада көлік құралдарына жүруіне ... ... сот ... ... деп ... ... материалдық мазмұндағы емес пайда келтіру қарастырылып
отырған қылмыс құрамын құрамайды. Мысалы: онымен жыныстық қатынаста болу;
лауазымды тұлғаның ... ... ол ... ... үндеу тарату немесе
оның жұмысы туралы баспасөз бетінде жақсы пікірлер жариялау пара ... ... ... Пара беру ... қылмыс құрамы болып
табылады. Лауазымды тұлға пара ... ... ... яғни ... мүддесі
үшін белгілі бір әрекет істелгені не істелмегеніне қарамастан қылмыс
аяқталды деп саналады. ... ... пара беру ... қасақаналық
арқылы істеледі. Яғни кінәлының лауазымды адамға пара затын беруге ... құқы жоқ ... және оның ... үшін ... ... өз қызмет
жағдайын пайдаланып, белгілі бір іс-әрекет жасайтының кінәлы тұлға ... соны ... ... ... түріне лауазымды адамға заңсыз іс-әрекет
жасағаны үшін пара беру жатады. Оның түсінігіне Қылмыстық ... ... ... ... тоқталып өткенбіз.
Әлденеше рет пара беруге — кінәлының бір лауазым адамына немесе әр түрлі
сондай адамға өз ... үшін әр ... ... ... немесе
істемегені үшін екі немесе одан да көп пара беруін айтамыз.
Кінәлының бір лауазым адамына немесе ... ... ... өз ... әртүрлі әрекеттер істегені үшін екіден артық пара беруін әлденеше рет
пара беру деп білеміз. Егер келісілген сома пара ... ... ... ... ... әлденеше рет пара беру болып табылмайды.
Егер пара беруші ... ала сөз ... ... ... адамдар тобына өз мүдесіне бір ... үшін ғана пара ... ... ... де оның әрекеті
әлденеше рет ... ... ... адам ... оған катысты қорқытып пара алу орын алған
болса немесе ол адам пара бергені туралы ... іс ... ... ... өз ... ... пара ... адам қылмыстық жауаптылықтан
босатылады.
Адам пара бергені туралы кылмыстық іс қозғауға қүқығы бар органға ... ... ... ... басшылыкка алғанына қарамастан ерікті түрде
хабарласа кылмыстық жауаптылықпен босатылады.
Параны қорқытып алу орын ... ... және пара ... ... ... ол туралы қорғау органдарына хабарласа,
иесіне қайтарылуға ... ... ... ... пара ретінде алынған ақша мен
басқа құнды заттар мемлекет ... ... ... болу (313 ... қылмыс үшін жауапкершілік Қылмыстық кодекстің 313-бабында
көрсетілген.
Осы ... ... жағы ... ... ... яғни пара ... пара берушіге пара алу мен беру туралы олардың арасындағы келісімге
қол жеткізуге немесе іске ... ... ... ... ... ... кінәлы боп табылу үшін пара берушіден немесе ... ... ... ... пара беру мен алуды жалғастыратын ерекше түрі — жеке ... ... Бұл пара беру мен ... ... ... нақты
әрекеттермен жетістікке жету арқылы, делдал өзінің бастамасымен ... ... мен ... ... ... тапсырмасы арқылы тікелей пара береді.
Делдалдықтың ерекшеліп бұл ... екі ... ... яғни пара беру
мен алуға жәрдемдеседі. Делдал — екі негізгі субъектілердің байланыстырушы
бөлігі және өзінің ниетімен ... пара ... мен ... ... ... және іске ... көмектеседі. Пара алу және пара беру —
субъектілерінің екі ... де ... бар ... ... ... ретінде қарастыру керек. Пара беруге не ... ... ... ... ... қарастырылмайды.
Парақорлыққа делдал болу қылмысының құрамы формальды және пара нақты
берілген көзден бастап аяқталған қылмыс болып ... де пара ... пара ... бас ... онда делдалдың әрекеттері
парақорлыққа делдал болушылыққа ... ... ... 24, ... ... делдал болуды парақорлыктың қатысушылығынан, ... беру ... ... ... ... ... көмектесушілерден
ажырату керек.
Пара алуды немесе беруді ұйымдастырған ... оның ... ... ... адам парақорлықтың ұйымдастырушысы деп аталады. Бұл ... өзі ... өз ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Ал делдал болса пара алушы мен ... ... ... ғана ... ... Пара ... алуға басқа адамды ... ... ... да ... ... жасауға парақорлықтың ... ... ... ... деп танылады. Парақорлыққа ... ... ... ... ол ... келіскен екі субъектінің -тапсырмасын
орындайды, пара беруші мен ... өз ... ... ... ... тікелей қасақаналықпен жасалады. ... ... ... ... тапсырмаларымен пара бергенін сезеді және
соны ... Егер де пара ... ... ... онда қылмыс құрамы
болмайды. Делдалдық ниет алуан түрлі болуы мүмкін. ... оның мәні ... әсер ... және сот жаза тағайындағанда міндетті ... ... ... ... ... ... Егер делдал адам
пара берушінің паралық нәрсені ұрлап алатынын алдын ала ... және оны ... ... ... ... онда ... ... делдал болу
және ұрлыққа қатысқан деп сараланады.
Параға ... ... - 16-ға ... кез ... есі дұрыс жай
немесе лауазымды адамдар.
Қылмыстық кодекстің 313-бабының 2-тармағында парақорлыққа делдал болудың
ауырлататын түрі — ... рет ... ... топ, ... адам ... жағдайын пайдалана отырып жасаған да сол әрекеттер үшін жауаптылық
белгіленген.
Әлденеше реттік және ... ... ... ... 11,34 – бабы 3 ... берілген.
Адам өзінің қызмет ... ... ... ... әрекетке
лауазым адамның парақорлыққа ... ... ... Мемлекеттік қызмет пен басқару мүддесіндегі өзгеде қылмыстар.
Қызметтік ... ... (314 – ... ... мәні ... ... мазмұнын өзгертуге не
жалған жасанды ресми ... ... ... ... беру ... ... Қылмыстық кодекс бойынша қылмыстың негізіне — ресми құжаттар жатады.
Ресми құжаттар деп мемлекеттік ... ... ... жәке ... ... беретін немесе міндеттерден босататын, заңдық мәні бар белгілі ... ... өзге де ... куәландыратын жазбаша актілер
түсініледі. Оларға ... ... ... ... оқу ... ... әскери билет, зейнетақы, қызметтік куәлік, көліктің
техникалық төлкұжаты, орындау қағаздары, үкімнің ... ... ... хал ... ... ... Мемлекеттік өкімет
органдарынан шықпаған құжаттар аталған құрамға негіз ... ... ... ... жасау — белсенді іс-әрекет жасау ... ... ... ... ... ... жалған құжат жасау 2 түрге
бөлінеді: материалдық және интеллектуалдық. ... ... ... мәні — ... ... шын ... ... сол нысанына қол
сұғушылық жолымен, бұзумен жасалады (қол қою, көшірмелеу, мөр, штамп және
т.б.) немесе оның ... ... ... бұлар қолдан жасаудың материалдық
ізін құрайды. ... ... ... ... ... де ... ... алады, өйткені мұнда құжат мазмұны және нысаны бойынша жалған болып
табылады.
Интеллектуалдық ... ... ... ... оның ... қол
сүғушылық нәтижесінде бұзылады. Бұл ... ... адам ... ... тұрғыдан алғанда жалған екендігінің ... ... ... ... ... ғана ... жалған мәліметтер
енгізеді.
Материалдық түрге құжаттың ресми түпнұсқасын қолдан жасау немесе өшіріп
жазу жолымен өзгеріске ұшыраған ... ғана ... ... ... ... ... тұрады толықтай жалған құжат жасау ... ... ... не құжаттың тұпнұсқасына бұрмалау еңгізу (мысалы, ресми
құжаттың мазмұнына қосып жазу сан және ... ... ... ... жапсыру жолымен, жаңа мәліметтер енумен өзгертіледі)
Жалғандықтың бұл ... ... ... ... ... толық
тізбесін келтіру мүмкін емес. Барлық жағдайларда жалған ... ... ... ... ... ресми құжат дайындау немесе беру түрінде
болады.
Қазақстан Республикасы жаңа ... ... ... қызметтік жалған
құжат жасау егер оны ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметші жасаған жағдайда ғана болады. Егер ол
қызметтік жағдайды пайдаланбай жасалса не ... ... ... ... ... емес, өзге ұйымдардан, мекемелерден, жеке тұлғалардан
(қолхат, шарттар, ... және т.б.) ... ... ... қылмыстар
құрамын құрайды.
Қызметтік жалғандық — формальдық құрамы бар қылмыс. Ол қандай да болмасын
қоғамға қауіпті ... ... ... ... ... ... ... әрекеттердің біреуі жасалған сәттен бастап аяқталған
деп есептеледі. Лауазымды тұлғаның ... ... ... ... мәні жоқ, бұл ... жазалау шараларын айқындау
кезінде сот ескереді.
Жалған ... ... ... ... ... ... қаса ... бас мүддесінің мазмұнын кек алу, ... ... ... ... қызмет көрсету, ықпалды адамның
қолдауы, қызметіне сай ... ... және т.б. ... ... ... немесе өзге жеке мүдделіліктің болмауы осы қылмыс
құрамының жоқ екендігін білдіреді.
Қызметтегі ... (315 – ... ... ... ... мәні ... ... немесе өзге де жеке мүдделілікпен өзінің кызметтік
жағдайын пайдаланбауы, ... ... ... көрсетілген зардаптар
туындауымен түсіндіріледі.
Кызметі бойынша әрекетсіздіктің белгілері мыналар болып табылады:
а) лауазымды ... ... ... өзге жеке ... ... кызметтік міндеттерін атқармауы;
б) егер бұл ... ... ... құқықтары мен заңды
мүдделерін не қоғамның немесе ... ... ... ... ... ... ... олардың арасында себептік байланыстың болуы.
Нақты бір тұлғаны Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... үшін ... ... атап айтқанда қандай нақты
әрекетті жасамағанын анықтау қажет, одан әрі ... осы ... ... ... ... ... ... және ең сонында, лауазымды
тұлғаның осы әрекетті жасауға іс ... ... ... ... тек ... ... ... ғана лауазымды тұлғаны
Қылмыстық Кодекстің 315-бабы бойынша жауапкершілікке тартуға негіз болады.
Белгілі бір ... ... ету ... ... ... өзге де ... шарт бойынша қабылдаған міндеттемелерден, қызметтік ережеден,
адамгершілік нормалары және т.б. тікелей көрсетуінен ... ... ... тұлға оның қызметтік міндетіне жатпайтын ... ... ... ... әрекетсіздік құрамы болмайды.
Егер лауазымды тұлға ... ... ... ... ... өзге де жеке бас ... ... соның
нәтижесінде азаматтардың немесе ... ... мен ... не ... ... мемлекеттің заңмен қорғалатын
мүдделеріне ... ... ... ... (елеулі түрде нұқсан
келтіру және ... ... өзге де жеке ... ... ... Кодекстің 307 – бабына түсіндірмеде
қараңыз қызмет ... ... үшін ... болады.
Қызметтік міндеттерді атқармаудан болған зардаптар — азаматтардың ... ... мен ... ... не коғамның немесе мемлекеттің
заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі түрде нұқсан ... ... ... ... ... ... Оның ... қылмыстық
жауапкершілікті жокқа шығарады.
Субъективтік жағыңан бұл қылмыс тек қана қасақаналықпен ... ... ... ... ... — лауазымды тұлғаның өзінің қызметтік міндеттерін
орындамауы деп тура көрсетуі осыны дәлелдейді. Қасақаналық тікелей де, сол
сияқты жанама да ... ... ... ... ... ... ... қызметке адалдық тұрғысынан
карамауы немесе қалай болса солай ... ... ... ... атқармауы немесе тиісті дәрежеде атқармауынан болады.Қызметтік
міндеттерді дұрыс атқармау деп лауазымды тұлғаның өзінің қызметтік міндетін
қызмет талаптарына сәйкес емес, ... ... ... орындамауы, нысаны
мен мәнін сақтамай орындау әрекеттері ... ... ... ... ... деген — лауазымды
тұлғаның тиісті, қызметтік талаптарға ... ... ... белгіленген мерзімдерді бұзып орындау лауазымды тұлғаның
әрекеті , ... ... ... ... бір ... ... дұрыс емес нақтыланбаған түрде нашар орындау тұлғаның
өз қызметін дұрыс атқармауын немесе тиісті дәрежеде атқармауы деп ... ... ... ... ... тұлғаның өз
міндеттерің уақтылы емес және ... ... ... — қызметтік
өкілетті теріс пайдалану кұрамындағы ... ... ... ... жағы ... (занда тікелей белгіленген) ғана емес, объективті
белгілермен де ... ... ... ... ... ... құрамындағы әрекеттер лауазымды тұлғаның өзінің қызмет жағдайын
заңға қарсы пайдаланумен түсіндіріледі. Олар ... ... ... ... ... ... ... бұзады. Кызметтік салақтық
құрамындағы әрекеттер — бұлар неғұрлым белсенді, неғұрлым ... ... ... ... еді, ... солай жүзеге асырғанда ғана лауазымды
тұлғаның қызметі ... ... ... ... ... еді. Егер
алдыңғы әрекет өзінің материалдық мазмұнына қарай заңсыз болып ...... ... осы ... ... ... тиісті
дәрежеде қарқындылық көрсетпеуінің, ... ... ... ... ... ... ... отырғаны: лауазымды тұлғаның өзінің
міндеттерін орындамауы немесе тиісті дәрежеде орындалмауы олардың қызметіне
"адал қарамауы ... ... ... ... ... деп ... отыр.
Лауазымды тұлға салақтық жіберу кезінде оған берілген өкілеттік, құзырет,
өзіне тиесілі функцияларға тікелей қатысты ... ... яғни ... оның ... ... ... ... асырылады. Лауазымды
тұлғаны өзінің міндеттерін атқармағаны, сол ... ... ... ... деп тану үшін ол ... ... ... нақты қызметтік
әрекеттердің дәл ... ... ... ... ... ... ... зандар мен заңдық актілерге сай тиісті құзыретін анықтап
алған жөн, яғни салақтықка айыптау үшін ... ... жол ... ... ... алу ... Лауазымды тұлғаға оның міндетіне
кірмейтін шараны қабылдамағаны үшін кінә ... тиіс ... ... салдары көбінесе материалдық зиян келтіру ... ... ... ... өзге де ... зияндар келтірілуі мүмкін.
Қызметтік салақтықтың субъективтік жағы менмендік немесе ... ... ... ... ... баптың 2-тармағы осы
қылмыстың ауырлататын ... ... ... ... өзге де ... ... көрсеткен. Өзге де ауыр зардаптар — факті мәселесі.
Оларды анықтау нақты іс ... ... Бұл аса ірі ... ... ... денсаулығына ауыр зиян келтіру, қандай да болмасын дәрі-
дәрмек ... ... сату ... ... ... ... ... толық тоқтап қалуы және т.б. болуы мүмкін. Қылмыстық ... ... ... зардаптар лауазымды адамдардың кәсіптік міндетіне
жатпайтын салақтығына байланысты болады. Сондықтан да дәрігердің, ... ... ... ... ... ... ... оған
адал карамауы орын алса, онда олар лауазым адамы деп ... ... ... өрсетілген зардап орын алған ... олар ... ... ... үшін ... ... 111, ... бойынша
жауап тартылады.
ІІІ- тарау. Мемлекеттік қызмет пен басқару ... ... ... ... – алу мәселелері
3.1. Сыбайлас жемқорлық қылмыстарын алдын – алу шаралары.
Сыбайлас ... елде орын алып ... ... ... және ... проблемалардың салдары деуге болады.
Ол, әдетте қоғамның жаңару ... бой ... Ал ... кезеңді
бастан кешіріп отырғанымыз рас. Сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... оны ... ... және ... саяси проблемаға айналып, мемлекеттің конституциялық
негізінен қауіп ... ... әр жыл ... ... ... ... халыққа жолдауын
жолдайды. Сондықтанда еліміз Н. Ә. ... ... ... ... ... ... Қазақстандықтардың өсіп – өркендеуі,
қауіпсіздігі және тұрмыс жағдайының жақсаруы» деп ... ... ... пен ... ... басты мақсат қатарына
қойған, оны құқықтық мемлекет орнатудың ... деп ... ... ... ... үшін ... Қазақстан
Республикасының өз тәуелсіздігін алғаннан кейін - ақ, ... ... ... Республикада бұл құбылысқа қарсы бағытталған
заңдылық және ... ... ... ... ... туралы 1998 жылы 2 шілдеде «Сыбайлас жемқорлықпен ... Заңы ... ... ... ... ... 23 ... «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің 2006 ... ... ... мемлекеттік бағдарлама туралы» ... 2003 жылы 25 ... ... ... ... ... ... бірқатар заңды актілерде өзгертулермен толықтырулар
енгізу туралы ... ... Заңы ҚР – ... 2005 ... 14 ... ... ... қарсы
күресті күшейту, мемлекеттік органдармен лауазымды адамдар қызметіндегі
тәртіппен реттілікті ... ... ... ... ... жылғы 21 шілдеде ҚР – ның ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен ... ... ... ... 2006 – 2010 ... ... ... жемқорлық әлеуметтік - ... ... ... көшу, инвестицияларды тарту ... ... ... ... және ... институттарына
теріс ықпалын тигізеді, мемлекеттің келешек дамуына ... ... деп атап ... Н.Ә. ... ... әлемнің бәсекеге қабілетті 50
елдің ... ену ... ... онда сыбайлас жемқорлықпен
күрестің жалпы ұллттық ... ... ... ... ... баса ... аударды. Президент келесі кезекте өзінің өткен
жылғы халыққа Жолдауында ... ішкі және ... ... ... ... айқындалғанын атап көрсетті. ... осы ... ... ... ең ... бағыттардың бірі - құқық
қолдануы мен ... ... ... ... ... ... жөн ... Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлықпен
және өзгеде қаржы ережелерін бұзушылықтармен күресте ... ... ... атқарып отырған жоқ, деп жалғады сөзін Мемлекет басшысы. Бұл
бағыттағы ... ... Н. ... ... нығайтуды қатаң
бақылауына ... ол ... ... ... жетіліруді
талап етіп отыр.
3.2. Қазақстан Республикасының ... ... ... - сыртқы жағдайы.
Халықаралық «Транспортенция пен интернешл» деректеріне жүгінсек,
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жылы 65 – ... иеленсе, 2001 жылы 71 – орынға, 2002 жылы ... 2003 жылы 100 ... 2004 жылы 122- ... 2005 жылы 101 –
орынға 2006 жылы 96 – ... 2007 жылы 103 ... ... ... өзін – ақ осы ... ел ... ... кеткенін және
оны мемлекет тарапынан күрделі ... ... ... әлі ... отырғанын көрсетеді.
Қазақстан сыбайлас жемқорлық деңгейі жағынан ... ... ... ... және ... ... ... екен. 10 балдық
бағалауда Қазақстан 2,6 балданған. Ал мамандардың ... 3 ... баға ... ... ... шарықтағанын білдіреді.
ҚР – сы Статистика жөніндегі агенттігінің ... ... ... ... ... ІЖӨ – нің 22 ... ... бұл ... ... ... деп ... Ол ... % ал кейбір салаларларда одан да ... ... ... ҚР – ... ... ... статистика деректеріне ... ... ... ... күресі көбейіп және ашылуда өскен, 2006
жылдың ... ... 10 айда 1594 ... ... ... яғни ол 26,4 % ға ... Ал, 2007 ... 5 айында,
өткен ... сол ... ... ... ... ... 11,9 % - ға (929 – дан 1040 ... дейін) өскен.
Бірақ қалайда жазалану принципі іске аспай ... ... 2005 – ... 1844 қылмыстың тергеуі аяқталған, олардың 1215 – сі ... ал 304 ... ... 325 ... ... ... қылмыстық істің жүргізілуі тоқтатылған. Бар болғаны 219 адам ... ... ... ... ... (127) 3 жылға
дейінгі мерзімге созылған. 440 адамға шартты жаза ... ... ... және ... ... 247 адам ... қысқарып, 30 адам ақталған.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... жылдың қорытындысы бойынша 1700 іс ... Ал ... ... өткен жылы осындай 1330 қылмысты әшкерлеген. ... Р. ... ... ... ... ... - ... әділет саласының өкілдері – 134, ... ... – 42, сот ... -34, ... – 29, ... ... 18 рет сыбайлас жемқорлық әректтеріне жол береген. ... қоса ... 8 ... ... ... 3 – еуі прократура
органдарына тиесілі.
Сыбайлас жемқорлық қылмыстары ... ... ... 1989 жылы ... ның ... ... қару саласындағы сыбайлас жемқорлық
мәселесі бойынша Гаагада ... ... ... боып ... ... барлық түрлеріне оны тежеуге сәйкес келетін
қылмыстық ... ... ... сыбайлас жемқорлықты және
өкілетті ... ... ... реттейтін механизмдерді
дайындау, ... ... ... ... ... ... және соттаудың тетіктер ... ... ... ...... терминін этимологиясы
латынның «corruptio» (паралап сатып алу) ұғымын білдіреді. ... ... 17 ... БҰҰ – ның Бас ассамблеясында ... ... ... ... ... ... ... –құлқы, лауазым
иелері құқықтық мінез – құлқы, ... ... ... ... мүмкін іс – әрекеттері үшін заңсыз алу, уәде беру ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлықтан
ада бірде – бір ел жоқ. ... ... ... Латын
Америкалық және Европалық сыбайластық үлгілері бар екенін алға тартады.
«Азия елдерінде жең ... ... ... ... ... ... жүйесінен тығыз қабысып кеткен» дейді екен. Сыбайластықтың
ең сорақысы ... ... ... 60 жылдары тәуелсіздік алған
Африка ... ... ... сыбайластықтан көз ... ... ... ... Ботсвана сыбайластықтан ең соңында жүр. ... ... ... ... ... ... күші мафиялық топ
ырық бермей келеді. Әрине, Латын Америкалық сыбайластық азиялық үлгіден
қатаңдау, Ал ... ... ... сыбайлас жемқорлықтың
Европалық үлгісі тиімдірек деп танылады. ... онда ... ... БАҚ, ... ... ... ... талай ғасырдың сынынан сыбайластықтан кең ... ... ... ... Интернешл ұйымының «Сыбайлас жемқорлық
индексі -2007» жылдық ... ... ... ... Зелендия,
Снгапур, Швеция, Исландия, Нидерланды алдыңғы шектен орын ... ... ... ... жиі ... ... Сингапур 1965 жылы
тәуелсіздік алған ... ... ... ел ... Ең алдымен
шенеунік атаулыны тәртіпке ... ... ... ... ... ... сақтауды енгізді. Соттың тәуелсіздігін
қамтамасыз етіп қана қоймай, ... ең ... ... көтерді.
Сыбайлас жемқорлық ... ... ... ...... ... қатаң шаралар қолданады[17].
Жемқорлық күрестің Шведтік үлгісі де ... ... ... ... ... ... ... сот жүйесін ... ... ... әлеуметтік норма саналады. Шенеуніктердің
жалақысын 12 – 15 есе ... ... ... ... ... ... талқыланып, кінәлілер ... ... ... АҚШ ... ... (USE Code) , 201 ... ... сәйкес азамат пара беру мен алу, уағдаласу жәйіттары
үшін ... ... ... Пара ... үш ... айып
төлеуді міндетті немесе 15 жыл бас бостандығынан айырылады. АҚШ – ...... ... ... Президентте қылмыстық жауапкершіліктен
құтылмайды. Мәселен, АҚШ ... ... Агню ... ... ... ... тұрсын, ендігі саяси мансабына
есік ... XVIII ... өмір ... Алексис де ... ... өзін – өзі ... мен өзін – өзі ... сүйіспеншілік бар екенін айтады. Бұл сүйіспеншілік сыбайлас
жемқорлық ... ... ... ... ... отыруға себін
тигізді.
БҰҰ – ның 2003 жылы ... ... ... ... ... заңсыз байлыққа ие болған шенеуніктің ... ... ... ... ... ... Қазақстан жақында
БҰҰ - ның сыбайлас ... ... ... ... ... 140 ... ... Конвенция елімізге
осынау қоғамдық індетпен күресте жаңа ... ... Бұл ... ... келген азамат артықшылықтарға ... ... ... ... ... ... салық
кодексіне салық органын ... ... ірі ... ... ... ... ... мүлкі туралы сұрау салуға құқық беру туралы арнайы
баптар ... ... ... ... ... жағдайға орай мемлекеттік қызмет
мүдделеріне қарсы қылмысын ... келе ... ... сол – ... қоғамды қауіпті іс - әрекет орын алған
кезде ... ... өзін – өзі ... ... зор ... келтіру, нәтижесінде олардың әлсіреуіне әкеп
соғады. Сыбайлас ... ... ... ... елдерінде орын
алып отырған әлеуметтік және ... ... ... ... ... Респуликасы өз тәуелсіздігін алғаннан
кейінгі ел ... өсіп ... ... жаңа ... ... ... әл – ауқаты артып, табысты саяси реформалар
жүргізілді. ... ... ... құқықтарымен
бостандықтарын қорғауда, зорлық – зомбылық қылмыспен сыбайлас жемқорлыққа
қарсы күрес ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексі 1998 жылы ... ... ... 1998 ... 2 ... ... ... қарсы күрес туралы» Заңы ... ... 2005 жылы 23 ... ... жемқорлықпен
күрестің 2006 – 2010 ... ... ... Бұл, ... ... ... ... болып қалмақ. Сондықтан сыбайлас
жемқорлыққа қарсы кешенді ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке кері әсерін тигізіп
отырған ... ... бар. ... ... ... бас ... үшін ... ондай қылмыстың
әшкереленуі билік беделін түсіреді, демократияға ... ... ... алып ... ... ... сыбайлас жемқорлық өзінің
ресурстардың ... ... ... әсерінің нәтижесінде жалпы
экономиканың дамып, нығаюына кедергі жасайды.
Үшіншіден, ... ... ... да ... әлеуметтік құбылыстар
сияқты, өзіне-өзі жағдай тудыра отырып, келешек әлеуметтік-экономикалық
және саяси ... ... ол ... ... жайған сайын онымен
күресу қиындай ... елде етек ... ... ... ... ... инвестициялардың жолына тосқауыл болады.
Сыбайлас жемқорлықпен күресудің көптеген әдістері бар. ... ... және оның ... қатаң қадағалау, сол арқылы жазалау
қаупін күшейту. ... ... ... ережелер мен заңдарды бұзбай
өздерінің кірістерін көбейтуге мүмкіндік ... ... ... ... нарық пен бәсекелестіктің рөлін ... сол ... ... ... ... пайданының көлемін азайту.
Соңғысына мемлекеттік қызмет көрсетудегі бәсекелестік, яғни бір ... ... ... ... орындауы да жатады.
Жоғары айтылғандарды есепке ала отырып, осы ... ... ... ... ... негізгі ұсыныстары мынандай
болуы керек:
1. Мемлекеттік қызметтер атқаруға өкілетті адамның және ... өз ... бабы ... ... ... пайдалана
отырып жасаған кезде қылмысы оны ... ... және ... ... ... ... ала ... "лауазым иесінің,
сонымен қатар лауазым иесі ... ... ... қызметкерлердің
өздерінің қызмет өкілеттілігін пайдалана отырып қылмыс жасауын" жазаны
ауырлататын мән-жай ретінде қарастырған ... ... еді ... ... ... ... пайдалана отырып қылмыс жасағандарға соттар белгілі ... ... ... ... бір ... ... құқығынан айыру
сияқты жаза түрін өте сирек қолданады. Жазаның осындай түрін негізсіз сирек
қолдану сыбайлас жемқорлыққа жататын қылмыс ... ... ... ... өтеп ... соң тағы да орналасуына мүмкіндік береді.
Осын дай ... ... ... ... және ... ... "қарыз" адамдарды пайдалана отырып іске асырады. Осының бәрі
халықтың ... ... ... сенімін қалпына келтіре алмайды,
сонымен қатар жазаның өз мақсаттарына жетуіне көмегін тигізбейді.
Жоғарыда айтылғандарды ескере ... өз ... ... ... қылмыс
жасаған адамдарға міндетті түрде белгілі бір лауазымды атқару немесе
белгілі бір ... ... ... ... сияқты жазаны қолданған өте
дұрыс ... ... ... ... Кодексінің 41 бабын
осыған байланысты тиісті мазмұнда толықтыру ұсынылады.
3. Заң шығарушы әділ түрде келтеген ... ... өз ... ... ... жасайтынын көрсетеді. Осының өзі бұл ... ... ... та ... пікірімізше, заң шығарушының бұл мәселеде белгілі бір
дайектілік ұстанымы жоқ, Кейбір қылмыс құрамын белгілеген ... - ... ... іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігін арттыратын белгі ретінде
көрсетілмеген. Адамның қызмет бабын пайдаланып қылмыс жасауы белгілі бір іс-
әрекеттің қоғамға ... ... ... бұл ... заңда тиісінше
көрініс табуы қажет. Мысалы мұндай құрамдарға ҚК-тің 181 бабы 3 бөлігі, 180
бап 2 ... 196 бап ... 206 бап 3 ... 207 бап 3 ... 251 ... бөлігі, 259 бап 4 бөлігі және т.б. ... ... ... ... ... өкілеттілігін теріс пайдалануды жатқызу өте
орынды болар еді.
4. Сыбайлас жемқорлық көлемінің өсуі билік органдарын
бұл ... ... ... ... ... нормативті-құқықтық
актілерді қабылдауға мәжбүр етеді. Бірақ мұндай шаралардың тиімділігі, оны
бірінші болып міндетті ... ... ... ... ... ... ... өте төмен. Бұны соңғы кездері
жүргізілген келтеген зерттеулер ... ... ... ... ... қылмыс бөлінбейтін, бөлшектенбейтін
криминалды одақты құрады. Ұйымдасқан қылмыстың қанатының кең жайылуына
сыбайлас жемқорлық себепші. Осы ... ... ... ... ... ... қылмыстың негізі.
Осылайша мемлекеттік билік органдарында сенімді және ең ... ... ... ... қылмыс өмір сүре алмайды.
Мемлекеттік аппарат қызметін жетілдіру үшін ... ... ... және ... ... ... апараттың
ашықтығы, сыбайластыққа қарсы заңнаманы жетілдіру мемлекеттік қызметке
қатаң ... ... ... табыс шығыстарын бақылау
механизімін енгізу ... ... ... ... болып
табылады[20]. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... оның ... дұрыс жүргізу оңай шаруа ... ол ұзақ ... ... шара ... рас. Ең ... осы кеселге қатаң
бағытталған мемлекеттік бағдарлама жоғары деңгейде ... ... және ... күрес барлық қазақстандықтардың ісі болуы тиіс.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... ... ... 1995 ... ... ҚР – ның ... кодексі Алматы 2005 ж.
3. КСРО Жоғары Сотының 1990 ... 30 ... ... ... КСР – ның ... ... бостандығы және
кәсіпкерлікті дамыту туралы 1990 жылғы 11 ... ... ҚР – ның ... Сот Пленумының парақорлық үшін жауапкершілік
туралы. 1995 ... 22 ... №9 ... ҚР – ның ... «Ұйымдасқан қылмыс пен сыбайлас
жемқорлық күресуді ... ... 1997 ... 5 ... ҚР – ның ... ... ... туралы заңы 2003 жылғы
25 қыркүйек
8. ҚР – ның Президентінің ... ... ... ... ... ... 2005 жылғы 14 сәуір
9. ҚР – ның Президенті мен ... ... ... 44 ... 2006
жылғы №5 48 - 68 бет.
10. ҚР – ның ... ... заңы 1999 жылы ... ... А.Н., ... пр. ҚР – ның ... ... ерекше бөлім.
Алматы, «Жеті жарғы» 2003 ... 560 ... ... А.Н., ... пр. ... ... №4 2007 4,5, 10 ... Ағыбаев А.Н., з.ғ.д. пр. «Заң газеті №6 11, ... ... ... ... А. ... ... ... ерекше бөлім» Алматы 2004
ж.
15. Ағыбаев А.Н., з.ғ.д. пр. «Заң журанлы №1 2008 жыл 25 бет»
16. Александр, ... ... ... ... №37 1 ... ... А. «Заң ... №9 2007 жыл 15 бет.
18. Әпенов С.М., Серік ... «ҚР – ның ... ... 2007 ж. 28 бет.
19. Бейсенова М. «ҚР – ның Қылмыстық құқығы» қылмыскерлердің ниетін
саралау ... 2004 ж. 26 ... ... Б.В. ... ... ... 1984 г.
21. Голохва А.В. «Превишение власти и ... ... ... ... Егізбаев Н. «Қылмыстық құқық» Алматы 2002 28 бет.
23. ... Б.В. ... и ... М. 1975 г.
24. Қазақстанның Ұлттық энциклопедиясы IV том 163 бет.
25. Қожаниязов А. ... ... ... ... ... Лысов М.Д. Ответственность по советскому угаловному праву ... ... ... С.М., ... Т.Ә., ... Әбдиров Н.М. «Қылмыстық
құқыққа түсініктеме» Алматы 2005 ж.
28. ... З. Діл ... №8 (275) 2008 ... ... Д. Заң ... №7 2008 3бет.
30. Шектібаев Т.Т., Әбілезов Е.Т. «Парақорлық қылмысы» Алматы 2003 ж.
-----------------------
[1] А.Н. Ағыбаев «Қылымыстық құқық ... ... ... 2003 ж. 370 ... А.Н. ... ... журанлы» №04 2007 ж. 4,5,10 беттер.
[3] Қазақстан Республикасы Президентінің 2030 жолдауы 2005 жыл ... ... ... А. ... ... ... ... бөлім» Алматы 2004 ж.
[5] ҚР – ның Қылмыстық кодексі Алматы 2005 ж.
[6] Қазақ КСР – ның ... ... ... және ... ... 1990 ... 11 желтоқсандағы қаулысы
[7] ҚР – ның сыбайлас жемқорлыққа күресу туралы заңы 2003 ... ... ... Т.Т., ... Е.Т. ... ... ... 2003 ж.
[9] Рахметов С.М., Бапанов Т.Ә., Балтабаев, Әбдиров Н.М. «Қылмыстық құқыққа
түсініктеме» Алматы 2005 ... ҚР – ның ... ... ... заңы 1999 жылы 23 шілде
[11] КСРО Жоғары ... 1990 ... 30 ... ... ... ҚР – ның ... Сот ... парақорлық үшін жауапкершілік
туралы. 1995 ... 22 ... №9 ... ... М. «ҚР – ның ... құқығы» қылмыскерлердің ниетін
саралау Алматы 2004 ж. 26 бет.
[14] Қазақстан Республикасы ... Соты ... ... ... ... заңдарды Соттардың қолдану тәжірибесі туралы" 1995
жылғы 22 желтоқсандағы №9 қаулысы
[15] ҚР – ның Президентінің ... ... ... ... ... ... 2005 жылғы 14 сәуір
[16] Қазақстанның Ұлттық энциклопедиясы IV том 163 бет.
[17] Ағыбаев А.Н., з.ғ.д. пр. «Заң ... №1 2008 жыл 25 ... ... З. Діл ... №8 (275) 2008 ... ҚР – ның Президенті мен Үкімет ... ... 44 ... ... №5 48 - 68 бет.
[20] Ахметжанов А. «Заң ... №9 2007 жыл 15 бет.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпараттық саясат5 бет
Қылмыс ұғымы және қылмысқа жауапкершілік20 бет
Азаматтық қорғаныс мәселелерінің шешілу деңгейлері9 бет
ЕО тәжірибесінің негізінде ішкі қауіпсіздік мәселелерінің методологиялық аспектілері48 бет
Жемқорлық іс-әрекеттердің алдын алу4 бет
Жемқорлық тарихы мен бүгінгі жағдайы9 бет
Жеткіншектердің құрбы - құрдастарымен қарым - қатынас мәселелерінің психологиялық аспектілері40 бет
Жұмысбастылық - еңбек нарығының басты мәселелерінің бірі9 бет
Кәмелетке толмағандардың пайдақорлық қылмыстарының алдын алу проблемасы179 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының криминалогиялық жағдайы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь