Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығы нарықтық - экономикаға көшу кезеңінде (1990-2005 ж.ж)

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I тарау Батыс Қазақстан облысы тәуелсіздік жылдарында ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Батыс Қазақстан облысы тәуелсіздік жылдарындағы экономикасының күрт төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2.Облыс өнеркәсібін нарықтық экономикаға бейімдеу және оны ілгері дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7

I I тарау Облыс ауыл шаруашылығына нарықтық қатынастардың енуі:
жетістіктері және қиыншылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.1.Шағын және орта кәсіпкерліктің облыста дами бастауы ... ... ... ... ... .27
2.2.Қиыншылық кезеңдегі облыс аудандарының қосқан үлесі ... ... ... ... .31

Қорытынды: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі: Ауыл – қаймағы бұзылмаған қазақы дәстүр
мен ұлттық салт-санамыздың мөлдір бастауы, алтын бесігі.
Халық шаруашылығында ауыл шаруашылығы тарихи да күрделі орындардың біріне ие. Кезінде Қызыл армияны, империяны ауылшаруашылық өнімдерімен қамтамасыз етіп тұрған да ауыл тұрғындары болатын. Кеңестер Одағы таратылғаннан кейінгі уақыттарда дағдарыстың ащы азабын тартып, ең көп жапа шеккен де солар. Мемлекетіміз тәуелсіздікке қол жеткізгенмен, бұл мәселелер одан әрі ушыға түсті. Соңғы онжылдықтағы ауылшаруашылығы да біраз өзгерістерге толы болды. Өйткені, ол екі өзара сабақтас міндеттерді шешеді: бір жағынан, халықты азық-түлікпен, екінші жағынан өндіріс кәсіпорындарын ауыл шаруашылығы дақылдары шикізатымен қамтамасыз жасайды. Ауыл шаруашылығының қоғамдағы осындай маңызды ролі Қазақстан Республикасы тарихына тән жағдай болып саналады. Қазақстан Ресейдің отарлау саясаты кезінде де, кейінгі жиырмасыншы ғасырдағы кеңестік дәуірде де ауыл шаруашылығы дамыған аграрлы елдің бірінен саналды.
Әрине, республика жағдайындағы ауыл шаруашылығына қатынасты жетістіктер мен күрделі қарама-қайшылықтар, тежелу процестері Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығына да тән еді. Қазіргі Қазақстанның егемендік және тәуелсіздік жағдайына бұл ауыл шаруашылығының дамуына сәйкес, тарихи күрделі процестерді, қоғамдық-саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдени-рухани және әлеуметтік-демографиялық өзгерістерді шынайы тұрғыда зерделеу, оның оң және теріс ықпалдарын жан-жақты ашып көрсету, жас ұрпақты отансүйгіштікке, сол кезеңде еңбек еткен ата-бабалардың салт-дәстүрлері рухына тәрбиелеу мәселелерін зерттеу тарих ғылымының алдында тұрған үлкен міндеттердің бірі саналады.
Тақырыптың зерттелуі : Ауыл шаруашылығы тарихын зерттеу күрделі де қиын міндеттердің қатарынан саналады. Бұл ауыл шаруашылығы саласында кезінде Кеңестер Одағында, Қазақстанда көптеген тарихшы-ғалымдар өздерінің іргелі еңбектерін жазып атсалысқан. Бұл тұрғыда тарих ғылымдарының докторлары Х. Арыстанбековтың, Ж. Жұмабековтың, К. Нұрпейісов, М. Қозыбаев, П. Михайлов, В.Савосько мен М.Шамшатовтардың еңбектерін атасақ жеткілікті. Сонымен қатар, ірі-ірі тарихшы және экономисттердің еңбектерін кең пайдаланғанымызды атауды да жөн санаймыз. Олардың қатарында экономисттер К. Ахметов, Б. Жұмағалиев, А. Қарасаев, Б. Ғұмаров, Е. Сатқановтар мен тарихшы-ғалымдар Т. Рысбеков, М. Сыдықов, Б. Аяғанов, А. Алтаев, Х. Абжанов, Б. Бірімжаровтың т.б. еңбектерін жатқызуға болады.
Еңбектің деректік негізіне Батыс Қазақстан облысының мемлекеттік мұрағаттарының қорлары, облыстық деңгейдегі статистикалық мәліметтер жинақтары, бұқаралық басылым көздері және тақырыпқа қатысты мақалалар алынған.
Тақырыптың мақсаты мен міндеттері: Зерттеу жұмысын жасау барысындағы мақсат Батыс Қазақстан облысының тәуелсіздік алғаннан бастап, осы уақытқа дейінгі оның экономикалық және саяси дамуына жан-жақты ғылыми талдау жасалды.Батыс Қазақстан еңбекшілерінің қызметін, шаруашылық,әлеуметтік-экономикалық саладағы жетістіктерін деректер арқылы дәйектеп жеткізу.Сонымен қатар облыстың экономикалық және саяси даму барысында кездескен қиыншылықтардың себеп-салдарларын барынша ашып көрсету.
Дипломдық жұмыс жазу барысында сол кездегі Батыс Қазақстан облысының экономикалық-саяси дамуын зерттеп,шолу жасау,қазіргі таңдағы қалыптасқан бағыттарды реттеп,оның мәні мен себебін ашу болып табылады.
Зерттеу жұмысының құрылымы: Еңбек мазмұны жағынан кіріспеден, 2 тараудан, қорытындыдан, пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Б.Қ. Бірімжаров «Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы 1946-2000 жылдарда»
2. Р.Егізбаев «Бүгініміз бен келешегіміз» Орал өңірі 1992ж,1 мамыр
3. Т.З. Рысбеков,Б.Қ.Бірімжаров,С.Б.Құрманалин,Ж.Ж.Жақсығалиев «Батыс Қазақстан облысының тарихы» Орал 2001
4. «Сапалы сусын өндіреді» Орал өңірі 2001,25 желтоқсан
5. «Кәсіпкерлікті мемлекет қолдайды» Орал өңірі 2001, 20 желтоқсан
6. «Ауыл шаруашылығы даму үстінде» Орал өңірі 2005, 23 тамыз
7. «Ауыл шаруашылығындағы оң бағыт» Орал өңірі 2004, 8 сәуір
8. « Өрісі кеңейіп келеді» 2004, 30 қараша
9. «Ауыл шаруашылығын өркендету жүйесі жөніндегі ұсыныстар» Алматы: Қайнар 1994
10. «Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бүгінгі күн талабы»
11. Жайық үні 2004,12 наурыз
12. «Атқарылған іс аз емес,алдағы міндет одан да зор» Орал өңірі 2004, 26 ақпан
13. «Он жылдағы оң өзгерістер» 2001, 15 желтоқсан
14. «Ауыл шаруашылығы мәселесі әңгіме болды» Орал өңірі 2001, 20 қазан
15. «Бір шаруашылықтың кешегісімен бүгінгісі» Қазақстан ауыл шаруашылығы 1961,№5 14 бет
16. «Әкім сөйлеген сөз» Орал өңірі 2001,20 желтоқсан
17. «Батыс Қазақстанның егін шаруашылығы» Орал өңірі 2004, 20 қараша
18. «Еліміздің елулікке енеріне сенеміз» Орал өңірі 2006, 16 мамыр
19. «БҚО 2001жылдың қаңтар-қыркүйек айларындағы әлеумметтік- экономикалық дамуы» Орал өңірі 2001, 23 қазан
20. «Дәстүрі бар өңірдің жолы даңғыл» Орал өңірі 1993, 26 тамыз
21. «Жаңа асуларды алу жолында» Орал өңірі 1991, 20 ақпан
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы: «Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығы нарықтық-экономикаға көшу
кезеңінде (1990-2005 ж.ж)»
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
I тарау Батыс Қазақстан облысы ... ... ... ... ... ... экономикасының күрт
төмендеуі...................................................................
....5
1.2.Облыс өнеркәсібін нарықтық экономикаға бейімдеу және оны ілгері
дамыту......................................................................
...............................................7
I I ... ... ауыл ... нарықтық қатынастардың енуі:
жетістіктері және
қиыншылықтары...............................................................
27
2.1.Шағын және орта кәсіпкерліктің облыста дами
бастауы.....................27
2.2.Қиыншылық кезеңдегі ... ... ... ... ... Ауыл – қаймағы бұзылмаған қазақы
дәстүр
мен ұлттық ... ... ... ... ... шаруашылығында ауыл шаруашылығы тарихи да күрделі орындардың біріне
ие. Кезінде Қызыл армияны, империяны ауылшаруашылық өнімдерімен ... ... да ауыл ... ... Кеңестер Одағы таратылғаннан
кейінгі уақыттарда дағдарыстың ащы азабын тартып, ең көп жапа ... ... ... ... қол ... бұл мәселелер одан әрі
ушыға түсті. Соңғы онжылдықтағы ауылшаруашылығы да ... ... ... ... ол екі өзара сабақтас ... ... бір ... азық-түлікпен, екінші жағынан өндіріс ... ... ... ... қамтамасыз жасайды. Ауыл шаруашылығының
қоғамдағы осындай маңызды ролі ... ... ... тән жағдай
болып саналады. Қазақстан Ресейдің ... ... ... де, ... ... ... дәуірде де ауыл шаруашылығы дамыған аграрлы
елдің бірінен саналды.
Әрине, республика жағдайындағы ауыл шаруашылығына ... ... ... ... ... процестері Батыс Қазақстанның ауыл
шаруашылығына да тән еді. ... ... ... және тәуелсіздік
жағдайына бұл ауыл ... ... ... ... ... қоғамдық-саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдени-рухани және
әлеуметтік-демографиялық өзгерістерді шынайы тұрғыда зерделеу, оның оң және
теріс ықпалдарын жан-жақты ашып ... жас ... ... сол
кезеңде еңбек еткен ата-бабалардың салт-дәстүрлері ... ... ... ... ... алдында тұрған үлкен міндеттердің бірі
саналады.
Тақырыптың зерттелуі : Ауыл шаруашылығы ... ... ... де ... қатарынан саналады. Бұл ауыл ... ... ... ... ... ... тарихшы-ғалымдар өздерінің іргелі
еңбектерін жазып ... Бұл ... ... ғылымдарының докторлары Х.
Арыстанбековтың, Ж. Жұмабековтың, К. Нұрпейісов, М. Қозыбаев, П. ... мен ... ... ... ... ... ... тарихшы және ... ... ... ... да жөн санаймыз. Олардың қатарында экономисттер К.
Ахметов, Б. Жұмағалиев, А. ... Б. ... ... мен ... Т. ... М. Сыдықов, Б. Аяғанов,
А. Алтаев, Х. Абжанов, Б. Бірімжаровтың т.б. ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының мемлекеттік
мұрағаттарының ... ... ... статистикалық мәліметтер
жинақтары, бұқаралық басылым көздері және ... ... ... мақсаты мен міндеттері: Зерттеу жұмысын жасау барысындағы
мақсат Батыс Қазақстан облысының тәуелсіздік алғаннан бастап, осы ... оның ... және ... ... ... ғылыми талдау
жасалды.Батыс Қазақстан ... ... ... саладағы жетістіктерін ... ... ... ... ... ... және ... даму барысында
кездескен қиыншылықтардың себеп-салдарларын барынша ашып көрсету.
Дипломдық жұмыс жазу барысында сол ... ... ... ... ... зерттеп,шолу жасау,қазіргі таңдағы қалыптасқан
бағыттарды реттеп,оның мәні мен себебін ашу болып табылады.
Зерттеу жұмысының құрылымы: ... ... ... ... ... қорытындыдан, пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
I тарау. Батыс Қазақстан облысы тәуелсіздік жылдарында.
1.1.Батыс Қазақстан облысының осы ... ... ... ... ... ... ... жантәсілім экономиканың
сынығы ғана тиді, соның өзінде оны ... мен ... ... болды, өйткені
республика бұрын өз әуелетін басқарып көрмеген еді. Кеңес Одағынан бізге,
әлемдік қалыптарға ... сай ... ... мен жабдықтары бар
өнеркәсіп пен жағдайы жайсыз ауылдары мен селолары бар экстенсивті ... мұра ... ... Жаңа ... ... ... басқару
мен материалдық-техникалық қамту құрылымдарының жойылмауымен қатар жүрді.
Бұл халық шаруашылығының барлық салаларында өндірістің құлдырауына ... ... ... ... 1991 ... салыстырғанда 1992 жылы 18,8
пайызға қысқарды және 16651 млн ... ... 3754,2 млн ... ... ... Өнім ... күрт ... машина жасау (23%), тамақ
өнеркәсібі (28%), қорғаныс өнеркәсібі кәсіпорындарында ... 1991 ... ... 41 ... ... ... 65 ... жеткен жоқ.
Өндіріс көлемінің ең үлкен төмендеуі ет ... ... ... ... (42,9%) ... ... (33%),
Орал нан өнімдері комбинатында (33,5%), Ақсай құрамажем заводында (32,6%),
балық комбинатында (54,4%) байқалды.
Облыстың өнеркәсіп кәсіпорындарынан жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... 1991 жылы 30435 ... ... 1992 ... аяғында
өнеркәсіптік-өндірістік персоналдың саны 29102 адам немесе 95 пайыз болды.
Халықтық тұтыну товарларын өндіру 20,7 пайызға қысқарды және ол 8,7 ... ... 1992 жылы ... ... ... товарларын
өндіру 7,6 млрд сом, басқа товарлар 2755 млн сом ... ... ... ... ... ... заводтары қоймаларында
сіресіп тұрып қалған ешкімге керексіз ... ... ... ... ұшырап тұралап қалды.
Республика және жекелей алғанда біздің облыс үшін күрделі де ауыр
болған ... ... ... үш ... тәжірибесі болып ... ... ... олардың даму барысын талдауға мүмкіндік берді.
Бұл тәжірибелер кез-келген реформаның ауыртпалықтар мен ... ... ... ... ... ... ұзаққа созылса, оның әлеуметтік
бағасы да соғұрлым ... ... ... ... ... пен
экономиканы реформалау жұмысы, Президент атап өткендей, шын мәнінде өз
ұлттық валютамыз – ... ... ... басталды. Жүргізілген
экономикалық реформа бұрынғы орталықтан тотальдық жоспарлау мен ... ... ... бас ... ... пен экономика арасындағы
өркениетті байланыс түрлеріне көшуде, яғни парламент тиісті заң ... ал өнім ... ... ... ... ... ... министрлікке емес, өзінің алғырлығына, шаруашылық жүргізе
білуіне байланысты.
Осындай нарық жағдайындағы ауыл шаруашылығының жағдайы көпшілік қауымды
ойландырды. Ауыл шаруашылығы экономикасын ... ... ... айтарлықтай жетістіктер байқалмады. Агросектордың ... ... ... ... ... толғандырды. Осы
орайда ауыл шаруашылығын нарықтық экономикаға көшіру ... ... ... ... ... өтпелі кезеңдегі ел болашағының екі нұсқасы бар еді:
1. Экономикада қалыптасқан үрдісті қалпында ... оны ... тыс әрі ... ... сырттан бақылау жасалатын
бір пұшпағына айналдыру.
2. Ең соңғы, осы заманғы әрі ұтымды технологиялар негізінде өзінің
ғылыми-техникалық ... ... ... ... мен ... ... пен ... арқылы экономиканы өрге
бастыру.
Қазақстан екінші жолды таңдады – экономиканың ұзақ ... ... ... ие, ... ... және тиімді қазақстандық үлгісі
қалыптастырылмақ, мұның өзі ... ... мен ... сақтай
отырып, шешуге мүмкіндік берді. 1994 жылы ... ... ... 1993 жылмен салыстырғанда 36 пайызға қаржыландырудың барлық көздері
бойынша күрделі қаржы көлемі 69 пайызға қысқарды. Осы жыл тез ... ... ... бас ... ... ... ... мен
экономикалық реформаларды тереңдету бағдарламаларын ... ... ... ... ... ... экономикаға бейімдеу және оны ілгері
дамыту.
Нарықтық қатынастарға көшудің облыстық концепциясы ... ... ... 1990 жылы ... халық шаруашылығында
экономикалық дағдарыстың ... ... ... ... тұтыну
нарығының тұрақсыздануы белең алып, бюджеттің тапшылығы сезілгендіктен
облыстарда мемлекеттік мүлік комитеттері ... ... ... құру ... әкімшілігі басшысы 1992 жылы 5 наурызда бекіткен
республикалық және коммуналдық меншіктегі ... ... ... және ... ... ... ... Мемлекеттен алу
кәсіпорындарды акционерлік, коллективтік және басқа да меншік түрлеріне
беру арқылы ... ... ... ... ... ... ... болды. Меншіктің арендалық түріне өнеркәсіп
кәсіпорындарының шамамен 5 пайызы көшті. 1996 жылы 1 ... ... ... оның ішінде 29 сауда, 16 қоғамдық тамақтандыру, 22 ... 16 ... 16 ... 1 транспорт, 22 ауылшаруашылық, ... ... және 8 ... ... ... Егер 1991 жылы 9,8 млн ... 17 объект жекешелендірілсе,
1992 жылы 374,6 млн сомға 130 объект жекешелендіріліп, ... ... млн сом, ... ... ... бюджетке 132,2 млн сом,
жергілікті бюджетке 26,8 млн сом аударылды. Мемлекеттік меншікті өзгертудің
негізгі формасы ... ... ... алу болды.
Жоғарыда айтылған бағдарламаға сай мемлекеттік мүлік жөніндегі аумақтық
комитет мемлекеттік мүлікті арендаға беру ... ... ... ... құжаттар пакетін жасады. Кеңшарларға әдістемелік көмек
көрсету мақсатында барлық аудандарда мемлекеттік ... ... ... және ... ауыл ... ... ... бекітілді.
Облыстың барлық аудандарында осы мәселеге байланысты ... Осы ... ... ... ... мамандары барлық облыс
аудандарында болып, арендаға ... ... ... шаруашылықтарға нақты
көмек көрсетті. Республикалық және ... ... ... ... ... ... 1992 жылы ... ет-консерв комбинаты, облыстық сүт бірлестігі «Агротехсервис»
бірлестігі, «Уральсксельстрой» ... ... ... ... ... ... қатынастарға көшуінің тиімді болғаны анық
бұрынғы жоспарлы зиянмен ... ... ... ... ... жеке ... ауғаннан кейін өзін-өзі қаржыландырып, нәтижесінде
пайдаға шықты, оған ...... ... дәрі-дәрмекпен халықты
қамту кәсіпорындары, қаламызда жанар-жағармай құю ... ... ... ... ... мен түрі ... ... азық-түлік, өндірістік ... ... өз ... ... ... қалды.
1996-1998 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының мемлекеттік
меншікті ... және ... құру ... ... ... мемлекеттік меншіктегі объектілердің құрылымы қайта қаралды. 2000
жылы 21 шілдеде ... ... ... қаулысымен республикадағы
жекешелендіру мен мемлекеттік мүлікті басқару ... ... ... мүлікті жекешелендіруге әзірлеу, жекешелендіру
процедурасын ... ... жаңа ... ... өз ... ... істері ерекше көрсетілді және мемлекеттік ... ... ... ... негізі белгіленді. Мемлекеттік мүлікті
жекеге беруге әзірлегенде жекешелендіруге ... ... ... ... акциялар пакетінің сатылу параметрлері, ... ... ... ... ... ... жекешелендіруді өткізу
барысында инвестициялық немесе коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
инвестициялық міндеттері көрсетілген бизнес-жоспарлар талдаудан өткізілді.
Жаңа меншік иесінің ... ... ... іске ... ... кейінгі кәсіпорынның дамуы, оның салалық ерекшеліктері
негізінде жүргізілді.
Осы бір-бірімен байланысты жекешелендіру мен ... ... және жеке ... ... ... ... ... етті. 1991-2001 жылдар арасында облыста 93 ... 278 ... оның 236-сы 120 млн ... ... 100 ... қоғамның
мемлекеттік акция пакеттері саудаға шығарылып, 150 млн теңге сатылу құнын
құрады. Жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... 700 млн теңгеге жуық ақша аударылды.
Аумақтық комитеттің бұрын жекешелендірілген кәсіпорындарға жасаған
қолдауының қорытындысы ... ... алу мен ... ... түрі бар ... көрсетті. Олар кәсіпорынды еңбек ұйымының сатып алуы
және жекешелендіруді коммерциялық, инвесторлық конкурс пен ... ... ... ... ... ... бөлігі кәсіпорындар
қызметкерлерінің сатып алуы бойынша жүргізілді.
1999 жылдың қырқүйегінде ... ... ... басқармасы
құрылды. Бүгінде ол коммуналдық меншік нысандарын иелену, пайдалану және
басқару, сондай-ақ ... ... ... үлес пен ... пакеттерін иелену өкілеттігін жүзеге асырады. Осы бағытта облыстағы
коммуналдық меншік ... ... ... жүргізіліп, 2000 жылғы
1 қаңтардағы жағдай бойынша облыста жалпы аумағы 1492,3 мың шаршы ... ... құны 3751 млн ... ... 1908 ... ... бар ... анықталды.
Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту – ел ... ... ... Осыған орай бос тұрған ғимараттарды өндірістік мақсаттарға
пайдалану үшін шағын кәсіпкерлік субъектілеріне беру қолға ... ... ... ... 23 ... ... пайдаланылмай тұрған 20
ғимарат жалға берілді. ... жаңа ... ... меңгеруде.
Оған көпшілікке мәлім Каракула, Азовскова, Васильев ... ... ... ... ... ... ... шектеулі
серіктестіктері дәлел. Мысалы, Каракула Зеленов ауданындағы жол пайдалану
басқармасы ... ... ... ... ... ... мен ... қосып алды. Үш диірмен орнатып, шұжық цехын салып, нан пісіруді,
алынған ... ... ... сату ісін де ... отыр.
Азовскова Зеленов ауданының Көшім ауылында ауыл шаруашылығы өнімдерін
өнідіріп, оны ұқсату жұмыстарымен ... осы ... ... ... алды. Жеке кәсіпкер Васильев Орал – Чапаев – ... тас ... ... ... нан өнімдерін пісіруді, жолаушыларға
тәулік бойы тамақтандыру қызметін көрсетуді ... ... ... ... тұрмыс жағдайы бүгінде біртіндеп оңалып
келеді. Ел ... ... ... айналымына да оң әсер ететіндігі
белгілі. Бүгінде облыста көптеген кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... әкелінген тауарларды біртіндеп
ығыстырып шығаруда. Сондай отандық кәсіпорындардың бірі – ... ... ... ... 1994 ... экономикалық жағдайдың қиын
кезеңінде құрылған ... ... ... нық ... ... ... Нарық толқынындағы жеті жыл ішінде ... ... ... бұл ... ... бір ізге ... өзге ... тайталаса алатындай халге жеткен. Қазіргі уақытта
«Пэтформ» ... 20 ... ... ... «Лимонад», «Буратино»,
«Экзотика», «Апельсин», «Лимон» сынды тәтті сусындар үлкендер ... ... да ... Бұл ... сапасы әлемдік стандартқа сәйкес
келеді. Сондықтан әрі сапалы, әрі арзан ... ... тез ... ... тамақ өнімдеріне жататындықтан, «Пэтформда» сапа мәселесі ең
басты орында. ... ... ... ... фирмасының шикізаты
қолданылады. Ыдыстарға құю технологиясы да қатаң ... ... ... жаңа ... құралдарымен жабдықталған. Пайдаланылатын сулар төрт
қайтара тазартқыштан өткізіліп барып қолданылады екен. ... ... ... ... болғандықтан, мұндағы жұмыс қарқыны қызу, әрі
көңілді өтеді. Бұдан басқалай болуы мүмкін де ... ... ... 18 ... жас ... ... жұмыс істейді. Қазақ, орыс, татар т.б. ұлт
өкілдерінен ... ... 22 ... ... ... жақсы жағдай
туғызылған. Жұмысшылардың жақсы жабдықталған демалатын, ... ... ... ұжымы өз басшылары Сәкен Жөкенұлы ... ... ... ... жағдайға, жалпы жұмыстың ұйымдастырылу
барысына ризашылықтарын білдіріп, ... ... ... ... ... ... «Пэтформда» жұмысшылардың жағдайы, адам
факторы алдыңғы орында.
2000 жылы ... ... ... үшін бос ... ... ... арқылы 37 дүкен, 7 кафе, 3 оптика дүкені, 2 тіс емдеу кабинеті, 7
шаштараз, мердігерлік ... ... үйі мен ... ... ... ... бірге шағын кәсіпкерлікті дамыту мақсатында
«Шағын бизнес орталығы» мен шаруа және фермерлер ассоциациясы және ... ... ... ... сай ет, ... ... мен ұннан
жасалған тағам түрлеріне және ішімдік пен минералды су, сыра өнімдерінің
«сапа күні» ... ... рет ... жыл кәсіпкері» байқауы
оздырылып, ... ... ... ... ... ... ... табыс етілді.
Сондай-ақ шағын кәсіпкерлердің бірқалыпты жұмыс істеп, дамып, өркен
жайып кетулері үшін, екінші ... банк ... 390 ... ... 1 млрд ... ... ... берілді. Облыс әкімінің шешімімен
жергілікті өнім өндірушілерді қолдауға жергілікті бюджеттен 30 млн ... ... ... жыл аяғында кәсіпкерлердің күшімен 18 млрд теңгенің
өнімдері өндірілді. 2001 ... 1 ... 3915 ... ... заңды
тұлғасы тіркеліп, жыл ішінде олардың саны 4,8 ... ... ... ... ... күшімен 19342,2 млн теңгенің ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау
және дамыту департаментінің қатысуымен 2001 жылға және ... ... ... ... индикативтік жоспарының жобасын жасап,
ол облыстық мәслихаттың 4-ші сессиясында ... 2000 ... ... ... ... ... біртекті жетістіктермен
қорытындылады. Жыл ішінде өндіріс саласында 578 кәсіпорын ... ... 80,8 млрд ... ... ... Ал 2001 ... бастап облыс
бұрынғыдай республика бюджетіне қол ... ... ... ... ... ... облысымыздың жер қойнауындағы табиғи байлықтың
қарқынды игеріле ... сол ... ... ... мен жергілікті
әкімшілік арасында тығыз байланыс орнап, тыңғылықты жұмыстар ... қол ... ... мүмкіндіктер арқасында облыс бюджетінің
шығыс бөлігі екі есеге арттырылды. Білім ... ... ... ... ... ... ... мен автомобиль жолдарын жөндеу,
шағын кәсіпкерлікті дамыту және т.б. ... жыл ... ... тыс, қосымша қаржы бөлінді.
Облыстың экономикалық дамуына үлес қосып ... ірі ... көбі Орал ... ... Ал ауыр өнеркәсіп саласы,
металлургия өнеркәсібі түгелдей қалада ... ірі ... ... ... ... ... өнім түрлерін өндіруді бастады. «Механикалық зауыт»
АҚ «Испат-Кармет» АҚ үшін жер асты кен жұмыстарына арнап, қосалқы бөлшектер
шығаруды игерді, ... ... АҚ КПО б.в., ... ЖШС және
басқаларының ... ... ... және газ ... саласы үшін
жабықтарды орнату және жаңарту өндірісін қолға алды, сондай-ақ ... ... ... ... қызметтер көрсетті. «Оралреммаш»
акционерлік қоғамы мұнай секторындағы компаниялармен тиімді шарттарға
отыру арқылы ... ... ... ... қол жеткізді. Зауыт
«Казахтрансойл» ЖАҚ және ... ААҚ үшін 29,4 млн ... ... ... ... ААҚ үшін жол ... «Өрт
сөндіруші» РМК, Орал және Петропавл қалаларының мемлекеттік өрт сөндіру
қызметтері үшін өрт сөндіретін автомобильдерді, ... ... ... ... үшін жуғыш машиналарды дайындап, жеткізіп берді.
Бұрын қару-жарақ шығарумен айналысқан «Металлист» зауыты да Интергазға
жылыту қондырғыларын, қосалқы ... мен ... ... ... ... ... ... банкротқа ұшыраған «Металл бұйымдары
зауыты» акционерлік қоғамының ізінде құрылған «Металл ... ... ... да ... ... Серіктестік 2001 жылы КПО б.в.-мен жасасқан
біржолғы тапсырыс бойынша 37,1 млн. ... ... 2002 ... ... ... жасасқан бір жолғы тапсырыс бойынша 18,5 млн
теңгеге металлқұрылымдар, сондай-ақ 30,7 млн ... ... ... 0,9
млн теңгеге металл негізіндегі жиһаздар дайындады.
Нарықтық ... ... бір ... ... ... астам еліне
жапқыш арматура өнімдерін шығарып таратқан Орал арматура ... ... ... Арматурашылар тоқсаныншы жылдардағы қиындықтарды бастан
кешіре отырып, өнім өндіруді тоқтатқанымен ... ... ... ... ... ... негізін жоймауға күш ... ... ... ... ... түсіп, несиеге ие болғаннан кейін зауыт
сұр шойыннан жапқыш арматураға қоса ... шар ... ... ... ... ... ... игеріп шықты. Бұл бөлшектер
«Қазаққорғасын», «Қазақмыс», ... ... ... алып ... ... ... ие.
Зауыт бұрын сұр шойыннан құйылған мұнай-газды, суды су канализацияда
қолданылатын әртүрлі диаметрлі ... ... ... ... ... осы ... берік болаттан жасалған бекіткіш пен бұранда жасауды
игерді. ... 16 ... 40 ... ... қысымды ұстап тұра
алатын елу миллиметрден 300 миллиметрге дейінгі берік те сапалы арматура
жапқыштар ... ... Осы ... қосымша жұмыс қолы тартылып,
қазіргі уақытта 850-ден аса адам еңбек етеді. Қазіргі техникалық ... ... ... озық технологиялар сатып алынып, зауыттың ... цехы ... ... ... ... ... цехтары
жетілдірілді, жабдықтары жаңаланды.
Батыс Қазақстан облысы – мұнай мен газ ... бай ... ... мен өңделуі өндірістік кешеннен жеке индустриалдық-технологиялық
базасын дамытуға күш салуды ... ... ... негізгі қоры Каспий
теңізінің шельфтік аумағында орналасқан. Сол себепті теңіз астындағы ... ... ... үшін арнаулы кемелер су астында жүргізілетін құбырлар мен
оларды бақылайтын ... ... ... ... және
теңіздегі су асты-техникалық жұмыстарды ... ... ... ... ... ... бірі – Орал ... 1972 жылы
Ленинградтағы «Гидроприбор» орталық ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... институты ашық акционерлік
қоғамы. Бүгінде «Гидроприбор» ... ... ААҚ ... ... ... ... ... жалғыз ғылыми-
техникалық орталық. Ол өндіретін өнімін ойлап табудан ... ... етіп ... ... ... атқарады. Өзіндік 30 жылдық тарихы
ішінде институт ... ... мен ... ... бар ... орталыққа
айналды.
1993 жылдан бастап, Қазақстан Үкіметі «Гидроприбор» ғылыми-зерттеу
институты ... ... ... ... ... ... кәсіпорын етіп белгіледі. Өткен жылдар
ішінде бұдан әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... бұл
- жағалауда жүретін сыйымдылығы 5 тоннаға дейінгі ... ... көп ... ... 23 ... рейдтік кеме. Ол су жағалауында
жүруге, сүңгулер мен жөндеу ... ... ... ... ... ... ... өзендерде пайдаланылатын шекаралық қатер.
Сондай-ақ 1996 жылы ... ...... ... ... 47,5 м теңіз айлағы суға түсірілді.
Қазіргі кезде су астындағы мұнайгаз ... ... ісін ... ... ... ... ... болып отырғандықтан
«Гидроприбор» ҒЗИ оларды Батыс Қазақстан аумағындағы кәсіпорындар күшімен
жобалап шығару жөнінде ... ... ... ... ... алаңы, толық
жабдықталған лабораториялық базасы, Шалқар ... ... ... ... стансасы бар институттың мұндай жұмыстарды ... ... ... ... ... жағдайы бар. Бірінші кезекте бұл –
пульт арқылы басқарылатын аппараттар – ... және екі мың ... ... ... тіркеме аппараттары. Бұл аппараттар су астына
батып ... ... ... мен ... арналған. Мұндай
аппараттар бұрғылау жұмыстары жүргізілетін аумақтарға алдын-ала зерттеулер
жүргізу үшін де пайдаланылады. Ал су ... ... ... ... күшін пайдалануға мүмкіндік болмаған жағдайда су асты
құбырларын, мұнай ... ... ... ... асты ... ... ... мониторингін жүргізу
қажеттілігімен де дәлелденеді.
Институттың өндірістік базасының мүмкіндігі мен мамандардың ... ... ... ... мемлекеттік холдингтік компаниясы
кәсіпорындағы құрал-жабдықтарды ... және ... ... ... ... ... ... сондай-ақ «Теңізшевроил»
бірлескен кәсіпорнына арналған «Бектел» ... ... ... ... ... ... қол жеткізілді. 1994-1996 жылдар
аралығында Әл-Фараби атындағы ҚазМҰУ-мен бірлесе отырып, ... ... ... ... теориясы мен практикасы негіздерін
жасақтау жөніндегі ғылыми-зерттеу жұмыстары жүзеге асырылады. Ал Қазақстан
сияқты ашық далалық аймақ үшін ... ... ... ... ... жағынан тиімді екені сөзсіз.
«Гидроприбор» ғылыми-зерттеу институты ААҚ болашақта өз рөлін өндіріске
құрал-жабдықтар мен ... ... мен ... жөніндегі бас
ғылыми өндірістік ұйым ретінде атқармақшы.
1995 жылдан бастап өнеркәсіптік өндіріс көлемінің өсу үрдісі ... ал ... ... ол ... сипат алып келеді. Егер 1995 жылы өсу
қарқыны ... ... ... 93,1 ... ... 1996 – 100,2%, 1997 жылы ... 1998 жылы – 104,5%, 1999 жылы – 119%, 2000 жылы – 125,8%, 2001
жылы – 122,8%, ал 2002 жылы – 125,3% ... ... ... ... көлемі шикі мұнай өндіруді 1,5 есеге,
газ конденсатын ... 29,1 ... ... газ ... - 27,2
пайызға өндіру есебінен 32,7 пайызға өсті. 2002 жылы өңдеу ... ... 2001 ... деңгейге қатысты өсімі 2,1 пайызды құрады.
Металлургия өнеркәсібі мен ... ... ... 13,5%, ... өнеркәсібінде 24,6%-ға, тоқыма-тігін өнеркәсібінде 3,9%-ға өндіріс
көлемінің өскені байқалды. 2001 ... ... ... ... ... 9,7 ... соның ішінде кондитер өнімдерін өндіру – 3,1
есе, газдандырылған сусындар – 1,9 есе, ...... сүт – ...... сыра – ... және сары май 13,9%-ға өсті. «Береке»
АҚ сүт комбинаты шығаратын өнім ... ... және ... ... ... ... ... барысындағы жұмыстармен тұрақты айналысып
келеді. Олар 15-тен аса жаңа өнім ... ... ... ... ... ... дүкендер көбейтілді, ондай дүкендер
облыстың барлық ... ғана ... ... Ақтау, Атырау қалаларында
жұмыс істеуде. Бұның бәрі қосымша кіріс көзін ашып, облыс ... ... ... ... 100-ден аса жұмысшыны жұмыспен қамтуға
мүмкіндік берді. Ұннан жасалатын ... ең көп ... ... ... ... АҚ-н ... ... «Орал тұрмыстық қамту ... ... 1 ... аса нан және ... өнімдерін шығарады және мұнда
кисель өндіру қайта жандандырылған.
Облыстағы өз ... ... ... ... кәсіпорын – арақ-шарап
зауытының, қазіргі «Орал сусыны» ЖШС-нің сапалы өнімдері өте ... ие. ... 110 ... ... ... ... жаңа ... мен әдістерге сәйкес өндіру қолға
алынып енгізілуде. «Нұржанар» ААҚ ... өнім ... ... ... ... ... және өнім ... кеңейту жұмыстарымен шұғылданып
келеді.
Соңғы жылдары облыста ... ... ... ... қалыптасты.
Негізі капиталға салынған инвестиция көлемі 2000 жылы 111,9 ... ... – 149,1 ... 2002 жылы – 238,4 млрд ... құрады. Облыста күрделі
құрылысқа салынған инвестицияларды қаржыландырудың ... көзі ... ... ... ... ... ... салымдардың негізгі
көлемінің 95 пайызы игерілді. Күрделі ... ... ... сала ... мұнай және табиғи газ өндіру есептеледі. ... ... 2002 жылы ... кен ... игеру, Орал және
Ақсай қалаларында әлеуметтік объектілер құрылысы, Зеленов ... ... ... жұмыстары жүргізілді. 2001 жылы инвестициялар негізінен
Қарашығанақ газ кенішін жайландыруда, Теплов-Токарев кенішінде геологиялық
барлау ... және ... ... бағдарламасы бойынша әлеуметтік
объектілер, мәдени орталық, жабық мұз ... ... ... мектеп
құрылыстарына, денсаулық сақтау және мәдениет салаларының ғимараттары мен
Орал қаласы көшелерін қайта жөндеу жұмыстарына, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... жұмыстарына пайдалануда. Сонымен
бірге Орал ... ... және ... ... ... ... Ақсай су жобасын іске асыру жұмыстары ... ... ... тұрғын үй, білім беру ... және ... ... ... ... елді ... ... су және жылумен қамту, білім беру,
мәдениет, денсаулық ... ... ... ... ... оларды қайта
жөндеу жұмыстарына, сонымен қатар Орал қаласы көшелері мен ... ... ... ... ... ... ... бірлесе
отырып, 2000-2001 жылдарға арналған импорт алмасу бағдарламасы жасалды. Ол
бағдарлама бойынша шетел өнімдерін азайтып, оның ... ... ... ... жұмыс орындарын ашу жоспарланды.
Қазақстан инвесторларының ... ... ... бірлестігінің өндірістік қуаттылығымен Орал қаласында ... ... ... ... ... драма театры құрылыстары үшін темір бетон
бұйымдарын шығару қолға алынып, 2001 жылы 16,3 мың тонна ... ... және 7,7 мың ... ... ... ... ЖШС ... мұнай және газ кеніштерін игеруші ... ... және ... ... ... 65,6 ... өнімдерін, «Диана» ААҚ «Тенгизшевроил» ... ... ... ... КИО үшін 34,6 млн ... арнайы киім тігіп дайындады.
Импорт алмастыру бағдарламасына сәйкес облыстағы ... ... млн ... өнімдер өндіру тапсырылған болатын. Бағдарлама бойынша
жұмыс басталғаннан 2001 жылдың аяғына дейін ... ... 1662,8 ... ... өндірілді. 2002 жылы 1359,1 млн теңгеге 44 шарт жасалып,
нақты 1220,3 млн ... ... ... ... өнеркәсіп
кәсіпорындары шығаратын өнімдерінің сапасын халықаралық ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Байырғы «Орал Зенит зауыты» ААҚ өнім сапасын жақсарту жүйесін енгізуді
жоғары деңгейде ... үшін ... бірі ... ... ие ... ... ЖШС өнімі өте жақсы сапасы үшін Мәскеу
қаласындағы мемлекетаралық көрмеде екі дипломды ... ... ... әлі де ... игерілмей жатқан үлкен резервтер де бар.
Ең алдымен, бұл – облыстың болашақтағы ... ... ... ... ... Облыс кәсіпорындарының республикалық кеме жасау
бағдарламасына қатысуын одан әрі жалғастырудың ... зор. ... ... кеме ... ... кәсіпорынында ҚР Әскери-
теңіз күштерінің тапсырысымен екі кеме, «Бүркіт» және «Сұңқар» жобасындағы
қатерлер, ... ҒЗИ ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың негізгі міндеті – ... ... ... Кеден қызметі, Төтенше жағдайлар жөніндегі Агенттік пен ҚР Қорғаныс
Министрлігі сияқты ... ... 2010 ... дейінгі
қажетін өтеу болып табылады.
Кең байтақ Қазақстан өз тәуелсіздігінің 15 жылдығын атап өтуде.
Тарихтағы бұл қысқа ... ... мен ... да, ... ... де ... ... мемлекеттің алғашқы құрылған жылдары жеңіл
болмады.
Бұл кезде облыс үшін стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... өсімге қол жеткізу, өндірісті
әртараптандыру, жергілікті электр қуатын пайдалану, шағын кәсіпкерлікті
дамыту, ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз ету,
жұмыссыздық пен бюджет тапшылығын қысқарту болды.
Ол кезеңді ... ... ... ... мен стратегияның іс
жүзінде өзін ақтағанын және қойылған ... ... ... ... ойсырап құлдырауына жол берілмей, өндірістік ... ... ... сақталынып қалды.
Өнеркәсіп өндірісінің ең төменгі көлемі 1994 жылы болған еді. Соңғы
жылдары өндіріс көлемінің тұрақты өсу ... ... ... ... 1996 ... 0,2 ... 2000 жылы 31,9 пайызға дейін өсті.
Қарашығанақ кен орнында көмірсутегі өндіру жұмыстарының ... ... ай ... ... тоқтап қалуына және «Конденсат» ААҚ, ... ... ... ... ... ... жұмыс істемеуіне қарамастан
2001 жылы 11 айдың қорытындысы бойынша 66,8 млрд теңге ... бұл ... ... ... ... ... кезеңінің деңгейінен 0,8 пайыз артық.
Бүгінгі таңда облыстың үлесіне республикада ... ... 99 ... ... ... – 46 ... ... өнімдерін өндіру құрылымында тау-кен өндірісі саласы үстем
жағдайға ие болуда – 81 пайыз, өңдеу – 12 пайыз, ... ... газ ... ... мен бөлу – 7 ... ... қатаң жағдайы кәсіпорындарды халықтың сұранысына ие өнімдерді
шығаруға мәжбүр етті. Бұл уақыт ішінде қорғаныс кәсіпорындары ... ... ... ауыр жылдарда олардың тіршілік етуіне,
өндірістік және кадр ... ... ... азаматтық профильді
игерді.
Ауыл шаруашылығы шикізатын өңдейтін құрал-жабдықтар, өрт сөндіру және
жуу машиналары, полиэтилен ... дәрі ... ... жиһаздар жасау қолға алынды.
Облыста шикізат бағытындағы экономиканы ... ... ... жөнінде нысаналы жұмыстар жүруде, олардың өнімдері ... ... ... бюджетке қосымша түсімдер түсіру қамтамасыз етілетін
болды.
«Конденсат» ААҚ газ ... ... ... тоннажды құрылғы (МТУ -
400) іске қосылды. Келешекте бұл кәсіпорында ... ... қосу ... ... ... ... үшін ашық мұнай өнімдерінің
өндірісі басталады. Қарашығанақ кен ... ... ... ... ... құрылысы жүруде. Бұл жылдарда спирт өңдейтін зауыттың
құрылысы басталды.
Облыс экономикасының ... ... ... ... ... ... іске асып ... импорт алмастыру бағдарламасы көмектесті.
Егер 2000 жылы бағдарлама бойынша 750 млн теңгенің ... ... ... 2001 жылы 845,1 млн теңгеге келісім-шарт жасалынды, 11 айда ... ... ... өнім ... ... 30 пайызын Қарашығанақ кен
орындары кәсіпорындарының ... ... ... бойы ... ... ... ... қалпына
келтіру және жаңа өндірістерді құру жөнінде ... ... ... ... ... ... 215 адамдық тоқтап тұрған үш ... ... ... ... 1 ... ... саны 497 адам ... бес кәсіпорын және жаңадан құрылған бір өндіріс орны (Вита ЖШС)
жұмысқа кірісті.
Облыста қолайлы инвестициялық ахуал пайда ... ... ... ... ... ... өсуі ... яғни 1996 жылғы 3,9
млрд теңге, 1999 жылы 53,7 млрд ... 2000 жылы 100,8 млрд ... ... ... ... ... облыстың үлесі, оның бестен бір
бөлігін құрайды.
Тәуелсіздік ... 11,4 мың ... ... ... 0,5 ... аурухана, ауысымына 778 адам қарайтын емхана, 1200 орындық ... ... кен ... 40 Мвт ... ... ... ... газ құбырлары, 65,1 шақырым топтастырылған су құбыры, 1890
орындық ... ... 2808 ... мектепке дейінгі мекемелер және жалпы
көлемі 1 млн шаршы метрден астам тұрғын ... іске ... ... ... басым бөлігін шетел инвестициясы құрайды.
2001 жылы республикалық және жергілікті бюджеттерден бөлінген инвестицияның
көлемі өсті. Бұл аумақтың әлеуметтік даму ... ... ... жылы ... және ... бюджеттердің есебінен Жайық
өзені арқылы көпір салып, облыс бойынша автомобиль жолдарына ... ... ... ... елді ... ... Орал қаласының
ғимараттарын жөндеу және қайта ... ... ... ... және ... ... қызметкерлері үшін Орал қаласында тұрғын
үй құрылысын салу жұмыстары жүруде.
Өтпелі кезеңдегі қолайсыз климаттық жағдайларға байланысты ... ... ... ... төмендеуі мен мал басының азаюына
әкеп соқтырды. 1998 жыл шаруашылық санаттары бойынша ... ... ... мың тонна болды, ал 2000 жылы – 303 мың тонна, 2001 жылы – 420 мың тонна
болды. ... ... ... ... нығайту жөніндегі
жүргізілген жұмыстардың арқасында қол жеткізілді.
Бұл салаға 1,1 млрд теңгеден астам ... ... Міне осы ... мал ... ... мен өсуі байқалуда. Қазіргі жағдайда шағын
бизнестің дамуына ерекше орын ... ... ... ... ... ... мен қолдаудың мемлекеттік саясатының
нәтижесінде шағын бизнес саласындағы ... ... ... мен көрсетілген қызметтердің жалпы көлемі тұрақты өсуде.
Егер ол 1996 жылы 3798,2 млн теңге ... 1998 жылы – 9812,0, ... – 19342,9 млн ... ... ал ... жылдың 11 айында 29220 ... ... ... ... ... көлемі 1996 жылғы 6,3 млрд теңгеден,
2000 жылы 17,9 млрд теңгеге дейін өсті, ал ағымдағы жылдың 11 ... ... ... ... ... ... бастап аймақтық өнімнің жалпы көлемінің
тұрақты өсуі байқалуда, яғни ол 1996 жылғы 30,8 млрд ... 2000 ... млрд ... дейін өсті. Республиканың жалпы ... ... ... бұл ... үлесі 2,4 пайыздан 2000 жылы 4,7 пайызға
дейін ... ... оң ... ... экономикасының қарқынды
дамуы үшін қажетті алғышарттарды құрайды.
2002 жылдың басында облыс әкімінің бастамасы және Республика Үкіметінің
қолдауымен «Металлист» ААҚ-ның ... ... ... ... ... шара ... маңызды қорғаныс кәсіпорны «Омега» зауытында да
жүргізілді. 2003 жыл ... ... ... ... ... ... жұмыстардың азаюымен байланысты көршілес Атырау және
Маңғыстау облыстарындағы мұнайгаз кеніштеріндегі компаниялармен ... ... ... ... ... ... Федерациясымен, әсіресе
оның көршілес облыстарымен екі жаққа пайдалы байланыс ... ... ауыл ... ішінде осы жылдарға арналған мемлекеттік азық-
түлік бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... ауылдың әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға ... ... ауыл ... ... ... ... ... орта есеппен ауыл шаруашылығы өнімдерінің ... ... 2002 ... ... 2 млрд теңгеге өскен, яғни өнім
өндірудің орта ... өсім ... 9,4 ... құрайды. Мал шаруашылығында
өнім өндіру 15,2 пайызға көбейген, сондай-ақ өсімдік шаруашылығында ... бар. ... 2004 ... ... ... ... болуы салдарынан өнім
алу деңгейі 2002 жылғыдай ... ... ... іске ... ... ... жылы 1641,5 млн ... бөлінсе, өткен жылы қаржыландыру көлемі 37
пайызға өсті. Ол 2265,12 млн ... ... ... бағдарламаның
мақсатына сәйкес шаруашылықтар мен ауылдағы ... ... ... таса ... ... ... жылы бес ... серіктестігі арқылы
417,9 млн теңгенің 149 несиесі, «Батыссервис» МКК арқылы 742 млн ... ... ... мемлекеттің қолдауымен дәнді дақылдардың егістік алқабы ұлғайып
келеді. 2004 жылы бұл көрсеткіш 667,7 мың га ... ... ... 17,1 мың ... асып түскен. Астық шаруашылығында дәнді
дақылдар өндірісінің қазіргі ... озық ... ... ... ... пайдалана бастады, алайда оның ... ... ... өнім ... алғышарттарының бірі жер өңдеу ... ... ... ... келтіру мақсатында өткен жылдары 155,2 мың
мың га алқап агрохимиялық зерттеуден ... ... ... ... ... т.б. ... бағытында жыл сайын 655-692
мың га жер өңделеді.
Өткен жылы ... – 32,8 мың ... ... 30,2 мың ... ... ... ... өсіруге бетбұрыс бар. Облыс аумағындағы 1187 га
екі суармалы алқап іске қосылды.
Аталмыш ... ... ... облыста машина-трактор
паркі жаңартылу үстінде. Өткен екі жылда 617 бірлік ауыл ... ... ... Бұл ... ... 1,5 ... көрінеді. Зауыттарда алты түрлі техника өндірісі де жолға қойылған.
Бүгінде ауылдықтар малдың табыс, тіршілік көзі ... ... ... ден ... отыр. Бүгінде облысымызда қала маңында «сүт белдеуі» мен
құс шаруашылығын ... ... ... жасалуда. Оралда құс фабрикасы
іске қосылды, ал Ақсайда 8,5 мың бас ... ... ... ... онда ет ... ... салынбақ. Өткен жылы екі сүт шаруашылығында
199 бас асыл ... ... сиыр ... ... ... ЖШС-на сүт-тауарлы
фермасын кеңейтуге 23 млн теңге несие бөлінді.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін ... мен ... ... бар. Былтыр
облыс аумағында 205 өңдеуші цех жұмыс істеп, 400 млн теңгеден астам ... ... «Мал ... корпорациясының өкілдері 242 тонна жүн
дайындаған.
2005 жылы аймақтық аграрлық азық-түлік бағдарламасын жүзеге ... ... 14561,3 млн ... ал облыстық бюджеттен 91,4 ... ... ... ... ... ... тыс ... қаржыландыру қарастырылған. Несие серіктестіктері арқылы 411 млн
теңгенің несиесі 117 адамға ... ... ... ... млн теңгенің техникасын лизингіге, 103 млн ... ... ... ... ... алған.
Биыл облыста 701 мың га жерге дәнді дақылдар егілгенімен, оның 158 мың
га ауа-райының ... ... ... ... ... ... едәуір өзгерістер болды. Өткен жылғыға қарағанда, тары және
жарма ... егу екі ... ... ... ... ... мал азығы өндірісіне мән беруде.
Биыл үш мың гектарға көпжылдық шөп егілді. «Ақсай нан ... АҚ ... ... ... мал ... ... кірісті.
Үстіміздегі жылы ауыл шаруашылығы құрылымдарын ... ... ... ... ... өз ... тапты. Сондай-ақ
бағдарлама шеңберінде ветеринарлық-профилактикалық шаралар өткізу, асыл
тұқымды мал шаруашылықтарын ... ... ... қаржы бөлінді. Биыл
облыста 24 малды асылдандыру пункті ұйымдастырылды.
Облыстық ... ... биыл ... ... осы мерзіммен
салыстырғанда ірі қара басы төрт пайызға, ұсақ жандық бес пайызға, құс 32,3
пайызға өсті деседі. Сүт, ... ... ... Өнім ... сөз етсек,
өткен жылғыға қарағанда, ірімшік пен сүзбе өңдеу көлемі - 21 ... ... – 6,4, ет ... 84,6 пайызға өскенімен, ет – 24,4
пайызға, сүт өнімдері – 1,6 ... ұн – 24,3 ... ... ... ... ұн көлемі сұранысты қанағаттандырады және қажет ... ... ... бар. Басты айтатын нәрсе, ... ... ... Елбасы Жолдауында айтылғандай, алдағы
жылдарда облыста өңдеуші секторды дамытуға ... ... ... биылғы бірінші жартыжылдықтағы агроөнеркәсіп кешенінің даму
барысын ескеретін ... мал ... ... бағдарлама көрсеткіштері
орындалады деген болжам берік. Тек астық шаруашылығы ауа-райына байланысты
болмақ.
Ауыл шаруашылығы машиналарын жасауды ... да ... зор. ... ауыл ... техникаларын, оған қажетті қосалқы
бөлшектерді шығарудың мүмкіндігін зерттеу ... ... ... ... ... ... бұрынғы өндірістік қуаты
негізінде ауыл шаруашылығы техникасын және оған қажетті қосалқы бөлшектерді
шығаруды ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы машиналарына қажетті бөлшектердің 110 ... ... ... ... ... жобаларын жүзеге
асыруға келетін болсақ, 2002 жылдың ... ... ... республикада индустриалдық саясатты дамытудың республикалық
бағдарламасын қалыптастыру жұмысы басталды. Облыста ... ... ... ... ... ... жобалардың тізімі
жасалды, олардың жүзеге асуы аймақтағы индустрияның дамуына негіз болады.
Болашақтағы мақсат – қосымша құны жоғары өндірісті ... ... ... және ... ... ... ... негізгі инвестициялық жобасын жүзеге асыру тиімді ... іске ... ... және ... ... тың серпін бермек.
II тарау.Облыс ауыл шаруашылығына нарықтық ... ... және ... және орта ... ... дами ... Қазақстан – аграрлы облыс. Агроөнеркәсіп кешені өнімдері жалпы
өндірістің 2/3-ден астамын құрайды. ... өзі ... ... ... ... үлесі қомақты екенін көрсетеді. Өтпелі кезеңде облыстың
агроөнеркәсіптік кешені де елеулі қиыншылықтарды ... ... ... ... сатылатын шикізат бағасының либерализациялануы және
өндірістік-техникалық бағыттағы өнімдердің ... ауыл ... ... де кері ... ... Агроөнеркәсіптік кешен –
экономиканың әлеуметтік маңызы зор ... ... ... ұйымдық құрылым ауыл шаруашылығынан, балық, су шаруашылығы
өнімдерін өңдейтін кәсіпорындар мен ... ... ... тұрады. Өтпелі кезеңде жүргізілген реформалардан кейін
мемлекеттік басқару жүйесі жойылып, жоғарыда ... ... ... ... ... ... нарықтық күйзеліс басталды.
Ауыл шаруашылығында жекешелендіру қандай да бір ... ... ... ауыл ... ... ... ... дамымай
тұрып, тауар өндірушілерді алдын-ала нарық механизміне әзірлемей тұрып,
асығыс жүргізілді. Реформалардың ... ... ... ... ... ... ... болды, бірақ ол бірден орындалмады. 1994-
1995 жылдары жаппай ұжымдық кәсіорынға көшу тек ... ... ... жоқ. ... ... аты ... ... істеу бағыты
өзгерген жоқ. Бірақ басты шара жүзеге асты. Мемлекет тарапынан бөлінетін
қаржы қысқартылды, ал бұл ... ... сай ... ... ... ... екенін сезіне қоймаған ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне оңай соққы
болған жоқ, ... ... өсе ... ... ... алдында
емес, жұмысшылар алдындағы қарыздары өсті. Бұған себеп ... ... пен ... сай емес ... ... ... ... өнімдерін натуралды айырбастау, өнеркәсіп өнімдері бағасының
өсуі ... ... ... көшу ... ерекше маңызға ие болған шаруашылықты
жүргізудің жаңа әдісінің бірі – шаруа ... ... ... дамуы тез қарқынмен жүрді. 1991 ... ... ... саны 148-ге ... оның ... 58,1 пайызы мал, 30,2 пайызы мал
және егін шаруашылығымен айналысты. Олардың меншігінде 160,0 мың га ... ... 4 мың ірі ... 44 мың қой, 286 шошқа, 765 жылқы, ... ... 1991 жылы олар 8700 ... ... 62 т. ет, 510 т. сүт, 152 т.
жүн өндірді. Шаруа ... көшу ... ... нарық қыспағында
өмір сүрудің қиын да болса мүмкін жолы екенін түсіндірді. Себебі, ... ... ... ... ... ... ... етілген материалдық-техникалық базаның және өнеркәсіп өнімдері
бағасының күн ... ... ... ... кете ... ауыл
шаруашылығына көмегін тигізді.
Облыста 1990 жылы «Жайық шаруасы» ассоциациясы құрылды. Оның ... - өз ... ... қорғау, олар өндірген өнімді өткізу,
сонымен қатар фермерлерге несие алу жолдары, салық төлеу ... ... ... ... кеңес беру, түсіндіру болды. Ассоциация жанынан 1999
жылы «Фермерлерді қолдау қоры» ... ол ... 2000 жылы ... 100,0 мың долларға тең несие берілді. Фермерлерге несие
берумен соңғы кезде ... әрі ... ... және олар 100 ... ... ... ... жұмыс орындарын ашып, қызмет аясын кеңейтудің бірден-бір көзі
шаруа қожалықтарын құру мен шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... және орта ... ... ... таңда ел экономикасының
өзекті саласына айналды. Ал кәсіпкерлікті ... үшін оған ... ... ... ... Бұл тұрғыда жер-жерде ... қиын ... да ... ... ... ... ... жандарға көмектесуге күш салынуда. Соның
бір дәлеліндей қазір бірқатар ... ... емес ... ... беру ... қорлары құрылған. Сондай қор Жаңақала ауданында
бар. Қордың құрылғанына көп болмаса да ... ... ... шағын несие
берді. Шағын несиелендіру қоры ... 2001 жылы 33 адам 990 мың ... ... 2002 ... 1 желтоқсанына дейін 43 адамға 1290 мың теңгенің
және мерзімінде қайтарылған ... ... ... ... 76
адамға 2385 мың теңге несие берілді.
Тіршілік бар жерде түлеу болады. Түлеу, өзгеру – табиғат ... ену. ... ... біздің біздің қоғамда да болды.
Бірлік болмай, тірлік болмайтынын, тақыр ... шөп ... ... ... ... Өмір тәжірибесі мол ... ... ... ата ... тәлім-тәрбиені жас ұрпақ бойына ... ... ... ... сай жетілдірсек, ұйымшылдық пен іскерлік
танытсақ, алынбайтын асу жоқ. Зерделеп қарасақ, ... атап ... ... ... жұмыстар барлық жерде де бар. Тек соларға қарқын туғызып,
көлемін ... ... ... ауыл ... ... ... Ордасы ауданында да байқалады.
Аудан – мал шаруашылығымен айналысады. Кеңшарлар ... ... ... ... ... ... бұл ... қалғаны да рас. Әйтсе де Елбасы мен Үкімет дер ... ... ... ... ... ... абыроймен шықтық. Қазіргі
таңда ауданда 395 ауыл шаруашылығы құрылымы бар. Олардың ... ЖШС ... ... ... Бұлардағы және тұрғындардың жеке иелігіндегі
малды қоса есептегенде, Нарын құмы мен Бөкей ... 37251 ірі ... қой, 6412 ... 1244 түйе ... сиыр, мыңдап қой ұстап отырған қожалық иелері көптеп саналады.
Олардың бірқатары саудамен де, жолаушылар ... де қоса ... ... ... ... ... саны ... аудан, облыс
аралығына жолаушылар таситындар саны 30-ға ... ... Мал ... тракторы, шөп шабу агрегаттары жоғы некен-саяқ. Көбінде Уаз,
Газель сынды жеңіл көлік.
Тұрмысы төмен отбасыларына жәрдемдесумен ... ... ... және орта ... ... арналған несие берулерге ұласып,
кәсіпкерліктің өрістеуіне кең жол ашты. Алғашқыда 30 мың ... ... ... ... ... іскер адамдар одан кейін 100-200 мыңнан
несие алып, танымал кәсіпкерге айналды.
«Жайық шаруасы» облыстық ассоциациясы облыс орталығындағы ... ... енді ... ... миллиондап несие беруге ... ... ... атты ... ... ол өз құрылтайшыларына қызмет көрсете
бастады. Ауылдық жерлерде ешқандай банктің ... ... ... де ... алға ... екінші дәрежедегі банктің рөлін
атқарса деп үміттеніп ... ... ... ... ... ... ... бөлімдердің ашылуы бизнес-жоспар жасауда қиналып, несие
ала алмай жүрген жас кәсіпкерлерге зор көмек болды. 2005 жылы 130 ... мың ... ... ... берілсе, күні бүгін ... 50 адам 5200 мың ... ... ... мал ... даму ... ... боларлық бір жайт, мал
шаруашылығы өнімдерін ... ... ... Ауылдық округ
орталығындағы базарларда бұл ... ... ... ... ... ... ... әскери полигон орналасқандықтан әрлі-берлі қатынасқа
тыйым салынған. Қазақстанның ең ... ... Орал мен ... өзі ... ... Тасымалға көп шығын кетеді. Соған қарамастан әр ауылдағы еті
тірі жігіттері тұрғындардың ... сол ... ... ... ... ... сою, ет дайындау орнын салып жатқан «Хан ордасы» ЖШС іске ... ... ... анық.
«Табысым татымды болсын десең, асыл тұқымды мал өсір», - ... ... ... ... ... мал тұқымын асылдандыру жұмысы «2003-2005
Ауыл жылдарында» қайта ... Бұл ... «Хан ... ЖШС, ... қожалығы, Орда орман шаруашылығы үлкен белсенділік танытуда. ... ЖШС түйе мен ... ... соңғы екеуі асыл тұқымды
бұқараларды табынға ... ірі қара ... ... жақсартты. С. Сәрсенов,
Т. Құрымбаев, Р. Сисенғалиев ... ... ... қойы мен
қазақтың ақбас сиырының аталықтарын сатып ... ... жылы жеті ... ірі ... ... ... қосындары жұмыс істеп, 334 сиырды
ұрықтандырды. Қазақстанның Бүкілдүниежүзілік сауда ... енуі ... ... ... және ... ... ... қосымша құралы екеніне тоқталған Елбасының Жолдауындағы ... ... әрі ... ... білу ... деп ... сапалы
болуын меңзейді. Мал басын асылдандыра ... ... ... ... ... ... танытуымыз міндет, ол үшін көп жұмыс ... ... ... – тек шикізатпен шектеліп қалмай, дайын өнімді
де шығара ... ауыл ... ... ... Ол да ... ... ... кезеңдегі облыс аудандарының қосқан үлесі
1996-2000 жылдар аралығында асыл тұқымды мал ... ... ... ... асыл ... ірі қара саны ... етті бағыттағысы – 10, қой 8 есеге қысқарып кетті. Қойдың қаракөл
тұқымы мүлде жоғалып кетті ... ... ... ... ... біздің
облыста өсірілген ақжайықтық етті-жүнді тұқымды және еділбай ... ... және жабы ... ... кету ... ... ... жол тауып, бүгінде тек жан сақтау емес, ... ... ... арасында Теректі ауданындағы Шағатай ауылындағы Чапаев асыл
тұқымды мал ... ... атап ... тұрарлық. Бұл шаруашылық ғалымдардың
талай ондаған жылдар бойы көз майын тауысып, ... ... ... ... мекені. Ол асылдар сонау бір жылдарда ... ... ... ... ... ... қызықтырған.
Әрине, ол кездер шаруашылықтың тасы өрге домалап, абыройы аспандаған ... ... ауыл ... ... ... ... басталған
жекешелендіру қазақтың «ақбасын да» аямады. Қайта ... ... ... осы күнге жеткізген шағатайлық азаматтардың ерен ... ... ... сол бір ауыр ... мал ... өз ... өзі ... асыл тұқымды мал зауыты ретінде мемлекеттен ешқандай жәрдем болмады.
Әр басы алтыннан да қымбат талай түлектер ... ... , ... ... ... болып кетті. Олай етпеске амал жоқ еді. Өйтпегенде қалған
малды аман сақтап қалу ... ... Мал ... ... ... ... қолына алғанда, яғни 1998 жылы оның ... 23 ... ... еді. Келесі жылы ол он млн теңгеге азайды. 2000 жылы
тағы да ... 11 млн ... ... Ал 2001 жылы ... ... ... зауыт жылды 8 млн теңгеге жуық таза ... ... сол 1998 жылы ... ... млн, ... жұмысшыларына жалақыны он
млн, барлығы 70 млн теңгеге бережақ еді. Осы жетпіс миллионнан ... ... ... ... толық құтылды. Үкіметке патент ретінде жыл
сайын ... 1 млн 200 мың, ... ... ... 1 млн 500 ... де есеп ... оның бер ... электр жарығы, салыққа,
телефонға төленетін төлемдерді де төлеп, зауыт 2002 ... ... ... Ұжым ... ... ай ... ... дәстүрге
айналған. Тек 2002 жылы он екі айда жалақыға барлығы он төрт млн ... ... ... ... зауыт еңбеккерлеріне азық-түлік, ... ... ... Жеке ... ... жемі мен шөбі ... ... өнімдерін дайындау көлемінің төмендеуі ең алдымен оны
өндіру көлемінің ... ... 1992 жылы ... ... мен
совхоздарында мал өнімділігі төмендеді, ... ... саны ... ... ... орташа сүт 97 килограммға қысқарды. 1994 жылы ... ... ... сол кездегі бағамен есептегенде 4,6 млрд ... ... ... ... ... ... – 2,9 млрд ... мал
шаруашылығы – 1,7 млрд теңге. Осы жылы 1290 мың тонна астық, 55 мың тонна
картоп, 17 мың ... ... 2,7 мың ... ... 3,4 мың ... ... жиналды. Дайындау ұйымдары арқылы 320 мың тонна жаңа егіннің
астығы сатып алынды. Облыс ... ... ... ... ... ... орындалды.
Осы жолдары бұрынғы ұжымшарлар мен кеңшарларды қайта ... ... ... 3722 ... ... болды, олардың 3516-сы шаруа
қожалықтары, 206 ауыл ... ... ... ... құқығына ие және
ірі ауыл шаруашылығы кәсіпорындары болып есептеледі. Талдау көрсеткендей
мұндай құрылымдарда мал ... ... ... ... ... қираған, тек санаулы басшылар ғана бұған ұжымдық ... ... сүт ... мал ... мен ... ... ... мал басы тұрғындардың жеке ауласында қалды. Олар ... ... – 84, ... – 97, ... 79 ... өндірді. Мал шаруашылығын
ұйымдастыру мен шикізат пайдалануда біз 70-80 ... ... ... ... ... ірі қара саны 1,8 ... соның ішінде сиыр 98,0
мыңға азайып кетті. Әсіресе сүтті мал көп ... ... мал басы ... ауыл ... ... ғана қалды.
Қой шаруашылығы құлдырап, пайға берілген қой пышаққа ілінді. 1,5 млн
бас қойдан 600 мыңы, ал ауыл ... ... ... бастан
небәрі 46,0 мың ғана қалды. Жылқының теңжартысындайы ... Егер ... ... ... 116,5 мың бас ... болса, 2000 жыл аяғында
статистикалық деректер бойынша 60,1 мың бас қана ... ... ... ... ... ... 2000 жылы ... қолайлы жағдайлар арқасында мал
басының тұрақтауына қол ... ... әлі де ... болды.
Өндірілетін мал шаруашылығы шикізат көздерін игеру ерекше алаңдаушылық
туғызатындай жағдайға болды. Облыста Жаңақала және ... қой ... Орал ет ... ... ... акционерлік қоғамдары, «Мех
комбинаты», «Тері шикізаты» серіктестіктері ... ... ... ... ... қуаты толық пайдаланылмады. Мысалы, «Аяз»
АҚ 2000 жылы облыстық бюджетте 4,5 млн ... ... ... ... ... ... 219 тонна жүн мен 14,0 мың дана қой терісін Атырау облысынан
сатып алды, бұл барлық ... ... 54 және 77 ... ... ... ... негізгі бөлігі көршілес облыстың тауар өндірушілеріне
кетті деген сөз. Ауыл шаруашылығы департаменті мұны ... ... өнім ... тоқтатып, ақпарат қызметін жақсарту ... ... ... ... өз ... ... ... кәсіпорындарына өткізуін ұйымдастыру керек.
2000 жылы облыста ауылшаруашылық өнімін өндірумен 3000 астам шаруа
қожалығы, 210 ЖШС, 10 ... ... 35 ... ... және ... ... айналысады. Сонымен қатар 104 мың үй шаруашылығы мен 273
саяжай кооперативі ауыл ... ... ... ... жылдары
бірінші рет ауылшаруашылық тауарын өндірушілері мемлекет тарапынан қолдауды
анық сезінді. Ауыл шаруашылығының басты саласы өсімдік ... ... ... ... ... ... қоя отырып, тауар өндірушілер
мемлекеттік қордан 21 мың т. ... ... және ... ... ... млн ... қарыз алды. Сонмыен қатар көктемгі ... ... үшін ... ... 250 млн ... қосалқы бөлшектер алу үшін
40 млн теңге, тұқым репродукциясын қолдау үшін 10 млн ... ... ... сатып алуға 100 млн теңге бөлінді. Дәнді дақылдар
тұқымының тозаңдану ... ... ... ... және арам шөптерге
қарсы 154 мың га жерде агротехникалық шаралар жүргізіліп, бұған 31,6 ... ... ... ... нәтижесінде облыстың ауыл шаруашылық
тауарларын өндірушілерді дәнді-дақылдар ... 89 мың ... ... себу мен астық оруды дер кезінде жүргізуге, сөйтіп 440 мың тонна
астық ... ... ... ... ... өткен жылдардағы
қарыздардың едәуір бөлігін қайтаруға мүмкіндік алды. 2001 жыл ... ... ... ... ... ... ... 11,7 центнер
астық алған Тасқала ауданының диқандары барынша жоғары ... ... ... ... ... ... да әр гектардан 1
тоннадан астам өнім алды. Бірқатар ауыл ... ... ... асыл ... мал ... ... ... қоғамы, «Ақас»,
«Каракула», «Жамантұз», «Орда», «Өсімтал», ... ... ... ... ... ... деген жоғары атаққа ие болды, олар
әр гектардан 15 центнерден астам жоғары сапалы астық өндірді.
Облыстың ауыл ... ... ... ... ... ... ... қордан тұқым қарызын және ... ... ... және ... ... қарауы тиіс. Бұл
алдағы уақытта жаңадан бережақ иелерін тудырмас үшін қажет. Егін ... үшін ... ... ... тек ... өнімді
сапалы, аудандастырылған тұқым сорттарын қолданғанда ғана ... ... ... ... ... ... ... ауданындағы
Железнов селолық округіндегі «Киргенев» және «Снит» шаруа қожалықтары
«Саратовская - 42» ... ... себу ... әр ... 10-13 центнерден
өнім алса, бұған көршілес жатқан танаптан «Авангард» және «Долина» ЖШС
аудандастырылмаған ... - 18» ... ... ... әр
гектарынан бар болғаны 3,7 және 5,9 центнерден ғана өнім алды.
Ең алдымен егіншілік пен мал ... ... ... ... анықтап алу қажет. Ақжайық, Жәнібек, Қаратөбе
аудандары егін егуді тек ... ... ... ... ... ... ... бұл жұмыс тұтас алғанда экономикалық тұрғыдан
тиімсіз. Ішкі азық-түлік үшін ... ... ... ... ... ... Қазақстанда ауыл шаруашылық дақылдарын өндіруге ... ... ... ... жөніндегі озық технология ойдағыдай енгізілуде.
Бұл технология бойынша топырақты аз ғана ... ... ... мен ... ... ... ... органикалық заттар жиналуы
үшін қалдырылады, ол сондай-ақ топырақтың бетін маусымдағы ... ... ... ... ... өзі – ... ... жағдайында өте
маңызды шарттардың бірі.
Аграрлық сектордағы дағдарыс ең алдымен мал ... күрт ... ... ... әкелді. Соңғы кезге дейін мал бартерлік қатынастарда
ауыс-түйіске түсіп келді. Осы ... ... ... ... ірі қара – 2,3, қой мен ешкі – 4, ... – 2,4, шошқа – 1,8,
ал құс 5 есеге дейін азайып ... ... ... ... ... ... тұқымды мал шаруашылығында ауыр жағдай қалыптасты.
Облыс аумағындағы мал шаруашылығы саласы жағдайының қалыптасып, мал ... ... сан ... өскені, ет өнімдерін шығарудың көбейе бастағаны
байқалуда. 2003 жылдың 1-қаңтарындағы облыстың барлық шаруашылығындағы ... ... ... бойынша 354,5 мың мүйізді ірі қара, 588,7 мың
қой мен ешкі, 33,9 мың шошқа, 48,2 мың ... 3,3 мың ... 467,7 мың ... Бұл ... 2001 жылдың деңгейіне қарағанда ірі қара мал 28 пайызға,
түйе 1,3 пайызға, құс 6,3 ... ... ... Қазіргі уақытта ауыл
тұрғындарының жеке шаруашылығында 88,6 пайыз ... 81,3 ... қой ... 75,2 ... ... 80,0 пайыз жылқы, 87,3 пайыз құс болса, сонымен
бірге тұрғындардың 26 ... мал ... құс ... белгілі болып отыр.
Дегенмен бүгінгі таңда облыста аяғынан нық ... өз ... ... ала бастаған мал өндірушілер бар екенін атап кеткен жөн. ... Орда ... ... ... ... ... 300 ірі ... қой, 400 жылқы бар болса, осы ... ... ... ... 645 ірі ... 320 қой, 147 ... ... ал Ақжайық
ауданындағы «Айтас» шаруа қожалығы 100 ірі қара, 700 еділбай тұқымды қойды
бағып күтуде.
Облыстың ... ... ... арналған
агроөнеркәсіпті дамытудың аймақтық ... ... Онда ... ... ... ... ... халқын сүт және сүт өнімдерімен үзіксіз қамтамасыз ету үшін қала
маңындағы аймақтарда едәуір жұмыстар жүргізілуде. Теректі ... ... ... мен ... ... ЖШС-терінде сүт өндіретін тауарлық
фермалар қайтадан ... ... ... ... «Асан
агрофирмасы» ЖШС-і сүт және сүт өнімдерін ... ... осы ... ала ... 95 ... сиыр бағып отыр. Тасқала ауданында «Өсімтал»
шаруа қожалығы жанынан сүт өңдейтін тауарлы ... ... Осы ... ... және дамыту қорынан 3 жылға 25 млн теңге несие ... ... ... бұзаулар сатып алуға жұмсалып отыр. Сонымен бірге
облыста құс ... екі ... бір ... ... ... құс
фабрикаларының негізінде құрылған «Орал» ЖШС-і мен «Аққанат» шаруа қожалығы
шұғылданып келеді. ... ... 33,7 және 19 ... жуық құс ... ... Бөрлі, Теректі аудандарында шошқа ... ... ... шаруашылықтар бар.
Үкімет тарапынан қаржылай қолдау мен көмек бере отырып, облыста мал
шаруашылығын жан-жақты дамыту және оны ... де ... ... ... ... жылдарына» орай жасақталған облыстық бағдарламада ... ... ... Н.Ә. ... ... қабылданған және халықты
әлеуметтік қорғауға бағытталған ... ... мен ... ... ... табылады. Бұлар «Еңбек туралы», «Халықты еңбекпен қамту
туралы», «Әлеуметтік әріптестік ... «Ең ... ... мөлшері
туралы», «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы заңдар», сондай-ақ
2000-2002 жылдарға ... ... және ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметі 2001 жылы бекіткен әлеуметтік
көмек тұжырымдамасы.
Біздің облыста жасалған осындай бағдарлама жұмыспен қамту, ... аз ... ... ... ... ... есебінен аз қамтылған
азаматтардың өмір жағдайларын жақсартуды көздеді. Үш жылдың қорытындылары
бойынша аталған бағдарламаның ... ... ... оң ... атап ... жөн. Ең ... ... қабылданғаннан кейінгі
үш жыл ішінде аз қамтылған азаматтар санын 38 мың 600 адамға азайтуға қол
жеткізілді, осы ... ... 46 мың ... орны құрылды. Еңбекпен
қамтылғандар саны 10 мың ... ... ... ... ... 20,6 мың адам жұмысқа орналастырылды, жұмыссыздық деңгейі 3,6%
-дан 3,2%-ға дейін ... екі жыл ... ... ... ... 2 ... астамға ұлғайды
және әлеуметтік саланы дамытуға, экономиканың нақты секторын нығайтуға
қосымша 15,3 млрд ... ... ... екі жыл ... ... компаниялар
облыстың әлеуметтік дамуына қосымша 12 млн доллардан астам қаржы ... ... ... ... бар ... барлығы бірдей
пайдаланылмағанын атап айту ... ... ... әкімдер тиісті
жауапкершілік танытпай, барлық мүдделі органдардың жұмысын бұл ... ... ... Ал ... ... ... облыстық
еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... бола ... Бұл жағдай ... ... ... ... ... ... туралы Заңын»
жүзеге асырудың алғашқы күнінен-ақ байқалды. Шешілмеген проблемалардың бар
екеніне қарамастан облыста ... ... ... ... әлеуметтік
көмек көрсету туралы Заңды» жүзеге асырудың алғашқы сатысы орындалды. ... 56,4 мың адам 380 млн ... жуық ... ... көмек алды.
Олардың 62 пайызы – балалар, зейнеткерлер және мүгедектер.
Облыс әкімі барлық әкімдер алдына атаулы ... ... ... ... 100 ... ... ... қойды. Осы мақсатта 2003 жыл
бюджетіне ... ... 100 млн ... бөлініп отыр. Қоғамдық
жұмыстарды ұйымдастыру арқылы Қаратөбе, Жаңақала, Сырым, Зеленов, Жәнібек,
Тасқала, ... ... ... сала объектілері жөнделіп,
қалпына келтірілді. Бұл ... ... ... ... ... ішінде
қоғамдық жұмыстарға тартылған жұмыссыздар жүзеге асырды.
2002 жылдың сәуір айында өзінің «2003 жылғы ішкі және сыртқы ... ... ... Қазақстан халқына жолдауында Елбасы таяудағы үш
жыл – 2003-2005 жылдар ... ... ... ... деп атап ... көшудің барлық қиындығын басқалардан гөрі ауыл ... ... ... ... күні облыс бойынша кедейліктің 85
пайызын ауыл тұрғындары ... ... ... 60,5 мың ... 51 мыңы ... тұрады. Ал ресми тіркелген жұмыссыздар саны 64 пайызды құрайды.
Кәсіпкерліктің ... ... де ауыл ... артта қалып келеді.
Халықтың тұрмыс жағдайы мен әл-ауқатын ... ... ... ... адамдардың өздері өз өмірлерін жақсартуға ұмтылуы тиіс.
Кедейлікті азайту жөніндегі жұмыста, әсіресе ауылдық жерлерде жеке
қосалқы ... ... ... зор. Ауыл ... ... және ... департаменттері қысқа уақыттың ішінде ауыл
тұрғындарына жалға мал мен техника бөлуді және оларды ... ... ... ... ... қалалар және аудандар әкімдерімен,
агроөнеркәсіп кешені қызметкерлерімен болған желтоқсан ... ... ... ... және ... орта бизнесті дамыту мәселелерін
басым ... ... атап ... ... ... ... кедейлікті
азайтудың 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламасы кедейлікті ... ... өсу үшін ... ... ... ... ... халықтың
табысын ұлғайту және масылдықты жою есебінен ... ... ... ... мына ... ... ... экономиканың барлық
салаларында тұрақты өсуді қамтамасыз ету, халықты еңбекпен қамту ... ... ... ... саланы қолдау, қызмет көрсетудің
сапасын жақсарту, атаулы әлеуметтік көмек көрсету тетіктерін жетілдіру.
Бағдарламаны жүзеге асыру үшін үш жыл ішінде 31,2 млрд ... ... ... ... зейнетақы, мемлекеттік әлеуметтік
жәрдемақылар және басқа арнаулы жәрдемақылар ... 24,8 млрд ... ... ... ... көмек, тұрғын үй жәрдемақысын, жалпы
оқу, арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар төлеуге, арнаулы мекемелерді ... 6,1 млрд ... ... ... ... Қаратөбе, Казталов, Жаңақала және Ақжайық ауданының Тайпақ
бөлігіндегі барлық су көздері шаруашылық-тұрмыстық мақсаттарға пайдалануға
қазірдің өзінде ... ... ... ... ... болатын шектен
асып түсетін кемі 5 түрлі элемент (радий-226, никель, қорғасын, марганец,
кобальт) кездеседі. 2002 жылы ... ... ... ... екі ... жеті ... халқының денсаулығының радиациялық емес
факторлар нәтижесінде өзгеріске ... ... ... ... ... ... саны ... Бөрлі ауданының көрсеткіші ең төмен
болса, ең жоғарғы көрсеткіш ... мен ... ... ... Балалар аурулары жөнінен де Бөкей ордасы алда тұр.
Тек бір ғана Бөкей ордасы ауданында 2001 жылы 71 ... бала ... ... түрде алсақ, Семей ядролық полигонына шекаралас Абай
ауданындағы дәл ... ... ... ордасының көрсеткіші 2,5 есе
артық. Соңғы жылдары жастар арасында нашақорлық аса ... ... ... ... ... ... өлімнің көбейіп отырғаны да
белгілі.
2001 жылы 17 қаңтарда облыстық мәслихат шешімімен облыста ... ... ... ... ... ... ... жасау, нашақорлыққа
қарсы әлеуметтік құбылыс ретінде қоғамдық тосқауыл қою жүйесін ... ... пен ... ... ... күрестің 2001-2002
жылдарға арналған аймақтық бағдарламасы қабылданды. Экономика ... ... ... ... даму ... ... ... ішінде Батыс Қазақстан облысында қоғам дамуының тұрақтану кезеңіне
аяқ басты деген ... ... ... ... ... қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық жағдайда жасалған 2001-
2005 жылдарға арналған облыстық ... ... ... ... құқықтық және әлеуметтік-психологиялық
қарым-қатынастардың өзгерістерін Батыс Қазақстан аймағында ұйымдастыруда
мемлекеттік саясатты қамтамасыз ... ... ... ... жұмыстарды 387 кітапхана, 225
клуб, ... үйі мен ... және 5 ... 45 ... ... 8 кинотеатр, 4 мұражай, 2 драма театр, облыстық ... ... және ... ... ... халық шығармашылығы орталығы, тарихи-
мәдени мұраларды қорғау жөніндегі ... ... және ... және ... ... ... ... келеді. Олардың қызметтерінің
негізгі бағыттары болып: халықтың рухани тәрбиесі жөніндегі шараларды
күшейту, ... және ... өнер ... музыкалық мұраларын
насихаттау, Орал өңірі халықтары мәдениетін дамыту және қайта өркендету,
ұлтаралық ... ... ... мәдениетінің өзара ықпал етуін, өзара
байланыс жасауын насихаттау саналады.
2002 жылы 32 мәдениет ... ... ... 440,8 млн ... ... және ... ... жұмыстары жүргізілді. Облыстық тарихи-
өлкетану мұражайларында және олардың филиалдарымен 1378 қала ... 112 ... ... ... 98 көрме ұйымдастырылып, онда 61,8
мың адамға ... ... ... кітапханалары кітап қорларын және
мерзімді баспасөзді пайдалана отырып, маңызды шаралар өткізді.
1991 жылдың басында ... алуы ... ... заманғы
тарихындағы бетбұрыс кезеңге айналды. Тарихтың өлшемі үшін осы ... ... ... ... және әлеуметтік өзгерістерге толы болды. Осы
кезеңде тарихи бетбұрыс ... ... ... ... ... ... ... көшу процесі үдеді. Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... мүшесіне
айналып, өзінің тәуелсізідігін заң түрінде де, іс ... де ... жылы 16 ... ... ... ... ... Конституциялық заңның қабылдануы ежелгі тарихында да тәуелсіздігі
болған әрі ғасырлар бойы ... ... ел үшін ... жаңа
есебін бастады.
Елдің жаңа Негізгі заңы жасалды, демократиялық мемлекеттің тіршілігі
үшін аса маңызды биліктің ... ... және сот ... ... бөлу ... іске ... азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарына кепілдік беретін база қалыптастырылды. Маусымда қабылданған
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандары – ... туы ... ... заң және 15 ... ... ...... енгізілуі
мемлекеттіліктің қалыптасуындағы аса маңызды кезеңді білдіреді.
Өткен уақыттың аса маңызды қорытындысы ішкі саяси тұрақтылық ... ... ... болып табылады. Ұлттық-конфессиялық негіздегі
жанжалдар мен ... орын ... қол ... ... өзі
татулық пен прогрестің іргетасына айналды. Мемлекеттік тәуелсіздікті ... ... ... Қазақстан демократиялық мемлекет құру,
тоталитарлық қоғамды ... ... ... ... ... ал ... ішкі ... негізін тұрақтылық пен топтасу
идеясы құрды.
Облыста халықтың денсаулығын сақтау, білім беру, жұмыссыздықпен ... ел ... ... боларлық бірнеше бағдарламалар қабылданып,
бүгінде осыларға сәйкес жүйелі істер атқарылуда.
Осындай оң ... ... алға ... облыс алдағы уақытта
республикадан ... орны бар ... ... ... қала ... ... ... байтақ Қазақстан өз тәуелсіздігінің 15 жылдығын атап өтуде.
Тарихтағы бұл қысқа ... ... мен ... да, ... ... де ... ... мемлекеттің алғашқы құрылған жылдары жеңіл
болмады, бұл ... және ... ... жаңа ... ... ... ... құру кезеңі еді.
Батыс Қазақстанның ХХ ғасырдың соңындағы ауыл шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... толық көз жеткізуге болады.
Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығы Кеңес үкіметі құлаған тұстан, ... қол ... ... ... ... ... оң өзгерістердің Батыс Қазақстанның ауыл шаруашылығын қайта
құру саясаты және нарыққа көшіру кезеңінде еңбекшілер ... оң ... ... ... зерттеу жұмыстарына назар аударғандай Батыс ... бұл ... қол ... ... ... мен ... тап болғаны белгілі. Бұл аймақта да ауыл ... ... ... ... орын алған.
Нарыққа көшу барысында көптеген өзгерістерге ұшырады. Өлкеде көптеген
шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту қолға алынды. ... ... ... ... ...... түлету әркімнің жеке үлесімен жүзеге асатыны
аян. «Ауылына қарап азаматын таны» ... ... ... ... намысты
қолдан бермей, атамекендерінің бір ... ... ... ... ... әрбір іске өздерінің үлесін қоса ... ... жеке ... ... Олар тек ... отбасы қамын
ғана ойлап қоймай, қажет кезде көмектерін аямауда. Жалпы ... ... ... алыстағы ауыл тұрғындары да үлестерін қосуда.
Бір ақиқаты – қазір ауыл тоқсаныншы ... ... ... ... ... ұстасы екеніне жамағаттың көзі жете түскені ... ... ... ... ... көбейді.
Бірлік болмай, тірлік болмайтынын, тақыр жерге шөп шықпайтынын
бабаларымыз баяғыда-ақ айтып кеткен. Өмір ... мол ... ... ... ата ... тәлім-тәрбиені жас ұрпақ ... ... ... ... ... сай ... ұйымшылдық пен іскерлік
танытсақ, алынбайтын асу жоқ. ... ... ... атап ... ... ... жұмыстар барлық жерде де бар. Тек соларға қарқын туғызып,
көлемін кеңейтуге тиіспіз.
Дегенмен, 2003-2005 ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі оң жетістіктері бұл күрделі қиындықтарды
жеңудің түбегейлі бетбұрыстарының басты шарты болып саналатындығын ескерту
тарихи қажеттілік.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Б.Қ. ... ... ... ауыл ... ... ... ... бен келешегіміз» Орал өңірі 1992ж,1 мамыр
3. Т.З. Рысбеков,Б.Қ.Бірімжаров,С.Б.Құрманалин,Ж.Ж.Жақсығалиев
«Батыс Қазақстан облысының тарихы» Орал
2001
4. «Сапалы сусын ... Орал ... 2001,25 ... ... ... ... Орал өңірі 2001, 20 желтоқсан
6. «Ауыл шаруашылығы даму үстінде» Орал ... 2005, 23 ... ... ... оң ... Орал ... 2004, 8 ... « Өрісі кеңейіп келеді» 2004, 30 қараша
9. «Ауыл шаруашылығын өркендету жүйесі жөніндегі ұсыныстар» Алматы:
Қайнар 1994
10. «Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта ... ... күн ... ... үні 2004,12 ... «Атқарылған іс аз емес,алдағы міндет одан да зор» Орал өңірі 2004, ... «Он ... оң ... 2001, 15 желтоқсан
14. «Ауыл шаруашылығы мәселесі әңгіме болды» Орал өңірі 2001, 20 қазан
15. «Бір шаруашылықтың ... ... ... ауыл ... 14 ... ... ... сөз» Орал өңірі 2001,20 желтоқсан
17. «Батыс Қазақстанның егін шаруашылығы» Орал өңірі 2004, 20 қараша
18. «Еліміздің елулікке енеріне сенеміз» Орал ... 2006, 16 ... «БҚО ... ... ... әлеумметтік- экономикалық
дамуы» Орал өңірі 2001, 23 қазан
20. «Дәстүрі бар өңірдің жолы даңғыл» Орал өңірі 1993, 26 тамыз
21. ... ... алу ... Орал ... 1991, 20 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі кездегі білім беру жүйесіндегі концепциялары мен теориялар7 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі9 бет
12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі туралы7 бет
1970 – 1990 жылдардағы Қазақстандағы көші – қон процестерінің тарихы46 бет
1970-1990 жылдардағы Қазақстан15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь