Қазақстан Республикасының діни проблемалары мен ұлт дүниетанымына әсері және исламның таралуы

Мазмұны.

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

І бөлім: Дін теориялары мен дін әлеуметтануының қалыптасуы және әлеуметтік функциялары.
1.1. Діни интеграция және әлеуметтік өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5.21
1.2.Дін әлеуметтануының қалыптасуы және әлеуметтік функциялары ... ... .22.33

ІІ бөлім: Қазақстан Республикасының діни проблемалары мен ұлт дүниетанымына әсері және исламның таралуы.
2.1. Қазақстан Республикасында секталардың таралуы және өзекті проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34.42.
2.2.Ұлттық дүниетанымның қалыптасуындағы діннің рөлі және исламның таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43.52
2.3.Социологиялық зерттеу нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53.62

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63.64

Пайдаланған әдетиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65.66

Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67
Кіріспе
Жұмыстың тақырыбана жалпы сипаттама. Дін - әлеуметтік институт ретінде адамзат қоғамымен бірге жасасып келе жатқан рухани құбылыс.
Батыс мәдениетінде «Дін» ұғым түсінігінің мәні екі мағынада түсіндіріледі. Оның бірінші мағынасы латын тіліндегі «religare» ұғымының түсінігі. Бұл ұғым түсінікпен жер мен көк /аспан/ арасында рухани байланыс бар екендігі түсіндіріледі. Ал екінші, осы латын тіліндегі «religo» ұғым – түсінігі – қасиетті, табыну заты, құдайға құлшылық ету мағынасында танылады.
Екінші ұғым – түсінік біріншісіне қарағанда діннің мәнін нақтылы бейнелейді.
Батысқа қарағанда исламдық өркениетте «дін» терминінің мәні басқашалау түсіндіріледі. Мұның себебі «Дін» ұғымының кең ауқымдығы сан қырлы мән мағынасы исламға дейінгі араб елі тұрғындарының әртүрлі түсіндірілуіне байланысты.
Мұсылмандық дінтанушылардың түсіндірулерінше, дін дегеніміз – әлемді байланыстыратын күш Алланың барлығына сенім. Бүкіл әлемді және адамды жаратушы ие – Жалғыз Алла адам баласының жүрегін өзіне ұштастыра жаратады, яғни Жаратушының барына сеніп, оның ажырамас бөлшегі екенінадам өз жүрегі арқылы сезіну керек дейді.
Дінді әлеуметтану тұрғысынан талдаудың нәтижесінде ең алдымен әлеуметтік феномен ретінде алға шығады.
Сонымен қатар дін әлеуметтануының ғылыми пән ретінде қалыптасуы көбінесе еуропалық қоғамдағы әлеуметтік, экономикалық және мәдени процестерге байланысты.
Қоғамдағы діннің орны мен қызметі өте күрделі. Діни қатынастардың ерекшелігі ол қоғамдық әлеуметтік-экономикалық және мәдени, рухани сфералардан көрінеді.
Жұмыстың тақырыбына байланысты классикалық ғалымдардың ой пікірлері. Сол заманның Гобб, Лок, Юм сияқты әлеуметтік теоретиктері діннен табиғаты бойынша қоғамға пайдалы, тұрақтылық Гоббс өзінің еңбектерінде дінде негізделген қоғам үшін жағдайын қауіпті күштерді сараптайды. Ағартудың біршама төмен бағыты діннің әлеуметтік пайдалылығын мойындап ешқандай қоғам дінсіз өмір сүре алмайды дегенді алға тартты. Бірақ әңгіменің бәрі мынады еді, жаңа заманда еуропа тарихындағы болған оқиғалардағы нақты көрініс берген діни дау-дамайлар мен әлеуметтік жан-жалдардың қайнар көзі болады. Діннің қоғамдағы әлеуметтік тәртіпке қауіп тудырмайтындай әрекетіне жағдай жасап, дінге қоғамнан лайықты орын беру қажет болды. Локк дін мен әлеуметтік өмірдің бұлай үйлесімділігінің бір мүмкіндігі деп, дінді «ресми емес» деп алып мемлекеттен бөлу керек деді.
Руссо да өзінің діңге байланысты «Қоғамдық келісім» деп аталатын еңбегінде болашақ дін социологиясы және қоғамды интеграциялаушы ретінде дін туралы жаңа тезис туындайды дейді.
Бұдан басқада ғалымдар дін жайлы өз пікірлерін айтып өткен.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Қазіргі кезде өзекті мәселе болып тұрған проблемаларын шешу жолындарын табу барысына негізделіп жүргізілген.
Зерттеу жұмысының міндеті. Қазақстан Республикасы соның ішінде Оңтүстік Қазақстан жеріндегі «Діншілдік дүниетанымның деңгейін» анықтау. Оларға социологиялық талдау жасау.
Зерттеу жұмысының объектісі Оңтүстік Қазақстан тұрғындары. Соның ішінде көпшілігі жастар мен орта жастағылар болып отыр.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.В.И. Гараджа. Социология религии: Учебник для вуза. –М.,1996.
2.В.И. Гараджа. Религиеведение. М., 1995. 2-е изд.
3.Б.С. Ерасов. Социальная культурология. М., 1994. Ч. І-ІІ.
4.Р. Арон. Этапы развития социологической мысли. М., 1993.
5.Белл Д. Культурные противоречия капитализма // Религия и общество. Ч. ІІ.
6.Белла Р. Социология религии // Американская социология. Перспективы, проблемы, методы; под ред. Т. Парсонса. М., 1972.
7.Малиновский Б. Магия, наука и религия// Магический кристал. М., 1982.
8.www.google.kz.
9.Жақсыбай С. Тұрапбайұлы А. «Қазақстан діндер арасындағы татулықтың үлгісін көрсете алады». // Егемен Қазақстан 2007ж. 19 қырқүйек.
10.Мекежанов.Б.У. «Діни экстермизм құбылысының мәні және оның зерттелуі»/ ҚазҰУ Хабаршысы. Саясаттану. Философия. Мәдениеттану сериясы №1 (23) 2005.
11. Иірқамшылаған Иеһова иек астына келді // Жас Қазақ №34(86) 1.09.2006.
12.Бесбоғда А. «Секталар қашанғы секеңдей береді?»// Заң газеті 2008 30.04
13.Энциклопедия «Ислам»/ Бас редакторы Р.Нұрғалиев. Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» бас редакциясы. 2001 321-б.
14.Токарев С.А. Религия в истории народов мира. М., 1964
15.Көбеева О. Дінтану негіздері. Алматы 1998.
16.Вебер М. Социология религии (типы религиозных сообщества) // Работы М.Вебера по социологии религии и идеологии. – Москва ИНИОН РАН 1985.
17.Вебер М. Хозяйственная этика мировых религии. Введение //Работы М.Вебера по социологии религии и идеологии. Москва ИНИОН РАН 1985 С.40-75.
18.Н.Өсеров, Ж.Естаев. Ислам және қазақтардың әдет-ғұрпы. Алматы, Қазақстан. 1992. 149-беттік. 135-149 б.
19.Вебер М. Протестанская этика и дух капитализма // Избр.произв. – Москва 1990.
20.Қ.М.Борбасов «Ұлттық дүниетанымның қалыптасуындағы діннің рөлі»/ ҚазҰУ Хабаршы. Философия, Мәдениеттану, Саясаттану сериялары №2(28) 2007.
21.Арестов В.И. Религиозный экстремизм. – Харковь: Вища школа. 1987.-С-4.
22.Коровиков А.В. Исламскай экстремизм в арабских странах. – М., Наука. Главная редакция восточной литературы. 1990. – 170,70.
        
        Мазмұны.
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3-4
І бөлім: Дін теориялары мен дін әлеуметтануының қалыптасуы және әлеуметтік
функциялары.
1.1. Діни ... және ... ... ... және әлеуметтік функциялары.........22-
33
ІІ бөлім: Қазақстан Республикасының діни проблемалары мен ұлт дүниетанымына
әсері және исламның таралуы.
2.1. Қазақстан ... ... ... және ... дүниетанымның қалыптасуындағы діннің рөлі және исламның
таралуы.....................................................................
.............................................43-52
2.3.Социологиялық ... ... ... жалпы сипаттама. Дін - әлеуметтік институт ... ... ... жасасып келе жатқан рухани құбылыс.
Батыс мәдениетінде «Дін» ұғым ... мәні екі ... Оның ... мағынасы латын тіліндегі «religare» ұғымының
түсінігі. Бұл ұғым түсінікпен жер мен көк /аспан/ арасында ... ... ... ... Ал екінші, осы латын тіліндегі «religo» ұғым –
түсінігі – қасиетті, табыну заты, құдайға ... ету ... ұғым – ... ... ... діннің мәнін нақтылы
бейнелейді.
Батысқа қарағанда исламдық өркениетте «дін» ... мәні ... ... ... ... ... кең ... сан қырлы мән
мағынасы исламға дейінгі араб елі тұрғындарының ... ... ... ... дін ...... күш ... барлығына сенім. Бүкіл әлемді және адамды
жаратушы ие – ... Алла адам ... ... ... ұштастыра жаратады,
яғни Жаратушының барына сеніп, оның ... ... ... өз ... сезіну керек дейді.
Дінді әлеуметтану тұрғысынан ... ... ең ... феномен ретінде алға шығады.
Сонымен қатар дін ... ... пән ... қалыптасуы
көбінесе еуропалық қоғамдағы әлеуметтік, ... және ... ... ... орны мен ... өте ... Діни қатынастардың
ерекшелігі ол қоғамдық әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ... ғалымдардың ой пікірлері.
Сол заманның Гобб, Лок, Юм сияқты әлеуметтік теоретиктері діннен табиғаты
бойынша қоғамға ... ... ... ... ... дінде
негізделген қоғам үшін жағдайын қауіпті күштерді сараптайды. Ағартудың
біршама төмен бағыты ... ... ... ... ... ... өмір сүре алмайды дегенді алға тартты. Бірақ әңгіменің бәрі ... жаңа ... ... тарихындағы болған оқиғалардағы нақты көрініс
берген діни дау-дамайлар мен әлеуметтік жан-жалдардың ... көзі ... ... әлеуметтік тәртіпке қауіп тудырмайтындай әрекетіне жағдай
жасап, дінге қоғамнан лайықты орын беру қажет ... Локк дін ... ... ... ... бір мүмкіндігі деп, дінді «ресми
емес» деп алып ... бөлу ... ... да ... ... ... «Қоғамдық келісім» деп аталатын
еңбегінде ... дін ... және ... интеграциялаушы ретінде дін
туралы жаңа тезис туындайды дейді.
Бұдан басқада ғалымдар дін жайлы өз пікірлерін айтып өткен.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Қазіргі ... ... ... ... тұрған
проблемаларын шешу жолындарын табу барысына негізделіп жүргізілген.
Зерттеу жұмысының міндеті. Қазақстан ... ... ... ... ... ... дүниетанымның деңгейін» анықтау. Оларға
социологиялық талдау жасау.
Зерттеу жұмысының объектісі Оңтүстік Қазақстан тұрғындары. Соның ішінде
көпшілігі жастар мен орта ... ... ... ... Дін ... мен дін әлеуметтануының қалыптасуы және
әлеуметтік функциялары.
1.1. Діни ... және ... ... ... интеграциясы ретіндегі социологиялық теорияны жасаудағы
басты еңбек Дюргеймге ... ... ... ... ... ... ... болуы мен дамуының эволюциялық теориясын жасайды. Ең бастысы –
діни феноменнің қызметі мен құрылымын анықтаудың ... ... ... қарағанда ол діннен «сиқырды», «жалған сананы» емес,
адамның әлеуметтік аспектіде ... ... ... ... ... Дін ... түсінігінде адамдардың әртүрлі іс-
әрекетінде ұстанатын әулие заттарды бөлуге ... ... ... деген қарым-қатынасы функционалды анықталған. Дін қасиетті
заттарға бағытталған ... мен ... ... ... ... мен ... сол сенімді ... ... ... Дін – ... ... ... ұйымдасқан
әлеуметтік іс-әрекеттері, яғни индивидтің емес, белгілі –бір топтың жатуы.
Осылайша егер біз қасиетті заттарға ... ... ... ... ... ... сол сенімдерді ... ... Діни ... қайнар көзі – адамдардың өмір ... ... Әлем ... ... ... бар болған соң емес, қоғам
өмір сүргендіктен дін де өмір сүреді. Австриялық ... ... яғни ... ... ... келе отырып, Дюргейм қарапайым
индивидтер саннасына қарағанда, қоғам ... бай және ... ... ... ұстанушы жеке емес, «топтардың ұжымдық санасы», әлеуметтік
сана болып табылады.
Дюргеймдік анализдің басты пәні болып табылатын діни өмірдің ... ... ... ... ... кландар жүйесінің және
діни қауымдастықтың арасында құрылымдық дефференциясы жоқ. ... ... ... деп атауға болатын моральдық қауымдастық ... ... өмір және дін ... ... ... мен діни қоғамның
арасында әлі ерекшелік жоқ қоғам туралы айтып отырғанын есте ... ... ... ... ... және ... клан ... табылады,
анығырақ айтқанда барлық топ ... ... ... әлеуметтік өмірдің
алғашқы буынын құрайтын топ. Дюргеймнің ойынша ... ... ... релевантты түзілім клан пайда болды. Дін оның ... ... ... Оның ... ... ... ... пікірінше салт жоралғылар әлеуметтік өмірдің
қалыпты өмір ... үшін ... ... Азық ... ... үшін ... қажет болса, жоралғы да әлеуметтік өмірге
соншалықты ... ... ... ... ... ... ... Жоралғы деген қайсібір шектеулі уақытқа ғана созылатын өмірдің
қарқында бір жарқылы. Ұжымдық жоралғы қатысушылар ... қозу ... ... дін ... функционалистік түрде қарастырылады.
Ол әлемді түсіндіруге өзінің теориялық қарсылығын ... ... ... есеп ... ... ... ... әлеуметтік
ролін анықтау. Кез-келген діни ұғым социологты қызықтырады, өйткені діни
ұғымдар ... ... ... ... үшін ... және салғандығы тұрғысынан бағалауға жататын ... Әр ... ... ... қолдауды қажет етеді. Бұған дінің
көмегімен қол жетікізеді. Дін құқық және ... ... ... іс-
әрекетіне, мінез-құлқына әсер етуші институт болып та табылады. Қоғамның
ахуалын ... ... күш. ... діни ... ... діни
ұйымдар өмірі өзгерсе де діннің қоғамды интеграциялаушы ... ... ... ... ... дін, Дюргеймнің ойынша «моральдық қызметті де
атқарады». Дін адамдар талпынатын ... ... ... ... ... ... ... ынталандырады.
Дюргеймнің жасаған теориясы ескерілді. Ең алдымен оның австриялық
аборигендер дінін интерпритациялауынан. Қазіргі кезде Дюргеймнің ... діни ... ... ... ... ... Дегенмен
этнология мен әлеуметтік антропологияға қатысты бұл теориялыр Дюргеймдегі
маңыздысы емес. Ондағы маңыздысы діни ... ... ... ... әлеуметтік қоғамның теориясы.
Діннің қызметтік анализінің дамуы Дюргеймнен кейін Б.Малиновскиймен
А.Р.Рэдклифф-Браунмен байланысты. Олардың пікірінше ... ... да ... ... ... ... адамдардың қажеттеліктері және талпыныстары
қоғамдағы ... ... ... ... ... ... керек. Басқаша айтқанда инстинктермен анықталған
адамдық қажеттіліктер қоғам бақылауымен орындалуы ... ... ... қандай да бір әлеуметтік институт іс-
әрекетті реттеуші ... ... ... ... ғылым және дін» (1925ж. 1-ші баста) деген классикалық еңбекке
жататын еңбегінде Малиновский дін ... ... ең ... ... орындайды: 1.дағдарысты жағдайларда топ мүшесінің өлімі мысал
бола алады – ол топтың әр мүшесін ары ... өмір сүру ... ... ... құлдырау қаупі қалпына келтіреді; 2. жоралғылардың ... ... ... ... ... ... ... оған негізінде
қасиетті құндылықтары мен нормаларды орындауға міндеттейді.
Дюргейм ұсынған дін анализі функциональдық әдісін алға ... ... дін ... жекелеген жағдайларын сыни
бағалайды. Ол ұжымдық ұжымдарда барлық уақыттарда діни сенімдерді ... ... ... ... аударады. өйткені бұл ұғымдар шындығында таза
скулярлы ... ... ... ... ... ... сақтау мәселесі өз мақсатына жетпеді. Жеңліс тапты. Басқаша
сөзбен айтқанда индивидтің жеңіліс табу ... ... ... ... ... ... асыруға болады. өйткені әр қоғам қызметінің
ір саласы үшін легитимді мақсаттар мен оларға жетуге қол ... ... Ең ... ... қол ... үшін ... құралдар жақсы
және қолжетімді емес. Егер құрал мен мақсаттық қалыпты байланысы ... ... егер ... құралдарман қалаған нәтижелерге қол
жеткізу мүмкін болмаса, онда дағдарыстық ахуал туындайды.
Малиновскийдің ойынша дағдарыстық жағдайларда ... ... алда ... ... қарапайым және жеңіліске апармайтын тәсілі – іс-әрекет
құрылымына ... және ... ... сияқты элементті ендіру. Ол ... ... ... ... ... түсіндіруді қамтамасыз
етеді.
Уақыт өте келе магия және ... ... ... жоғалтты. Қазір
оларды дін ұсынатын басқа құралдармен шешеді. Малиновский сәтсіздікті
қаталдықты, ... ... көз ... ... ... және ... жағдайда шығар жолдың бар екендігіне үмітті тудырады дегенді алға
тартты. Дін адам ... күші ... ... іске ... ... жақын
адам өлген кездегі көңіл-күйін жеңе білуге деген қажеттелік маңызды.
Әртүрлі діннің өлімге ... ... ... Әртүрлі дін өлімді
түсіндірумен қатар, оны жоралғы деп те ... ... ... ... бой ... топтың реинтеграциясын қамтамасыз етіп, тынымсыздық
пен қорқынышты жояды.
Функционализм шеңберінде А.Р.Рэдклифф-Браун біршама басқа жол ... ... ... қатынастардың қызметін жеке емес, әлеуметтік
қажеттліктермен байланыстырады. ... ... ол ... ... ... ... ... емес,
сенімдер мен жоралғылар мазасыздықты жою үшін емес, керісінше оны ушықтыру
үшін қызмет ету керек еді. ... ... ... сараптамасы
мынадай қорытынды жасауға алып келеді: дін-мәдениет орнатқан ... ... ... ... ... ... ... құралы ретінде болады.
Девианттық мінез-құлықты жою қызметін атқарып, ... ... ... ... ... ... психолгиялық мәселелерін ... ... Егер ... ... ... ... беріп
қлғамды сақтау мен оңайлатуға қызмет етуіне орналған әрекетіне ... дін өз ... ... ... ... мен ... ... артықшылықтарға ие; адамның қажеттелік, индивидтің
мүдделері құдайдың талаптарына әрқашан жол беру керек. ... ... ... ... ... ... ретінде қажет етеді. Осы
мақсатқа жету үшін ... ... ... ... керек. Жалпы мүдде
жеке мүддеден жоғары тұру керек.
Д.Хоманс, Малиновский мен Рэдклифф-Брауынның ... ... ... бір-бірін жоққа шығармайды, қайта бірін-бірі ... ... өзі де екі ... мойындаған. Магия мен
дінің қызметі адам бойына сенімділік пен ... ... ... Ал ... ... дін мен ... адам ... бұрын болмаған
қорқыныш пен мазасыздық сезімін туындатады.
Дінің функциональды ... ары ... ... ең ... Т.Парсонтың
атымен байланысты, жүйелік функционализм мектебінде жалғастырды. Ол Дюргейм
салған жолмен толқы келісімдегі көзқараста болды. Оның пікірінше теориялық
пән ... ... ... ... ... ... болып табылады. Социология әртүрлі деңгейдегі әлеуметтік
жүйелердің интегративті ... ... ... Менің түсінігімен
сәйкес, деп жазады. Ол социология ... ... ... ... ... ... ... құрылымдар мен ... ... ... ... жүйе ретінде жүйелерді де өзіне
қосады. Басқаша сөзбен айтқанда әртүрлі деңгейдегі қауымдастықтың әртүрлі
деңгейіндегі ... ... ... өркениетке дейінгі әлеуметтік жүйелер
өмір сүреді. әр жүйе өз ... ... ... жүйесінде өмір
сүреді, яғни ол әрекет ету керек, әйтпесе ... Әр ... ... ... ... тұрады бейімделу, мақсатқа жету, интегреция
және үлгіні ұстау іс-әрекет үлгісі ретінде мәдени принциптерді сақтау және
жетілдіру.
Әр әлеуметтік ... өмір сүру ... оның ... мен ... ... ішкі мәселелерін шешумен және басқа жүйелермен өзара
қарым-қатынас жасаумен қамтамассыз етіледі. Барлық әлеуметтік жүйелер басқа
жүйелер тарапынан ... ие ... ... болу ... жүйе ... де, ... ... арасында да интеграция талап
етіледі.
Осылайша, интеграция ұғымы Парсонста ... ... ... ... ... ... ... пен өзгеріс арасындағы
сол әлеуметтік жүйесіндегі ... ... ... ... де болып
отыр. Егер қоғам ... ... ... ... ол ... ... ... қалады. Парсонстың ойынша әр қоғам уақыттың әр
түрлі кезеңдеріндеұқсас механизмдермен жүзеге асырылса қоғам итенелестігін
сақтап қалады. ... ... ... ... ... ... ... интеграциясы мен тұрақтылығын сақтаудағы діннің орны мен ... ... ... жүйе ретінде бір жағынан қатысушылардың
тұлғасымен, екінші ... ... ... ... ... мәдени жүйелерден бөлінеді. Осындай әлеуметтік кеңістікте басқа
әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік анылиздің
басты пәні ретінде таңдап алады.
Парсонсқа сәйкес дін ұйымындағы ... ... ... ... ... ұстану жүйесіне кіреді, және мәдениеттің діни
компонентін құрап отырып, құндылықтарды алға тартады. ... ... те ... ... және осы ... ... ... құндылықтарға ықпал етеді.
Дегенмен дін функционалды әмбебаптың қызмет атқаратын мәдени жүйелерді
құндылықтарымен ... ... ... ... әлі ... ... Бұл құндылықтар мәдениетіндегі институтталған жүйелер
шеңберінен шықпайтын ... ... ... ерте ... ... ... ... қалады. Сондықтанда лигитимдену жаңа, біршама
жоғары деңгейде жетілуі керек. Ол әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... және мәдени шындық пен соңғы шындық
саласындағы қарым-қаиынас арасындағы байланыс дінді іске ... және ... ... ... ... ... ... жауаптарда көрінеді.
Парсонста бұл «соңғы шындық» немесе «жоғарғы ... ... ... Оны «қасиеттінің» теологиялық ұғымдарымен
қайталауға болмайды. Бұл жағдайда «жоғарғы шындық» ... ... деп ... көзқарастағы дінге қосылатын феноменге жатқызу
міндеті емес. Шынында да «жоғарғы шындық» немесе «соңғы ... ... ... ... ... ... ... бізді адасушылыққа алып
баруы сүскін. Дегенмен Парсонс бұл жағдайда ... ... ... «қасиетті заттары» түсіну ... ... ... ... ... ... ... шындықпен» айқын байланыста тұратын
негізгі тұрмыста ... ... ... тәуелді болады. Легитимдеудің осы
жүйесімен бірлесетін негіздеу барлық уақытта діни болып ... ... ... ... тән ... тым кең ... ... келеді.
Парсонс келіп тірелген күрделі ойлар мен терминологиялардың маңызды
қғамның интернацияланған жүйесі ретінде ол «соңғы шындыққа» табан тіреуінде
ғана ... ... ... ... ... ... ... кезде дезинтеграция қаупінің алдында тұратын еді. Ал оның ... пен ... ... ... ... ... күш болар еді.
Сонымен «жүйелік функционализмнің» ... ... – әр ... ... ... ... ... әрекет үлгісін қамтамасыз ету
керек екендігі діннің әлеуметтік жүйені мәдениетпен ... ... Дін осы ... ... тұрақтылығының, өміршеңдігінің кепілі
ретінде қарастырылады.маңызы бойынша ол «үлгіні ұстануды» ... ... ... ... бұл қызметті нормалар мен ... ... ... ... ... ... ... Луманның дін теориясын мына
түрде қарастыруға болады[3]. Жүйе барлық ... ... ... ... білдіреді, яғни, «қиындықтар редукциясының қайсыбір»
оңайлануы. Егер қиындықтың осындай редукциясымен жүйелердің ... ... онда оның ең ... ... ... ... Ол ... негізделген, жүйенің түзілуі іс-әрекетінің ... ... Тек ... бір мүмкіндіктер ғана жүзеге асады. Осылайша
осы селективтілік әрекет үлгісін негіздеу қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... Бұл қызметті белгілі бір институттар ұсынатын миф атқара ...... ... таңдау тәсілі тағамдық тиымдар.
Сонымен қатар дін қоғамды және оның мәдениетінде интеграцияланып өмір
сүреді. Дінді әлеуметтік жүйемен ... ... ... аз ... ... ... Византиядан Киевке әкелген христиандық дін көп уақыттар
бойында бөтенсініп ретінде қабылданды. ... ... ... да ... бола ... ... ... «идуизм» будизмді ығыстырып
шықты. Онымен қоса ... ... дін ... ... жүйеге
қарама-қайшы болуы мүмкін.
Оның үстіне діннің функционалисттік ... ... ... ... ... ... көрсеткен және асоциалдық діни
көріністерді жеті бағаламайды. Функционализм көзқарасымен «дін – ұлт» қарым-
қатынасының ... ... ... ... үшін дін – қоғамдағы тұтастық, тұрақтылықың, «тәртіптің» негізі
және бар нәрсені өзгертуге емес, сақтауға консервативті бағытталған. ... дін ... ... ... ... Мысалы, Варрон
айтады: «Ең бірінші – адамдар пайда болды, олардан құдайлық ... ... ... Осы ... ... дін тәуелді айналым ретінде,
әлеуметтік процестердің ретіндегі сапасына ... ... діни ... мән берілген жоқ.
М.Вебер де осы функционализм көзқарасынан тұрақтылық негізін емес,
әлеуметтік өзгеріс ... ... ... ... ... ... даму ... ретінде қарастыруға Парсонстың мына тұжырымы
жақсы кіріспе бола ... ... ... ... ... өзі ... діни қозғалыстардың маңызын қоғамның негізгі типтерінің дифференциясы
үшін де, және де өзгерістердің ... ... ... ... үшін типтегі қоғамның дамуына ықпал еткен аскетиклық ... ... ... ... 1904ж. жазылып, 1905ж.
жарияланған «Протестанттық этика және капитализм рухы» еңбегі туралы болып
отыр.
Діннің ролі ... ... ... түсіну үшін, оның ... ... ... ... ... ... Бұл ... социологиялық аспектінің зертеуге – адамдардың діни іс-әрекетін
әлеуметтік іс-әрекет ретінде ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет формалары адамдар бөлетін мәнге
реттелетін ... алға ... ... әлеуметтік іс-әрекеттерінде
адамдар белгілі-бір қоғамдық іс-әрекет үлгісін ... Егер ... бір ... ... ... «мәндер», құндылық бағыттар адамдардың
әлеуметтік іс-әрекетін реттейді. Вебердің әртүрлі ... ... деп ... ... Егер осылай болса, демек,
әлеуметтік әрекет пен қоғам дамуының ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Вебер
«идеялардан» қоғам дамуының факторын этикалық принциптердің, ... ... ... ... ... көру ... Осы орайда Вебер діннің ерекшелігін оның мән қараушысы іс-
әрекетінен көреді. Бұл ... мына ... ... ... тарихи дамудағы
діннің ролін түсіну, діннің әлеуметтік өзгерістермен байланысын анықтау.
Екіншіден Вебер діннің әлеуметтік аспектілеріне ден қойды, яғни ... ... ... ... үшін ... ... зерттеуге
жүгінді. Ол христиандықты ғана емес, сондай-ақ оның Батыс тарихына қосқан
үлесінде зерттеді. Ол әлемдік діндер деп ... ... көп, ... із ... ... ... Вебер христианды, будизмді, исламды,
иудаизмді, таоизмді және ... ... Осы ... ... байланысын анықтады. әлемдік діндерде салыстырмалық ... ... ... ... ... ... ... ретінде жалпы
деген үш типті болды. Осы үш типтің ... өмір ... ... іс-әрекеттің векторын анықтайтын өзінің орнатылымдары тән.
Бір тип Қытайдың діндерімен Конфуци анизммен, даоцизммен көрсетілген:
бұл діндер әлемге ыңғайластырған. Екінші тип ... ... ... буддизммен көрсетілген: бұл діндер әлемнен безіну, қашу діндері.
Үшінші типі иудаизммен және ... ... Таяу ... ... бұл діндерЕурапада және Америка құрылығында дамыды. Бұл ... ... ... дін ... деген қарым-қатынастың бір типін береді. ... ... ... өмір ... стилі, олардың ээпосы
негізделген. ... ... ... бұл ... ... ... ... қызмететіп, қатыгездікті жоққа шығаруға қызмет ету.
Әлемге қатысты осы типтедің әрқайсысында әр дінде өздерінің рационалдық
типі тән. Олар көзқарастар жүйесіне, мәдени ... ... ... ары қарай рационалдануға жалпы бағыт береді. Вебердің көзқарасы
бойынша діннің қызметі туралы осылай айту жөнсіз. Өйткені ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі. Мәселен
әлемді қабылдамаудың бір ғана иудохристиандық дәстүрінде оны, теріске
шығарудың ... ... ... ... батыс қоғамына тән
рационалдылық типі бойынша сіңірсе, протестанттық дәстүр қазіргі ... ... жөн ... Және ... ... де өзара
ерекшеленетін нұсқалар көрініс табады. ... ......... адамның әлеуметтік іс-әрекетінің
рационал даму процесімен дамуымен тереңдеу сатысын ... Және ... ... ... ... ... ... типін
теріске шығару және әлемнің діни бейнесінің діниемеске айналуы.
Иудеохристиандық дәстүрде құдай – бұл ... ... ... ... Осыған сәйкес адам құдай іс-әрекетінің қаруы ретінде қарастырылады.
Осы ... ... ... бой түзеу, этикалық орнау, әлемнен безіну
емес, әлемге әрекет етуге ... бұл ... ... бұл типі барлық дін емес. Бұл типтен шығыстық
діндер айтарлықтай ерекшеленеді. Онда құдайлық ... ... ... ... ... ... құдайлық бастаудың орны, тамыры ... ... ... протестанттық пен капиталистік дамуының
үлесін зерттеу Вебер үшін – әртүрлі діндердің ... ... ... және ... түрлі мәдениеттерге ықпалына анализ жасауының
бір бөлігі ғана. Шығыс діндерін ... келе ... ... және ... ... ... типтегі индустриалдық дамуға дін кедерге келтірді,
өйткені Еуропадағы үстемдік еткен құндылықтармен салыстырғанда, дін Шығыста
мүлдем басқа құндылықтармен негізделді деген ... ... ... ... ... сипаты субъективті дамитын мән
болса, онда дін әлеуметтануы «мәндердің» біршама маңызды формаларын сарапқа
салғанда ... ... ... ... ... ие ... ... ең алдымен діни-этикалық қағидалармен экономикалық іс-әрекеттің
рационалдығының қандай деңгейіне діни этика жол ... ... ... ... ... ... элементтің ықпал ету
күшіне кері пропорцияналды магиялық элемент, Вебердің ... әр ... ... ... Бұл ...... жұп ... діндерінің
шаруашылық этикасында» анализдің негізгі құралдарының бірі боып табылады.
Үшіншіден, Вебердің дінді әлеуметтік өзгерістер факторы ретінде ... бір ... ... ... Ол ХІХ ғасыр аяғы мен ХХ ғасыр да
қарқынды жетілген капитализм еді. ... ... ... өзгерістердің
факторы ретінде капитализмнің экономикалық формация ретінде қалыптасу
себептері туралы сұрақтардың ... ... Бұл ... салсы
экономикада, әлеуметтік философияда белсенді түрде жетілдірілді.
Вебер үшін бұл ең ... ... ... пайда боу мәселесі еді.
Бұл мәселені шешу ... ... ... тапты. Бұл жердегі Вебердің
сіңірген еңбегі оның ... ... ... ... ... ... батыс
қоғамдағы жаңа социомәдени дәуірдің дамуына ықпал етуін көрсеткендігінде
еді. Вебер эмпирикалық тексеруге қол ... ... да ... ... ... деңгейде жекелеген адамдарды санасы мен мінез-құлқына
өзгеріс тудыру қабілеті уақыт өтек келе ешқандай күмән ... жоқ. ... ... ... бұқаралық құбылыстар туралы емес, Вебер ... ... ... ... Діни ... ... масштабында әлеуметтік
өзгерістер туындатуға қабілетті ... ... ... ... ... тән институтталған әрекет тәсілін өзгертетін жағдайды
тудырту ... ... ... ... ... ... ... жатыр,
«капитализм рухы» нені білдіреді.
Өмір сүруге, баюға ұмтылуды Вебер адам табиғатына тән деп қарастырады.
Жаулықпен ешқандай ... тез ... ... тең. Және ... ... мен бұл ... ... тура байланысы жоқ шығар.
Барлық нәрсені табысқа ... үшін ... және бұл ... ... тағы ... алу ... ... салынған жерде капитализм басталды.
Вебердің ойынша адамның мұндай шаруаашылық әрекеті ... ... ... ... Бұндай әрекетке қажетті қасиеттер осы қасиетке
ие қандай да бір ұлттардың санына жатпайды. Капитлистік ... ... ... ... де ... ерекшеліктермен түсіндіруге болмайды.
Экономикалық зерттеулерден басқа да жұмыстар аз жасалған жоқ. Онда ХІХ
ғасырдағы экономикасы бір шама ... ... ... елде болғаны, ал
капиталистік және провославты елдердің арта қалғанына назар аударылды. Бұл
реформашыл Нидерлания және Англияны, ... ... мен ... ... ұрып ... ... ... екі кезеңге салды. Қатысты толеранттылық бұл
елдерде экономикалық ... және бай ... ... ... ... ... Олар капиталистік елдерден сенімдері үшін қуылып келегн.
Тағы бір себеп, протестанттық шіркеу біршама ... ... ... аз шіркеулік мерекелер аз, жұмыссыз монахтар жоқ, ал бұл ... ... яғни ... ... мен ... мерекелер, іссіздік аз.
Бұл түсіндірмелер бетте жатты және істің мәнін түсіндірмеді. ... ... ... шіркеулерді жабу мен руханилық санын қысқарту
емес, әйтпесе кеңес одағы «барлық жер шарынан» озып ... ойға алар ... ... ... ... емес дегенге тең. Сондай-ақ
елдің экономикалық ... ... мен ... шіркеу салу санымен ... ... Бұл «ол ... ... керек» дегнеді білдіреді.
Ең алдымен ол зерттеу пәнін уақытпен маңыздады. Зерттелген процесті
ХVII ғасыр Реформация ... ... ... ояну ... ... Вебер әртүрлі құжаттарды, көптеген жазба дерек көздерін жинақтап
сарапқа салады. Оның ... ... және ... уағыздарда бар.
Оны протестанттық теологтардың этикалық теориясы емес, практикалық ... ... ... ... ... ... практикалық
импульстар қызықтырады. Оны «капиталистік ... ... ... Ол әртүрлі тарихи кезең мен әртүрлі өркениеттердің Қытайдың,
Үндістанның, Вавилонның, ... ... ... ... жаңа ... мен жаңа ... мемлекеттерінің шаруашылығын
салыстырып, қорытындылай келе Батыста капитализмнің пайда болуы мен «бұрын
еш ... ... ... пайда болды дейді.
Вебердің айтуынша ол үшін мәдениеттің бүкіләлемдік ... ... ... ... ... ... маңызды мәселе емес.
Капитализм түрі бойынша ... ... ... ... басқарушылыққа және қанаушылық ретінде болуы мүмкін. Оны еркін
еңбегі ретінде рационалды ұйымдасқан, ... ... ... ... ал ...... ... – батыстық буржуазияның пайда
болуы, батыс мәдениетін сипатайтын ... ... ... ... Вебердің болжамынша қажырлы ... ... ... ... өмір ... сияқты ізгілікті бойына ... ... ... көп ... рационализмді және Батыс
Еуропалық кәсіпекрлікке және ... ... ... ... ... буржуазия дамуының ұзақ процесінің өнімі болып табылатын
десе, Вебер «материалдық өндіріс» деген маңызды факторды есепке ала отырпы
осы процестің ... ... ... алға ... ... ... де ... пайда болуынан дәстүрдің жойылу
процесін көреді және осының салдарынан ... ... ... ... ... мүмкін еткенді Вебер бір сөзбен ... деп ... Бұл сөз ... жаттығу және дене жаттығуы деген
ұғымды білдіреді. Орта ... ... ... ... ол ... ... ... бастады. Яғни рухтың жоғары күйіне ... ... Әлем ... ... ... ең ... жанын
құтқарып қалуға бой түзеуге көмектесуге пайдаланады. Ал жанды құтқару
бейбітшілік ... ... ... ... ... рух күйіне жету
үшін аскетикалық іс-тәжірибе әртүрлі ... ... өмір ... алыстауды ұсынды; бұл үнсіздік түсінігі немесе басқа адамдармен
қарым-қатынас жасауды ... ... ... ... ... ... аскеза басқаша түрге бағытталған ішкі әлемдік. Бұл ... ішкі ... ... қайнар көзін Вебер протестантизмнің
аскетикалық ... ... ... таза және ретті түрде ... ... ... ... оны ... ... басына келмейтін жерден тапты. Ол ішкі
әлемдік аскезанның бастауын кальвенистік теологиядан көрді, оның абсолюттік
анықтамалары зерттеуінен көрді. Бұл ... ... ... ... ... ... керек дейді Вебер. Сондай-ақ реформаланған христиандық
этикалық мақсаты мен практикалық әсерлесуін іздеу керек ... ... ... ... ... таза діни ... ... болып қана
шықты.
Оқу және алдын-ала анықтау христиандық сенімнің негізгі ... ... ... жою, өлу және исус ... қайта тірілуі мен
өмірлік жолы қалай ... ... ... ... ... – мына ... теолгиясының бірі: 1) Сенушінің «қайырымды істері»
арқылы құтқаруға қол ... 2) Адам өзін ... ... алмайды, ол
құдай игілігімен құтқарылып, сенімді ақтауға қол жеткізеді. 3) ... ... оқу ... ... ... алғашқы күналарына
дейін құдайдың таңдауымен анықиалған бірі мәңгі қиналуға, бірі мәңгі аман
қалуға ... ... ... ... ... ... үшін ... адамдардың
әрекетінде сана қалыптастыратындай күш туындата білу керек. Сенушілердің
өміріне ... ... ... ... ... айналуы керек.
Бұл солай болды да. Вебердің пікірі бойынша бұл ... және ... келе ... ... ... пен ... Дәл осы ... шешуші
мәнге ие: алдын-ала анықтау туралы оқу барлық кольвинистердің артықшылығы
болуды орнату. Осы ... ... Ол сол ... ... ... ... деген заттарға көп мән бергендігіне ... ... ... ... ... өз өміріндегі
маңыздылар туралы, практикалық мүдделері туралы ойлады.
Адамзат үшін ХVІІ ғасырда мәңгі игілік туралы ... ... ... ... ... ... ... егер олар алдын-ала
анықтау туралы оқуды қабылдаса, олар ең алдымен ... ... алу ... ... ... ХVII ... ... әдебиеттерінде осы
мәселені шешудің екі ... екі ... ... ... өзінің
таңдаулылығына міндетті түрде сену, өзінің ... деп ... ... күмән мен ауытқушылықты ... ... ... яғни ... сондай іске арнау. Қандай әрекетке? Мейрімді
істермен; діни батылдықпен ...... жолы ... жоққа шығарылды. Белсенділік танытудың бір әрекет өрісі
қалды. Оны әлемдік бейбітшілдік мән де ... ең ... ... ... ... аскетизм деп – діни аскетикалық күштің арқасында болған
барлық ... ... ... ... қолдану. Осы қажымас кәсіби еңбек осы
әлемде құдайды ... ету ... және ... ... ... ... айналды: ең маңызды іске ештеңе кедергі келтірмеу ... ... ... және ... ... ... рахатқа кенелту үшін пайдалану
күнә. ... ... ... ... Еңбек тағы да іске салынып, ... ... ... ... қызметін атқару керек.
Вебердің «дін және әлеуметтік өзгерістер» тақырыбы бірқатар бағыттарда
дамыды. ... ... мен ... символдардың өзара қарым-
қатынастарын зерттеу. Р.Беллдің зерттеулерінде діни сенімдер экономикалық
дамуды ... ... ... ... ... ... ... ие және Вебердің қойған маңызды
мәселесі батыс қоғамының даму процесіндегі ... ... ... жүйедегі
институтталған рационалдық дегенге негізделген «Капитализм рухының»
құрылуында ... роль ... ... ... ... процесінің
кульминациялық кезеңін көрді. Оның бастауына пайғамбарлық идиазмде қойылды.
Осы мәселені талқылау барысында ... ... ... орын
алады. әсіресе 1966 жылғы «Қоғам, ... және ... Бұл ... Т. ... «seed – bed ... ... Бұл ұғыммен ол мәдени жүйесі қоғамдық өмірге ... ... ... қоғамды білдіреді. Парсонс Израиль мен Грецияны ... ... ... ... деп қарастырады. Дін ... ... көне ... ... ... ... ... қойылған. Б.э.д. VI ғасыр Израиль Құдайы Яге ықпалды ... ... ... екі ... ... болды. Біріншіден, құдайдың үстемдігін
жоғарлатқан бірқұдайлық әлемді сиқырлауға алып келеді. Екіншіден, иудаизмде
заңның культтен бөлінуі орын алады. Осы ... ... ... ... христиандыққа да береді.
Парсонстың айтуынша, қазіргі қоғам пайда болмас бұрын христиандық өзі
өсіп шыққан негіздерді сол ... ... ... ... ... «рольдік және басты жиындық құрылымдарының дефференцияциясын»
ендіреді, яғни осының арқасында бірмезгілде ... және ... ... ...... ... қоғамның белгісі
христиандықта бұл жағдай ерте пайда ... және ... ... жаңа ... ... ... да бір маңызды кезең, христиандық өзінің дамуының бас кезінде ақ
қоғамнан бөлініп, жеке әлеуметтік ... ... ... ... ... тарихи кезең барысында жаңа заманның басына дейін ... ... ... ... ... ... ... болуына
алып келеді, сөйтіп легитимдеуге қажеттілік пайда болады.
Парсонстың діннің әлеуметтік функциясына ... ... ... ... ... ... ... «фоторы» қызметімен бірге
түсінуге мүмкіндік береді. Парсонстың ... ... ... ... ... ... және дін социологиясында
тағы бір теориялық концепция – ... ... ... ... Дін ... ... және ... функциялары.
Ғылымда діннің мәні қалай бағаланып, қалай ... ... ... әсер ету жәйтін мойындамай тұра алмайды, жоқ
дегенде теологияға қарағанда ол ... ... және оны ... ... ... ... ... отыратын күштердің,
бірінші кезекте әлеуметтік күштер әрекетінің нәтижесі ретінде түсінеді. Бүл
дінді ... ... ... ... ... көріп, бейнелейтінінен
ерекшеленеді.
Дін әлеуметтану тұрғысынаң талдаудың нәтижесінде ең алдымен әлеуметтік
феномен ретінде алға шығады. Дінді ғылыми ... ... және ең ... ... ол ... ... ... мүмкіндігінше қарастырылып
отырған құбылысқа, қатысы бар фактілердің бәрін жинап, оларды салыстыра
отырып, зерттеліп ... ... ... ретіңде ұқсас жақтарын,
қайталанып отыратындарын, ортақ ... ... ... ... ... олар ... әр ... болғанымен, барлық діндерге тәк
қандай да бір ортақ қасиеттерін анықтау ... емес ... ... ... мұсылман және христиан діни дүниетанымдарына тән дүниенің
бөгде және о дүние болып екіге бөлінуі буддизм немесе индуизм дінінде ... да бір ... ... ... ... ... еш ... келмейтін жағдайлар көп кездесетін ... ... бар. ... мен ... ... да ... шіркеу,
кұдай, діни сенім сияқты жекелеген элементтерін анықтау кезінде үлкен
пікірлестік ... ... ... қатар діннің өзін тікелей анықтауда
үлкен келіспеушіліктер байқалады. Діндер түрлі қоғамдарда ... әр ... ... ... ... етіп отыр ма ... ... әзірге сенімді
жауап жоқ. Ал егер олай болса, онда оны қандай да бір ортақ анықтамаға әкеп
тіреуге болатын ... ... дін ... ... өзі сенімсіздік
тудырады. Әлеуметтану беретін немесе беруі мүмкін діннің анықтамасын
жеткілікті және ... ... деп ... ... Өйткені дін
әлеуметтік аспектімен - қоғаммен өзара әрекеттесу процестерімен, сондай-ақ
дінді зерттеудегі ... ... ... ... сұрақтар
түйықталмайды.
Дін әлеуметтануының ғылыми пән ретінде қалыптасуы көбінесе ... ... ... және ... процестерге
байланысты. Бұл сұрақтарды шешуге елеулі талпыныстардың бірін О.Конт (1798-
1857) жасады. Ол ... ... ... жаратылыстану ғылымдары
қолданып жүрген индуктивті ... ... ... ... рөлі ... ... негізінде не нәрсе жатыр деген сұраққа О.Конт
"тарихтың үш ... ... ... ... ... ... саты - діни немесе
теологиялық жағдай", онда адам ... ... ойға ... ... ... ... етеді. Екіншісі -
философиялық, "метафизикалық жағдай", онда ... ... ... ретінде қабылданады. Үшінші - позитивті, онда ғылымның көмегімен
қолда бар ... ... баға ... қол ... Осы үш "сана
жағдайының" әрбірі бүкіл әлеуметтік ұйымдасудың негізін құрайды. Дін және
позитивті білім, ... ... ... ... ... болатындығын
мойындай отырып, сонымен бірге оның дами түсуі діннің құлдырауына және
міндетті түрде оның ... алып ... дей ... Конт ... ыдырау қаупін болжады. ... Конт ... ... тірегі ретінде "екінші теологиялық синтез" керек
деген қорытындыға ... ... ... ... "ұлы тірі ... өмір ... ... өткендердің және болашақ
ұрпақтардың үлкен әлеуметтік организмі ... ... ... ... ... ... өмірінің бір көрінісі ретінде өмір
сүреді. Дін мен ... ... ... екі ... ... ретінде қарастырылуы дұрыс болмаған еді. Дін - одан ... ... ... бір ... ол ... ... ... сіңісіп
кеткен. Солай бола тұра, қоғам мен діннің ... ... ... ... оның ... әр ... кезеңінде біркелкі болмайды. Әлеуметтік
жіктелудің күшеюімен ... ... ... әр ... ... арта ... Қоғам мамандану және жіктелу- ... ... онда әлі оның өмір ... ... ... бір жерде топтасып,
оларды айыру мүмкін болмайтын тұтастық жағдайынан көп бейнеліктің бірлігін
білдіретін жалпыламалыққа бірте-бірте өзгереді.
Бұл ... ... ... қызметтерін, егер мәселе дамыған қоғам
жайында болса, олардың қоғамда қызмет атқарушы басқа да ... ... ... етене араласуы тұрғысынан қарастыру керек, ал ... ... ... ... ... ... ... билеп-төстеуі
сияқты емес, сәйкес немесе ұқсас жолдары бойынша қарастыру керек екендігін
білдіреді.
Мұндай көзқарас былай деп ұйғарады: ... ... ... ... ... әрекет белгілі бір құндылықтарға бағыт ... ... ... ... ... ... деген негізгі фактілермен
арақатынасы белгіленуі керек. "Қоғам" ұғымы қатаң әлеуметтанушылық мағынада
топ мүшелері мен ... ... көп ... ... ... араласып кеткенін білдіреді. Бұл қатынастардың күрдеілігі дін мен
мәдениеттің әрекеттесуінен көрінеді. Егер Вебермен келісе ... ... ... ... ... ... ... болсақ, онда ол
олардың әрекетінің аумағы мен өнімі ретінде ... Жеке ... ... ретінде көреді, әрекеттілік оның тарапынан келіп шығады.
Мәдениет болса, ... ... ... ... ... ... ... өмір
саласының қалыптасып қалған амалдарын белгілейді, ол жеке адамға сырттан
берілгендей болады. Осы тұрғыда дін адамның ... және ... ... ... қоғамның өмірлік әрекетінің туындысы, одан ... ... ... және ... ... ... ... секілді. Дін бұл
тұрғыда мәдениет ... ... ... Жоғарыда
айтылғандардың негізінде "дін және ... ... ... "дін ... бір бөлігі болып табылады.
Дін әлеуметтік-мәдени байланыстардың бір ... оның ... ... ... және ... болуын түсінуге мүмкіндік береді. Дін
әлеуметтік қатынастардың пайда болуының және қалыптасуының факторы ... ... ... да бір ... қатынастардың белгілі бір
нысандарын заңдастыру факторы ретінде, екіншіден, дін ... ... ... ... ... және оның ... ... фактор
ретінде қарастырылуы шарт. Бұл діни белсенділіктің негізінде діннің басты
қызметтерінің қатарына ... - ... ... қызметі жатады, ол
Вебер, Дюркгейм және ... ... ... діни ... ... ... қызметі болып табылады. Дін - адам ... ... ... ол оны ең ... құрамдас бөлігі "мағынасымен"
қамтамасыз етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... болады, онда әділетсіздік, қайғы-қасірет ... ... ... ... ... алып ... ... үмітті үзуші,
''менің тағдырымды бұзады, ол -тіпті басқаша болуы мүмкін еді, міне, осының
бәрі "соңғы немесе, түпкі ... ... ... ... мен ... ол жерде дін дүниені өз бейнесіңде,ұсынады. Егер қайғыру және
өлім мағынаға ие болса, егер адам оның мәні неде ... ... ... жеңе отырып адамда өмір сүруге деген жігер пайда болады. Адамның
не үшін өмір ... ... ... оны ... ... Адам егер ешнәрсесі
жоқ бостықты сезініп, өзімен не болып жатқанын мағынасын түсінуден ... ол ... ... абыржу жағдайында болып, өзін-өзі ... ... Сол ... егер ... оның ... жолы ... ... жеребе үшін еңбегі сіңгенін сезбесе, онда өмір ... ... ... да өмір ... ... ... ... іс соқыр
кездейсоқтықтан басталады, ешнәрсе сенімді емес.
, Дін адамдарға біздің әлемімізде өмір сүретін басқа адамдар ... ... ... ... ... көрсете отырып, өздерінің кім екенін
түсінуге көмектеседі. Діннің осы ... және ... ... ... ... ... индустриалдыққа дейінгі қоғамдарда
ерекше күшті ... ... ... ... ... американдық қоғамда бірде-бір дәстүрлі діндер бұл ... ... ... айтады. Әлеуметтің сипатымен бірге өзгеруінен дін
де өзінің ... ... ... ... ... ... қазіргі
қоғамда ең бір маңызды болып сақталуда, бірақ ол өзінің іске асыру амалдары
мен ... ... ... ... мен ... ... отырып, онымен
бірге оның тұрақтылығына мүмкіндік жасайды. Дін сол әлеуметтік құрылымға
пайдалы нормаларды орнықтыра отырып, ... ... ... ... ... ... орындауы үшін алғышарттар жасайды. Адамдардың
осы тыйым салынғандарды бұзу оқиғалары орын алғандықтан, көпшілік діндер
қайта ... келу және ... ... үшін ... ... ие - тазалану және ... жуу ... олар күнә ... ... оны ... мүмкін[6].
Дінді бұлай түсіну Р.Беллдің жоғарыда келтірілген анықтама-сында
көрініс ... Ол ... ... дін ... әлемді қабылдау үшін
символикалық жүйені және жеке адам, мен ... ... ... ретінде
байланысын қамтамасыз етеді, ол жерде өмір және әрекет белгілі бір соңғы
мағынасына ие болады. Қазіргі ... ... ... ... ... діни нышандар мен түсініктер ... бір ... ... ... өмір ... ... мен ... қамтамасыз
етеді. Дін адам өмірінің құндылықтары мен ... ... ... ... ... ... ... кепілдік
беріп, қандай да бір "қасиетті шымылдықты" көзге елестетеді.
Қоғамның ... төрт ... ... ... ... ... ұстануды, қоғаммен бірігуді және мінез-құлықтың
институцияланған мәдени үлгілерін ... мен ... ... ... Бейімделу - ол қоғамның өмір сүру ортасына, ең әуелі табиғи
ортаға үйренуі бұл ... ... ... экономикалық шағын жүйе шешеді.
Мақсатты бағыт ұстану - ол жерде жеке адамның қоғам үшін ... ... ... ... ... жете ... қамтамасыз
ету; қоғамдық жүйе ішінде бұл қызметті орындауға отбасы да қатысқанымен,
оның негізінен саяси шағын - жүйе ... ... - ол ... ... тұлғалар арасындағы келісімді қамтамасыз ететін әрекет
ету құрылымын жасау арқылы жанжалдар мен ... ... ... ... ... түрде жіктелетін дамыған ... бұл ... ... ... ... ... ... құқықтық шағын жүйе ... ... ... шығармайтын нәрсе - дінді функционалдық
тұрғыдан, түсіну — жеткіліксіз түрде ... ... ... ... мықты қоғамдық ынтымықтастық пен тұрақтылық тек-
рухани-мәдени факторлар, ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі, мүмкін дегенге сүйенеді. Дін бұл
тұжырымдамада жан-жақты фактор ... ... ... ... ... ... діни шектеулерсіз басқаша қызмет ете алмайтын қандай да бір ... ... ... ... ... ... біржақты
болып қалады. Ол,- мысалы, адамға табиғатынан тән және тарихи дамыған
қажеттіліктер, ... бір ... ... және оны ... яғни сол әлеуметтік-мәдени жүйенің механизмі арқылы қоғамның
нығайып, бірігуі мен тұрақтылығы мүмкіндігін елемейді.
Тағы бір проблема дін ... ... ... ... ... ... қатар кері ықпалдасу, яғни кері ықпалдау ... ... ... ... Жалпы нысанында дін тіпті кері ... ... ... айтуға болады, мысалы, экономика саласында еңбекті
ұйымдастырудың қазіргі ... ... ... ... ... ... қоғамның экономикалық тоқырауын күшейтуі мүмкін. ... ... түрі ... ... қызметтері қоғам үшін жағымды да, жағымсыз
да мәнге ие болуы мүмкін.
Функционализмге, яғни қоғам ... ... бар және ... ... мен бірлігін ... ... ... ... ... ... ... көзқарасқа тікелей қарсы шығады.
Қоғам жанжалдармен, күш көрсетумен, түрлі топтар ... ... ... ... ... тек уақытша тепе-тендік ретінде ғана
мүмкін. Әлеуметтік қатынастардың қалыптасуының шешуші ... ... ... ... ... Діни топтар - ... ... ... қарама-қарсы тұратын, соқтығысатын жүйенің бір тетігі.
Ортақ сенімдердің болуы олардың әлеуметтік бірігуінің шартты түрде ... ... ... ... ... ал діни айырмашылықтар тамыры
терең жанжалдарды сырттай ... ... ... ... ... ... елдеріндегі еврейлерді қудалауды келтіруге болады, ... ... ... жатты, Ирландиядағы ... ... ... ... ... мен "дін ... ... және басқалар. Этникалық және топтық ... ... ... ... уақытта жанжалдар айрықша өткір сипат
алады. Діни жанжалдар сыртқы көрінісінде этникалық немесе таптық негізде
қақтығысуды ... ... Егер ... ... ... ... ... бірігуіне жол ашатын жағдайларда, діни айырмашылықтар
жіктелудің жалғыз ғана нышаны ... ... діни топ ... ... ... көптеген нақтылы жағдайларға байланысты күшейе түсуі немесе
әлсірей ... ... Дін ... ... ... оның ... өмір ... байланысты жанжалдарды да тудырады. Мысалы, діни
құндылықтар жүйесі құрметке сай ... өзі ... ... ... қарама-қарсы қойылатын жағдайлар сирек емес. Дін жолын
ұстаушылық діни ережелерді сақтау мен заң арасындағы жанжалға алып ... ... ... мысалдарды діни мінез-құлықтың ортақ ережеге
бағынатынын ... үшін ... ... ... ... отыр кез
келген мінез-құлық өзімшілдік мүдделерді басшылыққа алады.
Жанжалдар тек діни ... ... ғана ... ... ... ... де болады. Топ ішіндегі ... ... ... ... өзімшілдік мүдделерін қанағаттандыруға ұмтылуының нәтижесі болып
табылады және билік, артықшылық, мәртебе үшін ... ... ... діни ... ... (ортодоксальді иудаизмге
қатысты, правословиеде, католик шіркеуінде, протестанттық конгрегациялардың
көпшілігінде, исламда солай) ер адамға ... рөл ... әйел адам ... бола ... ... бір ... жанжал - ол клир мен
миряндар арасында. Ол дін ... ... ... пұрсатты қоғам
топтарының екішісінде болуы сияқты әлеуметтік жағдайларға байланысты.
Қазіргі заманғы қоғамда діни өмір ... ... діни ... мен ... ... ... көрініс береді. Әдетте, олардың ... ... ... ... ... ... кетеді және дін ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі жанжалдар көбінесе қоғамдағы өзгерістердің де көзі болып
келді оған әулиелік діндер мысал бола алады. Көне ... ... ... ... ... оны ... жасап берді, ал адамдар оны өз
еркімен ... деп ... ... ... ... ... үшін қоғамды
өзгерістерге шақырды және көбінесе төмен, ... ... ... ретінде алға шықты. Германиядағы шаруалар соғысында бұқара
халықтың ... ... ... ... өкілі Томас Мюнцер
болды. Ол жер ... ... ... ... сәйкес (билеп-
төстеушілердің мүддесінде ғана емес) қайта өзгертуге ... Бұл ... ... о ... ... ... ... Бұл дінішілік жанжал
(Мюнцер католик шіркеуін және дін қызметкерлерін сынға алады, бірқатар
қатаң ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
жанжалға айналуының ... бола ... ... ... ... ретінде ғана емес (бұл ... оның ... ... жиі көреді), сонымен қатар,
әлеуметтік өзгерістердің қайнар көзі болып ... ... ... Вебер
протестанттық реформацияның шешуші рөлін "капитализм ... ... ... ... және ... Еуропа тарихында
жаңа дәуір мен ... ... ... басталуын білдірген
орасан зор тарихи алға басушылықты дәлелдеді.
Басқаша ... ... ... ... ... діни тұрақтылық
көбінесе бүкіл қоғам үшін сөзсіз өте үлкен игілік бола ... ... ... өзін ... ... көрсетті, ал белгілі бір жағдайда
функционалды ... ... үшін ... ... тұрақтылықты қиратуға
бағытталған қозғалысқа қосылуы мүмкін. АҚШ-тағы Мартин Лютер Кинг ... ... ... үшін күш ... түрде болған қарсылығы
апартеидке қарсы болған діни ... ... ... Егер ... ... ... ... алдында тең деп айтқанымен де, ... ... ... шектеушілік болатын болса, онда жапа шегуші топ
өкілдері үшін құдай алдында адамдардың бәрі тең ... ... ... ... ... ... үшін ... рухани себепкері ретінде
қызмет етуі ... егер ... ... ... тұрақтылықты ұстап тұратын
фактор ретіндегі рөліне ... ... ... ... теориясы
оның өзгерістердің шығатын көзі ретіндегі рөліне ... ... ... ... рөлі ... ... ... тарихи
мәліметтермен дәлелдеу мүмкіндігіне ие. Ол әлеуметтік статикаға ... тек ... ... ... ғана ... ... елемеуге бейім қоғам туралы түсініктерге маңызды ... Діни ... ... ... жол ашуы ... және ... ... өзгерістер мен әлеуметтік жанжалдар діни салада
өзгерістерге алып келуі ... ... алып ... да ... ... өз назарын қарама-қарсылық пен ... ... ... ... өмір сүруге қауқарсыз деп, ынтымақтастық
пен кооперацияны түсіндіруде айтарлықтай қиыншылыққа тап болады. Әлеуметтік
өмір теориясы екі сәтті де -үйлесім мен ... ... ... міндетті,
- алайда олардың сәйкестенуі, тепе-теңдігі нақты ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бере
отырып, айтарлықтай кең шектерде құбылып отырады. ... бұл ... ... ... шығарушы емес, өзара бірін-бірі толықтырушы болады.
Діннің. ... рөлі тек ... ... тек ... ... ... ... анық. Діннің кері ықпалдасудың, ... ... ... ... ... ... оны ... қатарына қосу үшін негіз болмауы керек.
Қарастырылып отырған ара қатынастың ... жағы - ... ... топтардың, қоғамдық стратификация мен наным-сенімдердің белгілі
бір жүйелері арасындағы байланыс. "Тек-топ, ... дін" ... ... ... ... ... этикасы" атты жұмысында өте тамаша
қарастырылған. Ол қандай да бір топтардың ... ... ... іс ... ... ... әсер еткенін және оларға бір-бірінен
ерекшеленіп тұратын өзіндік ерекшелігі бар белгілер бергенін ... ... ... пайда болған ... ... ... ... ... Ерте ... ... әдеби
тұрғыдан ойдан құрастырылған мүрагерлік касталардың ... ... ... ... ... ... тек ... білімі бар
брахмандар діни дәстүрлерді ... ... діни ... ... ... ... ойға ... берілген және дүниеден безіп қаңғырып, ел аралап
жүрген монахтар тарапынан көпшілікке таратылды. Ислам ... ... ... ... ... ... ... діні
болған. Иудаизм вавилондык тұтқыннан кейін "пария-халық" діні болды; ал
христиандық әуел ... ел ... ... қолөнершілердің ілімі, сипаты
бойынша өзіндік ерекшелігі бар қалалық дін ... бір ... ... қажет жағдай - діни тиістілік кез келген
топтарды "сейкестендіру" арқылы біріктіру ... бола ... ... ... ресми-православиелік ортада, иудаизмнің жақтастары христиандық
ортада, яғни ... ... ... етуі ... ... қатынасы түрлі аспектілерде зерттелген. Мемлекеттің
пайда болуы мәселесі ерте кезеңдерде діни тұрғыдан ... ... ... ... ... ол жерде дін мен саясат архаикалық мәдениет
заманынан бері екі дербес сала ... ... ... ... ... билікті
заңдастыру қажеттілігі туындайды, бұл қызмет белгілі бір қатынастарда саяси
элитамен бәсекелестікке түсе ... ... ... діни ... ... қолына шоғырланды. Алайда мемлекеттік-ұйымдасқан қоғамдардың
көбінде саяси элитаға діни жағынан шынайы қауіп тудыру өте ... ... ... ... Грекияда немесе Римде. Сонда да дін ... ... ... бір жағдайда күшейе түсуі (былайша
айтқанда. "құтқарушы ... ... ... ... ... ... ... тыс жататын бұл әлемдік емес мақсаттары - "құдай
патшалығы" ... ... ... ... ... ... өзін
шіркеуге саяси жақындығы бар зайырлы биліктен жоғары қоятын теократиялық
мұрат түріндегі баламаның қалыптасуы мүмкін. ... ... азап шегу ... ... және ... биліктің тең ұстанымдарының
қалыптасуы жүреді, ол жерде о ... діни ... ... ... ... ... діни және ... институттардың өзара қатынасы келесі
екі аспектіде қарастырылады. Біріншісі - діннің сол қоғамның құндылықтарын
негіздеу мен қолдау қызметін ... ... ... ... және билікке қатысты көзқарасқа әсер ете отырып,
саяси әрекетке (қарсы шығу немесе қолдау) тартылған. ... - ... ... да бір әлеуметтік топтардың ықпалының күшеюіне байланысты
мүдделерін білдіруші институт ретінде қатыстығын анықтау. Діни ... діни ... қоса ... ... ... ... ... араласады, адамдардың ақыл-ойы үшін идеологиялық
шайқастарға ... Діни ... ... ... да ... нысандарда
және түрлі дәрежеде қоғамның саяси ... ... Бұл ... ... ... оның ... ... объективті жағдайларымен
анықталады. Қатысу саяси ... ... ... белгілі
бір бөлігінің биліктен жатсынғанын білдіретін бұл ... ... ... ... тарихи кезеңнің ерекшелігі
этикалык өлшемдермен санасатын саясатқа қажеттілік ... ... ... ... ... саясат ядролық ғасырда өте
қауіпті. Осыған байланысты діннің саясатқа саяси күштердің күресінде төреші
рөлін орындаушы этникалық фактор ... әсер етуі ... ... ... ... бар. ... ... жүйесінің пайда болуында протеста-низмнің рөлі туралы зерттеуі
дін мен экономика арасындағы әрекеттесуге көңіл бөлуді күшейте түсті. Бұл
бағыттағы ... ... ... Ол ... ... ... ... елдің жылдам экономикалық дамуында маңызды рөл ... ... ... ... бағытпен қатар экономика саласында сиқыршылық
әрекеттердің рөлін де зерттеу ... ... ... бұл ... ... тиімді және қоршаған әлемге бейімделуді қамтамасыз ете алушы
бола алатынын көрсетті.
Жалпы діннің басқа ... ... ... ... жиынтығы діннің әлеуметтік-мәдени өзгерістердегі рөлі деген басты
мәселелермен байланысты. Бұл ... ... рөлі ... ... жатқан
өзгерістерді уақыт бойынша қандай да бір ... ... ... ... ма ... дін осы ... қозғаушы күші - "моторы"
болып табыла ма ... ... ... ... ... бұл ... ... "үшінші әлем" елдерін жаңарту процесінде пайда болатын
өте өткір қарама-қайшылықтар мен қиыншылықтарға байланысты аса ... ... ... ... діни ... мен ұлт
дүниетанымына әсері және исламның таралуы.
2.1. Қазақстан Республикасында ... ... және ... әуел ... адамдардың тек рухани қажеттіліктерін қанағаттандыру
мақсатында қызмет етті десек, ендігі жерде оның өзге алуан түрлі ... ... ... ... ... дені діни ... ... фундаментализм құбылыстарымен тығыз байланысты деп те ұғынуда.
Оған басты ...... ... 90-жылдарындағы кеңестік мұсылман елдері
халықтарының діни ... ... ... өзге мұсылман елдері
халықтарының сан түрлі қимыл-қозғалыстары мен ... ... осы ... ... еді. Ал сол оқиғаларға ... ... мен ... пікір-сұхбаттарында ол сөздердің
мән-мағыналары ашылып талданып жатпады. Бұған, алдымен, ақпарат құралдары
мен құқық ... ... ... ... ... бір ... ... көп әсерін тигізді. «Қазіргі бұқаралық ақпарат
құралдарында, ... ... ... жұртшылық алдындағы
мәлімдеулерінде жаңа мағына жамылған – ... ... - ... ... жаңа сөз жиі-жиі және үздіге қаталануда»
«Фундаментализм», «фанатизм», «экстремизм» ұғымдарының ... ... ... ... біле ... ... түсінігінде, ол сөздер «қатыгездік», «бұзақы», тіпті «зұлым» ... ... ... ... ... ... құбылысымен байланысты проблемалардың зерттелуі Кеңес
Үкіметі ... яғни ... ... ... алына бастады. Ол
еңбектерде ... КСРО ... діни ... мен ... ... бой ... қарастырылып, коммунистік-атеистік қоғамға жат
құбылыс деп дәлелденді. Сол ... бұл ... ... ... ... ... ... біраз еңбек жазғандар: И.И.Баражников,
Э.Г.Филимонов, ... ... ... және тағы басқа.
Олар еңбектерінде діни экстремизмнің саясатпен, идеологиямен, құқықпен және
әдет-ғұрыппен тығыз байланыста екендігін аша ... ... ... ... қоғамға қарсы бағытталған құбылыс деп көрсетті. Сол ... сай ... ... ... және оның ... ... орны пайда
болу себептері мен өміршеңдігі, діни экстремистік пиғылдағы ... ... мен ... түрі, көрініс беруінің жолдары
талданып, әрі онымен күресудің тиімді ... ... мен діни ... ... ... ... мәселесіне келгенде
бүгінгі көптеген қазақстандық ғалымдар мен саясаткерлер, діни қайраткерлер,
негізінен, ... өзі ... ... ... ... айтады. Олардың ойынша,
дін мен діни сенімнің негізгі мақсаты – адам ... ішкі ... ... ... ... ... тұжырымдама бойынша дінге
адам баласы алдымен өзіне түсініксіз, ақыл-ойымен шеше ... ... ... ... жауап табу үшін де ... ... ... бұл ... дәл ... қоюдың өзі – қате деп
саналатындағында күмән жоқ.
Діндер мен діни ... ... ... ... ... ... төңірегінде болып жатқан оқиғалар өзіне ерекше назар аударарлық.
әсіресе, ... ... Араб ... мен кейбір Орта Шығыс, Оңтүстік
Шығыс Азия, Кавказда ерекше көзге түседі.
Діни экстремизм, негізінен, елдің ... ... ... тұрмыс жағдайы құлдыраумен, адамдардың үкіметке
және оның ... ... ... риза ... ... ... ... тіршілігіне әсер ететін моральдық-психологиялық факторлар
орын алған жағдайда көрініс ... ... ... қазіргі конституциялық құрылымн
өзгертіп, оның ... ... ... ... әлемде мұсылмандардан
тұратын біртұтас «Халифат» мемлекетін құру қажеттігіне үйрететін, Қазақстан
Республикасының әділет органдарына ... және ... ... діни экстремистік партия деп танылған, Қазақстан Республикасы
аумағында қызметіне тыйым салынған «Хизб-ут-Тахрир», ... және ... ... діни ... ... таралуда.
Осыған байланысты «Хизб-ут-Тахрир» діни жэкстремистік париясының заңсыз
ілімдеріне, соның ішінде ... ... ... ... ... ... өзгертіп, бүкіл әлемде ... ... ... ... мемлекетін құру қажеттігіне үйреткен. Ол ұйым
мүшелерінен ... ... ... мақсатында діни экстремистік парияға
жаңа мүшелер тартуды талап етеді.
Сондай-ақ ұйым мүшелері бір рет ... ... ... ... ... тапсырады екен. Ол есепті 10 пунктен тұратын ... ... ...... бір адамғаарнайы жағдайын сұрау мақсатымен үйіне
бару;
2. «дағуат» – адамдарға ... ... ... жұмыстарын
жүргізу;
3. «сұхбат» – адамдарға ислам турасында ілім ... ...... ... ақша ... бұл ... ұйым
мүддесіне жұмсалады.
5. «илтизамот» – кедей мұсылмандарға көмек көрсету үшін ақша жинау;
6. «проблема» – ұйым мүшелерінің жеке ... ... ... ... ... «кітап оқима» – ұйымның әр мүшесі өзінің «Хизб-ут-Тахрир» діни
экстремистік париясы ұйымына қатысты оқыған ... ... ... ... – әр топ ... ... өз тобына неше адам
тартқандығы және ... ... ... ... ... ... ... сахна» – дүниедегі саяси өзгерістер талқыланады;:
10. «махр» – отбасылы ұйым мүшелерінен олардың отбасындағы проблемалар
жөнінде айтылады.
Оларды жою ... ... ... мен ... ... бостандығы
мәселелері жөніндегі заң актілеріне өзгертулер мен толықтырулар енгізу
туралы» заң ... ... ... ... ... олар дүниежүзінің 200 тілінде ... ... 30 ... ... ... 230 елде үгіт ... ... ... ... ... «Бруклин» баспаханасында 3 мың адам
жұмыс істейді. Баспаханаларда айына бір тілде үлкенді-кішілі 60 мың ... ... 120 ... 30 ... ... ... Осылардың бәрін
тарату үшін 2 миллион адам жұмыс істейтін «Эймак» тарату желісі тағы бар.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... Және олар күнен-күнге көбеюде. Солардың бірі «Иеһова» ұйымы
саналады.
Бұл – ... ... ... ... ... конгресі.
«Аудандық конгресс» деп ... ... ... ... ... ... ... Қазақстнадағы иеһоваларды өз ішінде бір
ауданның куәгерлері деп ... ... Әр ... шифр ... ... 1:1:1. ... бұл ... нені білдіретінін ашып
айтпайды. Иеһова куәгерлерінің ... ... – топ. Әр ... 20-25 ... 6-7 топ бірігіп қауым құрады. Әр қауымда 120-150 адам бар. ... ... ... басқарады. Иеһова куәгерлерінің атаулары
орысша – ... ...... қазақша – Иеһова делінеді.
Қазақстанда Иеһова куәгерлернің қазіргі басшысы – Гиглер Вернер деген
Германиядан келген 55-60 жас ... ... ... әр айда ... діни баяндама жасалады, оны айдың қай күні жасау ... ... ... ... ... ... Нью-Йорктегі орталық нұсқап отырады. Сондай-ақ
27 миллион данамен 200 ... ... 230 елде ... ... мұнарасы» деген
30 беттік журналдары бар. Осы журналда әр айдың әр ... ... діни ... ... ... ән айту керектігі туралы ... ... ... ... қаласы прокуратурасы обылыс
аумағынан «Иеһова куәгерлері», «Таблиғи жамағат», «Вахабизм» атты дәстүрсіз
діннің өкілдерін ... ... 2007 ... ... ... 6-ші ... Авангард мөлтек
ауданында орналасқан пәтерден «Иегова куәгерлері» дәстүрсіз діни ағымының
әділет органдарына тіркелмей заңсыз ... ... өз ... халқын қосып алғандығы анықталған. Соған байланысты әкімшілік
тарапынан және жоғарғы сот ... жаза ... ... ... ... ... айының 11-ші жұлдызында «атырау қаласындағы Иегова
куәгерлері» атты тіркелмегендіни бірлестіктің басшысына ... ... ... ... ... үшін ... Республикасының әкімшілік
құқық бұзушылық кодексінің 374-1 бабының 1 тармағымен әкімшілік өндіріс
қозғалып, ... ... 4-ші ... ... ... 109 200 теңге
айыппұл салынған.
Осы діни экстремизмге байланысты Астанада алғаш «Әлемдік және дәстүрлі
діндер лидері» өтті.
2003 жылғы 23-24 қырқүйекте ... ... ... үн қатысудың
маңызды бастамасына әлемнің танымал діни лидерлерін тарқан бірінші съездің
бастамасы мыналарды ... ... ... өзекті негіздерін білдіретін әлемдік
мәдениеттердің, діндердің және этностық топтардың өзара ықпалдастығына ... ... ... ... және діни ... ... жол бермеуге ұмтыла отырып;
- дін адам өмірі мен қоғамының аса маңызды қыры ретінде жаңа мыңжылдық
басында ... пен ... ... сапалық жаңа рөлге ие
боғанын негізге ала ... діни ... ... және ... ... ... ... мен
тәлімі үшін қор жаупкершілігін, олардың өзара құрмет рухын орнықтырудағы,
осы заманға жаңа жинақтардың ... ... мен ... ... ... ... ... дін мен мәдениеттің бірегей сипатын қуаттап, мәдени және діни
әрқилылықты адамдар қоғамының маңызды белгісі ретінде қарастыра отырып;
- ... ... ... күш қолдануды ақтау ... діни және ... ... ... ... әлемдегі дінаралық және ұларалық шиеленістің өсуіне алаңдашылық
білдіре отырып;
- дінді шынайы түсінушіліктің және күш ... ... ... ... және басқа діндерді ұстанушыларды құрметтеуге және бейбіт қатар
өмірсүруге ... ... ... ... ... және
фанатизммен ешқандай қатысы жоқ екенін атап көрсете отырып;
- ... және ... ... қиындықтарды
халықаралық саясаттағы, экономикадағы, әлеуметтік, гуманитарлық ... ... ... ... ... ... дінді саяси
мақсаттарда пайдалану туындатады деп санай отырып;
- жоғарыды аталған проблемалар ... ... ... ... ... қауіпсіздік» атты негізгі тақырыбы аясында:
І. «Діни наным еркіндігі және басқа діндерді ұстанушыларды ... ... ... ... қауіпсіздікті нығайтудағы рөлі».
Осы тақырыптарда ... ... ... ... ... аман-саулығын, қадір-қасиеті мен бірлігін
уағыздай отырып лаңгесшілдіктің барлық себептерін жою жолында бірлесе
еңбектенуге ... бір ... ... ... ... ... ... да
бір қысым көрсету мен күшейту әрекеттерін өзіміздің қабылдамайтынымыз
туралы ... ... ... ... пен ... ... қол
жеткізу ісіндегі білім берудің жастар саясаты мен ... ... ... ... ... сондай-ақ халықаралық қоғамдастыққа халықаралық және ... ... ... ... мен үкіметтерге мынадай мәселелермен
қайрыламыз:
- өркениеттер үнқатысуының үдерісіне белсенді қолдау білдіріп, тұрақты
түрде бейбітшілік ... ... оның ... ... және ... адамдар өмірінің берік негізі ретінде орнықтыруға
бағытталған күш-жігер қолдану.
- әділ дүниенің орнауы, ... ... пен ... нығаюына,
БҰҰ кадырлары мен халықаралық шарттардың орындалуына, сондай-ақ бүкіл
әлемде ... пен ... ... үшін ... ... жәрдемдесу;
-жаппай қырып-жою қаруын әзірлеуден өндіру мен ие болудан толық бас
тартып жаппай қырып-жою ... ... ... ... жәрдемдесу.
- діни киелі нәрселер мен нышандарды құрметтеу және қорғау, сондай-ақ
бұл үшін тиісті ... ... ... ... ала ... біз ... және дәстүрлі
діндер лидерлері былай деп шештік:
- ... ... ... ... материалдар жариялау,
Интернетт және басқа құралдарды пайдалану жолымен дінаралық ... ... мен ... ... ... бірлескен нақты шаралар қабылдау
керек.
- жастар арасында дінаралық ... ... және ... құндылықтары серпінді қабылдауына жағдай жасау.
- жас адамдар діни және ... ... ... ... ... ... үшін ... мен діндер арасындағы
үнқатысу практикасын барлық білім беру деңгейлерінің оқу ... ... ... ... ... діни ... ... мен
ресурстарын бейбітшілікті, қауіпсіздік пен тұрақтылықты нығайту, сондай-ақ
түрлі діни қоғамдастықтар арасындағы проблемаларды болдырмауға және шешуге
бірлескен ... қосу үшін ... ... керек.
- шиеленісті бәсеңдетуге жәрдемдесу және қажет болған жағдайда олармен
келіс сөздер жүргізуге бірлескен делегациялар құру үшін ... ... ... ... ... ... ... түрлі
топтар мен күштерге ұсыну керек.
- осы Деклорацияда жарияланған мақсаттарды тарату мен іске ... ... ... және ... ... бұл ұсыныстарды ... ... ... үшін ... ... ... ... діни лидерлердің Форумын тұрақты негізде өткізіп, әлемдік ... ... ... ІІІ ... 2009 жылы ... ... өркениеттер, мәдениеттер мен діндер арасындағы үнқатысуды
ілгерілетуден тұғырнамалық және практикалық ... және оның ... ... ... ... ... жетістіктері мен Съездің бұдан былайғы
қызметіне қолдау білдіруге БҰҰ Бас ... ... ... ... ... шет ... келген дін лидерлер өз елдерінде де осындай
дін проблемаларына байланысты ... ... ... атап ... қоса қазіргі Оңтүстік Қазақстандағы діни ахуал өте күрделі
болып отыр. Оңтүстік ... ... ... ... 17 ... 732 діни бірлестік тіркеуден өтіп, әрекет етеді. Оның 639 исламдық
(87 %), 93 ... емес (13 %) ... діни ... болып табылады.
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдарына сәйкес, облыс көлеміндегі
заңды тұлға ... жоқ, саны аз ... діни ... ... ОҚО ... ... ... Бүгінге тіркелгендер саны 74. Олардың 69
исламдық, 5 исламдық емес бағыттағы саны аз діни топтар болып ... ... ... ... діни ... ... ... ОҚО әділет және ішкі саясат департаменттерінің қызметкерлері ... және дін ... ... ... тобы ... ... ... ықпалы» тақырыбында ағымдағы жылдың 14-16 ... ... ... ... ... ... 20-21 қыркүйек
күндері Кентау, Түркістан қалаларының елді мекендерінде халықпен ... ... ... ... Бұл ... ... жалпы
саны 5500-ден аса адам тартылды.
Облыстық «Абдул Хамид Қаттани» мешітінің жанынан құрылған ... мен ... ... алдын алу бойынша үгіт – насихат
тобының жұмыстары жүргізілуде. Топ мүшелері есептік ... ... ... орта ... оқу орындарында, мекемелерде, т.б. орындарда барлығы 21
кездесу ұйымдастырды. Онда дәстүрлі Ислам діні ... ... ... ... және діни ... бой ... ... жекелеген діни
топтардың бағыттары жөнінде, т.б. ... ... ... Атап
айтқанда, топ мүшелерінің қатысуымен ... ... бері ... ... атындағы Халықаралық қазақ – түрік университетінің
Шымкент институтында, ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық
экономикалық колледжінде, Шымкент экономика және құқық колледжінде, Шымкент
қаласындағы Балалар және жасөспірімдер орталығында, т.б. ... ... және ... ... ... ... ... кезде жұмыстар жалғасын табуда.
2.2. Ұлттық дүиетанымның қалыптасуындағы діннің ... бұл ... және ... ... қоршаған дүние туралы
ойлардың жиынтығы десе болады. Әлемде адамның алатын орны қандай? Біз өмір
сүріп отырған қоғам ... Біз ... не ... ... ... ... ... деген сұрақтар кімді болса да толғандырмай қоймас.
Қазақстан егемендік алғаннан кейінгі ... де ... ... ... ... Бұл, ... ... жаңа құндылықтарға деген
көзқарастарымыздың қалыптасуына жол ашты. Қазақ жері, ... ... ... ... ... ... тәрбие, діни тәрбие өзекті мәселелерге
айналды. Соңғы кезенде ... ... ... ... ... еліміздегі діни ахуалдың ұлттық мәселеге тікелей қатысты екендігін
көреміз: "біз бір ащы ... ... ... Ол ... ... ... дін мәселесін жете меңгерген мамандардың болмағандығы және
мемлекет билігінің жоғары сатыда жүрген азаматтарының осы ... ... ... ... 100 мың, ал ... ... 500 мыңға жуық қазақтар басқа діндерді ... ... ... ... ... ... өте көп. Ал осы саны көп ... сапасы қандай екені, олар қандай идеяларды уағыздайтыны және
олардың идеяларын қабылдаушылар кімдер екені ... ... тыс ... ... ... ... ерекшелігі оның үздіксіз жаңаруы, ... ... ... ... ... ... мен ... өзі әр
қоғамда әр түрлі болады. Демек, бұл мәселені ... де ... ... керек;
Бұрын Кеңес өкіметі тұсындағы қалыптасқан жүйелілік пен ... ... соң, ... ... ... ... ... қойып, егде тартқан адамдардың көбінде экономикадағы ... ... ... ... дәрменсіздіктен көңіл күйлерінде
қорқыныш пайда болды. Бұл психологиялық ... ... ... ... сияқты эмоциялық қолайсыз сәттердің басым болуы өмірдегі ... ... Адам ... ... ... ... осындай кері эмоциялардан арылудың жолдарын іздейді және
нәтижесінде дінге ... ... ... ... адамдардың
психологиясына; тұрмыс жағдайына, рухани дүниетанымы мен менталитетіне
ерекше көңіл бөлінуі ... ... орны мен ... аса күрделі мәселелердің бірі. Оның
бірыңғай шешімі болуы мүмкін емес. Тәуелсіздік алғаннан бергі ... ... ... діни ұйымдардың пайда болуына орай дін
мәселесіне байланысты саясаттың бағыттары ... ... ... және басқа да қоғамдық сфераларға қатысты зандық принциптері
мен нормалары бекітілді.
Діни қатынастардың ерекшелігі ол қоғамдық әлеуметтік-экономикалық және
мәдени, ... ... ... ... ... Сондықтан тек бір ғана
діни қатынастар мәселесімен айналысу мүмкін ... Діни ... ... мен көп ... оның өте күрделі құбылыс екендігін
дәлелдейді. Осыған орай дін ... ... ... рөлі ерекше арта түсуде. Қазакстанда бүгінде дінді тұтыну жағынан
көп сипатты қоғам өмір сүреді. Дін өкілдері ... ... ... емес ... де ... Дін ұстану және оны ... ... ... ... ... және басқа азаматтардың
өмір сүру, денсаулық сақтау, имандылығын, бостандықтарын ... ... ... ... ... ... түрлі ұлт өкілдері қоғамдық ... ... заң ... және күнделікті өмірде тең саяси, ... ... ие ... ... Мұны нығайту қажет. "Осымен бірге
республикада мұсылман дінімен қатар ... да ... ... ... ... пайдалы. Жеке адамның рухани тазаруында, ізгілікті
мұраттарды пір ... жас ... ... ... ... ... өркениетті,елдер тәжірибесі дәлелдеп отыр. Өз мәнінде
уағыздалған діни ... бір ... ... ... ... қоюды мақсат
етпейді. Керісінше, дін барлық ... ... ... ... ... Қазақстанның ұлттық саясатында діннің зор
рухани потенциалы қажетті орын ала бастады. Бұл құбылысқа ... ... ... дін ... ғана ... емес ... қатынастарды ұлттық маңызы бар мәселе деп зерттеп, шешімін
іздестіру ... ... ... ... мектептерде, жоғарғы оқу
орындарында дінтану мәселесі алға қойылғаны жөн. Себебі, ... ғана ... ... ... ... кезенде тоталитарлық
социалистік қоғамның зиянды мұраларынан толық құтылып, өркениетті ... ... құра алуы оның ... діни қатынастарда дұрыс бағыт
ұстануына, түрлі дін өкілдерінің татулығын тұрақты ете алуына ... ... ... қоғамындағы әр түрлі діни қауымдастықтардың арасында
бірлік пен татулық ... ... ... және ... ... ... шығуға мүмкіндігі болады. Сондықтан мемлекет діни
қауымдастықтар арасындағы өзара ... және ... ... ... ... байланысқа түсуін қамтамасыз етуі керек.
Сонымен коса, Қазақстандағы барлық діни ... ... ... ... ... ... және ... асырылып отырғаны дұрыс. Сонда
ғана діни қатынастар орнықты болып, діни қауымдастықтар ... ... ... күл ... ... тоталитарлық жат идеологияның орны
босап әр түрлі діни ... ... ... ... ... ішінде
исламның елеулі орын алуы заңды. Бұл діни ... ... ... ... иудаистік және басқа да ... емес ... ... өз ... алды. Сондай-ақ республикадағы діни сананың
ыдыраңқылығы бұл ... ... ... ... орын ... ... Осы және ... себептердің салдарынан дін санада
қоғамдық қатынастардың елеулісі бола ... ... да ... ... ... ... солай қалады деп сенімді түрде мәлімдеп жүр [10].
Әйтсе де біз Қазақстандағы діни ... ... тыс ... ... ... бір ... ретінде қарастыруымыз міндет.
Өтпелі кезендегі діни өзгерістер мәнін түсінбей, жалпы қоғамдық ... ... ... ... Діні ... екен деп өз ... үрке ... және басқаларды оларға қарсы қою ... ... де ... ... ... ... еліміздегі діндер; туралы
халықта газет-журналдардан үстірт жазылған дүниелерден немесе ұзын құлақтан
естіген ... ... ... ... ... әркім өзінің жақсы
білетіні жайлы жазса, ғылым үшін де, ... үшін де ... ... ... Дін ... ... құбылыс. Оның бір көрінісін ... ... ... ... ... қағидаларын әр жердең ... ... ... ... танимын деу ... ... даму ... ... бойынша, Қазақстан тұрғындарының
діндарлық деңгейі мен діни бағыттарын ... ... ... ... ... ... діни көзқарастары нақтылы
орнықпаған. Олар ... сену мен ... ... Соңғы кезде
Қазақстандағы миссионерлік жұмыстың жүгенсіз ... ... ащы үні көп ... ... дін ... арасында
саяси қызмет атқаратын басқа елдің сенімді адамы болуы мүмкін. Оның ... ... ... ... ... жатады. Сондықтан да бүкіл
Республикадағы бар діни ұйымдардың жұмысын, сырттан келетін миссионерлердің
жұмысына бақылау жүргізетін заң ... ... ... ... да айтылады.
"Жаңаша ұлттық ойлаудың тұңғыш үлгілерін жасаған қазақ зиялылары ... екі ... ... ... ... және ... мәдени, рухани
жетілуі... қазақ халқының ойлау мәдениетінің түп төркіні көне ... ... ... қазақтың ұлттық санасының генезисін түсіну
үшін түркі ғұламаларының еңбектерін ... ... ... ... ... ... калыптасуына бұл ғұлама. ойшылдардың ... ... ... Яссауи арқылы түркі тілдес халықтар дүниетанымында шешуші орын
алды. Түркі жүртының бұрынғы сыйынған Тәңірі еді енді Алла болды" ... топ ... ... ... ... ... ... жастар тәрбиесінің қажетті деңгейде жүргізілмейтіндігіне қатты
аландаушылық білдіреді. Сондықтан осы уақытта діннің қоғамдық ролін ... ... ... ұсыныстар айтады. "Қазақ халқының бүгінгі рухани келбетіне
көз салсаң, Абай ұсынған, Абай бағыштаған үш асылдың "Сүю, ... ... тым ... тым ... ... ... ... ұлтының
біршама бөлшегінің мәңгүрттеніп, дүбаралануы көзі ашық, ұлттық ... ... ... ... ... ... Мәңгүрттенуден
құтылып шығудың жолы -қазақ халқын жоғалтқан Алласымен, ... ... жәңе ... ... қауыштыру" [13].
«Абай бойынша адамдардың руханилығындағы негізгі нәрсе – дін, ... ... ... ... ... ... тұратын Құдайдың
мәңгі шындығын көрсетеді.
Абай философиялық данышпандылықпен ХХ ғасырдағы ... ... ... Бұл ... ақыл толқ ... ... Себебі ғасырлар бойы дін
мен ақыл-ойдың ... ... ... дінді толығымен өмірдің іргетасы мен
мәніне айналды. Дүниетаным діннің орнына келіп, оны ... ... ... Осы ... бастап сенім өз мағынасын жоғалтып, тек ресми дәстүр
дәрежесін қабылдады. Бұл көптеген қайшылықтардың туына әкелді: адам ... ... ... ... ... ... түсіндіріп уағыздау басқа елдердегідей
қойылмаған. "Радио, теледидар және ... ... ... ... ... ... деген сындар да айтылуда. Әлеуметтік даму мен
рухани жетілу кезіндегі адамзат баласы діни ... ... ... ... тапқан. Оның үстіне әлеуметтік тұрақтылық пен ұлтаралық ... ... ... діннің күшті ықпаланың ... ... ... Осы ... алып ... ... ... қарым-
қатынастарды реттеудің қажетті шарттарының бірі ретінде діни ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерді
ескере отырып, тамыры терең діни тағылымдарға жүгінетін саяси мәдениет пен
әлеуметгік идеологияны қалыптастыру керек деген ... ... ... діни ... ... дұрыс анықтау үлкен дипло-матия. Бұл тек
әлемдік деңгейде емес, көп ... ... үшін ... ... ... болып, дін жолына түсуіміз республикамызда өмір
сүретін өзге халықтар ... ... ... ... ... ... ... діни консенсус болуы әбден орынды. Діни плюрализм діни
кон-сенсусты талап етеді, бұл өркениеттің басты белгісі" [15].
Қазіргі кезде ... ... ... ... келе ... ... қауымның
дінге деген қатынасы туралы жалғастырсақ, қарама-қайшы көзқарастарға тап
боламыз. Кейбір авторлар діннің ... ... ... ... ... ... ... діннің ролі ерекше, "діннен айырылған
жұрт тілінен де айырылады, ол оньщ бәрі ... ... ... ... ... ... Ондай жағдайда тәуелсіздік өзге мәнге ие болмақ".
Одардың түсінігінде ... ... мен ... деген ұғым қатар жүреді.
Кейбір авторлар Ресей отаршылдарымен социалистік ... ... ... елі үшін Орта Азия елдерімен тіл табысып, біртұтас өмір
кешуіне себепкер болатын аса маңызды фактор ... діні деп ... ... ... ... ... бой ұсыну дәстүрлі қазақ мәдениеті
мен нанымдарының ұлттық деңгейін жоғарылатынына сенеді. Осындай ойды кейбір
ағаларымыз қазақ қоғамының ... бет ... ... ... дініне
құтқарушы ретінде қарамауы моральдық және рухани азушылыққа апарады деп
күдіктенеді.Қазақстандағы діни жағдайға шолу ... ... де ... ... көбі біреудің айтқан ... ... ... Қай ... ... діни ... ... күшті жүрсе, сол дінге
адамдар көп барады. Әсіресе қазір Қазақстанда ... ... ... ұйымдастырылуына байланысты христиан дінін қабылдаушылар
көбеюде. Библияны қазақ тілінде оқытып, сыйынуды қазақ тілінде ... ... ... өте көп ... ... жұмысы туралы мәселе дінтанушыларды да
ойландыруда. "Ешкіммен, еш ... ... әр ... ... ... ... мен діни ... қызметтері бағаланудан тыс қалып
жатыр. Кейбір ұйымдар діни ұйым болып ... де, оқу ... ... және сауда ұйымдары ретінде қызмет жасайды. Олардың
қаржылық жағдайы ... де, ... да ... бұл ... діни ... әсері және адамдардың ақыл-ойына әсер етіп,
үгіттеу әдістері сарапталмайды"[16].
Қазақстандағы Гуманитарлық зерттеу орталығының мәліметтері ... он ... ... ... көп жаңа құбылыстар болды: дінге сенушілер
мен діни ұйымдар саны көбейді, жаңа діни ағымдар пайда ... діни ... ... ... институттардың әлеуметтік кызметтерінің
шеңбері кеңейді, тұрғындардың діни кұбылыстарға ден қоюы күшейді, ... беру ... ... ... кезендегі діни белсенділіктің ерекшелігі
адамдардың ұлтымен, дінімен байланысты"[17].
Сонымен қоса Қазақстанға ислам діні VII ... ... ... Азияны бағындыруы нәтижесінде кіре бастады. Шындығын ... ... ... ... ... жоқ. Қазақстанда сол дәуірде қалыптаса
бастаған феодалдық қатынастарға ислам дінінің кері әсері болмай, қайта ... ... ... түсетінін көре білген феодалдық
үстем тап ... ... ... ... қарсы алды. Өйткені бурыннан келе жатқан
шаман діні феодалдардың ... ... ... Ал ... діні ... ... рухани жағынан болсын, саяси жағынан
болсын мығым ұстай ... ... дін бола ... Осындай тиімді
жақтарына қарамастан қазақ ... ... ... келе ... ... ата-баба аруағын қастерлеуді ұстанып, ислам діні қағидаларына мән
бермеді. Академик Бартольд В. В. «XIII ... ... ... ... мұсылман емес Сырдариядағы және Торғай облысындағы қыпшақтармен
соғысуына тура келді,» — деп жазуына ... сол ... ... ... көпшілігі әлі мұсылмандық жолға түсіп, ислам дінін
қабылдамаған сияқты. Рузбаханның жазуына ... ... ... ХҮІ
ғасырдың өзінде де қазақтар пұтқа табынушылар деп ... ... ... соғысына шығуды талап еткен. Өйткені ... ... ... ... үгіттеп, насихат жүргізгендеріне қарамастан, халық ата-
баба аруағына, тәңіріге, жұлдыз-айға ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... ... ... молшылық, жақсылықтар
әкеледі, мал басының аман болуына, өсіп-өнуіне көмектеседі деп, сол ... ... разы ... ... «Аруақ аттаған оқбас» деп аруақты
ұмытпады.
Әбу Ханифа жол салған сунниттік ағым ... ... ... ... ... ... бой ... болуы себепті қазақ
тайпаларына да өте тиімді болды. Сондықтан да ... ... ... ислам діні шариғат заңдарын кері итеріп тастамай, қайта ... ... игі әсер ... ... ... ... ... екі наным ұзақ мезгіл бойы бір-біріне зиян ... ... ... Сол ... де ... ... ... өзінің бұрынғы
болмысын сақтап қалды. Билер қазақтардың қоғамдық маңызы зор мәселелерінің
көпшілігін ... келе ... ... ... ... ... талқылап шешті. Ал өз ... араб ... де ... ... ... ... ... нормаларын, мәдени
жетістіктерін лақтырып тастамай, санасуына тура келді. Бұлардық ... ... ... етіп, қырын жатқызуға тырысты.
Ұзақ дәуірлер бойына қазақ тайпалары арасында әдет-ғұрып заң нормалары
қоғамның бірден-бір заң реттегіші ролін атқарды. Оның да ... бар ... ... ... ... жағдайына байланысты
басқалардан томаға-тұйық өмір сүрді. Сол себепті де тек ... ... өз ... ... ... ... заң нормалары тек үстем
тапқа ғана емес, жалпы қазақ ... ... ... ие ... ... ... ... көшіп-қонған қазақтарда «ру намысы» күштірек
еді. Бұл төменгі таптың «өз туыстастары» ... ... ... ... ... Әбдімәлік ибн Маруан (685 -705) тұсында ғана
жаулап ... колы ... ... ... ... ибн ... ... әбден әлсіреген Орта Азияға коныстанған түркі тайпаларын ... ... 705 ... өзінде-ақ бүкіл Орта Азияны уысында ұстады. Балхты
басып алған Кутайба ибн Муслим Бұхарға ... ... мен ... ... от салу ... ... алды. Ауыр шайқастардан соң
соғдылықтар астанасы Самарқан қолға түсті.
Наршаһидің жазуынша, ... ... ... ... ... арабтар кете салысымен жергілікті халық ислам дінінен безіп, өз
ата-бабасы ... ... көше ... ... рет Кутайба әзер дегенде
қаланы алып, қалаға сол қаланың тұрғындарының жартысына жуық ... ... ... ... күшімен ислам дінін ... ... ... ... оның ... ... салдырған.
«Кімде-кім мешітке келсе, оларға ол (Кутайба) екі дирһам береді» деп ... ... ... де ... халықтан қорыққан арабтар мешітке
қару-жарағымен келуге мәжбүр болған. Дегенмен де, қоқан-лоқы, сатып алу, ... ... Орта ... ... ислам дінін енгізді.
Міне, осыдан кейін кең далада емін-еркін кешіп-қонған қазіргі Қазақстан
территориясындағы ... ... ... ... ... тарату үшін
миссионерлер ағылды. Олар көшпенді халыққа күштемей-ақ ислам дінін ... ... ... ... қазақ халқын құраған тайпалар ұстанған
дін, исламға көп жағынан кереғар еместей ... ... ... ... оңай ығыстыруға болады деп санады, Сол себепті де олар бұл тайпаларды
«һаза хақ» — «һазақ» (бұл арабша ... ...... ... ... деп атады. Содан барып, «қазақ» деген термин қалыптасып кетті дей
аламыз.
Әйтсе де, ұзақ дәуірлер бойы ... діні ... ... әдет-
ғұрыптарын ығыстыра алмады. Қайта олармен санасуларына тура келді. Өз ... ... ... ұстанған қазақтарды дінсіздер деп атады.
Оларға қарсы «ғазауат» соғысына шақырулар да ... Бұл ... ... ие ... ұзақ ... ... тарихы бар. Олардың
гүлденген, күйзелген дәуірлері де бар. ... жайт ... жүзі ... ... ... да ... өзіндік ерекшелік пен сипатқа ие болған елді ... ... ... ... ... ... ... мен мінез-құлықтық кодекстері болған. Ұзақ дәуірлер бойы
жазба мәдениеті мардымсыз дамыған қазақтардың (өйткені көшпенді тұрмыс ... ... ... ... ауызекі творчестволық дәстүрі күшті
дамыған. Әсіресе жас ... ... ... ... ... ... мол, әрі ... терең еді десеңізші! Бұлар тек құрғақ ақыл-
кедес емес, ... де ... ... ... ... ... ... саяси, мінез-құлық, т. Б. тәртіптерді де өз ... ... ең бір ... ...... ... табыну. Өлген ата-баба аруаққа айналып, ... ... ие ... Олар тірі ұрпақтарының әдет-ғұрып заңдарын, кәде-
қаумет, салттарын сақтап жүрулерін талап ... Сол ... де ... ... ... разы ... тырысады, олар жолына малдарын құрбандыққа шалып,
үнемі есте ұстап, оларға жалбарынып отырады.. Оның ... біз бұл ... мен ... ... байланыстырғыш деп қарағандықтан ғой
дейміз. Сондықтан да қазақтар ата-анасын өте құрмет етеді. ... ... ... ... ... ... ... кез келген қарт ие
бола бермейді. Әр рудан оза ... ... ... ... ел
құрметіне бөленгендер ғана үлкен құрметке ие болады. Мұндай ... ... көзі ... ақ ... ... сон, ... ... Мұндай
адамдардың сөзін де жыр қылып айтып, қабірін де құрметтеген. Дегенмен ... өз ... ... жақын, әрбір семья, от басы-ошақ қасының өзіне
қас аруақтары болып, оларға жалбарынған. Әрине, «ата-баба аруағын» құдайға
теңеуге ... ... ... ... ... ... ... өткізілген социологиялық
зерттеулер нәтижелерінің есебі
Қазақстандағы қазіргі әлеуметтік, ... және ... ... ... қатар, біршама құңдылықтардың ескісін қайта
бағалап, жаңасын дайындау қажеттілігімен сипатталады. Осындай жағдайларда
қазіргі ... діни ... ... аса ... ... ретінде
қарастырылады, жекелеген жағдайларда түрлі конфессиялардың сандық, ... ... ... ие ... Мұндай жағдайларда конфессиялық
ұқсастықтар мәдени және ... ... ... ... ... ... қаласы тұрғындарының діни ой-өрісін анықтау мақсатында ... 10 ... мен ... ... әлеуметтік зерттеу жүргізілді.
Зерттеу қорытындысы бойынша мына төмендегілер анықталды:
Респонденттердің әлеуметтік – ... ... - ... ... 53 ... ... 47 ... еркектер.
Ұлттық өкілдіктері:
Қазақтар - 46,3 %
Өзбектер - 17,8 %
Орыстар - 20,3 ... ... ... - 15,8 %
Әлеуметтік статус:
Жоғарғы сынып оқушылары – 4,5 %
Колледж ... – 8,3 ... – 20,3 ... – 7,3 ... – 5,0 ... – 8,8 ... өндіру және көлік жұмысшылары – 11,8 %
Ауыл шаруашылығы саласының жұмысшылары - 4,5 ... және ... ... ... - 3,5 ... және ... саласының жұмысшылары - 3,5 %
Білім беру және мәдениет саласының қызметкерлері - 5,3 %
Әскери қызмет, полиция, сот ... - 1,8 ... ... - 6,0 ... - 11,0 ... ... әйелдер - 7,0 %
Жалдамалы жұмысшылар - 1,8 %
Сауалнамаға қатысқандардың жас шамасы
16- мен - 25 жас ... - 35,0 %
26 - мен - 35 жас ... - 16,0 %
36 - мен - 45 жас ... - 21,5 %
46 - мен - 55 жас ... - 15,8 %
56 - мен - 65 жас ... - 8,3 %
66 - мен - 75 жас арасы - 3,5 ... ... діни ... ... ... ... ... 74,8 % ислам дінін, 18,3 % православиялық, 1,3 ... 0,8 % ... ... 0,5 % ... 0,3 % иудаистер,
1,8 % басқа діни нанымдарды (ескі ... ... ... ... ... 2,3 % пайызы дінге сенбейтіндер (атеистер). Сонымен,
респондентердің саналы түрде ... ... ... конфессиялық
тиесілік жөнінде берілген жауаптарынан анық ... діни ... ... ... ... ... ... қиын болды. Өйткені сауалнамада халықтың түрлі сенім ... ... ... ғана ... ... ... өзге де діндерге
деген сабырлылық деңгейін зерттеу мақсаты қойылды.
Жалпы, ... ... ... ... ... келесі
діни нанымдарға сенімділік білдіретіндігін көрсетті: Бұл Ислам - ... ... ... дін ... ... ... ... шіркеуі 33,8%, иегова куәгерлері 53,0%, иудаизм - ... ... - ... діни ... ... ... шіркеуі - 42,0%, баптистер - 39,5%, буддизм- 36,5%.
Алғашқы рет ... ... ... ... ... ... шіркеуі - 27,5, иудаизм- 10,8% болды.
Діншілдік ережелері жайлы респонденттердің көзқарастары төмендегіше
бөлінді:
(Егер) Респондентердің 34,5% ... дін ... ... ... ... 19,5% ... оны күнделікті өмірде орындап
жүргендігін, сондай-ақ, 15,8% ... ... ... ... ... күшейтіп жүретіндігін білдірген.
Сұрау салынған респонденттердің 12 % пайызы діни парыздарды қатаң түрде
орындауды мүмкін емес, осыған байланысты діни ... кей ... ... ... заман адамына тән деп есептейді. Олармен ... ... ... діни ... ... ... ... орындай алмай
жүргендігімен келіседі. Ал респонденттердің 4,5% пайызы өздерінің ... ... ... ... ... рөлі ... сұраққа әр түрлі жауаптар
алынды, 38,0 % пайызы діни сенімді өз өмірінің бір ... ... ... 21,0 % дін жолын белсенді ұстанушылар болып табылады, 27,5
% пайызы ғибадат етуге уақыт таппайтындығын ... 7,5 % ... ... көзқарасының бейтарап екендігін білдірген. ... ... ... ... ... мен ... ... терең
мағлұмат алуға ие еместігін көрсетеді. Қатысушылардың 5,5 % ... ... ... ... 0,5 % ... саналы түрде қарсылығын
білдірді.
Дінге ену процестері респонденттер үшін ... ... ... қоғамдағы жағдайы өзін өзі ... ... ... ... ... ... 54,0 % ... туылғаннан ұстанатындығын білдірді, яки діни
сананы отбасындағы ... ... ... ретінде бағалайды.
Сұралған респондентердің 32 % пайызының дінді кәмелеттік жасына толғаннан
кейін ұстанғандығы ... ... ... ... діни ... ... есепке алына отырып, ал оның адам психологиясына кірігуі,
әсіресе XX ... ... ... күнге дейінгі діни ... ... ... ... ... ... жайт. 16 - 18 жас
аралығындағы респонденттердің дінді ұстанатындықтарына бір ... ... - бұл ... ... 7,5 % ... Респоденттердің 4,0
% принципиалды атеистік бағытты ... 0,8 % ... ... ... ... ал 1,8 % ... ... өту шешіміне тоқтаған.
Сұралғандардың 61% көбі ... ... ... ... 20,5 % ... ... міндетті деп есептемейді, ал 18 %
ғибадатқа қатыса алмайтындығын білдірген.
Ғибадатты жиі ... ... ... ... белгілі болды:
29,8 % күнделікті ғибадат етеді, 19,3 % аптасына бір рет, 4,5 % ... рет, 3,3 % ... ... бір рет, 2,5 % ... ... бір реттен кем, 1,8
% арнайы ғибадат етпейді, 11,3 % ... ... ... ... ... үшін ... алғаш рет қойылған, оларға мұның алдында ... ... ... ... ... ... бере алмағандардың
саны 10 % көп болып отыр.
Діни ... ... ... ... ... ... және
ережелеріне бейімдеу, яғни діни теңестіру процесі болып табылады. 33,0 ... ... ... ... ... болса, 24,3 % шарттылықты нақты
орындайды. 17,3 % ... ... мән ... ... 9,5 % мүлде
орындамайды. Сонымен, сұралғандардың 57 % ораза ұстау ... ... ... ... ... қатар рухани сана сезімінің
өзара байланысын сақтау жөніндегі сұраққа 44,0% қолдайтындығын білдірген,
сондай-ақ 31,5 % тек ... ғана ... ... рухани ағарту
жұмыстарын жүргізу - діндарлардың шынайы борышы деп санайды. 8,8 % ораза
ұстаудың рухани даму үшін ғана ... ... ... ... үшін ... алға ... яғни ... діни дәстүрдің мағынасын ... ... Бұл ... дін ... ... ... дәлелі.
15,5 % жауап беруге қиналатындығын білдірді.
Негізгі діни ережелер бойынша сұрақтарға мына көрсеткіштер ... % - ... ... - ... басты қағидаттарын хабардар;
27,8 % - басты қағидаттарын ғана біледі;
22,0 % - бірнеше қағидаттарын біледі.
Барлығы 87,1 % ... өз ... - ... ... ... ... ... тұрғындардың діни рухани ой - санасы жоғары
деңгейде. ... ... 8,5 %- ... ... ... терең оқылатын
діншілдік қағидаттарына қызығушылық білдіреді. 4,5 % - дінге сенбейтіндер.
Діни әдет - ғұрып үлгілерінің орындалуын сараптау ... ... ... ... % - әрдайым ұстанбайды, бірақ дінін сыйлайды;
28,5 % - басты қағидаттарын ... %- діни ... ... ... - ... бірақ діншіл адамдар болып табылады.
Басты бірқатар респонденттердің пікірлері мына ... ... ... мынадай үлгілерін көрсетеді:
белсенді ұстанушылар;
ұстанушылар;
ұстанбайтындар, бірақ дінге сенушілер.
Ақпарлардың негізгі кемшілігі, өзекті сұрақтарға діни - ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, дінді ұлттық
тиесіліктерімен сәйкестендіру, дінбасыларының өте жағымсыз факторы және
кемшіліктері болып табылады.
5 8% ... ... ... ... діни - ... ортасында ұстануды қолдайды.
Діни сенім бостандығын қолдау немесе қолдамау қағидаттары
35,0 % ... ал ... ... 6,5 % діни ... құлықсыздық танытқан.
Қызықты жауаптар респонденттердің, діни сана - сезімі ... ... ... да бір ... ... отбасы, туыстар, достар,
қызметкерлерді атауға болады.
Әлеуметтік ортадағы діни нанымдар
Отбасы - ... бір ... (88,8 ... ... туыстар (73,3 %), әртүрлі сенімдегілер (26,3 %)
Түрлі сенімдегі достар (67,5 %), ... ... 30,3 ... ... ... (68,8%), ортақ сенімдегілер (22,5%).
Дін мәселелеріндегі негізгі әдебиеттердің рейтингі:
1. 44,0 % - ... ... ... көне ... т.б басты дін
әдебиеттер ді оқуды;
2. 20,3 % - ... ... ... ... 9,0 % - газет-журналдардағы кезеңдік діни- нанымдар жөніндегі баптар
мен сұрақтар;
4. 7,8% - үн ... оқу, дін ... ... дін ... ... ... бару 7,5% - дін ... емес;
Жүргізілген рейтинг діннің өзекті мәселелерін, қазіргі кездегі
проблемалар ... ... ... ... ... ... ақпараттарды алу көздері
1. 28,0 % - Рухани әдебиеттерді оқу
2. 23,3 % - Тәжірбиелі дінбасылар, қарт адамдардың кеңестері
3. 21,0 % - ... 9,5 % - ... ... ... 8,0 % - ... ... 3,5 % - ... 2,5 % - Рухани жиындар
8. 2,5 % - Діни тақырыптағы диспуттарға ... 0,8 % - Діни ... ... қатысу
Дін ұстанымын бағалау төмендегідей болды:
35,8 % - ұстанушылар
24,8 % - ... ... % - ... ... сай салттарды орындаушылар
3,5 % - атейстер
3,0 % - дінге жаңадан бет ... % - ... ... ... ... ... өзге ... ұстанушылар немесе жолдан
тайғандармен күрес туралы пікірлер төмендегідей болды:
30 % қолдайды, 15,5 % аздап ... 27,8 % ... ... ... жоқ деп ... 26,8 % жауап беруге ... ... ... ... ... ... қате түсініктер тудырады, бұл
қоғамға ... ... ... ... ... ұлттық және діни
топтарға жіктелуге әкеліп соқтырады.
Экстремистік ұйымдардың елді исламдық мемлекетке айналдыру
туралы ... ... ... ... ... деген сұраққа
респонденттердің 33,0 % бұл процестердің алдын алу керектігін, жастармен
және түрлі ... ... ... ... ... керектігін айтса,
12,5 % мұндай көріністердің мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігіне өте қауіпті
екендігін білдірді. ... - ақ, 45,5 % бұл ... ... ... 23,5 % ... көріністерге барлық адамдар жауапкершілікпен
қарамайтындығын торығушылықпен айтады. 6,3 % жастар мұндай ... ... ... ... 14,0 % ... беруге қиналды. 5,3 % мұсылман
емес, өзге дін өкілдерімен күресу керек деп есептейді.
Әлеуметтік зерттеулерге облыста ... ... ұлт ... ... ала ... орын алып тұрған мұндай өзекті
мәселелердің қоғам ... ... ... үшін ... теріс фактор
екендігін білуге болады.
Соңғы кездерде көбінесе мазмұны сапасыз миссионерлік әдебиеттердің
таралуы орын алуда. Мұндай ... ... ... ... ... Адам санасына кері әсерін тигізетін ... ... ... аударып келген оралмандардың бейім екендігін көрсетеді.
Оралмандардың қазақстандық қоғамда әлеуметтік теңестіру процестерінен ... ... ... ... және өнегелік тұрғыдан тәрбиелеу
мәселесіне келер болсақ, ... 21,0 % ... ... ... деп ... 20,8 % сенім мәселесінде ... дін ... ... ... ... ... ... анықтауға
септігін тигізеді деп сенеді. 19,0 % бүгінгі қоғамда адамгершілік ... ... жеке ... ... деп ... ... % пікір - сайыстар мен ... ... ... ... жиі өткізу керек деген стратегияны алға тартады. 15,1 ... ... ... ... ... нағыз үнін тыңдауға
болатын жиындарға жиі бару қажеттігін айтады. 2,3 % ... және ... ... ... атқарған іс-шаралары - экуменизм, яғни
қоғамда төзімділікті арттыру - белсенді ... ... деп ... ... нәтижелері бойынша
негізгі қорытындылар.
1. Қазіргі Қазақстанда діни сенімдерді ... ... бірі ... ... ... орын ... ... алу, санадағы тоқырауды жеңу үшін алға ұмтылу.
2. Социологиялық зерттеулер облыстағы түрлі ... - ... ... бірнеше мінездемелерін ашып көрсетті: дінге сенушілер
"жасарған", көпшілігі білімді, ... ... пен ... ... қазіргі таңдағы білім мен техниканы, соңғы ақпараттық ... өз ... ... ... ... адамдардың
бірқатары дінді салт-дәстүрмен, тарихи түп-тамырмен байланыстырады.
3. Зерттеулердің бірден бір ... ... ... мен рөлін
оған қатысушы діндарлардың санымен ғана анықтауға, өлшеуге болмайды.
4. Дінге сенбейтіндердің көпшілігі ... ... ... тірек
ретінде қарастырады, оны әлеуметтік бедел ретінде қабылдайды, олардың
санасында дін ұлттық дәстүрмен сәйкестендіріледі.
5. ... ... діни ... ... ... ... қазіргі дін
қызметкерлерінің санасында электикалық қайшылық ... орын ... ... ... ... мен ... үшін ... әдістердің аз екендігі
байқалады, дегенмен (діни оқу ... тыс) ... ... ... ... ... ... тұтынатын респонденттердің
едәуір көп шоғырланғандығын көрсетеді.
7. Қоғамның санасында елде жасалынып ... ... ... ... ... діни - саяси қозғалыстардың ... ... ... ... ... ... ... жағынан дінді мәдениеттің
элементі ретінде түсіну процесі басым.
8. ... бір ... діни ... ... ... еруі, сырт көзге көріну ... ... ... ... ... респонденттер өзін діндар деп есептемейді, сонымен қатар,
басқа да жауаптарында ... ... бір ... ... ... дінге
тиесілігін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... өмір ... мәдениет пен өркениет ... ... ... ... орын алған ой- саналық қысым, халықтың сол мұраттары мен
құндылықтарынан бас ... ... ... ... ... ... зайырлы мінез түсінігін халықтың қабылдауы, еліктеуі,
үміттендіру шарттарының көпшілігі өз ... ... ... ... ... ... ... сәйкестендіруі
арқылы патриоттық рухта тәрбиелеуді мақсат қояды.
11. Әртүрлі діни ағымдардың, оның ішінде жаңа ағымдарға табынушылардың
қозғалысы, түрлі пікірлері, ... мен ... ... ... мезгілдегі қолдауы мен төзімділіктің тенденциялары болып табылады.
Діннің іс-әрекетінің жағымды жақтары.
1.Дін әлеуметтік сезімдерге ықпалды
2. Көпұлтты қоғамда әлеуметтік ынтымақтастықты насихаттап, ... ... ... ... мен ... және ... ... - сенім жағынан
бөлінуі
2. Түрлі секталардың ... ... - ... ... ... жеке тұлға ретінде қалыптаспаған жас ... ... ... ... ... пен ... ... Діншіл фанат экстремистердің "Барлық адамдардың бір ... ... ... ... ... айта бірінші бөлімде классикалық және ресейлік ғалымдарының
діни интеграция және діннің әлеуметтік ... ... ... ... өткен.
Э.Дюргейм, М.Вебер, Б.Малиновский, К.Маркс және тағы басқада ғалымдар дінді
жан-жағынан талдап зерттеген.
Дюргейм ... ... ... социологиялық теорияны
жасаудағы басты еңбегі «Діни өмірдің ... ... ол ... ... мен ... ... ... жасайды. Дюргеймнің еңбегін
сыни бағалағандардың бірі Малиновский болды. Малиновский Дюргеймнің ... ... ... өз ... жетпеді.
Малиновскийдің ойынша адам қажеттілігі және талпыныстары қоғамдағы
тепе-теңдік сақтауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... мен ... теориларын
салыстыра келіп, олардың бір-бірін ... ... ... бірін-бірі
толықтырады дейді. Осылайша, интеграция ұғымы ... ... ... ... ... ... ... сәйкес дін
ұйымындағы маңыздысы мәдени элемент болып табылады.
Классикалық ... ... ... ... дін ... ... ... болады: жүйе барлық уақытта ... ... ... білдіреді, яғни, «қиындықтар редукциясының қайсыбір»
оңтайлануы. Сонымен қоса М. Вебер да осы ... ... ... ... ... өзгеріс факторын түсінуге тырысады.
Вебер өзінің діни концепциясында Парсонстың тұжырымдамаларын қолданған.
Ал екінші ... ... ... діни ... мен ... оның ұлттық дүниетанымына әсері және қазақ жерінде исламның таралуы
жайлы талқыланған
Қазіргі Қазақстандағы діни экстремизмнің негізгі проблемалары олардың
заңсыз өз ... ... ... ... ... ... ғана 42 ... 275 діни бірлестік жұмыс
істейді. Ал бүкіл Қазақстан бойынша 3340 діни ... бар ... ... бұл сан он ... аз еді. ... ... құралы да,
материалдық-техникалық базалары да мықты.
Діни экстремизм төңірегінде жазылған зерттеулерді қорытындылай ... ... ... мен бой көрсетулеріне басты себепкер ... ... ... әлеуметтік жағдайының нашарлауы;
- елде діни сенім мәселесінің дұрыс жолға қойылмауы.
- өзін ... ... ... діни ... мен ... мен олар ... мәліметтердің мұқиятта тыңғылықты
зерттелмеуі;
- діни «оппозиция» немесе «оқыс» ойдағы діни ұйымдардың болуы және
олармен ... ... ... ішкі ... діни ... этникалық азшылыққа үкімет тарапынан
қысымшылық көрсетілуі;
- ... ... ... ... бр ... мен стратегиялық
бағдардың болмауы;
Әрине бұл келтірілген факторлар діни экстремизмнің бой ... бет ... ашып ... қоса өзімнің қосқан үлесім Оңтүстік Қазақстандағы "Діншілдік
дүниетанымының деңгейі" тақырыбында зерттеу жүргіздім. Ондв барлық ... діни ... ... зерттеу қорытындылары бойынша ұсыныстар
Облыстық деңгейде конфессияаралық үндестік бойынша ... ... ... ... ... ... рухани ағарту жағын қарастыру;
Облыстағы жастар арасында діни төзімділік тақырыбында ең үздік іс-
шаралар жариялау. Сонымен қатар, ... ... ... БАҚ-тарда діни төзімділік тақырыбында ақпараттық айдарлар
ұйымдастыру.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.В.И. Гараджа. Социология религии: Учебник для вуза. –М.,1996.
2.В.И. Гараджа. Религиеведение. М., 1995. 2-е ... ... ... ... М., 1994. Ч. ... ... ... развития социологической мысли. М., 1993.
5.Белл Д. Культурные противоречия капитализма // Религия и общество. ... Р. ... ... // ... социология. Перспективы,
проблемы, методы; под ред. Т. Парсонса. М., ... Б. ... ... и ... ... ... М., 1982.
8.www.google.kz.
9.Жақсыбай С. Тұрапбайұлы А. «Қазақстан діндер арасындағы татулықтың
үлгісін көрсете алады». // Егемен Қазақстан 2007ж. 19 ... ... ... ... мәні және ... ... Хабаршысы. Саясаттану. Философия. Мәдениеттану
сериясы №1 (23) 2005.
11. Иірқамшылаған Иеһова иек астына келді // Жас Қазақ ... А. ... ... секеңдей береді?»// Заң газеті 2008
30.04
13.Энциклопедия «Ислам»/ Бас редакторы Р.Нұрғалиев. Алматы: «Қазақ
энциклопедиясының» бас ... 2001 ... С.А. ... в ... ... ... М., 1964
15.Көбеева О. Дінтану негіздері. Алматы 1998.
16.Вебер М. Социология религии (типы религиозных ... // ... по ... ... и идеологии. – Москва ИНИОН РАН 1985.
17.Вебер М. Хозяйственная этика ... ... ... ... по социологии религии и идеологии. Москва ИНИОН РАН 1985 С.40-
75.
18.Н.Өсеров, Ж.Естаев. Ислам және ... ... ... 1992. 149-беттік. 135-149 б.
19.Вебер М. Протестанская этика и дух капитализма // ... ... ... ... ... ... ... рөлі»/
ҚазҰУ Хабаршы. Философия, Мәдениеттану, Саясаттану сериялары №2(28)
2007.
21.Арестов В.И. Религиозный экстремизм. – Харковь: Вища ... ... А.В. ... ... в арабских странах. – М., Наука.
Главная редакция восточной литературы. 1990. – 170,70.
Сілтемелер
1-2. Парсонс Т. ... ... // ... ... 1972. с. ... N7 Fuhktion der Religion Frankfurt. a/M:, 1977.
Парсонс Т. Общий обзор // Американская социология. С. 376.
Белла Р. ... ... // ... ... ... методы. – М., 1972. – С.265-281.
Белл Д. Культурные противоречия капитализма // Религия и общество:
Хрестоматия по социологии ... / ... ... ... 1996. ... М. ... этика и «дух капитализма» // Избр. Призв. – М.
1990.
Бұлұтай М. Дала мен қала- Ақпан. -2005.№5.
Борбасов С. Қазақстандағы ұлттық процестер және ұлт ...... м. ... ... ...... ... Қ. Адамгершіліктің қайнар бұлағы тек дінде ме? // Ақиқат. –
1996. - ... Е. Сана ... – 1 ...... ... с. Абай тәлімі және ұлттық мәдениет // ... – 1995. - ... М. ... основы консолдации казахов. – Алматы. 2001.
Ғарифолла Е. Сана болмысы. -2 кітпа – ... ... Али ... ... Борбасов. Казахстан: религии и
межконфессиональные отношения // Центральная Азия и Кавказ. – 2002.
- №2.
В.Курганская. Новые тенденции в духовной ... ... ... ... Азия и ... – 2002. №3.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психологиялық терминдер11 бет
Даналық6 бет
Заманауи тұлғалардың ислам дIнIн қабылдау себептерI5 бет
Ислам дIнIндегI хошкөрушIлIк7 бет
Ислам діні туралы ақпарат13 бет
Ислам дінінің пайда болуы мен таралуы81 бет
Ислам дінінің түсу мақсаты44 бет
Ислам әлемінің мәдениеті2 бет
Орталық азиядағы исламның радикалдану үрдісі5 бет
Орталық Азияға ислам дінінің таралуы48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь