Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы мен дамуы

ЖОСПАР

КIРIСПЕ

I БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ЖӘНЕ ОНЫҢ РЫНОГЫ
1.1 Бағалы қағаздар туралы жалпы түсінік және оның жіктелуі
1.2 Бағалы қағаздардар рыногы және оның экономикадағы қызметі

II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Мемлекеттік бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы және олардың екінші деңгейлі банктердегі айналымы
2.2 Екінші деңгейлі банктерде бағалы қағаздар нарығын құру және оның даму барысы

Ш ЕЛІМІЗДЕГІ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ АЙНАЛЫМЫ
3.1 Мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялар есебі

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ

Қазақстан Президентiнiң халыққа бiрден-бiр ұзақ мерзiмдi басты Жолдауы – “Қазақстан-2030” – мұнда “экономикалық өсу, ашық нарықтық экономикада жоғары деңгейде шетелдiк инвесторлар және iшкi ақша жинағын” тартуға негiзделген.
Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық жүргiзкдiң жаңа нысандары пайда болады: серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар және жеке меншiк компаниялар шеңберi едәуiр кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң арасында еркiн қаржы айналымын бағалы қағаздар нарығы жүзеге асырады және басқа нарықтармен үнемi байланыста болады.
БҚН еркiн ақша қаражаттары қозғалысын қамтамасыз етуде бiр саладан басқа салаға қаржының қайта құйылуын, меншiк құқығын беретiн қаржы ресурстарын және халықтың жинақ ақшасын жұмылдыру қызметiн атқарады.
ҚР-ның ауыспалы экономикасындағы бағалы қағаздар нарығының маңызы мен мәнiн келесiлерден көруге болады.
1-шi, жаңа экономикалық құрылымның бiр бөлiгi.
2-шi, инвестиция айналымының тиiмдi механизмi, қор активтерiнiң жоғары өнiмдiлiгiнiн қамтамасыз ету, капиталды қайта бөлудi жинақтау және оңтайландыру.
3-шi, қаржылық тұрақтылықты және экономикалық өсудi, нарықтық экономиканың субъектiлерiн қамтамасыз ету;
4-шi, экономиканың қаржы саласындағы айналыстағы артық ақшаларды азайту немесе экономика салаларына қолма-қол ақша қажеттiгi туындағанда керiсiнше бағалы қағаздарды сату немесе эмиссиялау.
Сонымен БҚН бұл ұлттық шаруашылықта экономикалық жағдайлардың “барометрi” болып табылады.
Қазақстанның орталықтанған жоспарлы экономикадан рыноктық экономикаға өтуi қоғамдық өндiрiстiң сипатын өзгертуде. Олар меншiк қатынастары; шаруашылық субъектiлерiнiң құрылымы мен оның қызмет көрсету механизмi; олардың өзара қаржылық байланыстарының формалары; қоғамның барлық топтарының шаруашылық нәтижесiнде мүдделiгiнiң дәрежесi. Сонымен қатар елiмiздегi мол табиғат ресурстары қоғам мен экономиканың дамуының мемлекеттiк стратегиялық мақсаттарын қорландыру және қор жинау механизмдерiн жоғалтып, бүгiнгi күнгi ауадай қажет болып отырған қаржы тапшылығын жауып отыр.
Ал бұл механизм несиеге негiзделген. Басқаша айтқанда, рынокқа қатысушылардың басым көпшiлiгi шартқа қол қойып, өздерiне бағалы қағаз түрiнде мiндеттеме алады. Кәсiпкерлердiң өзара жасаған дәл осы мiндеттемелерi экономикалық механизмнiң тұрақтылығы болып табылады.
Әлемдiк тәжiрибеде, сондай-ақ республикадағы рыноктық қатынастарды дамыту барысы көрсеткендей, бағалы қағаздар нарықтық экономиканың жұмыс iстеуiнiң тиiмдi механизмi, қаржылық ресурстар мен тұрғындардың жинаған ақшаларын топтастырудың, қаражаттын ел экономикасында лайықты түрде бөлiнуiнiң, адамның шынайы меншiк иесi ретiнде белсендiлiгiн арттырудың құралы болып табылады. Сонымен қатар бағалы қағаздар қаржы айналымы ретінде ол қаржы жүйесінің негізі болып табылатын екінші деңгейлі банктер қызметі үшін де өте маңызды болып табылады.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын “Қазақстан Рсепубликасының екінші деңгейлі банктерінде бағалы қағаздар нарығын құру” деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi Қ.Р-ның Президентi Назарбаев Қазақстандық Қаржылық Конгресте өз жолдауында экономикалық секторлардың нақты дамығандығын көрсететiн құнды қағаздар рыногының айрықша маңызы барлығын, соның ішінде мемлекеттік бағалы қағаздардың ерекшелігін және қаржы жүйесіндегі олаодың тиімді қолданысын қамтамасыз етуді атап көрсеттi.
Өзiнiң ұйымдық және құрылымдық ерекшелiктерiне орай бағалы қағаздардар қаржы институттары, қаржы нарықтары және оларды реттейтiн құқықтық ережелермен қатар мемлекеттiң қаржы жүйесiнiң тұтас бiр бөлiгiн құрайды. Мұндай жүйе бiздiң мемлекетiмiзде рынок қатынастарын қалпына келтiру қажеттiлiгi туындаған кезде, яғни 90-шы жылдардың басында құрыла бастады.
90-шы жылдардан бастап осы уақытқа дейiнгi экономикалық тәжiрибе дәлелдегенiндей шаруашылықты жетiлдiрудiң нарықтық әдiстерiн қалпына келтiрудiң және оны одан әрi дамытудың басты құралы – бағалы қағаздар рыногы және оның қаржылық, өндiрiстiк қатынастармен бiрге тиiмдi қарым-қатынас жасауы екенi талассыз ақиқат.
Бұл тақырыпты орындаудағы негiзiгi мiндеттерiм келесiдей:
• Құнды қағаздардың жалпы экономикадағы қызмет етуi мен орнын анықтау;
• Бүгiнде жас буын алдында жаңа, тiптi ерекше бағыт, яғни құнды қағаздарды шығару және сол қағаздар нарығындағы операцияларды меңгеру;
• Мемлекеттік бағалы қағаздарды жан-жақты талдап, олардың еліміздің ұлттық экономикасындағы айналыстағы барысын талдау;
• Құнды қағаздар рыноктарының қызмет ету механизмiн және құнды қағаздардың операциялық орталығы болып табылатын қор биржасының қызметтерiн талдау;
• Екінші деңгейлі банктердің бағалы қағаздар нарығындағы орны мен оларды құру жолдарын талдау;
• Мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялар есебін құрастыру болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Заңдар:
1. «Акционерлiк қоғам туралы» ҚР-ның заңы. 1998ж. 10-шiлде.
2. Бағалы қағаздар нарығы туралы ҚР-ның заңы. 1997ж 10 шiлде.
3. ҚР-ның Азаматтық кодексi. 2000 ж.

Ресми документтермен материалдар:
1. Ақша, несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : Экономика, 2001.
2. Брокеры и Регистраторы на РЦБ / Алматы 2000.
3. Рынок ценных бумаг. / Галанова В.А. Басова А.И. – Москва 1996.
4. Миркин Я.М. / Ценные бумаги и фондовой рынок. Москва 1995г.
5. Көшенова Б.А. / Бағалы қағаздар нарығы : Оқу құралы – Алматы: Экономика – 1999г.
6. Ценные бумаги. / Колесникова В.И. Торканов В.С. Москва 1998г.
7. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
8. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2004ж. – 248 бет.
9. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.

Журналдар
1. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
2. № 9, 8- 2006 г. 2-3 стр.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi № 004 баспасөз релизi 2006 13 қаңтар // Банки Казахстана №1 2006г.
4. Центральный депозитарий ценных бумаг. // Рынок ценных бумаг Казахстана №3, 2004г.
5. Байдельдинов Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК. // Вестник КазНУ. №3,1999г.
6. Бауржан Есенов « Перспективы совершенствование Казахстанского фондового рынка» // РЦБК №11, 2005 г.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
I БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ЖӘНЕ ОНЫҢ РЫНОГЫ
1. Бағалы қағаздар туралы жалпы түсінік және оның жіктелуі
2. Бағалы қағаздардар рыногы және оның экономикадағы ... ... ... ... БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГЫНЫҢ
ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 ... ... ... ... қалыптасуы және олардың екінші
деңгейлі банктердегі айналымы
2.2 Екінші деңгейлі банктерде бағалы қағаздар ... құру және оның ... ... ... ... НАРЫҒЫНЫҢ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ АЙНАЛЫМЫ
3.1 Мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялар ... ... ... ... ... ұзақ ... басты Жолдауы
– “Қазақстан-2030” – мұнда “экономикалық өсу, ашық нарықтық экономикада
жоғары деңгейде ... ... және iшкi ақша ... ... ... нарықтық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы
жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық жүргiзкдiң жаңа ... ... ... ... ... және жеке ... ... едәуiр кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң
арасында ... ... ... ... ... нарығы жүзеге асырады және
басқа нарықтармен үнемi байланыста болады.
БҚН еркiн ақша қаражаттары қозғалысын қамтамасыз ... бiр ... ... ... ... ... меншiк құқығын беретiн қаржы
ресурстарын және халықтың жинақ ақшасын жұмылдыру қызметiн атқарады.
ҚР-ның ... ... ... ... ... маңызы мен
мәнiн келесiлерден көруге болады.
1-шi, жаңа экономикалық құрылымның бiр бөлiгi.
2-шi, инвестиция айналымының ... ... қор ... ... ... ету, ... қайта бөлудi жинақтау және
оңтайландыру.
3-шi, қаржылық тұрақтылықты және ... ... ... ... қамтамасыз ету;
4-шi, экономиканың қаржы саласындағы айналыстағы артық ақшаларды
азайту немесе ... ... ... ақша ... ... бағалы қағаздарды сату немесе эмиссиялау.
Сонымен БҚН бұл ұлттық ... ... ... ... ... ... жоспарлы экономикадан рыноктық экономикаға
өтуi қоғамдық өндiрiстiң сипатын ... Олар ... ... ... құрылымы мен оның ... ... ... ... ... ... формалары; қоғамның барлық
топтарының шаруашылық нәтижесiнде мүдделiгiнiң дәрежесi. ... ... мол ... ресурстары қоғам мен экономиканың дамуының
мемлекеттiк ... ... ... және қор ... ... ... ... ауадай қажет болып отырған қаржы
тапшылығын жауып отыр.
Ал бұл ... ... ... Басқаша айтқанда, рынокқа
қатысушылардың басым көпшiлiгi шартқа қол ... ... ... ... мiндеттеме алады. ... ... ... дәл ... ... механизмнiң тұрақтылығы болып табылады.
Әлемдiк тәжiрибеде, сондай-ақ республикадағы рыноктық қатынастарды
дамыту барысы ... ... ... ... экономиканың жұмыс
iстеуiнiң тиiмдi механизмi, қаржылық ... мен ... ... ... ... ел экономикасында лайықты түрде
бөлiнуiнiң, адамның ... ... иесi ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар бағалы қағаздар қаржы айналымы ретінде
ол қаржы жүйесінің негізі ... ... ... ... банктер қызметі
үшін де өте маңызды ... ... мен ... ... ... ... Рсепубликасының
екінші деңгейлі банктерінде бағалы қағаздар нарығын құру” деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi Қ.Р-ның Президентi Назарбаев Қазақстандық
Қаржылық ... өз ... ... ... нақты
дамығандығын көрсететiн құнды қағаздар рыногының айрықша маңызы ... ... ... ... ... ... және қаржы
жүйесіндегі олаодың тиімді қолданысын қамтамасыз ... атап ... ... және ... ерекшелiктерiне орай бағалы қағаздардар
қаржы институттары, қаржы нарықтары және ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң тұтас бiр бөлiгiн құрайды.
Мұндай жүйе ... ... ... қатынастарын қалпына келтiру
қажеттiлiгi туындаған кезде, яғни 90-шы жылдардың басында ... ... ... бастап осы уақытқа ... ... ... ... жетiлдiрудiң нарықтық әдiстерiн ... және оны одан әрi ... ... ...... ... және оның қаржылық, өндiрiстiк қатынастармен бiрге тиiмдi қарым-
қатынас жасауы екенi талассыз ақиқат.
Бұл тақырыпты орындаудағы негiзiгi ... ... ... қағаздардың жалпы экономикадағы қызмет етуi мен орнын анықтау;
• Бүгiнде жас буын ... ... тiптi ... бағыт, яғни құнды
қағаздарды шығару және сол қағаздар нарығындағы операцияларды меңгеру;
... ... ... ... ... олардың еліміздің
ұлттық экономикасындағы айналыстағы барысын талдау;
... ... ... қызмет ету механизмiн және құнды
қағаздардың операциялық орталығы болып табылатын қор ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығындағы орны мен оларды
құру жолдарын талдау;
• Мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялар есебін құрастыру болып
табылады.
I БАҒАЛЫ ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... түсінік және оның жіктелуі
Қазақстан республикасының “Азаматтық кодексiнiң” 1-шi ... 129 ... ... ... ... ... ... мағынада берiледi:
Белгiленген нысан мен мiндеттi реквизиттердi сақтай отырып, жүзеге
асырылуы тек оны ... ғана ... ... ... ... құжат бағалы қағаз болып табылады.
Бағалы қағаздар туралы көптеген теориялардың өз ... ... ... ... ... ... ... экономикалық теория” кiтабында
бағалы қағаздар өз ... ... ... ... құжат. Бұл
капитал не қарыз және процент ... ... ... ... ... В.Д. бағалы қағздарды қаржылық құжатпен байланыстырады. Ол
қандай түрде болмасын өз ... ... ... беретiн документ
ретiнде қарайды.
Клешев Н.Т. және ... А.А. ... ... үш ... сипаттама
бередi:
- Айналымдылық;
- Өтiмдiлiк;
- Тәуекелдiк;
Сонымен, бағалы қағаздар дегенiмiз мүлiктiк құқықты немесе эмитентке
байланысты құжат иесiнiң қарыз ... ... ... құны бар
құжат (акция, облигация немесе опцион). Ол жеке құжат түрiнде және шоттағы
жазу түрiнде ... әр ... ... тиiстi бағалы қағаздары бар, өз
кезегiнде, меншiк түрi бола алатын, сату және ... алу және ... ... өзiне ресурстар ретiнде қарауға болады, яғни өзi
тұрақты өмiр сүре ... ... ... қор ... бар. ... ... ... капиталы және құқық берушi ретiндегi ... ... көре ... ... ресурстарға құқықты келесi қызметтер арқылы бередi:
1. Айналымдық – нарықта бағалы қағаздарды сатуға және сатып алуға болады.
Стандартты ... ... ... ... белгiлеуi, сауда орны,
көрсетiлген құқықтар арқылы есеп айырысу шаралары.
2. Бағалы қағаздар тек қана сату және ... алу ... ... ... бола ... әр түрлi мәмiле бола алады (қарыз,
сыйақы, сақтаушы, тексерушi, ... ... ... ... ... ... ... (стандартты құқық,
мерзiмнiң белгiленуi, сауда орны, көрсетiлген құқықтар арқылы есеп
және басқа да ... ... ... стандартты мазмұнда болуға мiндеттi бұл құжат. Ол
қағаздық сертификат ... ... ... ... болады.
құжаттылық бағалы қағаздар аталуына материалды негiз болған.
5. Бағалы қағаздар бiрден-бiр мемлекеттiң қор ... ... және ... ... ... ... қағаздар ерекше тауар ретiнде өз нарығы, яғни ... ... ... ...... ... ... активтердiң қолма-қол ақшаға
айырбасталуы. ... ... ... ... ... үлкен икемдiлiк бередi.
8. Тәуекелдiк – ... ... ... қайтарылым деңгейiнiң
өзгермелiлiгi. Егер тұрақсыздық деңгейi жоғары ... ... ... ... ... ... болса, соғұрлым тәуекелдiлiк жоғары болады.
Сурет-1 – Бағалы қағаздың құқық берушi ретiндегi ... ...... ... мен ... ... ... меншiк құқығын ұсынатын, мүмкiндiк беретiн құжат. Бағалы қағаздарды
айналымға шығару эмиссия деп аталады, ал ... ... ... ... ... ... ... бiрнеше рет шығаруды: бiрiншi реттi эмиссия, ал
қор нарығы – бiрiншi реттi ... ... ... ... ... ... ... эмиссия және сәйкесiнше екiншi реттi ... ... ... ... ... ... ... инвесторлар (салымшылар,
иеленушiлер, ... ... ... ... болады.
Бағалы қағаздар атаулы, ордерлi және ұсынушыға деп бөлiнедi. Бiрақ бұл
жағдайда, ... БҚ иесi, сол ... ... тұлға, ұсынушыға БҚ-дың
иесi – Бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... онда ... тұлғаның басқа тұлғаға өткiзу жазбасы
(индосамент) болады.
Бағалы қағаздар функционалды мақсатына қарай ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға акциялардың ... ... Олар ... ... мүлкiне салымы туралы куәландырады
және дивиденд түрiндегi табыстың бiр ... және ... ... ... құқық бередi.
Қарыздық бағалы қағаздар заимның қатыстығын куәландырады. Белгiлi бiр
мерзiм бiткеннен ... ... ... ... құны мен ол ... ... кiргiзетiн, қарыздық бағалы қағазда көрсетiлген соманы қайтаруға
тиiс. Қарыздық бағалы ... ... және ... – есептiк болып
бөлiнедi. Қарызды капиталды ... ... ... ... ... облигациялар және банктiк сертификаттар жатады.
Қазiргi әлемдiк практикада ... ... ... екi iрi ... ... бағалы қағаздар;
• Туынды бағалы қағаздар;
Негiзгi бағалы ... бұл ... ... ... ... ... ... не тауар, ақша, капитал, мүлiк немесе әр
түрлi ... ... ... ... екi ... ... бастапқы және
қайталама бағалы қағаздар.
Бастапқы бағалы қағаздар активтiк негiзде, бұған мысалы, ... ... және т.б. ... ... ... бағалы қағаздар – бұл басқа қағаздар арқылы өзiнiң құның
анықтайтын ... ... ... “опцион” туынды бағалы қағаз ... ... ол өз ... өзi ... ... ... ... қағаздардан
алады.
Бағалы қағаздардың негiзгi қызметтерi олардың екiншi нарықта ... ... ... ... ... ... ... Бағалы
қағаздардың көбi арнаулы ... ... ... ... ... туралы дәл және маңызды мағұлмат алуға ... Сол ... ... иесi) өз ... сапасын дәл анықтауына мүмкiндiк
алады.
Бағалы қағаздар бiрнеше түрлi болып жiктеледi: бiрiншiден түсiретiн
кiрiсiне, екiншiден ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
1. Кiрiс төлеу жөнiнен қарызды және үлестi болып ... ... ... ... кiрiс ... ... ... ал қарыздың күрделi
негiзгi бөлiгiн келешекте белгiленген уақытта өтеу көзделедi үлестi БҚ-
дар, немесе оны акция деп ... ... оны ... ... ... ... және иемденушiге шектеусiз уақыт ... ... кiрiс ... Ал БҚ-дың басқа түрлерi қарызды және
үлестi ... ... ... ... шығарушысы (эмитентi) жөнiнен де жiктеледi. Олардың
эмитенттерi мемлекет, жергiлiктi ... ... ... және т.б. заңды тұлғалар болуы мүмкiн.
|Классификациялық |Бағалы қағаз ... ... | ... сүру мерзiмi. |Мерзiмдi; Мерзiмсiз. ... ... ... ... ... сүру нысаны. | ... ... ... немесе документтiк ... ... ... ... түрi. | ... тәртiбi. |Инвестициялық; ... ... ... ... |Атаулы; ұсынбалы. ... ... ... эмиссиялық емес. ... ... ... ... ... ... нарықтық емес. |
|Пайданың болуы ... және аз ... ... ... нысаны. |Табысты; табыссыз. ... ... | |
| ... иеленушi үлесi. |
| | |
| ... ... ... және т.б. |
3. ... ... қай ... ... ... ... бойынша да
жiктеледi. Сатылу жерiне байланысты ақша нарығындағы және ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздардар рыногы және оның экономикадағы қызметтерi
Экономикада қаржы рыногының құрамдас бөлiгi ретiндегi бағалы қағаздар
рыногы – ... ... ... мен ... ... ... сан ... түрлерi сатылатын және сатып алынатын қаржы рыногының
бөлiгi. Бұл ... ... етуi ... ... ... процестердi реттеп, олардың тиiмдiлiгiн арттыруға мүмкiндiлiк
бередi. Бұған осы рыноктың қор құрылымдарының – бағалы қағаздардардың ... қол ... ... ... ... барлық субъектiлерiнң өздерiне
қажеттi ақша ресурстарын алуының кең мүмкiндiктерiн жасайды және алудың
жолдарын жеңiлдетедi.
Көптеген ... ... ... ... инвесторларға байланысты
көзқараста болып отыр. Мысалы Тарканов В.С. бағалы қағаздар рыногы – ... ... ... ... яғни ... ... сатып алу және сату
жүзеге асырылатын және эмитент пен ... ... ... қағаздар рыногында сатып алушылыр мен сатушылар басты ... ... ... ... қағаздарды сатып алушылар – бұл еркiн ... бар және оны ... ... ... кiрiс ... ... “Бағалы қағаздардар туралы” Заңында бағалы қағаздар рыногының
субъектiлерi: инвесторлар және эмитенттер болып табылады деп көрсетiлген.
Бағалы қағаздар рыногы ... ... ... ... тауарымен
өзгешеленедi. Ол өзгеше тауар – бағалы ... және оның сан ... Олар ... ... ... екiншiден, қарыз мiндеттемесi,
яғни олар арқылы табыс алу құқы және табыс төлеу мiндеттемесi пайда болады.
Бұл ... өз құны аз ... өте ... ... ... ... болады.
Егер бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда
оның бағасы көрсетiлген құнынан ... ... ... Бұндай
нарықтық бағаның ауытқуы, бағалы қағаздардың ... ... ... ...... капиталдың қағаз белгiсi, яғни ... ... ... бiр ... қағаздар ақша капиталының ... ... ... ... ... ... ... оны «қордың
құндылықтары» деп те ... ... ... ... ... «қордың
инструментi немесе құралы» болып та есептеледi. Себебi, тек сол ... ... ... қол ... ... сол ... ... екiншiге ауысуына болады.
Бағалы қағаздар рыногы өз кезегiнде капитал рыногының, яғни ақша және
басқа материалдық құндылықтардың нақты қызметiн ... ... ... рыноктық экономикада күтпеген кездейсоқ болатын процестердi реттеушi
қызмет атқарады. Бұл алдымен капиталды инвестициялау процесiне қатысты.
Капиталды ... ... оның ... ... ... ... ал ... болған жағдайда сол саладан қайта алынады. Мысалы: ... ... ... түрлерiне сұраныс өссе, онда соған сәйкес бағасы
да өседi. Демек, оларды өндiруден ... да ... ... ... ... ... ... олардың экономикалық тиiмдiлiгi
кемiп, ондағы ... ... ... өсiп ... салаларға құйылады.
Бағалы қағаздардың осы механизмнiң қызметiн қамтамасыз ететiн құрал. ... бос ... сату – ... алу ... ... өндiрiске бағыттап
отырады.
Кәсiпорынның қосымша ... ... ... ... Олардың бастылары – негiзгi қорды құру және ескi қорларды
жаңарту болып табылады. Бұл ... ... ... елiмiз үшiн өте маңызды
болып табылады. ... ... ... ... ... 80%
дерлiк моралдық және физикалық жағынан тозығы жеткен. Ал осы капиталдарды
инвестициялауда бағалы қағаздар рыногының ... етуi өте ... ... ... ... рыногының басты қызметтерiн келесiдей
топтастыруға болады:
Жалпы нарықтық қызметi:
• Коммерциялық функция, яғни осы ... ... ... Баға ... ... ... және оның ... қозғалысын
қамтамасыз етедi.
• Ақпараттық қызмет, нарық өзiнiң қатысушыларын ... ... ... қызмет, нарықтық құқықтар белгiлейдi, яғни саудада және оған
қатысушылар арасындағы дауларды реттейдi.
Айрықша қызметiне:
• қайта бөлу, ... ... Баға және ... ... сақтандыру қызметi.
Қайта бөлу және тарату қызметi үш түрге бөлiнедi:
• Нарықтық ... ақша ... ... бойынша қайта бөлу.
• Жинақ ақшаны ауыстыру, барлық халыққа өндiрiстiк немесе өндiрiстiк
емес формасында.
... емес ... ... бюджеттiң тапшылығын
қаржыландыру.
Қаржы және баға тәуекелдiлiгiн сақтандыру қызметi немесе ... ... ... ... ... және опциондық контрактiлер жатады.
Бұл қызмет пайданы немесе бағаны сақтандыру үшiн ... ... ... нарық жүйесiнде дамиды: оларға тауар және қызмет
көрсету нарығы, жұмыс күшi, несиелiк ... ... және ... ... ... Осы ... ... бағалы қағаздар рыногы ... ... ... ... құрамды бөлiктерiне келесiлер жатады:
• Алғашқы және ... ... ... және ұйымдаспаан нарық;
• Биржалық және биржадан тыс нарық;
• Дәстүрлi және кампьютерленген;
• Кассалық және ... ... ... – БҚ-дың жаңа шығарылымы ... ... ... акция және облигация сатып алушы инвесторлар, ... ... ... ... ... ... сыйақы жаңа шығарылған БҚ-дың
құнына кiрiп, оны эмитент төлейдi.
Екiншi нарық – шығарылған БҚ-ды инвесторлардың делдал арқылы ... ... бұл ... ... алу және сату ... қор биржалары
болып табылады.
Биржалық нарық – бұл БҚ-ды қор биржасында саудаға түсуi.
Биржадан тыс – ... ... ... ... ... тыс ... биржалық делдалдар арқылы жүредi.
Кассалық БҚН – мәмiлелердi 1-2 күн iшiнде дереу орындайтын нарық.
Мерзiмдi – ... ... ... ... яғни 2 ... 3
айға дейiнгi аралық нарығы.
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГЫНЫҢ
ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 ... ... ... ... ... және ... ... банктердегі айналымы
Қазiргi егемен Қазақстанда бағалы қағаздар рыногының алғашқы
нұсқалары Кеңес ... ... ... 90-шы ... басынан бастап
пайда бола бастады. Елде дамыған бағалы қағаздар нарығы қалыптасуы ... ... ... ... ... Олар:
• Сұраныс пен ұсыныс;
• Делдалдар мен басқа қатысушылар;
• Нарықтық инфрақұрылым, яғни коммерциялық банктер, қор ... ... және ... ... ... және өзiн-өзi реттейтiн жүйе.
Нарықтың осы құрамдас бөлiктерi қазiргi уақытта негiзiнен ... ... ... ... ... ... ... тереңдету жолында
қабылданған Қазақстанда мемлекетiк меншiктi жекешелендiру ... ... ... ...... ... ... шешушi роль атқарады.
Дегенмен, Қазақстан экономикасының дағдарысы жағдайында толыққанды БҚН
болуы мүмкiн емес. БҚН-ның даму ... көп ... ... ... Себебi БҚ-ға сұраныс халықтың тұрмысын айқындайды. Сондықтан
халықтың табысының өсуi – Қазақстанда БҚН ... ... ... ... ... және ... өтiмдiсi қандай деген сұраққа
келесiдей жауап беруге болады:
Республикада қалыптасқан жағдай ... ... ең ... ең ... ... ... ... (МҚМ). МҚМ нарығының
ерекшелiгi оған қатысушыларға байланысты:
Бiрiншiден, мемлекеттiк бағалы қағаздардың ...... ... банк – оның ... ... ... ... сонымен бiрге мемлекеттiк бағалы қағаздарының дилерi. Дегенмен,
бағалы қағаздар нарығына бұл ... ... ... қағаздарды
шығару мен оларды айналымға ... ... ... ... ... ... қазыналық векселдер;
• мемлекеттiк қазыналық облигациялар;
• Қазақстан Ұлттық банкiнiң қысқа ... ... ... ... ... векселдер мен мемлекеттiк қазыналық
облигацияларды iшкi ... ... ... ... ... мақсатында Қаржы Министiрлiгi шығарады. Ал қысқа мерзiмдi
ноталарды банк жүйесiнiң ... ... ... ... қаржы қорын
толтыру мақсатында ұлттық банк шығарады. Жекеменшiктендiру ... ... ... ... кәсiпорындарды жекеменшiктендiруге
пайданалынды, ал оның көптеген ... жеке ... ... осы ... ... ... ... банкротқа ұшырап, жұмыс iстемей тұрған қазiргi
кезде жекеменшiктендiру ... ... ... ... ... әлi дивденд (пайда) түсiре қойған жоқ.
Мемлекеттiк БҚ-дар келесi мақсаттар үшiн ... ... ... қаржыландыру, бұрын орын тепкен заемдардың орнын толтыру,
коммерциялық бланкiлер мен ... да ... ... ... ... ету, ... ... бар мекемелермен ұйымдарды
қолдауды атқарушы өкiметтiң органдары атқаратын мақсаттық бағдарламаларды
қаржыландыру.
Қазiргi кезеңде ... ... ... ... ... ... ... алдында мемлекеттiк шығындардың кiрiстерден
асып кету мәселесi тұр. ... ... ... ... ... – сыртқы
заемдар және Орталық (Ұлттық) ... ... ... ... ... бюджетi қаржыландырудың экономикалық тұрғыдан тиiмдiрек
әдiсiне – iшкi инвесторлардың мемлекеттiк БҚ-ры (МБҚ) ... және ... ... ... бос ... ... Мұнда, бiрiншiден, айналымда
ақша массасы көлемi ұлғаймалы, екiншiден, ... бос ... ... да ... ... ақша ... инфляциялық
процестер туындамайды.
Қазақстанда 94-шi жылдан берi заңды және жеке ... ... ... ... (МҚМ) ... оларды инвесторлар
белсендi түрде сатып алуда. Осы уақытқа ... МҚМ ... ... ... МҚМ-дi сатып алу бағасы (олар жеңiлдiкпен сатылады) және
тиiсiнше сол бойынша кiрiстiлiгi аукциондық негiзде немесе нарық ... ... ... маңызды мақсаттардың бiрi – коммерциялық
банктер мен басқа да инвесторларды бос қаражаттарды салудың ... ... ... ... ... ... ... экономикалық реформалаоры және
ұлттық банкiнiң инфляция ... ... ... ... ... ... iштей қарыз алу саясатын жүргiзуде де және МҚМ нарығын
олардың айналым мерзiмi ... ... ... осы нарықтық
туындыларын кеңейтуiне мүмкiндiк бередi.
ҚР-сы үкiметi мемлекеттiк iшкi жинақ заем бағдарламасын жүзеге асыру
мақсатында ... ... ... тапшылығын қаржыландыруға
арналған ұлттық жинақ облигацияларын (ҰЖО) шығару iске асты.
ҰЖО-ның ерекшелiгi ... ... ... ... және ... айлық айналым мерзiмдерiндегi МҚМ-дiң кiрiсiне байланысты тағайындалады.
ҰЖО-ның тағы бiр ерекшелiгi – оның айналымдылығы. ҰЖО-ның белгiлi бiр
ликвидтiгiн ... ... ... ... уақытта өздерiнiң
облигацияларын кез-келген заңды және жеке ... ... баға ... ... және ... кепiлдiк кiрiсiн алуына болады.
БҚН реттеу мемлекеттiң ең маңызды мiндетi. Ондағы ...... ... ... ... мен ... сақтауды қамтамасыз
ету. Бағалы қағаздар нарығында қызмет атқаратын қаржы инстуттарының ... мен ... ... органдарға жүктелген.
Республикада ондай органдар болып бағалы қағаздар жөнiдегi ұлттық
комисия (БҚЖҰК), ... ... ... ... ... ... ... комитет комитет саналады. Осы БҚН реттейтiн мемлекеттiк
органдардың ең негiзгiсi – ... ... ... ... ... 1995 ... қаңтарында анықталып, сол жылғы сәуiрдiң 21-дегi
Республика Президентiнiң «Бағалы ... және қор ... ... ... оның ... ... ... және өкiлеттiгi бекiтiлдi.
БҚЖҰК оның төрағасы және төрт комиссия мүшелерiнен құрылады. Олар
республика заңдарымен мiндеттелген ... ... ... ... ... мен оның ... ... ұсынуымен
5 жыл мерзiмге республика президентi бекiтедi. Комиссияның тұрақты қызметiн
қамтамасыз ету үшiн оның атқрушы аппараты құрылған.
Дүние ... ... ... ... ... реттеу екi түрлi
жолмен жүргiзiледi: мемлекеттiк органдар уәкiлi қатысумен тiкелей араласу,
сонымен қатар iс-шаралар арқылы нарыққа жанама ... БҚН ... ... ... ... қамтиды. «Рынок» пен «биржа» екеуiнiң
ұқсастығы сұраныс пен ұсыныса қа ... ... ... ал ... ... ... бұл ... қағаз. Қ-да 1991 жылы үш қор биржасы, ... ... және ... ... болды. 1994 жылы желтоқсанда Алматы
және Қазақ қор биржалары бiрiгiп, нәтижесiнде ... Азия қор ... ... ... заң ... ... ... мүшелерi жеке немесе заңды
тұлға бола алады.
ОАҚБ-ның мүшелерiн төрт категорияға жiктеуге болады. Бiрiншi ... ... ... ... ... ... ... деректерi ҚР-
сы бойынша тiркеледi. Екiншi категория бiрлескен кәсiпорындардан ... ... ... ... ... үшiншi категория ҚР-да тiркелген,
бiрақ шетелдiк меншiк болып табылатын компаниялар. Төртiншi ... ... ... яғни ... ... және ... ... мемлекеттiк реттеудiң қажеттiгiн әлемдiк тәжiрибеде көрсетiп бердi.
Ол әр елдегi өзiндiк ерекшелiктерге қарай ескерiлетiн жағдайда, ... ... мен ... ... ... ... ендi қалыптасқан қор нарығы әзiрге жеткiлiксiз ... Оған қол ... үшiн ... ... ... және БҚН-
ның тұрақтылығын қамтамасыз ететiн заңдылықтарды тез арада одан әрi ... Қор ... ... ... жасаумен қатар оған қатысушылардың iс-
әрекеттерiн реттейтiн ... ... ... оның ... ... ... ... кезде Қазақстанда екi қор биржасы, яғни
Қазақстан банкаралық валюта қор ... (KASE) және ... Азия ... ... ... ... ... БҚН қалыптасып, даму шағында. Оның даму
жолында алғашқы iс-шаралар ... ... ... ... мемлекет бұрынғыдай ақша белгiлерiн шығармай, оның орнына
мемлекеттiк бағалы қағаздар, мысалы ... ... ... ... Алайда БҚН-ның дамуы жолында шешуiн ... ... ... ... ... көп.
Экономикалық мәселелерге:
• Нарықты реттейтiн механизмнiң жоқтығы;
• БҚН дамытатын бiрыңғай көзқарас жүйесiнiң жоқтығы;
• Заңдардың ... ... ... ... жүйесiнiң жоқтығы.
• БҚН-ның материалды-техникалық негiзiнiң аздығы
• Нарық инфрақұрылымы өсу ... ... ... ... ... ... кадрлардың
аздығы мен халықтың инвестициялық белсендiлiгiнiң төмен деңгейлiгi жатады.
БҚН-на мамандарды бағалы қағаздар жөнiндегi ... ... ... ... ... берген оқу орталықтары ... ... ... ... ... ... жарлығына сәйкес
құрылған Аттестациялық ... ... ... ... ... ұлттық комиссияның бiр мүшесi оның басқармасы болып,
ал мүшелерi және ... ... БҚН ... Бас ... ... ... ... оқуды табысты бiтiрiп, мамандық туралы бiрiншi
санатта куәлiк алған ... адам ... ... ... ... алды.
Бағалы қағаздар рыногының құқықтық ережелермен қамтамасыз ету деген
мемлекеттiк органдардың бағалы қағаздардар айналымы ... және ... үшiн ... жағдай жасайтын заңдар шығару және сол ... ... ... мен ... ... ... ... бет алған қоғамның объективтi экономикалыј ... ... ... ... ... ... заңдарына мемлекетiмiздiң егемендiк
алғаннан бергi шыққан ... ... ... және үкiметтiң
қаулылары, сонымен қатар БҚ-дар жөнiндегi ұлттық комиссияның ... ... ... ... ... құқықтық ережелермен қамтамасыз
ету мәселесiне ақшалы қарыз мiндеттемелерiнiң айналысы (яғни оларды сату
және сатып алу) және ... ... ... ... ... басқару мен олардың меншiгiне қатынасу құқығы кiредi.
ҚР-ның заңында көрсетiлетiн бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... инвестор үшiн бағалы қағаздарды эмиссиялаудың барлық
түрлерi бойынша толық және тура ақпараттардың болуы.
• Бағалы қағаздар ... ... ... фирмалардың,
қор биржалары және тауар биржаларының қор ... ... ... деңгейiнiң жоғары болуы.
Заңдар қатары, Президенттiк Жарлықтар және нормативтi-құқықтық актiлер
бағалы қағаздар рыногына құқықтық тұрғыдан анықтама бередi. Негiзгi ... ... ... және «Акционерлiк қоғамдар туралы» ҚР-ның Заңдары
болып табылады.
Қазақстанда ендi ... қор ... ... ... ... Оған қол ... үшiн инвесторлардың мүддесiн қорғайтын және БҚН-
ның тұрақтылығын қамтамасыз ететiн заңдылықтарды тез арада одан әрi ... Қор ... ... ... ... ... оған ... iс-
әрекеттерiн реттейтiн бiртектес ереже шығарып, оның ... ... ... ... ... Қазақстанда екi қор ... ... ... ... қор ... (KASE) және ... Азия қор
биржасы жұмыс iстейдi.
Республикада БҚН қалыптасып, даму шағында. Оның даму жолында алғашқы
iс-шаралар жүргiзiлуде. ... ... ... ... ... ақша ... шығармай, оның орнына мемлекеттiк бағалы
қағаздар, мысалы мемлекеттiк қысқа мерзiмдi вексельдi ... ... ... дамуы жолында шешуiн талап ететiн экономикалық және ... ... ... ... мәселелерге:
• Нарықты реттейтiн механизмнiң жоқтығы;
• Бағалы қағаздар рыногын дамытатын бiрыңғай экономикалық жүйенiң ... келе ... ... мүлтiксiз орындалмауы;
• Салымдарды тiркеу жүйесiнiң жоқтығы.
• БҚН-ның материалды-техникалық ... ... ... инфрақұрылымы өсу деңгейiнiң төмендiгi.
• Бағалы қағаздар бойынша инвестициялардың негiзiнен өндiрiстiң шикiзат
саласына салынуы;
2.2 Екінші ... ... ... қағаздар нарығын құру және оның даму
барысы
Бүгінде ҚР-ның екінші деңгейлі банктері ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарға жұмсап
отыр. Себебі, мемлекеттік бағалы қағаздарға салынған активтер, біріншіден,
өтімді, яғни коммерциялық банктер ... ... ... ... тез
арада қолма-қол ақшаға айналдыра алады. Екіншіден, олардан алатын ... ... оның ... ... ... ... жоқ деп те ... қатар бүгінде коммерциялық банктердің активтерінің бір бөлігін
өтімді корпоративтік бағалы қағаздарға да орналастыруы ... келе ... ... ... қағаздарға келесілер жатады:
• Акциялар;
• Облигациялар;
• Депозиттік және жинақ сертификаттары;
• Ипотекалық куәліктер;
• Депозитарлық қолхаттар.
Осылардың ішінде бүгінгі таңда инвестициялық операциялардың ... ... мен ... негізінде дамып отырғаны белгілі.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкiнiң 2005 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... рыногында Қазақстан
Республикасы Ұлттық банкiнiң ноталары (53919 млн. теңге), МЕҚҚАМ-6 ... ... (2937 ... ... (997 млн. теңге), МЕОҚАМ-
24 (13404 млн.теңге) айналысқа ... және ... ... Мемлекеттiк мiндеттемелердiң айналысқа шығарылғандарының
тиiмдi жылдық кiрiстiлiгi 5,04%, 4,95%, 5,11%, 5,88% және 6,19% ... ... ... ... мерзiмдiк 3 және 6 айлық МЕККАМ-дар
айналыстан шығарылды, оларды Қаржы министрлiгi өткен 2005 ... ... ... ... Нәтижесiнде бағалы қағаздар айналысының құрылымы 2005
жылдың ... ... ... ... ... ... 2 айдан 10 айға
дейiн) жалпы ... ... орта ... ... ... мерзiмi 2
жылдан 10 жылға дейiн) – 89,6%-ын және орта мерзiмдi МЕИКАМ-дар ... 3 ... 7 ... ...... құрады.
Жыл соңындағы қор нарығының акцияларының сыйымдылығы 2 622,4 млн.долл.
эквивалентке жеттi, өткен жылдан 577,6 млн.долл.-ға өстi. ... ... ... қолданыстағы шығарылымдары бар акционерлік
қоғамдар саны 2005 ... 1 ... 2005 ... 1 ... ... салыстырғанда 25-ке азайып 2389 болды. Бүгінде бағалы қағаздар
рыногында 62 брокер-дилер, 18 ... 11 ... ... ... ... ... ... асыратын 10 ұйым және
инвестициялық портфельді басқаратын 21 ұйым ... ... ... ... айында
47 акция шығарылымы, 2 облигациялық бағдарлама, жалпы номиналды құны 3,4
млрд. теңге болатын 2 ... ... ... ... 17 ... ... 5 ... шығарылымы облигациялық бадарлама аясында тіркелді және
38 акциялар шығарылымының күші жойылды. 1 тамыздағы ... ... ... акциялар шығарылымы және жиынтық номиналдық құны 554,9 млрд.
теңге болатын 138 ... емес ... ... ... ... емес бағалы қағаздар шығару 2005 жылдың 4-ші ... ... ... ... оның 527,2 ... ... ... үлесіне
тиді. Ал облигацияның мемлекеттік емес жалпы көлемі 0,8%-ды (8,9 млрд.
теңге) ... ... | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... қағаздар рыногының статистикалық деректемелеріне
тоқталатын болсақ, жалпы экономиканың дамуымен қатар және еліміздің ... ... ... ... ... ... қағаздар көлемі жылдан
жылға кеңейіп, дамып келе жатыр. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi
өткен ... ... ... 2004 жылы 126,2 млрд. теңгеге мемлекеттiк
бағалы ... ... бұл ... 2003 ... ... ... Жалпы орналастыру көлемiндегi қысқа мерзiмдi қағаздар
40,4%, орта мерзiмдi ... 59,6 %-ды ... ... ... ... ... өтеу ... төлеудi қоса алғанда 2005 жылы
71,7 ... ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарының көлемi 2005 жылғы желтоқсанның соңында 2004 ... ... ... 229,5 млрд. теңгеге дейiн 41,1%-ға ұлғайды.
Елiмiздегi бағалы қағаздар рыногының қазiргi ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
Ұлттық банкiнiң 2005 жылғы 1 сәуiрiндегi деректерi ... ... ... алғашқы рыногында Қазақстан Республикасы Ұлттық банкiнiң
ноталары (53919 млн. теңге), МЕҚҚАМ-6 (1452 ... ... ... ... (997 млн. ... МЕОҚАМ-24 (13404 ... ... және ... ... ... ... ... шығарылғандарының тиiмдi жылдық кiрiстiлiгi
5,04%, 4,95%, 5,11%, 5,88% және 6,19% болды.
Еліміздегі айналыста жүрген қысқа мерзiмдiк 3 және 6 ... ... ... оларды Қаржы министрлiгi өткен 2004 жылғы желтоқсан
айында толық өтедi. Нәтижесiнде бағалы қағаздар айналысының құрылымы ... ... ... мерзiмдi МЕКАМ-дар (айналыс мерзiмi 2 айдан 10 айға
дейiн) ... ... ... орта мерзiмдi МЕОКАМ-дар (айналыс мерзiмi 2
жылдан 10 жылға дейiн) – 89,6%-ын және орта ... ... ... 3 ... 7 ... ...... құрады.
Өткен 2005 жылғы санақ бойынша ең жоғары көрсеткiшке ... ... ... «Банк Туран Алем» БҚ-дар айналысы 25% ... ... ... ... қор ... ... сыйымдылығы 2 622,4 млн.долл.
эквивалентке жеттi, өткен жылдан 577,6 млн.долл.-ға өстi.
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2005 ... 8 ... ... ... ... ... мемлекеттiк қазынашылық
мiндеттемелерiн шығарудың, орналастырудың, айналысқа қосудың, қызмет
көрсетудiң және өтеудiң ережесiне ... 2006 ... 1 ... ... ... ... түрлерi және айналыс мерзiмдерi
белгiленген. Оларға:
• Айналыс мерзiмi үш, алты, тоғыз және он екi ... ... ... ... (МЕККАМ);
• Айналыс мерзiмi бiр жылдан астам толық бес жылға ... ... ... мiндеттемелер (МЕОКАМ);
• Айналыс мерзiмi бес жылдам астам ұзақ мерзiмдi ... ... ... ... бiр ... ... және ... бес жылға дейiнгi орташа
мерзiмдi индекстелген қазынашылдық мiндеттемелер (МОИКАМ);
• Айналыс мерзiмi бес ... ... ұзақ ... индекстелген
қазынашылдық мiндеттемелерi (МУИКАМ);
Корпоративтік бағалы қағаздар рыногында қолданыстағы шығарылымдары бар
акционерлік ... саны 2005 ... 1 ... 2005 ... 1 маусымдағы
ұқсас көрсеткішпен салыстырғанда 25-ке азайып 2389 болды.
1 тамыздағы жағдай бойынша 2619 қолданыстағы акциялар шығарылымы ... ... құны 554,9 ... теңге болатын 138 мемлекеттік емес
қолданыстағы облигациялар шығарылымы айналыста болды.
Биылғы 2005 жылы шілде ... ... ... ... ... ... ... мәселелері жөнінде келесідей құқықтық
актілерді қабылдады:
... ... ... ... ... акцияларды
орналастыру және акциялар шығарылымын жою қорытындылары туралы есепті
бекіту ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасының 2003 жылғы ... №217 ... ... ... ... ... ... аффиилирленген тұлғалары туралы мәліметтер беру
туралы»;
• «Бағалы қағаздар рыногындағы лицензиялау қызмет ... ... ... ... қаржы рыногын және қаржы ұйымдарын
реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2004 ... ... №373 ... ... мен ... ... ... активтерін инвестициялық басқару қызметін жүзеге асыру
ережесін ... ... ... 2005 ... деректерi бойынша муниципалдық мемлекеттiк
бағалы қағаздарды ... ... ... құнды қағаздар бойынша мәмiле
көлемi бағалы қағаздардың екiншi рыногында 442 ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда 10,2%-ға өстi.
Елiмiздегi бағалы қағаздардың қолданыстағы түрiне байланысты құрылымын
келесi графиктен көре аламыз:
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... ... үлес салмағы
Ш ЕЛІМІЗДЕГІ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНЫҢ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ АЙНАЛЫМЫ
1991 жылы 11 маусымда “Қазақ ССР-нiң ... ... ... және ... ... Заң ... Содан кейiн елiмiзде алғашқы акционерлiк
қоғам КТК ... ... ... ... Ол өз қызметiн және
басқарылуын акция үлесi ... iске ... ... Осы жылы ... ... ... алғашқы маманданған – брокерлер мен дилерлер ұйымы
құрылды. Сондай-ақ Алматыда қор биржасы ... ... ... қағаздармен
алғашқы саудаларын жүргiзе бастады.
Осы бағалы қағаздар рыногының ... ... ... қор биржасы
Қазақстанның 1991 жылы рыноктық ... ... ... елiмiздiң
қаржы рыноктары мен бiрге құрыла бастады. Ең ... ... ... ... ... және Қостанай қор биржалары құрылды. ... ... ... қор ... ... мардымсыз болды, себебi
биржа – екiншi деңгейлiк рынок ретiнде ... ... сату мен ... алу
процестерi жүргiзiледi. Ал ол үшiн экономикадағы кәсiпорындар жекеменшiк
немесе корпорациялар есебiнде қалыптасуы керек едi. ... 1992 ... ... ... мен ... ... жекешелендiру
туралы ұлттық бағдарлама қабылданды. Осыдан ... ... ... мен акционерлiк қоғамдар құрылып, бағалы қағаздар рыногының
жағдайы жақсара бастады.
1994 жылы ... ... және ... қор ... ... ... Азия қор биржасы (ОАҚБ) құрылды және олардың ең ... 1995 жылы 19 ... өттi. 1995 жылы осы қор ... аймақтық
бөлiмшелерi Қарағандыда, Ақмолады, Шымкентте, Павладарда ашылды. ... ... ... қор ... құруда оның минималды жарғылық
капиталы 10 мың минималды еңбекақыдан кем ... ... ... ... KASE ... емес ұйым ... табылады. Оның басқадай рынокта
қызметтермен айналысуына ... ... ... ... ... ... ... және толық
рыноктық қолайлы жағдайда ... ... және ... жеке ... ... ұзақ ... салымдарын бағалы қағаздармен
алуын қамтамасыз ету, инвесторлар қызығушылығын тудыру, клиентер мен биржа
өкiлдерiн қолдау мен қорғау болып ... ... ... қор ... ... және олардың
атқаратын мiндеттерi ұқсас болып келедi. Бiздiң ... ... ... ... ... ... ... атап өтуге болады:
• Бағалы қағаздарды сату және сатып алу биржалық ... ... ... ... ... ... және оларға сұраыптау жұмыстарын жүргiзiп
отыру;
• Бағалы ... ... ... арасындағы қатынастарды
құқықтық жағынан қамтамасыз ету;
• Экономиканың iшкi және сыртқы капиталдар ағымын және олардың бағалы
қағаздардағы үлес ... ... ... ... ... ... барлығының құнын және олар туралы жалпы
ақпаратпен бағалы қағаздар ... ... ... етiп ... Қор биржасының қосымша құқықтық, ақпараттық және консултативтiк
қызметтерi.
• Қор ... ... ... ... ... және олардың
қызметтерiнiң әлемдiк стандарттарға өтуiн қадағалау.
Биржаның негізін қалаушы қағидаты ... ... ... ... ету болып табылады. Қор ... ... ... ... ... ... орнын толтырады және оған өз
жарғысын, биржалық ... ... ... ... ... ... ... жағдайда заңнамаға сәйкес шаралар қолданып отырады.
Биржаны басқару органының ең ... ... ... ... табылады. Бұл жалпы жиналыста басты деген ... ... ... ... қалай бөлу керектiгiн, биржалық кеңестiң барлық
мүшелерiн сайлауда, биржа жарлықтарына және т.б. ... ... ... ... ... жылдық есебiн қарастырғанда және
даму бағдарламаларын жасағанда осы акционерлердiң жалпы жиналысы ... 1996 жылы 6 ... ... мен ... ... жылы KASE және AFINEX қор биржалары қайтадан бөлiнiп, қайта жеке-
жеке ... ... осы ... ... ... ... қағаздар рыногы
дамудың жылдың қорытындылары бойынша Қазақстан қор биржасының KASE–де
экономиканың ... ... ... жиынтығы 58,8 млрд.
долларды құрады немесе бұл 7,9 трлн. теңгеге жеттi. Бұл ... ... 205% асып ... Оның ... ... елiмiздегi рыноктың
капиталдану дәрежесiнiң жоғары екендiгiн көрсетедi. ... бұл ... ... өз ... алып ... Бұл ... 2003 ... KASE–дегi бағалы қағаздармен операциялар көлемi 74,1%-ға
өскен. Бұл шама ... қор ... ... ең iрi ... ... табылады.
Биылғы 2006 жылы қаңтарда KASE–де мемлекеттiк емес бағалы ... ... ... Оның ... ... 23,3 ... теңгенi құрады. Оның
құрамы барлық операциялардың 2,9% құрады.
Жалпы өткен 2005 жылғы KASE-нiң операциялар айналымы құрылымын келесі
2-ші ... көре ... ... ... ... ... айналымы құрылымы
|KASE рынок секторы |2004 жыл |2003 жыл |2004 ... 2003 ... |
| | | ... ... |
| | | ... % ... ... |9449,5 |6413,4 |+3036,0 |+47,3 |
| |16,1% |19,0% | | ... ... ... |0,118 |2458,7 |-2458,6 |-100,0 |
| |0,0002% |7,3% | | ... ... |5558,6 |2378,0 |+3180,6 |+133,8 ... | | | | |
| |9,4% |7,0% | | ... емес |1830,0 |1025,2 |+804,8 |+78,5 ... қағаздар | | | | |
| |3,1% |3,0% | | ... (МБҚ, ... |42012,0 |21523,6 ... |+95,2 ... | | | | |
| |71,4% |63,7% | | ... |0,274 |0 |+0,27 |х |
| |0,0005% |0% | | ... |0 |0,096 |-0,096 |-100,0 |
| |0 |0,0003% | | ... |58850,4 |33799,1 ... |+74,1 |
| |100% |100% | | ... биржа рыногының 2005 қаңтар-сәуір айлары бойынша ... ... ... ... барлық сектор бойынша операциялар
24,6 млрд. теңгені құрады. 2004 жылғы осы ... ... 1,69 ... және 1,58 есе ... өсу ... ... ... алғашқы рыногы бойынша Ұлттық банк 2005
жылғы сәуір айында мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... 176,6 ... ... айында бұл көрсеткіш 103,2 млрд. теңге) құрады.
2006 жылдың алғашқы 4 ... ... ... ... ... сату-сатып алу операциялары көлемі Қазақстан қор биржасында 214,6
млрд. теңгеге жетті. Бұл ... ... осы ... ... 7,7%-ға
артты. Ал 2005 жылдың жалпы қорытындылары ... ... ... ... ... ... 753,1 млрд. теңгені құраған еді.
Биылғы жылы KASE–де МБҚ ... ... ... 47,9 ... ... 232 ... ... Бұл жалпы биржа айналымының 5,1%
құрайды. Жалпы қор айналымының көлемі 2005 жылы ... ... ... оның ... ... ... қарқыны өсуіне байланысты
сұраныстың азаюы болып отыр.
KASE–дегi бағалы қағаздар айналысының ... 2005 жылы ... алып ... ... ... бағалы қағаздардың барлық құрамы 10,4% болды. Оның
көлемi 18,5 млн. ... Сату және ... алу ... 89,6%, немесе 160,6 млн. доллар
орналастырылды.
Ал оның 2004 жылғы желтоқсан айымен салыстырғандағы ... ... көре ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... – 2004 және 2005 жыл бойынша бағалы қағаздар айналымы
рыногының құрылымы
2006 жылғы 4 айда қор биржасындағы мемлекеттік емес ... ... алу ... 555,7 млн. ... (72,5 млрд. теңгені) құрап,
өткен жыл мерзімімен салыстырғанда 1,54 есе өсті.
Еліміздегі мемлекеттік емес бағалы ... ... ... қатысып
отырған алғашқы 10 компанияны келесі 3-ші кестеден көре ... ... жылы ... ... ... ... қағаздың басты
операторлары
|Компаниялар |Компаниялар ... ... | ... % |
|1 |АО ... Туран Алем” |33,7 |
|2 |АО ... Asset ... |12,5 |
|3 |АО ... ... |7,8 |
|4 |АО ... Народного Банка Казахстана” |6,2 |
|5 |АО ... ... |5,7 |
|6 |АО “RG ... |4,8 |
|7 |АО ... ... |3,6 |
|8 |АО ... “ABN AMRO Asset ... |3,3 |
|9 |АО ... ... |3,2 ... |ЗАО “ДБ “ABN AMRO БАНК ... |2,3 ... ... ... ... ... мен қалыптасуы
жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық ... жаңа ... ... Олар: серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар және жеке ... ... ... кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң
арасында еркiн қаржы ... ... ... рыногы жүзеге асырады және
басқа экономикалық рыноктармен үнемi тығыз байланыста болады.
Қазақстанның «Ипотекалық компаниясы» 2000 жылы №469 үкімет ... ... ... ... бұл ұлттық компания өз қызметін ... ... ... бұл ... ... келесі шаруашылық қызмет етуші
субъектілерді жатқызуға болады:
• ААҚ «Альянс Банк»;
• «Астана-Финанс»;
• «АТФ ... ... «БТА – ... ... заңды тұлғалары болып табылады.
Қазақстан ипотеалық компаниясы және оның негізгі ... ... ... ... және ... 2002 ... даму нәтижесін келесі кестеден көре аламыз.
Кесте 4
ҚР-ғы ипотекалық облигациялардың дамуы
|Компания |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... |1 500 |9 500 000,0 ... 500000,0 ... «СБ ЛАРИБА-БАНК» |000,0 ... ... ... ... «БТА ... |--- |-- ... |4 000 000,0 |
|АО «Астана-Финанс» | ... ... ... ... ... ... | |-- ... ... ... ... ... | |-- ... |1 400 000,0 |
|Барлығы ... ... ... ЖІӨ |0,04 |0,23 |0,77 |0,95 ... ЖІӨ, ... |4612000,0 |5542500,0 |5560000,0 |
|млн.тн. | | | | ... ... ... елімізде ипотекалық облигациялардың дамуы
жылдан жылға қарқынды дамып келе ... ... ... ... ... ... өте ... және басым екендігін көріп
отырмыз. Өйткені бұл компания мемлекеттің тарапынан құрылып және ол ... ... ... етіп ... Ол ... ... ... және ондағы
ипотеалық несие нарығын дамыту бағдарламасы аясында қызмет етуде. ... ... ... ... ... ... емес бағалы
қағаздар нарығының дамуына өз үлесін ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлiгi ретiнде бағалы
қағаздар – ... ... ... ... құжаттар немесе мұндай
құжаттарды шығарған ұйымға олардың иелерi қарызының қатысы. Өз ... ... ...... ... ... мен ... бағалы қағаздардың сан алуан түрлерi сатылатын және сатып алынатын
қаржы рыногының бөлiгi. Бұл рыноктың ... етуi ... ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн арттыруға
мүмкiндiлiк бередi. Бұған осы рыноктың қор құрылымдарының – ... сан ... қол ... ... рыногы экономиканың барлық субъектiлерiнiң өздерiне
қажеттi ақша ресурстарын алуының кең мүмкiндiктерiн ... және ... ... ... ... ... дамуы мен қалыптасуы
жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық жүргiзудiң жаңа нысандары
пайда болады. Олар: ... ... ... және жеке ... ... едәуiр кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң
арасында еркiн қаржы айналымын бағалы ... ... ... ... ... экономикалық рыноктармен үнемi тығыз байланыста болады.
Бағалы қғаздар рыногы еркiн ақша қаражаттары қозғалысын қамтамасыз
етуде бiр ... ... ... ... ... ... ... құқығын
беретiн қаржы ресурстарын және халықтың жинақ ақшасын жұмылдыру қызметiн
атқарады.
ҚР-ның өтпелi экономикасындағы бағалы ... ... ... ... ... көруге болады.
• жаңа экономикалық құрылымның бiр бөлiгi.
• инвестиция айналымының тиiмдi механизмi, қор активтерiнiң жоғары
өнiмдiлiгiнiн ... ету, ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты және экономикалық өсудi, нарықтық экономиканың
субъектiлерiн қамтамасыз ету;
• экономиканың қаржы саласындағы айналыстағы артық ақшаларды ... ... ... ... ақша ... ... бағалы қағаздарды сату немесе эмиссиялау.
Сонымен, бағалы қағаздар рыногы бұл ұлттық ... ... даму ... және ... ... ... қаржы
“барометрi” болып табылады.
Бiздiң экономикалық жағдайымызда немесе әлемдiк нарыққа енуiмiздегi ең
өзектiсi бұл әлемдегi ... ... ... ... ... ... оқып үйрену және хабарлау болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Заңдар:
1. «Акционерлiк қоғам туралы» ҚР-ның заңы. 1998ж. ... ... ... ... ... ҚР-ның заңы. 1997ж 10 шiлде.
3. ҚР-ның Азаматтық кодексi. 2000 ж.
Ресми документтермен материалдар:
1. Ақша, несие, банктер. / ... .С. – ... : ... ... ... и ... на РЦБ / Алматы 2000.
3. Рынок ценных бумаг. / Галанова В.А. Басова А.И. – Москва 1996.
4. Миркин Я.М. / ... ... и ... рынок. Москва 1995г.
5. Көшенова Б.А. / Бағалы қағаздар нарығы : Оқу құралы – ...... ... бумаги. / Колесникова В.И. Торканов В.С. Москва 1998г.
7. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: ...... 2003. – ... С.Б. ... Оқу құралы / “Ақша ... және ...... ... - 2004ж. – 248 бет.
9. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И ... ... - ... ... «О ... ... на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
2. № 9, 8- 2006 г. 2-3 ... ... ... ... банкi № 004 баспасөз ... 2006 ... // ... ... №1 ... Центральный депозитарий ценных бумаг. // Рынок ценных ... ... ... Байдельдинов Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК. //
Вестник КазНУ. №3,1999г.
6. Бауржан ... « ... ... ... ... // РЦБК №11, 2005 ... айланысты
Ақша қатынастары
Өнiм қатынасы бойынша
Жылжымайтын мүлiк
- ипотекалық облигация;
- жердi жекешелендiру чегi;
- акция;
- ипотека;
-тұрғын үй сертификаты.
- коносамент;
- тауарлық фьючерс,
- ... ... ... ... ... ... ... банттiк акцепт.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық жүйесінің экономикалық мәні23 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі62 бет
Бағалы қағаздар және қаржы рыногы9 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Бағалы қағаздар рыногы туралы6 бет
Бағалы қағаздар рыногы, онын мәні және негізгі белгілері15 бет
Бағалы қағаздар рыногы, оның мәні және белгілері7 бет
Бағалы қағаздар қаржы рыногы29 бет
Қазақстан Республиксындағы бағалы қағаздар рыногының қалыптасу және даму проблемалары55 бет
Қазақстандағы бағалы қағаздар рыногын мемлекеттік реттеу және оның нәтижелілігін арттыру міндеттері25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь