Қаржы тәуекелін басқару

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.Қаржы тәуекелін басқару теориясы
1.1. Тәуекел мәні, мазмұны және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Кәсіпорынның қызметінің тәуекелін бағалау және талдау әдістері ... ... .10
1.3. Тәуекел менеджментінің мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
1.4. Қаржылық тәуекелді төмендету тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

2. «Қазақтелеком» АҚ филиалының қаржылық тәуекелін талдау
2.1.Кәсіпорын қызметін қаржылық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.2.Кәсіпорындағы қаржы тәуекелін басқару жүйесін талдау ... ... ... ... ... ... 31

3.Кәсіпорындағы қаржы тәуекелін басқару жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ..37

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42

Қосымшалар
Кіріспе

Нарықтық экономика жағдайында тәуекел – бұл кәсіпкерліктің маңызды элементі. Тәуекел адамдардың кабылдайтын шешімдерінің дұрыс нәтижелілігіне әсер ететін көптеген шарттар және факторлармен байланысты қызметтердің кез келген түрлеріне тән. Тарихи тәжірибе көзделген нәтижелерге жетпеу тәуекелі тауарлы-ақшалай қатынастар және шаруашылық айналым қатысушыларының бәсекелестігі жалпылылығында көрінетіндігін көрсетеді. Сондықтан капиталдық қатынастардың пайда болуы және дамуымен байланысты тәуекелдің түрлі теориялары пайда болады, ал экономикалық теорияның классиктері шаруашылық қызметтегі тәуекел мәселелерін зерттеуге көп көңіл бөледі.
Тәуекелсіз кәсіпкерлік болмайды. Ең көп табысты жоғары тәуекелді нарықтық операциялар әкеледі. Алайда барлық жерде шек керек. Тәуекел міндетті түрде максималды жіберілетін шекке дейін есептелуі тиіс.
Өз нарықтық қызметте қате жіберуден қорықпау өте маңызды, өйткені олардан ешкім сақтандырылмаған, ең маңыздысы - қателіктерді қайталамау. Менеджер міндеті нарықта тік бұрылыстарды жұмсарту үшін қосымша мүмкіндіктерді алдын ала ескеруге бағытталады. Менеджменттің басты мақсаты, әсіресе Қазақстанның бүгінгі жағдайында, ең қиын жағдайларда табыстың тек аз ғана төмендеуі болуы мүмкін, бірақ банкрот туралы сөз болмауы тиіс. Сондықтан әрқашан тәуекелді басқаруды әрқашан жетілдіруге ерекше назар аударылады, яғни тәуекел-менеджментін жетілдіру.
Нарықтық экономика жағдайында өндірушілер, сатушылар және сатып алушылар бәсекелестік жағдайында өздері, яғни өз үрей және тәуекел жағдайында қызмет етеді. Сондықтан олардың қаржылық болашағы көбінесе аз болжанады. Тәуекел-менеджменті тәуекелді бағалау, бизнесте пайда болатын қаржылық қатынастар және тәуекелді басқару жүйесі болып табылады. Белгілі бір дәрежеде тәуекел жағдайы болуын болжамдауға және тәуекел дәрежесін уақытылы төмендету шараларын қабылдауға мүмкіндік беретін түрлі тәсілдер қолдана отырып, тәуекелді басқаруға болады.
Тәуекел мөлшеріне және дәрежесіне стратегия және қаржылық менеджмент әдістерімен жүзеге асырылатын қаржылық механизм арқылы нақты әсер етуге болады. Бұл тәуекелді басқарудың өзіндік механизмі тәуекел-менеджменті болып табылады. Тәуекел-менеджментінің негізі тәуекелді анықтау және төмендету бойынша ұйымдастырушылық жұмыстар болып табылады.
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты – қаржылық тәуекелдің мәнін толығырақ ашып, нақты кәсіпорын мысалында қаржы тәуекелін басқару жүйесін талдау және оның жетіспеушіліктері мен оны жетілдіру бойынша ұсыныстар беру.
Курстық жұмыс үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімінде қаржы тәуекелін басқару теориясы, яғни тәуекел түрлері, оны бағалау әдістері, тәуекел-менеджментінің мазмұны, тәуекелді төмендету тәсілдері жазылған.
Екінші бөлімінде нарықтық экономика жағдайында кәсіпорын мысалы ретінде «Қазақтелеком» акционерлік қоғамының филиалы алынып, қаржылық жағдайы, қаржылық тәуекелді басқару жүйесі талданады.
Үшінші бөлімінде қаржылық тәуекелді басқару жүйесі жетілдіру туралы сөз болады.
Қолданылған әдібиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
2. Балабанов И.Т. Риск-менеджмент. – М.: Финансы и статистика, 1996.
3. Бланк И.А. Стратегия и тактика управления финансами. – Киев: ИТЕМлтд, АДЕФ-Украина, 1996.
4. Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами. – М.: Финансы и статистика, 1996.
5. Вишняков Я. Д., Колосов А. В., Шемякин В. Л. Оценка и анализ финансовых рисков предприятия в условиях враждебной окружающей среды бизнеса // Менеджмент в России и за рубежом – 2000 г. №3, с. 15-17.
6. Глухов В.В., Бахрамов Ю.М. Финансовый менеджмент. – С.-Петербург: Специальная литература, 1995.
7. Грабовой П. Г. . Риски в современном бизнесе. – М.: Аланс, 1994. - 240c
8. Градов А. П. и др. Стратегия и тактика антикризисного управления фирмой. – Спб.: Специальная литература. -1996. -510с.
9. Лапуста М.Г., Шаршукова Л.Г. Риски в предпринимательской деятельности. – М.: Финансы и статистика, 1998.
10. Станиславчик Е. Н. Риск-менеджмент на предприятии. Теория и практика. М.: «Ось-89», 2002. – 80 с.
11. Стоянова Е.С Финансовый менеджмент. Российская практика. – М.: Перспектива, 1995.
12. Чернова Г. В. Практика управления рисками на уровне предприятия. – СПб: Питер, 2000. – 176с
13. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа М: ИНФРА, 1995.
14. http://www.telecom.kz/
15. http://www.zona.kz/
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Экономикалық факультет
«Қаржы» кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Қаржы тәуекелін басқару
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
1.Қаржы тәуекелін басқару теориясы
1.1. ... ... ... ... ... ... ... бағалау және талдау
әдістері.........10
1.3. Тәуекел менеджментінің мәні мен
мазмұны...............................................15
1.4. Қаржылық тәуекелді ... ... АҚ ... қаржылық тәуекелін талдау
2.1.Кәсіпорын қызметін қаржылық
талдау........................................................23
2.2.Кәсіпорындағы қаржы тәуекелін басқару жүйесін
талдау........................31
3.Кәсіпорындағы қаржы тәуекелін басқару ... ... ... ... – бұл ... ... ... адамдардың кабылдайтын шешімдерінің дұрыс нәтижелілігіне
әсер ететін көптеген шарттар және факторлармен байланысты қызметтердің кез
келген түрлеріне тән. ... ... ... ... ... тауарлы-ақшалай қатынастар және шаруашылық айналым қатысушыларының
бәсекелестігі жалпылылығында көрінетіндігін көрсетеді. Сондықтан капиталдық
қатынастардың ... ... және ... ... тәуекелдің түрлі
теориялары пайда болады, ал экономикалық теорияның классиктері шаруашылық
қызметтегі тәуекел мәселелерін зерттеуге көп ... ... ... ... Ең көп ... ... тәуекелді
нарықтық операциялар әкеледі. Алайда барлық жерде шек керек. Тәуекел
міндетті түрде ... ... ... ... есептелуі тиіс.
Өз нарықтық қызметте қате жіберуден қорықпау өте маңызды, ... ... ... ең ... - ... ... ... нарықта тік бұрылыстарды жұмсарту үшін ... ... ала ... бағытталады. Менеджменттің басты мақсаты,
әсіресе Қазақстанның бүгінгі жағдайында, ең қиын ... ... ... ғана ... ... ... ... банкрот туралы сөз болмауы ... ... ... ... ... ... ... назар
аударылады, яғни тәуекел-менеджментін жетілдіру.
Нарықтық экономика ... ... ... және сатып
алушылар бәсекелестік жағдайында өздері, яғни өз үрей және ... ... ... ... ... қаржылық болашағы көбінесе аз
болжанады. Тәуекел-менеджменті тәуекелді бағалау, бизнесте ... ... ... және ... ... ... болып табылады. Белгілі
бір дәрежеде тәуекел жағдайы болуын болжамдауға және тәуекел ... ... ... ... мүмкіндік беретін түрлі тәсілдер
қолдана отырып, ... ... ... ... және ... ... және қаржылық менеджмент
әдістерімен жүзеге асырылатын ... ... ... ... әсер ... Бұл ... басқарудың өзіндік механизмі тәуекел-менеджменті
болып табылады. Тәуекел-менеджментінің негізі тәуекелді анықтау ... ... ... ... ... ... курстық жұмыстың негізгі мақсаты – қаржылық тәуекелдің мәнін
толығырақ ашып, нақты кәсіпорын мысалында қаржы ... ... ... және оның ... мен оны ... ... ... жұмыс үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімінде қаржы тәуекелін
басқару теориясы, яғни ... ... оны ... ... ... ... ... төмендету тәсілдері жазылған.
Екінші бөлімінде нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
жағдайы, қаржылық тәуекелді басқару жүйесі талданады.
Үшінші бөлімінде ... ... ... ... ... ... ... тәуекелін басқару теориясы
1.1.Тәуекел мәні, мазмұны және түрлері
Тәуекел табиғаттың ... ... және ... қызмет түрлерінің
ерекшелігінен туындайтын мүмкін болатын жоғалтулар қаупімен түсіндіріледі.
Экономикалық категория ретінде тәуекел ... ... ... ... ... да ... ... ұсынады. Мұндай жағдайдың ... ... үш ... нәтиже болуы мүмкін: жағымсыз (ұтылыс,
зиян, шығын), нольдік, жағымды (ұтыс, пайда, табыс).
Тәуекелді басқаруға ... яғни ... ... ... ... ... ... және тәуекел дәрежесін төмендету үшін ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді басқаруды ұйымдастыру тиімділігі тәуекелдің
сыныптамасына ... ... ... ... ... нәтижесіне) байланысты
тәуекелдер екі үлкен топқа бөлуге болады: таза және спекулятивтік.
Таза тәуекелдер жағымсыз немесе нольдік нәтиже алуға ... ... ... ... ... ... ... экологиялық, саясаттық,
транспорттық және коммерциялық тәуекелдер бөлімі (мүліктік, өндірістік,
саудалық).
Спекулятивтік тәуекелдер жағымды да, ... да ... ... ... Бұл ... ... коммерциялық тәуекелдер
бөлімі болып табылатын қаржы тәуекелдері жатады.
Курстық жұмыс тақырыбы қаржы тәуекелімен байланысты ... ... ... ... ... ... қаржылық институттармен (банктер, қаржылық,
инвестициялық, сақтандыру компаниялары, биржалар және т.б.) ... ... ... ... туындау себептері – инфляциялық факторлар, банктің
есептік ... ... ... ... ... төмендеуі және т.б.
Қаржы тәуекелдері екі түрге бөлінеді:
1) ақшаның ... алу ... ... ... капитал салымдарымен ... ... ... ... алу ... байланысты тәуекелдерге
тәуекелдердің келесі түрлері жатады: ... және ... ... ... өтімділік тәуекелі.
Инфляция ақшаның құнсыздануы болып табылады, бағалар өседі. Дефляция –
инфляцияға кері процесс, ол бағалардың ... және ... ... ... алу ... жоғарылауынан көрінеді.
Инфляциялық тәуекел – инфляция өсімі ... ... ... ... ... ... көрі алынатын ақшалай табыстар тез
құнсыздануындағы тәуекел. Мұндай ... ... ... ... ... тәуекел – дефляция өсімі ... ... ... кәсіпкерліктің экономикалық жағдайы нашарлайды ... ... ... ... ... және ... ... операцияларды жүргізу кезінде бір шетелдік валюта бағамының басқа
валюта бағамына қатынасының өзгеруімен байланысты ... ... ... ... – тұтынушылық құнының және сапалық бағаның өзгерісі
себебінен бағалы қағаздар немесе басқа да тауарларды ... ... ... ... ... ... тәуекелдер келесі ішкі жүйелік тәуекелдерді қамтиды:
1) жіберіліп қойған пайда тәуекелі;
2) табыстылықтың төмендеу тәуекелі;
3) тікелей ... ... ... ... ... ...... бір шараларды (мысалы,
сақтандыру, ... ... ... іске асырмау нәтижесінде
жанама (қосымша) қаржылық зиянның (алынбаған табыс) туындау тәуекелі.
Табыстылықтың төмендеу тәуекелі портфельдік ... ... ... ... ... және ... ... төмендеу
нәтижесінде туындауы мүмкін.
Портфельдік инвестициялар инвестициялық портфельдің пайда ... және ... ... және ... ... сатып алумен
түсіндіріледі. «Портфельдік» ... ... ... «Porte foglio» ... бар ... ... ... білдіреді.
Табыстылықтың төмендеу тәуекелі келесідей тәуекел түрлерінен тұрады:
пайыздық тәуекелдер және несиелік тәуекелдер.
Пайыздық тәуекелдерге тартылған қаражаттар бойынша ... ... ... несиелер бойынша мөлшерлемелерден жоғары болып
кетуі ... ... ... ... ... ... жоғалту қауіптері жатады. Пайыздық
тәуекелдерге сонымен қатар акциялар ... ... ... және басқа бағалы қағаздар нарығындағы ... ... ... ... ... тәуекелі
жатады.
Пайыздың нарықтық мөлшерлемесінің өсімі бағалы қағаздардың бағамдық
құнының төмендеуіне алып ... ... ... ... ... ... ... салдарынан төмен тұрақты пайыз бойынша
шығарылған және шығару шарттары бойынша ... ... ... қабылданатын
бағалы қағаздардың массалық алынып тасталуының ... ... ... ... орташа нарықтық пайыздың өсуі
кезінде тұрақты пайыздық орта ... және ұзақ ... ... ... ... салған инвестор пайыздық тәуекелге ұшырауы ... ... ... ... жоғарылауы есебінен табыстар өсімін ала алатын
еді, ... ... ... салынған өз қаражаттарын босата
алмайды.
Тұрақтандырылған деңгеймен салыстырғандағы орташа нарықтық ... ... ... ... орта ... және ұзақ ... ... айналысқа шығарған эмитент пайыздық тәуекелге ұшырауы ... ... ... ... ... ... қаражаттар тарта алатын
еді, бірақ ол өзі шығарған ... ... ... бұл түрі ... ... пайыздық мөлшерлемелердің тез
өсуі кезінде қысқа мерзімді бағалы қағаздар үшін де мән ... ...... алушының негізгі қарыз және несиегерге
жататын пайыздардың төленбей қалу қаупі. Несиелік тәуекелге сонымен ... ... ... ... ... ... бойынша пайыздар немесе
қарыздың негізгі сомасын төлей алмайтын жағдай да жатады.
Сонымен қатар несиелік ... ... ... ... ... мүмкін.
Тікелей қаржылық жоғалтулар тәуекелі келесі түрлерін қамтиды: биржалық
тәуекел, селективтік тәуекел, банкроттық тәуекел, сонымен қатар несиелік
тәуекел.
Биржалық тәуекелдер ... ... ... ... ... ... Бұл ... келесілер жатады: коммерциялық мәмілелер
бойынша төлемеу тәуекелі, ... ... ... ... ... және ... тәуекелдер (латын тілінен selectio – таңдау, сұрыптау)
–инвестициялық ... ... ... ... ... ... үшін бағалы қағаздардың түрін, ... ... ... емес ... ... ... ... бірге капитал салымының әдісін дұрыс емес
таңдау, кәсіпкердің меншікті капиталын ... ... және ... ... ... ... алмау нәтижесінде туындайтын қауіпті
ұсынады. Нәтижесінде кәсіпкер банкротқа ұшырайды.
Қаржы тәуекелі өзімен ... ... ... ұсынады. Берілген
қаржылық актив немесе капитал салымының түрі үшін тәуекел деңгейі ... ... ... ... ... ... күнде
контрактіге отырған кезден, уақыттан мәміле бойынша төлем мерзіміне дейінгі
уақытқа байланысты, ... ... ... ... ... ... ... /9,64б./.
Шетелдік тәжірибеде капитал салымы тәуекелін ... ... ... ... ... ұсынылады.
Бұл әдіс инвестициялық жобаның өткен мерзімдегі нәтижелермен
байланысты ықтималды ... ... ... ... ... береді. Егер капитал салымы жобасы бірінші ... ... онда ... ... ол қабылдануы мүмкін.
Егер түрлі мерзімдердегі ақша ағымдары бір-бірінен тәуелсіз ... онда әр ... ... үшін ақша ... нәтижелерін ықтималды
орналастыруды анықтау қажет.
Түрлі мерзімдердегі ақша ағымдары арасында байланыс болған жағдайда
бұл тәуелділікті ... оның ... ... ... ... елестетіп көруге болады.
2. . Кәсіпорынның қызметінің тәуекелін бағалау және талдау әдістері
Кез келген қаржылық ... ... ... ... мен
онымен бірге болатын тәуекел деңгейі бір-бірімен байланысты. Тәуекел
факторын есептемей ... ... ... жүргізу мүмкін емес.
Сондықтан тәуекел деңгейін бағалай және оның нақты операция ... ... ... білу ... мәні мен ... ... кәсіпкерліктің негізгі мақсатына
– салынған капиталдан табыс ...... ... ... келеді.
Төмен табыс табу немесе шығыстарға ұшырау ықтималдылығы қаншалықты
жоғары болса, соншалықты жоба ... ... ... ... ... нұсқауларды таңдау кезінде жиі «бұл жобаның тәуекелі төменірек
сияқты» дегендей абстрактілік пайымдаулармен ... ... ... ... ... анықтауға болады, сонымен қатар осы тәуекелге сәйкес
келетін, ұсынылатын жобаның табыстылық деңгейін де ... ... ... ... отырып, салымшы оған тиімді ақша салымын таңдай
алады, сонымен қатар мүмкін болатын тәуекел деңгейін де ... ... ... ... немесе төмен деңгейлерін ажыратады.
Тәуекелдің көлемін (не деңгейін) екі ... ... ... ... ... ... ... және мүмкін болатын нәтижелерді
өзгермелілігімен (вариация).
Сонымен бірге тәуекелдің орташа ... мәні ... ... де ... Ауытқу орташа күтілетін мәннің орташа көлемнен
ауытқу өлшемі мен деңгейін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тәуекелін ... ... ... ... ... ... күтілетін салымдардан нақты қаржылық
нәтижелердің квадраттық ауытқулардың орташа салмақты көлемін ұсынады:
σ²==(x-x²)/n,
мұндағы σ² - ...... ... ... әр ... үшін ...... тәуекелдің орташа болжамды мәні;
n – қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... абсолютті тербелісін
сипаттайды, ал тербелістің ... ... ... ... Ол ... ... анықталады:
v=σ/x·100,
мұндағы v – вариация коэффициенті;
σ – орташа квадраттық ауытқу;
x – қаржылық тәуекелдің ... ... ... ... 1-ден ... ... өзгеруі мүмкін. Вариация
коэффициенті қаншалықты жоғары болады, соншалықты тербеліс ... ... ... ... ... сапалы баға бекітілген: 10% -ға
дейін – салымдардың төмен тербелісі; 10-25% - ... ... ... ... жоғары – қаржылық тәуекелдің жоғары тербелісі.
Дисперсия мен вариацияны қолданған кезде тәуекелдің қаржылық нәтижені
алудың математикалық ... бар ... ... ... ... субъективті эксперттік жолмен немесе ... ... ... ... есептеу негізінде анықтауға болады.
Кәсіпорынның тәуекелдерін бағалаудың негізгі ... ... ... ... Олардың ішіндегі перспективалы әдіс
қаржылық тәуекелдерді факторлық ... ... жүйе ... ... табылады. Мысалы, диверсификацияланған инвестициялық тәуекелді
инвестиция объектісінің даму ... ... ... ... ... саны, келісілген шарттар саны бойынша, ал
диверсификацияланбаған – несиелер бойынша ... ... ... ел ... ... ... ... бағаланады.
Қаржылық тәуекелді бағалаудың басқа да аналитикалық ... ... ... ... ... тұрақтылық
коэффициенттері есептеледі, банкроттылыққа ұшырау ықтималдылығы ... ... даму ... талданады.
Тәуекел деңгейінің түрлі салыстырмалы сипаттамалары жасалып,
рейтингтер анықталады.
Тәуекелді бағалаудың перспективалы әдісі модельдеу ... ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты модельді дұрыс
таңдау. Модельдер қаржылық тәуекел ықтималдылығын бағалап, ... ... ... ... ... ... ... әдісі қолданылады.
Қаржы менеджерлері, мамандар түрлі шығарылымдар немесе ... ... ... ... бір ... ... ... нәтижелер алу
ықтималдылығын, қаржылық тәуекел деңгейін анықтайды. Осы әдіс негізінде
көптеген кәсіпорындардың тактикасы мен ... ... ... ... ... ... шикізаттық және салалық ... бар ... ... қажет.
Тәуекелді бағалаудың негізгі әдісі кәсіпорынның қаржылық жағдайын
кешенді талдау, оның қаржылық ... пен ... ... ... ... жағдайын экспресс-талдау кеңінен тараған.
Оның мақсаты – кәсіпорынның балансы мен қаржылық нәтижелер және ... ... ... ... жалпы қаржылық жағдайын және ... ... ... ... (активтерді) орналастыру мен
қолдануына, олардың көздеріне ... ... мен ... ... ... ... ... тұрақтылығының баланстық моделі кеңінен танымал. Бұл
модель негізінде қаржылық тәуекел облысы анықталады және ... ... ... ... + З + Дс = Ис + Кт + К + ... Ф – негізгі құралдар немесе басқа айналымнан тыс активтер;
З – запастар мен шығыстар;
Дс – ақшалай ... ... ... ... ... қарыздар және басқа активтер;
Ис – меншікті қаражаттар көздері;
Кт – орташа, ұзақ ... ... және ... – қысқа мерзімді несиелер;
Р – кредиторлық қарыздыр.
Қаржылық тәуекелді ... үшін ... ... ... мүмкіндік беретін коэффициенттерді (мультипликаторлар) есептеуде
негізделетін мультипликативті ... ... ... ... ... ... есеп берудің белгілі баптары
арасындағы қатынасын анықтауда негізделеді.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... кезде тәуекелді бағалау бойынша дайын
бағдарламалық өнімдер жиынтығы жасалған. Әр кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... қаржылық тәуекел ... ... ... даму ... айқындауға мүмкіндік
береді. Сонымен бірге болжамдау қаржылық талдау мен ... ... ... ... белгілері келсесілер: міндеттемелерді
орындамау, төлемдерді тоқтату, салықтарды төлеу мерзімдерінің кешіктірілуі,
өндірістік, коммерциялық ... ... ... Ішкі ... ... ... ... көлемінің төмендеуі, жұмысшылардың
қызметтен босатылуы, мерзімі өтіп кеткен кредиторлық ... ... ... қызмет нәтижелерінің төмен көрсеткіштері, қаржыландыру
көздері ретінде қарыздық ... ... ... ... тәуекелін бағалау үшін рейтингілік әдіс қолданылуы
мүмкін. Оның мәні: негізгі ... ... ... ... ... кәсіпорынның эксперттік өлшем ... ... орта ... ... мәні (орны) ретінде
есептелетін интегралды рейтингі анықталады. Келесі кезеңде кәсіпорындардың
талданатын ... ... ... ... әр ... интегралды
рейтинг мәні есептеледі. Рейтингте бірінші орынды экономикалық потенциалы
жоғары және төмен ... ... ... ... ... ... тәуекелін сапалы бағалау
төмендегілерді қарастырады:
- тәуекел факторларын анықтау;
- тәуекел туындайтын жағдайларды талдау;
- тәуекелдердің потенциалды облысын анықтау.
Әр ... ... ... облысын анықтау қажет.
Тәуекел облысы – жалпы жоғалтулар бекітілген ... ... ... ... ... ... кейбір зонасы.
Тәуекел көлеміне (зона) салалар ... ... ... қайта құру жағдайында сала жағдайының өзгерісі,
өндірістің мерзімдік сипаты, ... ... ... өнім ... ... клиенттер мен жабдықтаушылыр
диверсификациясы, әлемдік нарыққа шығу мүмкіндігі әсер етеді.
Саланың арнайы тәуекелдерін ... ... ... ... ... ... ... минималды тәуекел облысы;
- жоғары тәуекел облысы;
- критикалық тәуекел облысы;
- жіберуге болмайтын тәуекел облысы.
1.3.Тәуекел менеджментінің мәні мен ... ... ... қызметінің сферасы сақтандыру нарығы
болып табылады. Сақтандыру нарығы – сақтандыру ... ... ... болу сферасы. Сақтандыру нарығы ... ... және ... емес зейнетақы қорларымен
азаматтарға және шаруашылық жүргізуші субъектілеріне ұсынылатын ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Тәуекел-менеджменті тәуекелді басқару және экономикалық, нақтырақ
айтқанда, осы ... ... ... қаржылық қатынастарды басқару
жүйесі болып табылады.
Тәуекел-менеджменті басқарудың стратегиясы мен ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін қаражаттарды
пайдалану әдістері және бағыттарымен түсіндіріледі. Бұл ... ... үшін ... бір ережелер мен шектеулер жиынтығы сәйкес келеді.
Тактика – нақты жағдайларда қойылған мақсаттарға жету үшін ... мен ... ... ... ... ең ... шешім және
берілген шаруашылық жағдайда оптималды басқару әдістері мен ... ... ... ... ... жүйесі ретінде екі ішікіжүйеден тұрады:
басқарылатын ішкіжүйе (басқару объектісі) және басқаратын ішкіжүйе ... ... ... ... ... ... ... және тәуекелді өткізу процессінде шаруашылық жүргізуші субъектілері
арасындағы экономикалық қатынастар табылады. Бұл экономикалық қатынастарға
сақтанушы мен ... ... ... алушы мен несие беруші,
кәсіпкерлер (серіктестер, бәсекелестер) арасындағы қатынастар жатады және
т.с.с.
Тәуекел менеджментінің басқару субъектісі – ... ... ... мен ... ... ... ... мақсаттылық бағытты қызмет
етуін жүзеге асыратын арнайы адамдар тобы (қаржы менеджері, сақтандыру
маманы, аквизитор, ... ... және ... басқару объектісіне әсер еті ... яғни ... ... және ... ... арасында белгілі бір
ақпаратты айналдыру ... ... ... ... процессі оның
нақты мазмұнынан тәуелсіз ақпараттарды алу, беру және ... ... ... ... ... сенімді және жеткілікті
ақпараттарды алу ... орын ... ... ... ... қызмет ету
бойынша нақты шешім қабылдауға мүмкіндік береді.
Тәуекел ... ... ... ... ... ... ... типтерінен тұрады: ... ... ... және ... ... белгілі бір ықтималдылық туралы сақтық жағдайдың
тауарларға және капиталға ... ... және ... ... ... ... бәсекелестерінің қаржылық тұрақтылығы
және ... ... және ... ... ... шарттары жөнініде, дивидендтер және ... ... ... ... ... шешім ақпаратқа негізделеді. Ақпараттың сапасы өте маңызды.
Ақпарат қаншалықты ... ... ... ... ... емес ... сапасы оны алған кезде бағалануы тиіс. Ақпарат жылдам ескіреді,
сондықтан ол жедел қолданылуы қажет.
Тәуекел менеджменті белгілі бір ... ... ... ... екі типі ... басқару объектісінің қызметтері;
– басқару субъектісінің қызметтері.
Тәуекел менеджментінде басқару объектісінің қызметтеріне ... ... ... шешу;
– тәуекелді капитал салымдарын;
– тәуекел мөлшерін төмендету бойынша жұмыстарын;
– тәуекелді сақтандыруды; шаруашылық процесс ... ... ... мен қатынастарды.
Тәуекел менеджментінің басқару субъектінің ... ... ... ... ... ... бақылау.
Тәуекел менеджментіндегі болжамдау объектінің толықтай немесе оның
бөлшектерінің қаржылық ... ... ... ... ...... ... алдын ала көру.
Болжамдау жасалған болжамдарды тәжірибеде бұлжытпай жүзеге ... ... ... ... ... беталыстар негізінде басқару
объектісінің қаржылық жағдайын дамуының түрлерін анықтайтын қаржылық
көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... болжамдау өзгеріс беталысын эксперттік бағалау
есебімен өткенді болашаққа экстраполяциялау негізінде де, өзгерісті тікелей
елестете көру ... де ... ... ... Бұл ... ... болуы мүмкін. Бұл өзгерістерді алдын ала елестете көру ... ... ... ... ... ... ... және жедел
шешім қолдануды талап етеді.
Тәуекел менеджментінде ұйымдастыру ... бір ... ... ... тәуекелді капитал салымының бағдарламасын
өткізетін адамдардың ... ... Бұл ... ... басқару органдарын құру, басқару аппаратының құрылымын
қалыптастыру, басқарушылық бөлімшелердің ... ... ... ... әдістемелерді жасау және т.с.с.
Тәуекел менеджментінде реттеу арқылы берілген параметрлерден ... ... ... ... ... жету іске ... ең алдымен туындаған ауытқуларды жою ... ... ... қамтиды.
Тәуекел менеджментінде координациялау тәуекелді басқару ... ... ... аппараты және мамандардың барлығының жұмысының
келусішілігімен түсіндіріледі.
Координациялау басқару объектісінің, ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз етеді.
Тәуекел менеджментінде ынталандыру қаржы менеджерлерін, ... өз ... ... қызығушылықпен түсіндіріледі.
Тәуекел менеджментіндегі бақылау тәуекел деңгейін төмендету ... ... ... түсіндіріледі. Бақылау арқылы тәуекелді
капитал салымының табыстылығы, пайда мен тәуекелдің ... ... ... ... ... іске ... деңгейі туралы ақпарат
жиналады. Осы ақпарат негізінде қаржылық бағдарламаларға, қаржылық жұмысты
ұйымдастыруда, тәуекел менеджментін ... ... ... ... төмендету бойынша шаралар нәтижесін талдауды ұсынады.
1.4.Қаржылық тәуекелді төмендету тәсілдері
Қаржы тәуекелдері түрлі әдістер мен тәсілдер көмегімен шешіледі.
Қаржы ... шешу ... ... ... ... ұстап қалу, беріп
жіберу, деңгейін төмендету.
Тәуекелден қашу ... ... ... жай ауытқумен
түсіндіріледі. Алайда кәсіпкер үшін көбінесе тәуекелден қашу пайда ... ... ... ... ... қалу – тәуекелді
инвестордың жауаптылығына қалтыру. Сонымен, инвестар венчурлік ... ... ... ... ... ... ... меншікті
қаражаттары есебінен өтей алатынын алдын ала ... ... ... ... ... ... ... біреуге, мысалы сақтандыру
қоғамына, беріп жіберумен ... Бұл ... ... ... ... ... ... жолымен жасалды. Тәуекел деңгейін
төмендету – ... ... және ... ... ... ... ... құралдарды таңдауда инвестор келесі
принциптерге сүйенуі тиіс:
- меншікті капитал мүмкіндігінше ғана тәуекел етуге болады;
- тәуекелдің соңын ойлау ... аз ... үшін ... тәуекел етуге болмайды.
Бірінші принципке сүйенуде инвестор капитал ... ... ... ... тәуекел бойынша мүмкін болатын шығыстар көлемін ... ... ... ... ... салымының көлемімен салыстыру;
- олрады (шығыстарды) барлық меншікті қаржы ... ... ... ... ме ... анықтау.
Капитал салымы бойынша шығыстар көлемі капитал көлеміне тең, не ... не ... ... ... ... ... яғни ... ретті нарықта сатуға болатын
бағалы қағаздарды сатып алған кезде шығыс көлемі әдетте ... ... аз. ... ... ... ресурстардың қөлемі және
максималды мүмкін болатын шығыстар көлемінің арақатынасы банкроттыққа
апаратын ... ... Ол ... коэффициентімен өлшенеді:
Кр = У / С,
мұндағы Кр – тәуекел коэффициенті;
У – ... ... ... ... сомасы;
С – нақты түскен қаражатттар есебімен өзіндік қаржылық
ресурстар көлемі.
Екінші принципке сүйену ... ... ... ... ... біле ... оның ... ықтималдылылығы қандай екенін
анықтауды және тәуекелден (яғни шарадан) бас ... ... ... алу ... тәуекелді басқа тұлғаның жауаптылығына беру
шешімін қабылдауды талап етеді
Үшінші принциптің қызмет етуі қаржы тәуекелін ... ... ... Бұл ... инвестор сақтандыру сомасы мен сақтандыру сыйақы
өзіне ... ... ... ... Сақтандыру сыйақысы немесе
сақтандыру жарнасы – бұл ... ... ... ... ... Сақтандыру сомасы – материалдық ... ... ... жауапкершілігі, өмірі жіне ... ақша ... Егер ... көлемі сақтандыру сыйақысын
үнемдеумен салыстырғанды үлкен болса, онда тәуекел ұсталынып қалуы ... ... ... ... ... алмау керек. Қаржы тәуекел деігейін
төмендеті үшін түрлі әдістер қолданылады:
- диверсификациялау;
- таңдау және ... ... ... ... ... ... ... жабу;
- хеджирлеу және т.б.
Диверсификациялау өздерінің арасында тығыз байланысты түрлі салым
объектілері арасында инвестицияланатын ... ... ... ... ... ... өз акцияларын сататын,
ал алған қаражаттарды нарықтан сатып алынатын және ... ... ... түрлі бағалы қағаздарға салатын инвестициялық қорлардың қызметіне
негізделеді. Диверсификациялау түрлі қызметтер ... ... ... ... ... қашуға мүмкіндік береді. Сонымен,
инвестор бір акционерлік қоғам орнына бірнеше түрлі акционерлік қоғам ... ... алу ... ... N есеге көбейтеді және сәйкесінше
тәуекел деігейін N есе төмендетеді.
Кейде инвестор ... ... және ... ... шешім қабылдайды. Әрине, егер инвесторда толық ақпарат болса, ол
сапалы болжам жасап, ... ... ... ... еді. Бұл ... ... ... көрсетеді. Ақпарат бағалы тауар болып табылады, ол
үшін инвестор үлкен ақша төлеуге ... олай ... ... ... ... бір ... болып табылады. Толық ақпарат құны толық
ақпарат бар кездегі бір ... ... ... алу құны мен ақпарат толық
емес жағдайдағы күтілетін құн арасындағы қатынасы ретінде есептеледі. Егер
болжам ... ... ... да, ... ... ... сапалы
болжамын қамтамасыз ететін сұраныс пен өткізу нарығын зеттеуге салған
тиімді.
Шектеу – ... ... ... және тағы ... ... ... ... тәуекел деңгейін төмендетудің маңызды құралы болып
табылады және шектеуді банктер ... ... ... ... ... ... субъектілер тауарларды ... ... жол ... және ... бойынша сату, инвесторлар
капитал салымы сомасын ... ... ... ... мәні – ... қашу үшін ... ... бөлігінен бас
тартуға, яғни тәуекел деңгейін нөлге дейін ... үшін ... ... ... құны ... болатын шығысқа тең болса, онда тәуекелге қарсы
инвестор басынан кешу мүмкін кез келген қаржылық жоғалтуларды ... ... ... ... ... ... тәуекелдерін сақтандыру оның
деңгейін төмендету әдістерінің ең тараған түрі болып табылады. Сақтандыру –
бұл ерекше қаржылық қатынастар. Бұл ... үшін ... ... екі ... ... ... мен ... Сақтандырушы сақтанушы төлемдері
есебінен ақша қорын (сақтандыру немесе резервтік қор) құрады.
Сақтандыру үшін құрылып ... ақша ... ... ... тән, оның ресурстарын тек ... ала ... ... ... (көмек көрсету) жұмсау; қатынастардың ықтималдылық
сипаты, себебі сәйкес жағдай қашан болатыны, оның күші ... және ... ... ... ... ала ... ... себебі бұл қаражаттар барлық сақтанушылар бойынша зияндарды
өтеу төлеміне бағытталған.
Сақтандыру процесінде сақтандыру қорын құруда ... ... ... бөлу ... бір немесе бірнеше сақтанушы
жоғалтуларын өтеу жоғалтуларды барлығына бөлу жолымен жүргізіледі. ... ... ... ... сақтанушылар саны өтеу алатын сақтанушылар
санынан үлкен болады.
2. «Қазақтелеком» АҚ филиалының қаржылық тәуекелін талдау
2.1.Кәсіпорын ... ... ... Қазақстандық облыстық телекоммуникациялық басқарма
«Қазақтелеком» ... ... ... ... ... АҚ ... Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес
1994 жылы 27 желтоқсанынан, ҚР ... ... ... ... ... құру туралы» 1994 жылғы 17 маусым №666 Қаулысына
сәйкес құрылып қызмет етеді.
Қоғам ҚР ... ... ... өз ... ... ол
қоғамның жарғылық қорына берілетін филиалдардан тұрады. Филиалдар заңды
тұлға болып табылмайды. ... ... ... бекітілетін филиал
туралы ереже негізінде өз қызметін атқарады.
Жалпы ... ... және ... ... іс ... және нақты қаржылық жағдайды бағалау қазіргі кезде
маңызды орын алады. Мұндай ... ... ... ... ... және өтімділік деңгейі болып табылады.
Кәсіпорын өтімділігін талдауға көшуден бұрын, актив, баланс, кәсіпорын
өтімділігі не екенін ... ... ... екі концепциясы белгілі.
Бірінші концепцияға ... ... – бұл ... ... ... ... төлей алуы. Келесі концепцияға сәйкес өтімділік –
ағымдағы активтердің ақша ... ... ... мен ... өтімділік мәні өзімен бірге баланс өтімділігін ұсынады. ... ... ... ... бойынша топтастырылған актив
қаражаттары және өтеу ... ... ... ... міндеттемелерін
салыстыруға негізделеді. Өтімділік қаражаттары мен ... ... ... есептеуге мүмкіндік береді: ағымдағы
өтімділік пен перспективадағы өтімділік.
Ағымдағы өтімділік кәсіпорынның қарастырылатын ... ... және ... ... ... және келесі
формуламен есептелінеді:
ТЛ = ( А1 + А2 ) – ( П1 + П2 ), ... ТЛ – ... ... А1 және П1 – ... және ... ... ... қорытындылары.
Перспективалық өтімділік – бұл болашақтағы түсімдер мен төлемдер
негізінде ... Ол ... ... ... = А3 – П3, ... ПЛ – перспективалық өтімділік, А3 және П3 – ... және ... ... топтардың қорытындылары/10,134б./.
№1 кесте. «Қазақтелеком» АҚ филиалының өтімділігін талдау
| | | | | | ... |
| | | | | | ... ... |2004ж. |2005ж ... |2005ж. ... | | | | | |2004ж. |2005ж. |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... |1861 |Жедел |918120 |904030 |-908279 |-902169 ... | ... | | | ... | | |, | | | | |
| | | |П1 | | | | ... |151381 |142034 ... |0 |0 |+151381 |+142034 ... | | ... | | | | ... | ... | | | ... | | |, | | | | |
| | | |П2 | | | | ... |119729 |82793 ... ... |0 |+119729 |+82793 ... | | |міндеттемелер| | | | ... | |, | | | | ... | | |П3 | | | | ... |2099281 |2277002 ... |1462112 |1599660|+637169 |+677342 ... | | ... | | | ... | |, | | | | ... | | |П4 | | | | ... |2380232 |2503690 ... |2380232 ... |- ... ... ... №1 ... ... ... ... көрсеткіштері (1.1) және (1.2) формулалары арқылы
есептелінеді.
ТЛ2004 = ( 9841 + 151381 ) – ( 9181120 + 0 ) = - 756898 мың ... = ( 1861 + 142034 ) – ( 904030 + 0 ) = - 760135 мың ... = 119729 – 0 = 119729 мың ... = 82793 – 0 = 82793 мың ... ... кәсіпорынның есеп беру кезеңінің ... ... ... ... ... нәтижелерін сәйкестендіру келесі
нәтижелерді көрсетті: А1 < П1, А2 > П2, А3 > П3, А4 < П4. ... ... ... ... деп ... ... Кезеңнің басы мен
соңындағы ағымдағы өтімділік ... ... ... яғни ... ... кезеңге жақын уақытта кәсіпорын өз
міндеттемелерін төлеуде қиындыққа шалдығады, ... ... ... ... ... ... ... яғни болашақ ақшалай түсімдерге қарағанда кәсіпорын тқаржылық
қиындықтарға ұшырамайды. ... есеп беру ... ... ... ... ... 0,2 % төлей алады, бұл ... ... ... ... ... басты міндеті кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығын сипаттайтын көрсеткіштерді зерттеу болып табылады.
№2 кесте. «Қазақтелеком» АҚ ... ... ... ... ... мың ... атауы ... мәні | ... |
| |2004 ж. |2005ж. ... ... ... ... қаражаттар көздері |1462112 |1599660 |+137548 |+9,41 ... Ұзақ ... ... |2103175 |2279897 |+176722 |+8,4 ... ... ... |-641063 |-680237 |-39174 |+6,11 |
|4.Ұзақ мерзімді міндеттемелер |0 |0 |- |- ... ... мен ... құру |-641063 |-680237 |-39174 |+6,11 ... ... айналым қаражаттары | | | | ... ұзақ ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... міндеттемелер |918120 |904030 |-14090 |-1,53 ... ... мен ... |277057 |223793 |-53264 |-19,22 ... ... көздерінің | | | | ... ... | | | | ... мен ... ... |115835 |79898 |-35937 |-31,02 ... ... мен ... |-756898 |-760135 |-3237 |+0,43 ... үшін ... ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... мен ... |+161222 |+143895 |-17327 |-10,75 ... үшін ... ... | | | | ... (жеткіліксіздігі) | | | | ... АҚ ... ... ... ... ... №2
кестеде көрсетілген. Есептеу мәліметтері ... ... ... ... ... емес ... ... 2004 жылдың соңында
қаржылық жағдайы нашарлаған және қаржылық ... ... тұр. ... ... ... ... запастар мен шығыстар өзіндік айналым қаражаттарымен өтелмейді;
- кәсіпрын қаржылық жағдайынынң тұрақсыздығын ұстап тұрған басты ... ... мен ... ... ... ... ... төмендеуі, пайда
болу көздерінің жалпы көлемі 19,22%-ға төмендесе, запастар мен шығыстар
құны 31,02% ... ... ... АҚ ... ... ... дебиторлық
қарызын талдау
|Бап атауы | ... ... |
| | ... | |
| ... ... ... ... | |
| |Мың тг ... |мың тг ... | |
| | | | | | ... ... ... |138051 |91,19 |1332342 |93,18 |-5709 ... дебиторлық қарыз |13330 |8,81 |9692 |6,82 |-3638 ... |151381 |100 |142034 |100 |-9347 ... ... ... активтерінің негізігі бөлігі болып
табылады. Дебиторлық қарыз ... ... №3 ... ... ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушілермен
есеп айырусулар негізгі бөлікті құрайды. ... ... мен ... ... қарыздардың жалпы сомасынан 01.01.2004 жылға 91,19%
және 01.01.2005 жылға 93,18% құрайды. Дебиторлық қарыздың 9347 ... 6,2% ... ... ... өсуін көрсетеді.
Кез келген кәсіпорынның қызмет ету тиімділігі қажетті табыс ... ... ... ... Бұл ... ... ... арқылы жүргізіледі, ол келесі сұрақтарға жауап
беруге көмек ... ... ... мен ... ... ... ... шығыстардың қаншалықты өндірістік; кәсіпорынға капитал
салымының тиімділігі; кәсіпорынды басқару қаншалықты тиімді және т.б.
№4 кесте. ... АҚ ... ... жылдардағы қаржылық
нәтижелерінің динамикасы мен деңгейін талдау, мың теңгемен
|Көрсеткіш |2004ж. |2005ж. ... ... |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... табыс |1937586 |2120816 |183230 |9,46 ... ... ... ... |998420 |87755 |9,64 ... | | | | ... ... табыс |1026921 |1122396 |95475 |9,3 ... ... ... |172804 |212703 |39899 |23,09 ... Жалпы және ұйымдаст. |159343 |207803 |48460 |30,41 ... | | | | ... %-рді ... ... |13461 |4900 |-8561 |-63,6 ... ... ... |854117 |909693 |55576 |-6,51 ... | | | | ... ... ... бұрын |863314 |917776 |54462 |6,31 ... ... | | | | ... | | | | ... салығы |112663 |- |-112663 |-100 ... ... ... ... |750651 |917776 |167125 |22,26 ... ... | | | | ... | | | | ... ... жағдайлардан |- |- |- |- ... | | | | ... ... |750651 |917776 |167125 |22,26 ... ... ... |29718 |37928 |8210 |27,63 ... ... ... таза |780369 |955704 |175335 |22,47 ... | | | | ... ... «Қазақтелеком» АҚ филиалының қаржылық нәтижелердің деңгейі
мен динамикасын талдау жүргізіледі. (№4 кесте)
Талданған кезеңде өткізуден түскен табыс 9,46% ... яғни ... ... ... ... құны 9,46% ... Өнімнің өзіндік құн
өсуінің қарқыны өткізуден түскен ... ... ... ... ... шығыстарды өсіру бағытсыз жүргенін көрсетеді.
Өткізуден түскен табыс өсімі нәтижесінде жалпы табыс 95475 ... 9,3% ... ... ... ... кезде шығындар 23,09% өсті, сның
ішінде жалпы және ұйымдастырушылық шығындары өсуі ... ... ... 854117 ... 909693 теңгеге немесе 6,5%-
ға өсті. Талданған кезеңде ... ... емес ... ... ... төмендеді. Осының нәтижесінде қарапайым қызмет табысынан салық салуға
дейін 917776 теңге құрады, яғни ... ... ... ... табыс
салығын төлемеу себебінен салық салудан кейін 22,26%-ға өсті және 2004 жылы
750651 мың теңге және 2005 жылы 917776 мың ... ... беру ... ... ... ... шығыстар болмаған
жағдайларынан таза табыс өзгеріссіз қалды, бірақ негізгі құралдарды қайта
бағалау ... таза ... ... ... оның ... ... ... соңында 955704 мың теңге құрады және 22,47%-ға өсті.
№5 кесте. «Қазақтелеком» АҚ филиалының 2004-2005 жылдардағы ... ... ... ... мәні ... |
| | | ... |
| | | | | |
| | |2004ж |2005ж | ... Өнім ... ... |40,28 |45,06 |+4,78 ... ... | | | ... ... ... бұрын |44,56 |43,27 |-1,29 ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... капитал |(таза табыс/меншікті |53,37 |59,74 |+6,37 ... ... | | | ... ... табыс/баланс)*100 |32,79 |38,17 |+5,38 ... | | | | ... ... табыс/ұзақ мерзімді |37,1 |41,92 |+20,87 ... ... | | | ... ... ... ... |93,79 |91,11 |-2,68 |
|рентабельділігі ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... ... №5 кестеде көрсетілген.
«Қазақтелеком» АҚ ... ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді. Сонымен,
таза табыс бойынша өнім рентабельділігін есептегенде, есеп беру ... ... ... өткізілген қызмет үшін 4,7% таза табыстың өсуі анықталды.
Алайда, жалпы рентабельділік 1,29%-ға төмендеген.
Меншікті капитал рентабельділігін есептеу 2004 ... ... жылы ... АҚ ... ... әр ... бірлік таза табысты
6,37%-ға көбірек тапқан.
Экономикалық рентабельділікті есептеу ... ... ... ... салыстырғанда 2004 жылы кәсіпорынға қаражаттарды табу кезіне
тәуелсіз табыстың 1 ... ... алу үшін ... қаражаттар 5,38%-ға
көбірек қажет.
Қор рентабельділігін есептеу кезінде ... ... ... ... да ұзақ мерзімді активтерді пайдалану тиімділігі 20,87%-ға өсті.
Негізгі қызмет рентабельділігін есептеу өткізуден табыстың төмендеуін
көрсетті, 1 теңге ... ... 2004 ... ... ... төмен.
Өткізілген талдау негізінде кәсіпорын қызметінің жағымды және жағымсыз
жақтарын көрсетуге болады.
«Қазақтелеком» АҚ ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі үлкен мамандардың жоғары дәрежелілігі;
- негізгі өнімді өндіру және өткізу процесінің ұйымдастырылғандығы;
- өндірілетін өнімнің жоғары сапасы;
- кәсіпорынның қаржы шаруашылық ... ... ... ... ... жағы:
- ұзақ мерзімді активтердің жоғары үдемелі салмағы және оның сомасының өсуі
кәсіпорынның меншік қаражаттарын ағымдағы активтерге емес, ... ... ... ... қаржы тәуекелін басқару жүйесін талдау
Тәуекелді бағалау тәуекелді басқарудың жалпы жүйесінінің негізгі
құрамдас бөлігі болып ... Ол ... ... ... ... ... ... анықтау процесін білдіреді.
Тәуекелді сандық бағалау нақты ... алу ... ... сандық бағалауды жүргізу ол үшін сәйкес келетін алғашқы ... ... ... ... ... ... ... нарығы дамымағандықтан, көбіне фактикалық ... алу ... ... ... ... ... мәліметтердің
байланысты бұл қиындықтар себебінен кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау
негізінде тәуекелді қатысты бағалау ... ... ... ... иесі ... ... қатар оның серіктестері үшін тәуекелді
бағалаудың ең қолайлы әдістердің бірі болып табылады.
«Қазақтелеком» АҚ ... ... ... ... есептілік
негізінде жүргізіледі. №6 кестеде «Қазақтелеком» АҚ ... ... ... ... ... ... ... берілген кәсіпорынның ... ... ... ... ... «Қазақтелеком» АҚ филиалының 2004-2005 жылдардағы қаржы-
шаруашылық қызметін экспресс-талдау
|Көрсеткіш |Есептеу тәсілі |Нормат|Көрсеткіш мәні ... ... | ... | | |
| | ... | | |
| | | |2004ж. |2005ж. ... |Есепт|
| | | | | | ... | | | | | |ің |
| | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |% |
| | | | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... жағдайды бағалау ... ... |- |2380232 |2503690 |+123458 ... бар | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |- |0,474 |0,449 |-0,025 ... |амортизация/ | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... құны | | | | | ... ... ... ... ... ... |- |-641063 |-680237 |-39174 |+6,11 |
|айналым ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |ұзақ мерзімді | | | | | |
| ... | | | | | ... ... |0,002 |-0,008 |-80,00 ... ... |,7 | | | | ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... |≈1 |0,18 |0,16 |-0,02 |-11,11 ... ... ... | | | | ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... |1,5-2 |0,3 |0,25 |-0,05 |-16,67 ... |активтер/ағымдағ| | | | | ...... | | | | | ... |>0,1 |-5,51 |-8,41 |-2,9 |+52,63 ... ... | | | | | ... ... | | | | ... |З+алдағы кезең | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... бағалау ... ... |>0,5 |0,61 |0,64 |+0,03 |+4,92 ... ... | | | | ... |лық ... | | | | | ... |барлығы | | | | | ... ... ... ... |~0,5 |-0,44 |-0,43 |+0,01 |-2,27 ... ... | | | | ... |шік ... | | | | | ... | | | | | | ... ... |≤1 |0,63 |0,57 |-0,06 |-9,52 ... меншік |капитал/меншік | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |>0,8 |0,61 |0,64 |+0,03 |+4,92 ... ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... ... ... Өткізуден| |- |1937586 |2120816 |+183230 |+9,46 ... ... | | | | | | ... ... | |- |863314 |917776 |+54462 |+6,31 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |- |0,92 |0,93 |+0,01 |+1,09 ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... құны | | | | | ... |- |12,48 |14,63 |+2,15 |17,23 ... ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... күн/ 4.4 |- |29 |25 |-4 |-13,79 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |- |363 |326 |-37 |-10,19 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | |- |75 |54 |-21 |-25 ... | | | | | | ... ұзақтығы | | | | | | ... ... ... ... табыс|- |- |780369 |955704 |+175335 |+22,47 ... | |- |854117 |909693 |+55576 |+6,51 ... | | | | | | ... | | | | | | ... Өнім ... |- |1,09 |0,95 |-0,14 |-12,84 ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | ... ... ... |- |0,53 |0,6 |+0,07 |+13,21 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... Негізгі |Таза |- |0,33 |0,38 |+0,05 |+15,15 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... ... жағдайын бағалауда шаруашылық қаражаттардың
сомасының көрсеткіші кәсіпорынның ... ... ... жалпы
құндылық бағалауын көрсетеді. Активтердің құны 2004 жылмен салыстырғанда
2005 жылы 5,19%-ға ... ол ... ... ... ... ... ... мәні (есептелген амортизацияның
негізгі капиталдың бастапқы құнына қатынасы) ... ... ... мәні 0,3-0,5. ... ... оптималды мән шегінде
орналасқан. Ол ... ... ... ... қаражаттарды интенсивті
түрде босатқанын білдіреді.
Кәсіпорынның өтімділігін талдау меншікті айналым капиталы көлемінің
6,11%-ға өсімі жағымды нәтижелер ... ... оның ... жағымсыз болып
табылады және кезең аяғына 680237 мың теңге ... яғни ... ... жабу көзі болып табылатын меншік ... ... ... ... көрсеткіші кезең басына тек 0,01 теңге және
кезең аяғына тек 0,002 ... ... ... ақша ... ... өтелуі мүмкін екендігін көрсетеді. Критикалық өтімділік коэффициенті
ағымдағы міндеттемелердің кезең басына 18% және кезең ... 16% ... және де ... ... ... ... ... мүмкіндігін
көрсетеді. Ағымдағы өтімділік көрсеткіші активтердің өтімділігінің жалпы
баға беріп, 2004 жылмен салыстырғанда 2005 жылы ... ... ... 16,67% төмен екенін көрсетеді. Запастарды өтеуде меншікті
айналым капиталының үлесін есептеу ... 2,9 ... ... ... бұл – ... ... капиталымен өтелетін
запастар құнының бөлігінің төмендеуі, бұл жақсы беталыс емес, себебі ... бұл үлес ... ... және 5,51 ... ... ... тәуелсіздік (автономия) коэффициенті
кәсіпорын иелерінің қаражаттардың жалпы ... ... ... ... ... Қаржылық автономия коэффициентін есептеу
қаржыландыру ... ... ... ... қаражаттар үлесі 4,92%
өскенін көрсетеді. Бұл кәсіпорынның сыртқы инвесторлардан тәуекелділігінің
төмендеуін көрсетеді, бұл жақсы беталыс, ... ... де ... ... ... ептілік (маневренность) коэффициенті ... қай ... ... ... ... үшін қолданылатынын,
яғни қай бөлігі айналым қаражаттарына салынған, қай ... ... ... капиталдың маневренность коэффициенті есеп беру кезеңінде
2,27% төмендеді.
Қарыздық және меншікті капитал ... ... ... ... ... тұрақтылығының артуын және кәсіпорынның
кредиторлардан тәуелділігінің ... ... ... ... АҚ ... ... ... келесідей сипаттауға болады: қаржылық жаағдай тұрақты, бірақ
өтімділік пен төлемқабілеттілікті жоғарылату бойынша ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
3. Тәуекелді басқару жүйесін жетілдіру
Тәуекелділік жағдайында шешімдер қабылдау кезінде қолданылатын ... мен ... ... ... түріне, қойылған мақсаттар жету
стратегиясына тәуелді болады. Сонымен бірге тәуекелді басқару теориясы ... ... ... ... ... ... негізқалаушы
принциптер орнатылған. Біріншіден, меншік капиталдың мөлшерінің
мүмкіндігінше ... ... ... ... ... үшін көпшілікпен
тәуекелге баруға болмайды.
Тәуекелдерді талдаудан кейін осы ... ... ... ... ... бұл процестің ажырамас бөлігі ... ... ... ... ... қашу ... оны өзіне алу, ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын қаржылық жоғалтуларды айыппұл санкциялар жүйесі
есебінен өтеу, кепілдік және т.б. ... ... ... әдістері
қолданылады.
Тәуекелді төмендету – тәуекелді жағдайдың болу ... ... ... ... ... ... ... әдісін таңдау кезінде
тәуекел түрі бойынша максималды ... ... ... ... ... ұшырауы мүмкін капитал көлемімен сәйкестендіріп, барлық мүмкін
шығысты меншікті қаржылық ресурстар көлемімен салыстыру қажет.
Тәуекелді басқару ... ... ... жүргізу кәсіпорынды
басқару жүйесінде құрылымдық бөлімше – тәуекелді басқару ... ... Бұл ... ... түрде тәуекелді басқару бойынша мақсатты
шаралардың арнайы бағдарламасын жасауы керек.
Кәсіпорын деңгейінде мұндай бағдарлама жасау кәсіпорынның ... ... ... ... ішкі және ... ... қорғаныштылық
және жоғары тұрақтылықты кепілдендіретін тәуекелдерді басқаруды ... ... ... ... қызметтерінің түрлі жақтарына әсер етеді
және ол жағымсыз сипаттамаға ие болады. ... ... ... ... ... ... қажет, яғни тәуекелмен байланысты
қаржылық жоғалтуларды төмендетуге бағытталған кәсіпорын үшін ... ... мен ... ... ... тиіс.
Кәсіпорынның тәуекелді басқару бөлімшесі ... ... ... Бөлімшенің құрамына кіретін әр топқа ішінде білім облысы әртүрлі
мамандар болу керек: ең ... - ... ... ... ... ... маманы, персоналды басқару ... ... ... ... ... ... ... басқармасы тәуекелді басқару мәселелерін шешуде басты
орын алады, өйткені ол тәуекелді төмендету ... ... ... ... ... ... ... шешімдерін қабылдайды,
антитәуекелділік бағдарламамен бірге сыналатын шешімдер қабылдайды.
Тәуекелді басқару ... ... ... өткізу кәсіпорынның
негізгі өндірісітік және басқарушылық бөлімшелерінің қызметіне ... ... есеп беру ... ... ... тигізеді, себебі
бұл шаралар жедел табыс әкелмейтін шығыстарды ... ... ... ... ... ... шешімдерді кәсіпорынның
басқару органдарының ең жоғарғы органы ... ... ... тәуекелмен байланысты мүмкін жоғалтуларды төмендетуде
қызығушылық тудыратын кез келген ... өзі үшін ... ... ... ... ... байланысты мүмкін жоғалтуларды бағалау;
- фирма белгілі бір тәуекелдерді өзінде қалтыра ма, яғни олар ... ... бола ма, не олар ... ... басқа субъектілерге беретіндігі
туралы шешім қабылдауы тиіс;
- негізгі мақсаты ... ... ... ... табылатын
тәуекелдерді басқару бағдарламасын жасау қажет.
Бұл міндеттерді тәуекелді басқару бойынша мақсатты шаралардың арнайы
бағдарламасын жасау негізінде мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... үшін барлық қажетті ақпараттар ... ... ... мен ... басқару бойынша мақсатты шаралардың кез келген арнайы
бағдарламасын жасаудың ... ... ... ... ... етуді қамтамасыз ету болып табылады.
Қаржылық тәуекелмен ... ... ... ... шешу мысалға келесідей жүргізілуі мүмкін: бар тәуекелді жою,
мүмкін тәуекелдің ... алу, ... ... ... ... ... алу,
мүмкін болатын зиянның жанама алдын алу.
Мұндай бағдарламаны талдауда тәуекелді басқару бойынша мақсатты
шаралардың ... ... ... мен мақсаттары анықталады.
Қаржылық тәуекелді басқару принциптері. ... ... мен ... ... ... ... фирма тәуекелдерін
басқару принциптерін нақтылауды талап етеді.
Менеджер тәуекелді басқару ... ... ... ... ... ... ... принциптер кәсіпорынның
стратегиясымен анықталады. Егер ... ... ... ... ... ... онда ... жасаушы жұмыс негізіне алатын
сәйкесінше принциптері қаржылық ... ... ... тәуекелді
басқару әдісін таңдауды ұсынады. Мұндай нақты принцип ... ... ... ... ... шығаруға бағытталу принципі болып
табылады.
Фирманың тиімді дамуы үшін ... ... ... ... ... ... ... фирма қызметін сыртқы орта талаптарымен
сәйкестендіру, оның ішінде берілген ... үшін ... ...
менджментінің талаптарына сәйкес келу.
Тәуекелді басқару функцияларының мәні ... ... ол ... ... интегралдық
құндылықтарын сақтауға бағытталғандықтан, бұл ... ... ... және тәуекелді басқару қызметкерлерінің біріккен ... ... ... ... ... орнату үшін біріншіден,
мамандарды дайындау ... ... ... ... ... ... курстық жұмыста қаржылық ... ... ... Курстық жұмыстың қойылған мақсаты орындалды, яғни қаржылық
тәуекелді басқару бойынша ... ... ... ... АҚ ... ... ... талдау, тәуекелді бағалау,
оларды басқару, кәсіпорында тәуекелді басқару ... ... ... ... теориялық бөлімінде тәуекел мәні және түрлері, тәуекелді
бағалау әдістері зерттелді. Сонымен ... ... ... ... ... тәуекелді төмендету тәсілдері ұсынылған.
Жұмыстың талдау ... ... АҚ ... ... ... ... ... талданып, балдау негізінде
тәуекелдерді басқару жүйесіне баға ... ... ... ... бұл
кәсіпорынның тәуекел облысы минималды тәуекел облысына сәйкес келеді.
Жұмыстың соңғы бөлімінде қаржылық ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар ішінде кәсіпорында
тәуекелдерді басқару бөлімшесін құру, оның ... ... ... ... ... ролінің маңыздылығын нығайту және оны
маманды қызмет сферасына шығару ... ... ... ... ... ... маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.
Қолданылған әдібиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
2. Балабанов И.Т. ... – М.: ... и ... ... ... И.А. ... и ... управления финансами. – Киев: ИТЕМлтд,
АДЕФ-Украина, 1996.
4. Ван Хорн Дж.К. ... ... ... – М.: ... ... 1996.
5. Вишняков Я. Д., Колосов А. В., Шемякин В. Л. ... и ... ... ... в ... ... окружающей среды
бизнеса // Менеджмент в России и за рубежом – 2000 г. №3, с. 15-17.
6. Глухов В.В., Бахрамов Ю.М. ... ...... ... ... ... П. Г. . ... в современном бизнесе. – М.: Аланс, 1994. ... ... А. П. и др. ... и ... антикризисного управления
фирмой. – Спб.: Специальная литература. -1996. -510с.
9. Лапуста М.Г., Шаршукова Л.Г. Риски в предпринимательской деятельности.
– М.: ... и ... ... ... Е. Н. ... на предприятии. Теория и практика.
М.: «Ось-89», 2002. – 80 с.
11. ... Е.С ... ... ... ... – М.:
Перспектива, 1995.
12. Чернова Г. В. Практика ... ... на ... ...
СПб: Питер, 2000. – 176с
13. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа М: ИНФРА,
1995.
14. ... ... АҚ ... ... ... бухгалтерлік балансы.
|Бап атауы ... ... ... | | |
|1 |2 |3 ... ... ... | | ... емес ... |51 |100 ... ... |3147215 |3838334 ... |8792 |8421 ... мен ... |1040634 |1172572 ... мен ... |1978982 |2498416 ... ... |83743 |105332 ... ... ... |35064 |53593 ... ... ... |1490461 |1724930 ... ... |442476 |163498 ... ... |3894 |2895 ... және ... ... қарызы |3894 |2166 ... ... ... | | |
| | |729 ... ... ... БАРЛЫҒЫ |2103175 |2279897 ... ... | | ... запастар |115835 |79898 ... |112353 |77245 ... |3482 |2653 ... ... |151381 |142034 ... ... |9403 |4801 ... ... |611 |991 ... ... ... |138051 |132342 ... және ... ... қарызы |1639 |2135 ... ... ... | | ... ... |1677 |1765 |
| |9841 |1861 |
| ... ... ... |277057 |223793 |
| ... |2380232 |2503690 |
| ... ... және ... | | |
| ... ... | | ... ... |395059 |395059 ... ... |286684 |248897 ... ... оның ... |780369 |955704 ... беру ... | |955704 ... ... ... |1462112 |1599660 ... міндеттемелер: | | ... ... ... |0 |0 ... ... |918120 |904030 ... тиіс ... мен ... |15955 |11114 ... аванстар |25901 |22519 ... ... ... |13198 |10120 ... және оның ... арасындағы ішкі |813262 |825736 ... ... | | ... ... ... |13135 |5280 ... тиіс ... |31897 |29261 ... ... |4772 | ... МІНДЕТТЕМЕЛЕР БАРЛЫҒЫ |918120 |904030 ... |2380232 |2503690 |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қаржы тәуекелін басқару."24 бет
«Коммерциялық банктердің несиелік тәуекелін бағалау және төмендету жолдары»67 бет
Банк тәуекелі. Банк тәуекелінің жіктелуі86 бет
Банктердің активі мен пассивінің несиелік тәуекеліннің мәліметтер базасын құру ( ұйымдастыру )26 бет
Банктердің несиелік тәуекелін басқару80 бет
Қазақстан Республикасының ІІ-ші деңгейлі банктерінің банктік тәуекеліндерін басқару41 бет
Қаржы тәуекелін басқару («PERFECT» ЖШС мысалында)37 бет
Қаржы тәуекелін басқару теориясы42 бет
Қаржы тәуекелін басқару туралы29 бет
Қаржы тәуекелін басқарудың теориялық аспектілері71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь