Қазақстандағы жер қатынастарын құқықтық реттеу

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I тарау. Жер құқық қатынастарының түсінігі, сипаттамасы,
түрлері және қағидаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Жер құқық қатынастарының түсінігі және сипаттамасы ... ... ... ... ... .6
1.2 Жер құқық қатынастарының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
1.3 Жер құқық қатынастарының қағидаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.4 Жер пайдалану құқығы саласындағы жер құқық
қатынастарының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

II тарау. Жерге меншік құқығы, жер пайдалану құқығы және
өзге де заттық құқықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.1 Жерге меншік құқығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.2 Жер пайдалану құқығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32

III тарау. Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер
пайдаланушылардың жер учаскелерін пайдалану кезіндегі
құқықтары мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
3.1 Жер учаскесі мен жерді пайдалану құқығын кепілге салу ... ... ... ... ... 40
3.2 Жер учаскесіне меншік құқығын, жер пайдалану құқығын
және өзге де заттық құқықтарды тоқтату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
3.3 Жерді пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылау ... ... ... ... ... ... ..56

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасы егеменді ел болғалы қоғамдық қатынастар, оның ішінде жер қатынастары, Қазақстан Республикасының Негізгі Заңының нормаларына сай дами бастады.
Ата Заңымыз адам құқығы мен бостандығының басымдығын тани отырып, демокаратиялық қоғам мен құқықтық мемлекет құруға бекем бел байлап, азаматтық татулық пен ұлтаралық келісімді, өзіміз және ұрпақтарымыз үшін лайықты өмірді қамтамасыз етуді қалай отырып, конституциялық құрылыстың негіздерін жариялады. Орталықтандырылған тоталитарлық жүйе бойынша қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық, құқықтық қатынастар адамдардың өскелең материалдық және рухани қажеттліктерін мейлінше, толық қанағаттандыру принциптеріне қайшы келіп, өмірдің өзі барлық әлеуметтік-экономикалық және құқықтық қатынастарды қайта реттеуді, экономикалық-құқықтық реформаларды жүргізіп, іске асыруды талап етті.
Қазақстан Республикасындағы құқықтық реформаның Мемлекеттік бағдарламасында былай делінеді "... Идеологиялық және саяси ұрандармен бүркемеленген кеңестік тоталитаризмнен мұраға қалған кеселдерден заң жүйесін тазартуды талап етеді". [1, 36.]
Бұл бағдарлама құқықтық мемлекет құрудың және заң шығару үрдісін жетілдірудің болашақ бағыттарын белгілеп берді. Ол үшін жер құқық қатынастарын бір жүйеге салып, қоғамға, халыққа қызмет ететін неғұрлым тиімді және қайшылықсыз табиғат байлықтары, оның ең қасиеттісі жер туралы басқа үндестікті заңдармен қамтамасыз ету керек. Бұл салада, ең алдымен, жер және басқа табиғат байлықтарын тиімді және ұтымды пайдалануды және қорғауды қамтамасыз ету — еліміздің әлеуметтік және экономика саласындағы кезек күттірмес міндеттері мен мақсаттары екенін еске алуымыз керек.
Құқық қатынастарының ғылыми түсінігі нарықтық экономиканың өтпелі кезеңінде, ондағы қоғамдық қатынастарды, соның ішінде жер құқық қатынастарын, ғылыми түрде жүзеге асыруда негізгі құралдардың қатарына жатады. Себебі, ол ғылымның жетістіктері мен ұжымдық тәжірибелерге арқа сүйейді. Сонымен бірге ол құқық нормаларын қолдану ауқымын белгілеп берумен қатар, нарық экономикасы өтпелі кезеңіндегі қатынастардың реттелу өрісін кеңейтеді және жетілдіруге қызмет етеді.
Қазақстан Республикасының Президенті 1994 жылғы желтоқсанның 15-інде Жоғарғы Кеңес сессиясында сөйлеген сөзінде "Заң реформаға қызмет етуге тиіс" деп айтты. [2, 76.]
Ғылыми зерттеулер жер қатынастарын реттейтін нормалдардың өрісін жетілдірумен шектелмей, ол нормалардың әлеуметтік-экономикалық тиімділігін де анықтап беруге тиіс. Оның мақсатына теріс әсер ететін құбылыстарды, әрекеттерді болдырмау және олардың алдын алатын тәсілдерін, керек болған жағдайларда, олармен күрес жүргізу амалдарын белгілеп беріп, барлық қатынастардың еліміздің талабына сай жүзеге асырылуы жатады. Мемлекет қызметінде жер құқығы жер қатынастарының дамуының дұрыстығына және бұл салада әлеуметтік-экономикалық қатынастардың дамуына пәрменді ықпал ететін құралы екенін де ұмытпаған жөн. Сондықтан жер қатынастарына құқықтық реттеуді мемлекеттен ажыратып қарауға болмайды. Мұны еліміздің Ата Заңының "Адам және азамат" деп аталатын екінші бөлімінен көруімізге болады.
Соған орай, жер құқық қатынастарын реттеуде объективті үрдістердің қажеттіліктерін де еске алатын мемлекеттік басқару жүйесі ерекше орын алады.
Жер құқығы — жер құқық қатынастарының реттелу айнасы. Мемлекет жер қатынастарын реттеуде оны құрал есебінде пайдаланады, оған бағыт береді, оның мақсаттары мен міндеттерін белгілеп береді. Мұның өзі құқықтық қатынастарды жүйелеп, ғылыми түрде қарауды талап етеді. Бірақ экология, аграрлық құқықтар саласында жер құқық қатынастары туралы ғылыми зерттеулер өте аз. Оның үстіне, олар бұрынғы Кеңестер Одағындағы орталықтандырылған жер қатынастарына арналғандықтан, қазір еліміздегі дамып келе жатқан жер қатынастарының принциптеріне сай келмейді. Сонымен бірге, мемлекеттік тілде жер құқық қатынастары туралы зерттеулердің жоқтығы, жарияланбағандығы ғылым саласының ұлттық өрісін тарылтып отыр.
"Жер туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар Жарлығы - Қазақстан Республикасының заң шығарушылық құқының өрісіне қарай зиянды көрініс. Бұл туралы өз пікірімізді бұрын ортаға салғанбыз. [3, 10 б.]
Жер туралы жаңа заңның Республикамызда жер құқық қатынастарын нарық экономикасының талаптарына сай құруда атқаратын қызметі орасан зор. Оның заңдық күші Қазақстан Республикасы Парламентінің қабылдаған заңдарымен бірдей. Парламент - Қазақстан Республикасының заң шығару қызметін жүзеге асыратын Республиканың ең жоғары өкілді органы (Қазақстан Республикасы Конституциясының 49-бабы). [4, 216.]
Келешекте Жер туралы Жарлыққа біз ұсынған толықтырулар мен қосымшаларды және басқа ұсыныстарды ескере отырып, Парламент Қазақстан Республикасының Жер кодексін қабылдауы мүмкін.
Оның мұндай заң шығарушылық құқығы - Қазақстан Республикасының егеменді, тәуелсіз мемлекет ретінде бүкіл республика халқы атынан атқарылатын қызметі. Оның қабылдаған заңдарының күшін өзінен басқа ешкім де жоя алмайды. Бұл пікір бүрынғы Кеңес одағы кезінде айтылса да, қазіргі тәуелсіздік алған Қазақстан Республикасына тікелей қатысы бар. [5, 90 б.]
Бұл зерттеу жұмысы, біріншіден, жер құқық қатынастары арқылы Қазақстан Республикасның жер заңдарының мәнін, атқаратын рөлін, қызметін, екінші жағынан, олардың қоғамдық қатынастарда алатын орнын белгілеп беру мақсатын, сондай-ақ жоғарыда атап өткен жер құқық қатынастары мәселелерінің кең ауқымды екенін еске алып, жер құқық қатынастарының түсінігі, талаптары мен мазмұнына және аталған
АРНАЙЫ ӘДЕБИЕТТЕР

1. Авилов Г.Е. Хозяйственные товарищества и общества в Гражданском кодексе России/ В кн. ГРажданскийкодекс России. Проблемы, теория, практика: Сборник памяти С.А. Хохлова/ Отві Редактор А.Л. Маковский;Исследовательксий центр час^ного права.-М.,1998.с.177.
2. Аскназий С.И.Об основаниях правовых отношений между государственными социалистическими организациями. Ученные записки Ленинградского юридического института. Вып. 4.Л., 1947.
3. Басин Ю.Г Юридические лица по гражданскому законодательству Республики Казахстан: Понятие и общая характеристика: Учеб. Пособие. Изд. 2. испр. и доп. - Алматы: ВШП "Әділет", 2000 . с.3.
4. Байделдинов Д. Экологическое законодательство РК. Алматы 1995 г.
5. Бектурғанов Ә. Қазақстан Республикасының жер қатынастары . Алматы 1997ж.
6. Бектурғанов Ә. Жерге меншік құқығы . Алматы. Фемида, 1997ж
7. Боголюбов С.А. Земельное право. Москва 1997г.
8.Гражданское право. В 2-х томах. Учебник под ред. Е.А. Суханова.- М: "БЕК", І994 г
9. Гражданское право. В 2-х томах. Учебник под ред. Е.А. Суханова.- М:, Изд. 2 перераб. и доп. "БЕК "1998г.
10. Гражданское право. Учебник часть I. Под ред. А.П. Сергеева , Ю.К.Толстого. М. проспект 1997г.
11. Есімқұлов С.Т. "Жерді қалай пайдаланған жөн" ."Заң" газеті 1997ж.
12. Н.А.Назарбаев Казахстан 2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев/ Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу Казахстан.
13. Назарбаев Н.А. Послание народу Казахстана 30 сентября 1998 О положении в стране и основных направлениях внутренней и внешней политмки: демократизация общества, экоыомическая и политическая реформа в новом столетии //Казахстанская правда, 1998г 1 октября
14. Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында. 2005ж. 18 ақпан
15. Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы. 2006ж. 1 наурыз.
16. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық/ Ерекше бөлім, оқулық, I-бөлім/. Алматы, 2005ж.
17. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық/ Ерекше бөлім, оқулық, II-бөлім/. Алматы, 2005ж.
18.Жайлин Г.А. Ащеулов А.Т. Гражданско-правовая ответственность за вред, причиненный преступлениям против личности. Алматы . изд. КазГЮУ, 2000г.
19. Ынтымаков С.А. Азаматтық құқық/ Жалпы бөлім, практикум, I- бөлім/Алматы, 2004ж.
20. Белякова М.А. Гражданская правовая ответственность за причинение вреда. Теория и практика. 1986г.
21. Грибанов В.П. Огветственность за нарушение гражданских прав и обязанностей. М. 2000г.
22. Бризиский А.В. О возмещение ущерба гражданам. М. 1995г.
23.Тодеугалиев Ғ. ҚР азаматтық құқығы. І-том. Алматы 2001ж.
24.Сергеев А.П. Гражданское право. Санкт-Петербург. 1996г.
25.Суханов Е.А. Гражданское право. М. 1998г.
26. Стамкулов Ә, Бектурғанов А..'гЖерге меншік құқығының кейбір мәселелері". Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің хабаршысы. 1995ж № 3.
27. Стамкулов Ә. Қазақстан Республикасының экология құқығы. Алматы "Жеті Жарғы" 1995ж.
        
        «Құқықтану» мамандығының студенті
___________________________________жазған
дипломдық жұмысына
ПІКІР
Студент ______________________________ өз жұмысын «Қазақстандағы жер
қатынастарын құқықтық реттеу» тақырыбы бойынша дипломдық жұмысты ... ... 3 ... ... ... ... ... жер
қатынастарының түсінігі, оның сипаты, түрлері мен қағидалары, соның
арасында ... ... ... ... жер ... ... ... қамтылған.
Дипломдық жұмыстың екінші тарауында, яғни негізгі бөлімінде жерге жеке
меншік құқығы мен ... ... ... ... мәселелер орын алған.
Тақырыптың келесі тарауында жер учаскілерінің меншік ... ... жер ... ... ... құқықтары мен
міндеттері, олардың ... ... жер ... және ... пайдалану
құқығын кепілге салу тәртібі, жерді ... мен ... ... ... ашылған.
Дипломдық жұмыс қойылған талаптарға және тапсырмаға сәйкес орындалған.
Студент теориялық және тәжірибелік білімін ұштастырып, жұмыс бойынша ҚР
нормативтік - ... ... ... ... ... ... ... жазған.
Сонымен, «Қазақстандағы жер қатынастарын құқықтық реттеу» тақырыбына
орындалған дипломдық жұмыс жақсы орындалған және қорғауға ... ... ... ... ________________________________________«Құқықтану»
мамандығының студенті ______________________ ... ... ... жер ... құқықтық реттеу» институтының шығармашылық
жұмысы болып ... ... ... ... ... ... ... бірі
болып табылады. Автор өз жұмысында жер қатынастарының ... ... жер ... ... жер ... ... ... және
сипаттамасы, жер құқық қатынастарының түрлері туралы пікірлер ... ... ... ... ... жер пайдалану
құқығы және өзгеде заттық ... ... ... ... ... құқығы және
жер пайдалану құқығы негіздеріне баса назар аударған.
Дипломдық жұмыс жаңа арнайы әдебиеттерді пайдаланып жер учаскілерінің
меншік ... жер ... жер ... ... ... мен ... соның ішінде жер учаскесі мен жерді пайдалану
құқығын кепілге салу, жер учаскесіне меншік құқығын, жер ... ... өзге де ... құқықтарды тоқтату және жерді пайдалану туралы
Қазақстан Республикасы Заңдарына сәйкес ... заң ... ... қарастырылып жатқан жер қатынастарын ... ... ... ... ... әдістемелік талаптарды дұрыс пайдаланған және ... ... ... тарау. Жер құқық қатынастарының түсінігі, сипаттамасы,
түрлері ... Жер ... ... түсінігі ... Жер ... ... Жер ... ... Жер ... құқығы саласындағы жер құқық
қатынастарының
мазмұны.....................................................................
..........22
II тарау. Жерге меншік құқығы, жер пайдалану құқығы және
өзге де ... ... ... Жер ... ... Жер ... ... иелері мен жер
пайдаланушылардың жер учаскелерін пайдалану кезіндегі
құқықтары ... Жер ... мен ... ... құқығын кепілге
салу....................40
3.2 Жер ... ... ... жер ... ... өзге де ... құқықтарды
тоқтату......................................................51
3.3 ... ... мен ... ... ... ... ел болғалы қоғамдық қатынастар, оның
ішінде жер ... ... ... ... ... сай дами ... ... адам құқығы мен бостандығының басымдығын тани ... ... мен ... ... ... бекем бел байлап,
азаматтық ... пен ... ... ... және ұрпақтарымыз үшін
лайықты өмірді қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ... ... жүйе бойынша
қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық, құқықтық қатынастар ... ... және ... ... ... ... ... қайшы келіп, өмірдің өзі барлық әлеуметтік-экономикалық және
құқықтық қатынастарды қайта реттеуді, экономикалық-құқықтық реформаларды
жүргізіп, іске ... ... ... ... құқықтық реформаның Мемлекеттік
бағдарламасында былай делінеді "... ... және ... ... ... ... ... қалған кеселдерден заң
жүйесін тазартуды талап етеді". [1, 36.]
Бұл бағдарлама ... ... ... және заң ... ... болашақ бағыттарын белгілеп берді. Ол үшін жер ... бір ... ... ... ... ... ететін неғұрлым
тиімді және қайшылықсыз табиғат байлықтары, оның ең қасиеттісі жер туралы
басқа ... ... ... ету ... Бұл салада, ең ... және ... ... ... тиімді және ұтымды пайдалануды және
қорғауды қамтамасыз ету — еліміздің ... және ... ... күттірмес міндеттері мен мақсаттары екенін еске алуымыз керек.
Құқық ... ... ... ... ... өтпелі
кезеңінде, ондағы қоғамдық қатынастарды, ... ... жер ... ... ... ... ... негізгі құралдардың қатарына
жатады. Себебі, ол ғылымның жетістіктері мен ұжымдық тәжірибелерге ... ... ... ол ... нормаларын қолдану ауқымын белгілеп берумен
қатар, нарық экономикасы өтпелі кезеңіндегі қатынастардың реттелу өрісін
кеңейтеді және ... ... ... ... Президенті 1994 жылғы желтоқсанның 15-інде
Жоғарғы Кеңес сессиясында сөйлеген сөзінде "Заң ... ... ... деп ... [2, ... зерттеулер жер қатынастарын реттейтін нормалдардың өрісін
жетілдірумен шектелмей, ол нормалардың әлеуметтік-экономикалық тиімділігін
де ... ... ... Оның ... ... әсер ... ... болдырмау және олардың алдын алатын тәсілдерін, керек болған
жағдайларда, олармен күрес жүргізу ... ... ... барлық
қатынастардың еліміздің талабына сай жүзеге асырылуы жатады. Мемлекет
қызметінде жер ... жер ... ... ... және ... ... қатынастардың дамуына пәрменді ықпал ететін
құралы екенін де ұмытпаған жөн. ... жер ... ... ... ... қарауға болмайды. Мұны еліміздің Ата Заңының
"Адам және азамат" деп аталатын екінші ... ... ... орай, жер құқық қатынастарын реттеуде объективті үрдістердің
қажеттіліктерін де еске ... ... ... ... ерекше орын
алады.
Жер құқығы — жер құқық қатынастарының реттелу айнасы. Мемлекет ... ... оны ... ... ... оған бағыт береді,
оның мақсаттары мен міндеттерін белгілеп ... ... өзі ... ... ... ... ... талап етеді. Бірақ экология,
аграрлық құқықтар саласында жер құқық қатынастары туралы ғылыми зерттеулер
өте аз. Оның ... олар ... ... Одағындағы орталықтандырылған
жер қатынастарына арналғандықтан, қазір еліміздегі дамып келе жатқан ... ... сай ... ... ... ... тілде
жер құқық қатынастары туралы зерттеулердің жоқтығы, жарияланбағандығы ғылым
саласының ұлттық өрісін ... ... ... ... Республикасы Президентінің заң күші бар Жарлығы
- Қазақстан Республикасының заң шығарушылық құқының өрісіне қарай зиянды
көрініс. Бұл ... өз ... ... ортаға салғанбыз. [3, 10 б.]
Жер туралы жаңа заңның Республикамызда жер ... ... ... ... сай құруда атқаратын қызметі орасан зор. Оның
заңдық күші ... ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының заң шығару қызметін жүзеге
асыратын Республиканың ең жоғары өкілді ... ... ... ... [4, 216.]
Келешекте Жер туралы Жарлыққа біз ұсынған толықтырулар мен қосымшаларды
және басқа ұсыныстарды ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Оның мұндай заң шығарушылық құқығы - Қазақстан Республикасының
егеменді, тәуелсіз ... ... ... ... халқы атынан
атқарылатын қызметі. Оның қабылдаған заңдарының күшін өзінен басқа ешкім де
жоя алмайды. Бұл ... ... ... одағы кезінде айтылса да, қазіргі
тәуелсіздік алған Қазақстан ... ... ... бар. [5, 90 ... ... ... ... жер құқық қатынастары арқылы Қазақстан
Республикасның жер заңдарының мәнін, атқаратын рөлін, ... ... ... қоғамдық қатынастарда алатын орнын белгілеп беру мақсатын,
сондай-ақ жоғарыда атап өткен жер ... ... ... ... ... еске ... жер құқық қатынастарының түсінігі, талаптары ... және ... ... пайда болу, өзгертулері ... ... ... ... ... ... жаңа заңдар
негізінде талдау жасап, қорытындылар жасауды ... ... ... ... оның ... ... де байланысты. Кейінгі
кезде жер құқық қатынастары ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодекс, Жер заңы және басқа да ... ... ... ... заң ... қабылданды. Құқықтық қатынастардың
осындай негіздеріне және ... ... ... ... да ... жасалып,
қорытындылады, пікір айтылып, түйін-тұжырым жасалды.
1 тарау. Жер құқық қатынастарының түсінігі, сипаттамасы, ... ... Жер ... ... ... және ... отырған тақырыптың мазмұнын ашу үшін оған тікелей қатысы бар
құқық, құқықтық қатынастар, құқықтық ... ... ... ... ... ... туралы ұғымдарға қысқаша тоқталып өту
қажеттігі туындайды. Сесебі, жер құқықтық ... ... ... ... ... осы ... мәнін берегей бағалай бермейді.
Соның нәтижесінде жер құқық қатынастарының ... және оның ... ... қалады немесе дұрыс болып шықпайды.
Құқықтың бірнеше мәні бар. Жалпы ... ... ... ... өз ... өзі шешу ... кең құқықтығы, моральдік
(адамгершілік) құқығы, заңдылық құбылыс ретіндегі ... ... ... ... айтқанда, заңда көрсетілген, бекітілген құқық. ... ... жер ... ... жер ... ... — құбылыс ретінде қаралатын заңмен тығыз байланысты. Мұндай
құқықты мемлекет белгілеген және ... ... ... ... ... бүкіл халықтың еркін білдіретін жалпы қоғамға міндетті нормалардың
(тәртіп ережелерінің) жүйесі деп атайды. [6, 4 ... ... ... заң ... А. В. ... И.С.Самощенко
да: "Құқық дегеніміз — мемлекет белгілеген және ... ... ... ... немесе бүкіл халықтың еркін ... ... ... ... (тәртіп ережелерінің) жүйесі",- деп түсіндірді. [7,
46.]
Құқықтың мүндай түсінігі ... ... ... ... таптың
материалдық тұрмыс жағдайы туғызған еркінің заңға айналуы, тап ... ... ... ... өз ... ... ... таптардың
еркінің нығаюы деп қарауына байланысты болды. Соған орай, социалистік құқық
жұмысшы таптың және ... ... ... ... еркі ... Құқықты "өкімет басында отырған билеуші таптың" еркі ... ... ... және "бүкіл халықтың еркіне" сай
келмейді. Бұрынғы Кеңес Одағында ... ... ... заң ... орын
алғаны белгілі. Ол кезде "үстем тап" пен бүкіл ... ... ... айналып, үстемдік орын алғанын айтпауға болмайды.
Әлеуметтік — саяси өзгерістердің даму барысына қарай кейінгі кезде заң
әдебиетінде "үстем таптың ... ... ... алып ... ... ... беріле бастады. Мысалы: Р. 3. ... ... ... ... ... ... ... бекітілген әділеттік" дейді.[8,
154 б.]
С. С. ... ... ... ... — бұл ... ... мүдденің есепке алынуы". [8, 86-89 6.]
Құқық "номалардың жүйесі", яғни жүріс-тұрыс бағытының жалпы міндетті
сипатында болады. Сондықтан құқық ... - ... ... ... және ұйымдастырушысы.
Құқықтың сытрқы түрі (формасы) — заң, яғни оның негізі. Құқық заң
арқылы ғана ... ... ие ... ... "әр ... ... даму барысында құқықтық жүйесі
қалыптасады, ол салаларға бөлінеді, құқық саласы — ... ... ... ... ... ... ... нормаларының жиынтығы" деді.
[9, 9 б.]
Құқықтың объективті және ... ... ... ... ... — жалпыға бірдей міндетті, сырттай көріністі
(формальный) белгіленген ... ... ... ... Оның көмегімен адам қадамының ... ... ... мен міндеттерін анықтап береді.
Субъективті құқық — адам ... ... ... яғни өзінің құқығы, заңдық мәні бар қадамын талап ету құқығы,
заңды ... ... ... үшін ... ... ... [10, 168-172 б.]
Құқықтың мұндай көріністерінң әртүрлі реттеушілік мәні бар. ... ... ... ... ... ... бола ... Мысалы,
Қазақстан Республикасының 1990 жылғы Жер ... ... ... Республикасының әрбір азаматы жер учаскесін алуға ... ... ... мен ... осы ... ... белгіленді. Бұл баптағы құқық
жоғарыда айтылған объективтік ... ... ... субъективтік құқыққа
ие болу үшін аталған шарттар мен тәртіптерді жүзеге асыру қажеттігі ... ғана ... ... құқыққа ие бола алады.
Объективтік және субъективтік құқықтардың маңызына тоқтала ... ... ... ... ... асырылмаған құқық, субъективтік құқық
жүзеге асырылған құқық болуы мүмкін деген пікірге келуі заң ... ... ... жер заңдарында азаматтардың кейбір жер құқықтары
объективті түрде де жүзеге асырылуы мүмкін. ... қала ... ... жерді азаматтар және басқа заңды тұлғалар сол мақсатқа ресми
рұқсатсыз да ... ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырыла беретіні бар.
С. С. Алексеевтің пікіріне зер ... ... ... ... есебінде ерекшелігін ұмытпау керек. Субъективтік құқық —
объективтік құқықты ... іске ... ... ... жеке ... келісімдерде (мәмілелерде) белгілі заң нормаларына арқа сүйемей-ақ,
субъективтік құқық пайда болуы мүмкін.[8, 97 ... ... ... және ... ... бар. Жердің азаматтық айналымда болу ... ... ... жер ... ... мәмілелерге байланысты туындауы да
мүмкін. Оның өзінде де, сондай-ақ мәмілелер заң нормаларының ... ... ... ... ... пен ... құқықтың
құрылымдық мән жағынан бірдей деуіне ... ... ... ... ... ... құқықтық құбылыстарымен ерекшеленеді дейді. Бұл
пікірдің дұрыс екені біз келтірген жер заңдарындағы және су ... ... ... ... Республикасының Су кодекінің ... ... ... заңды тұлғалары мен азаматтары, сондай-ақ
заңдарда көрсетілген жағдайларда басқа да ұйымдар мен адамдар да ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясында да белгіленген
негіздерде, шарттар мен шектерде жер жеке меншікте болуы ... ... 6 ... объективтік нормаларды (Қазақстан Республикасының Конституциясының
6-бабы мен Су кодексінің ... ... ... ... ... ... қатар қоюға болмайды. Субъективтік құқықтарда
құқық пен міндеттер қатар ... ... ... ... ... ие болуға байланысты міндеттер бола бермейді.
Сонымен құқық — ... ... ... түсінудің
нәтижесі болып, болмыс өмірдің бейнеленуі. Онда мемлекеттің халық атынан
мақсатты еркі орын алады. Бұл ... ол ... ... объективті
заңдары талаптарының құқықтық ... іске дәл ... ... ... ... қатынастарды теориялық мәселелері
бұрынғы Кеңес Одағында дами бастады. Ол кезде заң әдебиеттерінде ... ... ... реттелген адамдар арасындағы өндірітік, саяси
және басқа қоғамдық қатынастарға байланысты туындайтын қатынастар ретіцде
қаралды. Ал ... пен ... ... арасында олар қоғамдық өмірдің
талабына сай құқықтақ реттеудің нәтижесі деп тұжырымдалды.
Құқықтық қатынастардың ... ... ... ол — ... ... ... (элементі). Сол құбылыстың (оқиғаның) ақиқат
қасиетін, оның белгілі бір ... ... ... қатынастарды талдау, оның мазмұнын ашып береді", деп жазды Е.
Пашуканис.
Құқықтық реттеу жөнінде ғалымдар арасныда бір ... ... ... ... ... ... ... - мемлекеттің қоғамдық қатынастарда
қатысушылардың іс-әрекетіне ықпал жасаудың ... ... ... ... Оның ... ... ... немесе ұжымның мүддесін
көздеп, жеке субъектілерді қоғамда ... ... ... болып
табылады.
Қоғамдық реттеу С.С.Алекесеевтің пайымдауынша құқықты және ... ... ... ... ... ... ... әсер
ету болып табылады.
Құқықтық реттеу қоғамдық қатынастарды мемлекеттің ұйымдастыру — басқару
қызметінде ерекше орын алады. Бұл салада заң шығарушылықтың негізгі ... ... ... тұрғыдан қарағанда, құқықтық реттеудің тақырыбы,
тәсілі, механизмдері, құрылымы, сондай-ақ құқықтық салада оның орны ... ... ... ... ... болсақ, заң әдебиетінде ол құқық
пен барлық басқа құқықтық көріністердің, сонның ішінде жеке актілермен,
құқықтық қатынастар және ... ... ... ... ... қатынастардың түсінігіне оның аясы, реттелу тәсілі, әдісі,
механизмі, құрылымы және т.б. ғылыми анықтамалар жатады.
Р. О. ... ... ... ... ... ... ... талдай келіп, кейінгі кезде құқықтық қатынастар
мен құқықтық нормалар арақатынасы ... ... ... ... ... ... нәтижесі немесе құқықтық реттеу жүйесінің бір
тобына жатқызылып, құқықтық ... ... ... орын алды. Бірақ
олардың нормалары мен арақатынасы байланысы ерекшеліктері туралы талас бар
дей келіп, ол құқықтық ... ... ... ... деп ... Н. Б. ... ... негізгі белгілерін тексере
келіп, құқықтық ... шын ... ... құқық салаларымен реттелетін
қатынастар ретінде көрінеді, олардың арақатынасын ажырататын негізгі ... ... ... деп ... айтылғандардан жер құқық қатынастардың ... ... ... жер ... қатынастардың жағдайын біліп алу қажет. Онан ... ... көшу ... ... қатынастардың теориялық мәселелері бұрынғы Кеңестер
Одағында, Қазақстан Республикасында да жете ... ... ... ... ең алғаш зерттеген ғалым Г.А.Аксененок,
қазақстандық Ә. Еренұлы. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Н.И.Красновтың айтқанындай жер құқықтық
қатынастардың өзекті мәселелері әлі өзінің зерттелуін толық алған ... ... ... ... қатынастардың ерекше сипатына тән.
олардың негізінде жерге ... ... ... Құқық нормаларымен
реттелген жер қатынастары құқықтық қатынастардың келбетін (түрін) ... жер ... ...... ерекше объектісі ретінде жерді
пайдалану саласында экономиклық ... ... мен ... ... және ... ... ... қатынастардың ерекше түрі.
Ә. Еренұлы жер құқық қатынастары ... ... ... ... бір
дәуірдің жемісі (нәтижесі), адам қоғамының материалдық өмір бейнесі
құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Жер құқық — қатынастарын зерттеген басқа ғалымдар да ... ... ... ... ... жер ... жатқызады.
Мысалы, Н. И. Красновтың айтуынша жер қатынастары — құқықтың тиісті
нормаларымен ... жер ... ... ... ... ... жер ... нормаларының ұйғаруына байланысты жүзеге асырылатын және
қысқарылатын қоғамдық жер қатынастары.
Ю. Г. Жариков: "Жер құқық қатынастарының ... ... ... ... ... мемлекет пен жер пайдаланушылардың жерден табыс алуын да
жатқызу керек" дейді (жер пайдаланушылардың өнім алуы, ... ... Ю. Г. ... бұл ... ... ... ... деп
қабылдамаса да, қазіргі кезде нарық экономикасы ... оған мән ... ... ... меншік негізінде пайда болатын және құқық нормасымен
реттелетін қатынастар жер құқық ... деп ... ... ... жер ... ... түсінігінің құрамында құқық
нормалары мен жер ... ... ... ерікті қадамы, жер пайдалану,
жерге мемлекеттік ... бар. ... бұл ... жер ... ... бәрі ... орын алмайды. Орын алғанның өзінде жер құқық
қатынастарының ... ... бере ... Оның ... жерді тек
мемлекет меншігі деп ... ... жер ... қатынастары осы меншіктен
туындайды деп, бір жақты қарауда болып отыр. ... ең ... ... ... ... ... ескере алмады.
Н. И. Краснов жер құқық қатнастарының ... ... ... ... сипатына қарай экономикалық ... ... ... ол ... ... ... және ауыл ... мен
орман шаруашылығында немесе басқа әрекеттерде аумақтық орналастыру базасы
болып ... ... Бұл ... ... ... ... ретінде
көрінеді деп тануы бұрыңғы жер құқық ... ... ... ... ... ол бұл ... одан әрі жалғастырмады және оның мәнін ашқан жоқ
осы уақытқа дейін ғалымдардың жер ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігінен туындайды деп, жердің
табиғи тұрғысын, оның ... де ... ... ... қоғамның
негізгі байлығы екенін орыннан ығыстырып, оны тек мемлекет ... ... ... ... ... ... ... айтқанның өзінде де жерге
меншік барлық байлықтың бастапқы көзі деген дұрыс ұғым да еске алынбады.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сай жер және оның ... ... мен ... ... ... да табиғи ресурстар мемлекет
меншігінде болады. Ата Заңымыз бұл ... ... ... ... ... ... ... өзі жер құқық қатынастарының ерекшелігін, адам ... ... ... ... байлыққа, жерге мемлекет тарапынан әртүрлі меншікке жол берілуі
немесе мемлекет ... ... оның ... ... алмайды. Ал жер
қатынастарын құқықтық реттеу жалпы халықтың ... ... ... ... ... Оның өзінде де заң қабылдаған орган
мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық, керек болса даму жағдайын еске ... сай жер ... ... ... ... етіп қоюы мүмкін.
Сондықтан жер құқық қатынастарын капиталистік ... ... деп ... ... ... ... мемлекеттердің біразында, мысалы, Голландия,
т.б. жерге жеке меншік жоқ. ... ... ... ... мемлекет деуге
болмайды. Жерге әртүрлі меншікке жол берілген елдерді оны үстем ... үшін ... ... деуге де негіз жоқ.
Қазақстан Республикасында жер қатынастары арнаулы жер құқығымен
реттеледі. Оның заң ... - "Жер ... ... Жер реформасы, Жер
салығы, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі [12] және басқа жер
қатынастары туралы ... ... ... ... "Жер пайдалану құқығының
негізі мен ... ... ... және тоқтатылу тәртібі, ... ... мен ... ... ... жер ... ... құқықтары мен міндеттері, Қазақстан Республикасының Жер
туралы заңдары белгіленеді делінген. [12, 115 б.]
Қазақстан Республикасындағы жер құқық ... ... ... ... ... және басқа елдерде ... ... жер ... қатынастарынан айырмашылығы мен ерекшеліктері бар.
Оны барлық жер құқық қатынастарының мазмұнынан көруге болады. ... ... ... жер ... ... сатып алу — сату ... ... ... қою сияқты жаңа жер ережелері жер құқық ... ... ... ... ... қоғамдық мақсаттары
үшін жаңа сатыда және ... ... ... ... ... ... жер ... қатынастарының ерекшелігі
экономикалық маңызы және табиғи ... жер ... ... ... ... және ... ... негіздерде шарттар мен
шектерде ол жеке меншікте болуы мүмкін. Бұлардың қайсысы болса да ... ... ... ... ... Республикасының әлеуметтік жөне
экономикалық даму негізі.
Қазақстан Республикасында жаңа ... Жер ... ... (1-бап)
"Жер құқығы қатынастары — жер ресурстарын басқаруға, жеке субъектілерге жер
учаскелерін бекітіп беруге, жерге меншік ... және ... да ... жүзеге асырумен байланысты жер пайдалану мен қорғау жөніндегі
құқықтық қатынастар" деп белгіленген.[13, 36.]
Бұл тұжырым біз атап ... ... ... ... ... мазмұнынан
белгілі болып түр. Біздің пікірімізше, ЖТЖ-ның бірінші бабында көрсетілген
анықтама жер құқық қатыгнастарының ... ... ... ... жер ... ... ... жерге меншік құқығынан
басталатынын көрсету болып табылады. Басқа ... жер ... ... ... ... ... Жер ресурстарын басқару, жекелеген
субъектілерге жер учаскелерін бекітіп ... ... ... ... ... алдымен жер заңдарының нормаларынан (ережелері) және
жерге меншік құқығының мазмұнынан ... Жаңа ... Жер ... қатынастары туралы тұжырымында жердің табиғи ресурс ... Онда ... бұл ... ... жер ... ... бар. ... құқықтық реттеу жаңа Жер заңының көптеген баптарында орын
алған. Мысалы, Жер туралы Жарлықтың 2, 3, 6, 10, 28, 29, 33, 42, 72, 82, ... 92, 103 — 108, 112 — 114 және ... ... жердің табиғи объектісі
есебінде және жерге байланысты табиғи ортаны қорғауға арналған.
Қазақстан Республикасы халқының өмірі мен тіршілігінің ... ... ... Қазақстан Республикасы Жер заңының қағидаттарының бірі болып
саналады.
Жер құқық қатынастарының ... ... бар оның ... ... ... ... Жер ... Жарлықтың 1-бабында аталған.
Біз жер құқық қатынастарының тұжырымдамасында жер құқық қатынастарының
осындай көп қырлы ... ... ... бір ғана ... ... ... басты екі объектіден жер қатынастары туындайтынын басшылыққа алдық.
Олардың бірі — жер табиғат объектісі, екінші жер ... ... ... ... ... орны жер ... мен ... құқығы, оның
негіздерінің бірі — Қазақстан Республикасының Жер заңы. Сондықтан біздің
жер қатынастары ... ... ... ... жер ... Жер заңындағы жер құқық қатынастар туралы тұжырымдама Жер Заңының
нормаларынан туындайды.
Сонымен, жер құқық қатынастары дегеніміз — ... ... ...... ... меншік құқығының негізінде жер
заңдарының ... ... және ... ... қатынастар немесе жер
құқықтық нормалардың іс жүзіндегі көрінісі. Олар ... ... Жер ... қатынастарының түрлері.
Жер құқық қатынастарының түрлері дегеніміз - жер құқық қатынастарының
құрамдас бөлігі. Олар ер құқық қатынастарының қырларын көрсетіп, ... ... ... айқындайды.
Жер құқық қатынастарының бөлінуі немесе түрлері жөнінде ғалымдар
арасында қалыптасқан пікір жоқ.
Г. А. ... жер ... ... екі ... ... ... ... жерге мемлекеттің ерекше меншігіне негізделген мемлекет пен жер
пайдаланушылар арасындағы қатынастар;
2) жер пайдалануға байланысты жер ... ... ... ... билік және жерді басқаратын мемлекеттік органдар арасындағы
қатынастар;
4) жерге ... және ... ... ... жер пайдаланушылар
арасында жерді бөліп беру, қайтарып алу, ... алу және ... ... алу, ... ... және т.б. ... жер құқық
қатынастары.
Жер құқық қатынастарының түрлері туралы пікір білдіргендердің ішінде Ю.
Г. Жариков, Н. Т. Осипов, Н. И. Краснов және т.б. бар. ... жер ... ... ... немесе жүйелеудің жалпы теориялық негіздері
жоқ. Сондықтан аталған ғалымдар және ... ... ... ... ... ... И. Красновтың пікірінше, бір құбылыстың өзін белгілеріне ... ... ... ... Жер ... ... ... пен міндеттерге
(мазмұнына қарай) субъектілер мен объектілерге қарай бөлу ... ... жер ... ... ... ... ... негіз болмаған. Оның
жер құқық қатынастарын топтастыру мыналардан ... ... ... ... ... құқығы қатынастары;
2-топ: мемлекеттік жер қорын басқару саласындағы жер құқық қатынастары;
3-топ: жер ... ... жер ... ... ... қорғаудың құқықтық қатынастары.
Бұлардан басқа Н. И. Краснов жер құқық қатынастарын ... және ... ... жер құқық қатынастарына бөледі. Оның ... және ... ... ... жер ... ... құқықтары мен міндеттерін белгілеп берсе, іс жүргізу жер
құқық қатынастарының ... жер ... ... пайда болуы,
қысқаруы және жерді құқықтық қорғау мен жер құқық ... ... ... жер ... ... ... бірінші және екінші топтары
жер құқық қатынастарының бір объектісі — жерге мемлекеттік меншік құқығы
болып ... ... ... ... басқару — жерге мемлекеттік меншік
құқығының мазмұнынан туындайды (жерге меншік ... — ие ... және ... жер ... ... жіктеудің Краснов көрсетіп берген
әдістері мен топтары бұл мәселелер үшін түпнұсқа бола ... Оның ... ... - жер ... қатынастарынды кездесетін құқықтар мен міндеттер
субъективтік құқықтардың мазмұны. Жер ... ... ...
мемлекеттік басқару органдары, жер пайдаланушылар және басқа жер ... ... ... бекітілген құқықтары мен міндеттері
бар.
Екінші - жер құқық қатынастарында қатысушы субъектілері әртүрлі, соған
орай олардың ... мен ... де ... ... - жер құқық қатынастарының негізгі объектісі — жер. ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Жердің субъектілерге мақсаты бөлініп берілуіне қарай да арнаулы құқықтар
мен міндеттер пайда болуы мүмкін.
Осы аталған жер ... ... үш ... ... жр ... ерекше орын алады. Ол жер ... ... ... бола алады. Оған мынандай дәлелдерді келтіруге болады.
Біріншіден жер жоғарыда айтқанымыздай табиғат объектісі;
Екіншіден, жер мемлекет және жеке ... ... жер ... объектісі;
Төртіншіден, жер меншік объектісі және табиғат объектісі. Сондай-ақ жер
пайдалану объектісі есебінде құқықтық қорғауға жатады.
Жердің осы аталып ... ... ... ... ... (бұл ... ... өзара байланысын жоққа шығара алмаймыз).
Соған орай, оларға байланысты ... ... да ... ... ... ... мен міндеттері де ерекшелеіктері мен
заң нормаларынан тиісті орындарын алады.
Жерге байланысты, әсіресе, жерге меншік құқығын жерді ... ... және ... ... объектісі есебінде қорғау құқығына байланысты
туындайтын қылмыстық, әкімшілік, тәртіптік, мүліктік жауапкершіліктерді жер
құқықтық ... ... ... ... ... жерді
аталған объектілер қатарында қорғау ... ... ... ... ... ... бұл жағдайда да жауапкершіліктің ... ... ... аясы бола алмайды.
Жоғарыда атап өткеніміздей, жер құқық ... ... ... ... жеке ... ... мүлік құқығы, жер
пайдалану құқығын сату — сатып алу, ... беру және ... жер ... ... ... жер ... ... ауқымының кеңеюімен
бірге олардың реттелуіне өзгерістер енгізді. Бұрын болмаған жер ... ... ... жеке ... ... жер ... мен ... институт, жер сервитуты, т.б.) және мазмұны өзгерген жер ... ... ... Олар жер ... ... реттейтін заңдарда
тиісінше орын алды.
Сонымен ғалымдардың құнды пікірлерін, жер туралы, жерген мүліктік құқық
туралы заңдардың және жаңа "Жер туралы ... ... ... жер ... ... түрін ұсынамыз:
1. жерге меншік және мүліктік қатынастар.
2. жер қорын басқару органдарының құзыретін ... жер ... ... меншік және мүліктік құқық иелерінің құқықтары мен міндеттері
туралы жер құқық қатынастары.
4. жер қоры және оның ... ... жер ... ... ... ... бақылау жасау және жерді қорғау саласыңдағы жер
құқық қатынастары.
6. жерге орналастыру, жер мониторингісі және жер қадастыры саласындағы
жер ... ... ... ... және жер ... құқықтарын қорғау саласындағы жер
құқық қатынастары.
Атап ... жер ... ... ... ... ... ... еді. Мысалы, "жер қорын басқару органдарының қызметтерін реттеу жер
құқық қатынастарын", "жерге меншік және ... ... ... ... Жер ... ... ... болғандықтан оны жерге меншік
иесінің құқығының мазмұнынан туындайтын билеу элементі ... да ... Сол ... жер ... қатынастары да мемлекеттің жерге меншік
құқығынан ... ... ... Жерге орналастыру, жер
мониторингісі, жер ... ... жер ... ... ... ... ... кездеседі. Жер пайдаланушылардың құқығын
қорғау саласындағы қатынастар жерге ... ... ... ... ... ... туындайды.
Жер құқық қатынастарының мұндай сипаты оның күрделілігінде. Оны осыған
орай ықшамдап бөліп-бөліп қарамаса, оларды мүмкіндігіне қарай, бір ... ... ... қиын ... ... қатынастарын осы тұрғыда қарау, оның мазмұнын ... ... ... Жер ... қатынастарының қағидаттары.
Жер құқық қатынастарының қағидаттары — заңдарда бекітілген негізгі
бастамалар. Реттелген және ... жер ... ... ... келетін тұжырымдары болмауы керек.
Ә.Стамқұлұлы "экология құқығының қағидаттары-мемлекет, қоғам,
кәсіпорындардың, өкімет ... ... ... ... мен
азаматтардың экологиялық құқықтық қатынастардағы түпкі ... ... ... [14, 16 б.]
Бізде осы анықтаманы қолдай ... жер ... ... ... осындай қызмет атқаратынын басшылыққа аламыз.
Жер құқық қатынастары — экологиялық құқық қатынастарының бір саласы.
Жер құқығының өзі ... ... ... бөлігі болғандықтан жер құқық
қатынастарының қағидаттарымен ұштасып жатады. ... ... және ... ... ... байланысты салалық
қағидаттар болады.
Қазақстан Республикасының құқығының жалпы ... ... ... ... және экологиялық қағидаттағы барлық құқық
салаларына тән ... ... ... ... ... ... өзгешеліктеріне байланысты олардың түпкі мақсатына қарай
қағидаттары болады. Ал ... ... ... жер ... жер ... ... қандай қатысы бар, сондай-ақ
өзгешелігі жоқ па ... ... ... жоқ ... ... ... ... және жер құқығының, жоғарыда көрсеткеніміздей, тақырыбы ... ... ... ... ... салалық қағидаттар
құқықтық қатынастардың ерекшелігімен өзгешеліктер болуын еске алған жөн.
Бірақ ол өзгешеліктер жалпы экологиялық құқық ... ... ... ... қатынастарының қағидаттары жер құқығында тиісті зерттеуін әлі
алған жоқ.
Жоғарыда аталған Г. А. Аксененоктың ... ... де ... Ол ... жер ... ерекшеліктерімен шектелген. Жерді пайдаланудың
еңбекке негізделетін қағидатын атайды. Басқа қағидаттар жөнінде ... ... ... ... ... жерден басқа табиғи объектілердің
құқықтық жағдайы, пайдалану туралы қазақстандық ғалымдардың ... және ... ... құқықтардың қағидаттары туралы пікірлер бар.
К. А. Шайбеков су заңдарының қағидаттарына мыналарды жатқызады:
1. су қорларына тек қана мемлекет меншігі;
2. су ресурстарын ... және ... ... халықтың ауыз су және түрмыстық қажетіне су пайдаланудың бірінші
кезектілігі;
4. суды мақсатты ... суды ... және ... ... 163 ... жер ... жер құқық қатынастарының қағидаттарын жаңа ... ... ... ... ... ... ... және тәуелсіз
мемлекет болуына байланысты жаңа экономикалық—саяси даму ... ... ... ... жаңа жер ... ... Бұл жаңа ... жағдай — жаңа жер құқық қатынастарын, оның қағидаттарын жаңа
тұрғыдан белгілеп берді.
Бірақ Қазақстан Республикасының жер құқығында бұрынғы ... ... ... ... ... түгел жойды деуге болмайды.
Жерге жеке меншіктің және жерді пайдалану жерге меншік құқықтарын сатып
алу, сату ... ... ... ... жер құқық қатынастарының
қағидаттарына елеулі өзгерістер енгізді.
Мұндай өзгерістер Орта Азия республикаларында және ... орын ... ... ... ... ... да жер ... қағидаттары туралы
бұрынғы көзқарастың өзгертіп, жаңа тұжырымдарға келді.
Олардың қысқаша мазмұны мынандай.
Е. Н. Колотинская жер ... ... ... ... жерге меншік құқығы;
• жердің азаматтық айналымда болуы;
• жердің мемлекет басқаруында болуы;
• жерде дербес шаруашылық ... және ... ... ... ... жер ... сот ... қорғау және жер заңын бұзғанын және оны
мемлекеттік және қоғамдық қажеттіліктер үшін ... ... ... өтеу;
• жерді ұтымды пайдалану;
• жерді белгіленген мақсатта және тұрақты пайдалану;
• жерге ақы төлеу;
• жер құқығының экологиялығы.[16, 8-10 б.]
Біздің ... жер ... ... ... ... 1990 ... қабылданған жер кодексінде жер заңдарының
қағидаттары арнаулы көрсетілген емес. Бірақ жер ... ... жоқ ... ... ... ... ... пайдалану, мақсатты
пайдалану, ауыл шаруашылығы ... ... ... тегін пайдалану
сияқты қағидаттар жер заңдарының негізгі ақаулары болды. Сонымен бірге жер
ресурстарының тек қана мемлекет меншігінде болу ... ... жер ... ... ... ... ... сәйкес жер пайдалану, қорғау,
басқару тәртіптері белгіленді.
Қазақстан Республикасының 1995 ... ... ... ... және заңдарда белгіленген шектер мен реттерге жеке ... ... ... 1994 ... 5 ... Қазақстан Республикасы
Президентінің Жарлығымен азаматтардың және ауыл шаруашылығына ... ... мен ... жер ... құқығын азаматтық айналымда
болу мүмкіндігіне жол ашып берді. Осы жағдайларға байланысты жаңа ... ... бұл ... жаңа тұрғыдан айқындалып, онда ... ... ... 3-бабында орын алды:
1. Жерді табиғи объект, Қазақстан Республикасы халқының өмірі ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
3. экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
4. жерді нысаналы пайдалану;
5. ауыл шаруашылығына арналған жерлердің басымдылығы;
6. жердің ... ... ... ашық ... жерді пайдалану және қорғау жөніндегі шараларды мемлекеттік қорғау;
8. жерге келтірілген залалды алдын алу немесе оның ... ... ... ... ақылық қағидаттары.
Аталған қағидаттардың ішінде "жерді тиімді пайдалануды қамтамасыз ету",
"жерді нысалы пайдалану", ... ... және ... шараларын
мемлекеттік қолдау" мазмұны мен іске асыру шаралары жағынан бір-бірінен
алшақтығы жоқ ... ... ... ... ... жолы ... ... жер пайдаланушыларға сол мақсатта бөліп беру болып
табылады. "Жерлерді пайдалану және қорғау шараларын ... ... ... ... ... ету шараларына жатқызуға болады.
"Жердің жағдайы туралы ... ... ... ... ... Бұл — жерді басқару органдары міндеттерінің бір түрі.
Егер олар жер ... ... ... болса, құқықтық
жауапкершілікке тартылуы мүмкін.
Сондықтан жер заңдарының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының халқының өмірі
мен тіршілгінің негізгі есебінде сақтау және қорғау;
2. Жерде экологиялық қауіпсіздік шараларын іске ... ... ... және ... ... Ауыл ... ... басымдылығы;
5. Жерге, жердің меншік иесіне және жер пайдаланушыларға зиян
келтірмеу;
6. ... және ... жер ... Жер ... ... сақтау.
1.4 Жер пайдалану құқығы саласындағы жер құқық қатынастарының мазмұны.
Жер пайдаланушы субъектілер мемлекеттік, ... ... ... азаматтығы жоқ адамдар, жеке және заңды тұлғалар. Олар: тұрақты,
уақытша бастапқы және кеінгі жер ... ... ... орай.
Олардың жер пайдалану құқығының мазмұнында өзгешеліктер бар.
Жер туралы Жарлықта жер пайдалану құқығы жерге ... ... ... ... ... 36.] Ол ... Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексіне де.[12, 1156.]
Жер пайдалану құқығы-тұлғаның мемлекет меншігіндегі жер учаскесін
мерзімсіз ... жер ... ... ... ... ішінде (уақытша жер
пайдалану) иелену және пайдалану құқығы. Жер туралы жарлықта белгіленген
шарттар мен шекте жер ... ... ... жер ... ... етеді.
Бұл анықтамада жер пайдаланушының құқығында ... ... ... ... Жер ... Жер ... заңдарда көрсетілген
жағдайларда пайдалануындағы жерге билік ету құқығын да жүзеге асырады. Оған
мынадай мысалдарды келтіруге болады. Жер ... ... 40 ... ... тұрақты мемлекеттік емес жер пайдаланушылардың өздеріне тесілі
жер пайдалану құқығына билік етуге құқығы бар деп ... ... ... 12 тармағы, 40-баптың 3 тармағына сәйкес ... Егер ... 12 ... ... ... ... сөзімен
алмастырылса, оның орысша атауына (распоряжение) тура келеді. Онда ... ... ... ... еді. Жер ... ... ... болу
негіздері:
1. жер пайдалану құқығын табыстаудан, яғни тікелей мемлекеттің
беруінен;
2. жер пайдалану ... ... яғни ... жер ... беруі;
3. жер пайдалану құқығы әмбебап құқықтық, мирасқорлық тәртібі мен ауысу
арқылы пайда ... Бұл ... ... заң ... ... иеленуі немесе
заңды тұлға қайта ұйымдастырған кезде жер пайдалану құқығының пайда ... Жер ... ... ... өкілді мемлекеттік органдардың
актілерімен, азаматтық-құқықты мәмлілердің жасалуы мен және ... өзге де ... мен ... керек.
Жерді тұрақты пайдалану құқығы мынадай субъектілерге беріледі:
1. шаруа (фермер) қожалықтарына;
2. шаруашылық жүргізу немесе жедел ... ... ... ... иеленуші тұлғаларға;
3. ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы өндірісін жүзеге асыратын
мемлекеттік және мемлекеттік ... жеке және ... ... ... ... ... аумақтары жерлерінде пайдаланушы
тұлғаларға;
5. заңды көзделген өзге де ... ... ... ... ... берілмейді. Жерді уақытша
пайдалану құқығы қысқа мерзімді (3 ... ... және ұзақ ... (3
жылдан 99 ж-ға дейін) болуы мүмкін.
Жер құқық қатнастарының мазмұнына ... ... бар ... ... мен ... Жер туралы Жарлықтың ... ... ... ... жеке меншік жер ... мен ... де ... ... ... қайталамау үшін біз
кейбір мәселелеріне ғана тоқталамыз.
Жер пайдаланушылар жер пайдалану құқығын, ... ... ... мәмілелердің (сатып алу, сату, сыйға тарту, айырбастау және басқалар)
негізінде жүргізеді. Жер пайдалану құқығын белгілі бір ... ... ... ... беру немесе жерді уақытша өтеусіз пайдалану шартымен
жүргізіледі.
Жерді тұрақты пайдалану ... бар ... емес ... ... жер пайдаланушыға) уақытша пайдалануға берілуі, сондай-ақ жерді
уақытша пайдалану құқығын ұқшаулау ЖТЖ-тың 41-бабында көрсетілген тәртіппен
жүргізілуі тиіс. ... ... және ... ұзақ мерзімді пайдалану құқығы
бар мемлекеттік емес жер ... ... ... жер учаскелерін
(немесе олардың бөліктерін) жалға (қайта жалға) немесе уақытша өтеусіз
пайдалануа беруге, ... ... ... жер ... құқығын
ұқшаулауға құқығы бар. Мемлекеттік жер пайдаланушылар аталған құқықты ЖТЖ-
тың 44-бабында көрсетілген тәртіп пен іске ... ... жер ... кейінгі жер пайдалану туралы шарт
бойынша жер ... ... ... ... ... ... ... мерзімінен аспауға және жер учаскесінің нысаналы ... ... ... ... жер ... ... жер ... өзінің жер пайдалану
құқығын оқшауламай, өзіне тиесілі учаскені (немесе оның бір ... ... ... ... ... жағдайларда кейінгі жер пайдалану туралы
шарттың ... ... ... Жер ... ... жер пайдалануға
берген кезде бастапқы жер пайдаланушы мемлекет алдындағы жер пайдаланушының
міндеттерін (оның ішінде салықтарды ... ... ... ... ... ету және оны ... ... толық көлемде атқара
береді.
Кейінгі жер пайдаланушы жер ... ... ... сондай-ақ
кейінгі жер пайдалану туралы шарт пен белгіленген талаптарды сақтай отырып,
жер пайдаланушының басқа құқықтары мен ... ... 28 және ... іске ... ... болып табылатын кейінгі жер пайдаланушының жалға алған жер
учаскесін (немесе оның бір ... ... ... ... және егер
бастапқы жер пайдаланушымен жасалған жалдау шартында өзгеше көзделмесе, осы
жер учаскесінің нысаналы мақсаты өзгертпей, ... ... жер ... ... ... оны ... тұлғаға беруге құқығы бар (ЖТЖ-тың 42
бабының 5 тармағы).
Уақытша ... жер ... ... ... ... жер ... ... жер пайдаланушы жер учаскесін берген тұлғаның (бастапқы жер
пайдаланушының) келісімі мен ... ... оның бір ... жалға беруі
немесе осы жер учаскесінің нысаналы мақсатта пайдалануын өзгертпей, уақытша
тегін жер пайдалануын кейінгі шарт ... ... ... бере ... жер ... ... жер пайдаланушының келісімінсіз
оған тиесілі құқықтарды ұқшаулауға құқығы жоқ.
Кейінгі жер ... ... ... ... осы 42 ... ... сәйкес, бастапқы жер пайдаланушымен кейінгі жер пайдалану туралы
жаңа шарт жасалды.
ЖТЖ-тың 42 ... 3 ... ... ... жер пайдалану туралы
шарты:
6. егер шартты тұрақты жер пайдаланушы басқа ... ... ... ... ... жалға беру шарты немесе уақытша өтеусіз
жер пайдалану туралы шарт ... егер ... ... жер ... басқа адаммен (кейінгі жер
пайдаланушымен) жасасса, қайталап жалға беру шарты немесе уақытша өтеусіз
жер ... ... шарт ... ... емес жер пайдаланушылардың құқықтық жағдайының мынадай
ерекшеліктері бар: Олар ... ... ... да ... ақ ... ... ... асыра алады:
Жерді сату, сыйға тарту, кейінгі жер пайдаланушыға беру, ... ... ... ... ... ... ... қалдыру; шаруашылық
серіктіктердің жарғылық қорларына жарна ретінде ... ... ... ... ... ... ... үлес ретінде енгізу,
сондай-ақ осы құқыққа қатысты азаматтық және жер ... ... ... ... ... ... ... жер пайдаланушыдар Жер туралы Жарлықтың жоғарыда атап өткен 41-
42 ... ... ... жер ... ... тиесілі құқығы
мен аталған мәмлілерді жасауға құқықты.
Мемлекеттік жер пайдаланушылардың құқықтық жағдайының ерекшеліктері
мынадай: олар жер ... ... ... жер ... ... мен жер пайдаланушы қызметінің жарғылық мақсаттарын ескере отырып,
жер пайдаланушының басқа да құқықтарын жүзеге асырады.
Мемлекеттік жер ... ... ... жер ... ... ... ... құқығы жоқ, бұған жер учаскесінде орналасқан
жылжымайтын ... ... ... ... не оның ... байланысты жағдайлар қосылмайды.
Мемлекеттік жер пайдаланушы өзіне тиесілі жылжымайтын ... ... ... ... ... оған қоса осы мүлік орналасқан
және белгіленген ... ... ... ... ... жер учаскесі
де жалға беріледі. Жылжымайтын ... өзі ... ... ... ... ... мүлік орналасқан жер учаскесін басқа тұлғаға жалға
беруге жол берілмейді.
2 ... ... ... ... жер ... ... және өзге де заттық
құқықтар
2.1 Жерге меншік құқығы
Қазақстан Республикасының Жер Кодексінің 20-бабында жерге меншік
құқығының ... ... 17 ... ... ... ... ... меншік пен жеке меншік
танылады және бірдей қорғалады.
2. Меншік құқығының ...... ... ... ... құқығының субъектісі - Қазақстан Республикасы ... ... ... шарттар мен шектерде жер учаскелеріне жеке
меншік құқығының субъектісі — азаматтар және ... емес ... Бұл ... егер осы ... өзгеше белгіленбесе, азаматтар деп
Қазақстан Республикасының азаматтары, сондай-ақ шетелдіктер мен азаматтығы
жоқ адамдар ұғынылады.
Осы Кодекстің 21-бабы ... ... ... ... қарастырады.
1. Меншік иесінің өзіне тиесілі жер учаскесін иеленуге, пайдалануға
және оған билік етуге ... ... ... ... иесі ретіндегі мемлекеттік құқықтарын осы ... ... ... өзге де заң актілерінде белгіленген өз
құзыретіне ... ... ... ... ... Жер ... меншік иесі осы Кодексте және ... өзге де заң ... ... ... ... мен
шектерде меншік иесі құқығын жүзеге асыра алады.
Ал, ... жер ... ... ... ... ... 1. Жер ... меншік құқығы:
1) меншік құқығын табыстау;
2) меншік құқығын беру;
3) меншік құқығының әмбебап ... ... ... (мұраға
қалдыру, заңды тұлғаның қайта ұйымдастырылуы) ауысуы арқылы туындайды.
2. ... ... ... беру және оның ауысуы жер учаскесінің
нысаналы мақсаты ескеріле отырып, жүзеге асырылуға тиіс.
3. Жер ... ... ... ... органдар актілерінің;
2) азаматтық-құқықтық мәмілелердің негізінде;
3) Қазақстан Республикасының ... ... өзге де ... мен заңды тұлғалардың жер учаскесіне меншігі 23-бапта
қарастырылған.
1. Осы Кодекске ... және ... ... жер учаскелерін
қосапағанда, мемлекеттік меншіктегі жер ... ... ... емес ... ... жеке ... берілуі.
2. Қазақстан Республикасы азаматтарының жеке меншігінде шаруа (фермер)
қожалығын, өзіндік қосалқы шаруашылық ... ... ... ... ... үй және ... құрылысы үшін, сондай-ақ үйлерді (құрылыстарды,
ғимараттарды) ... ... ... ... ... арналған жерді қоса
алғанда, өндірістік және ... ... оның ... түрғын үйлерді
(құрылыстарды, ғимараттарды) мен ... ... ... ... ... олар ... жер ... болуы мүмкін. [17, 186.]
Шаруа (фермер) қожалығын, өзіндік ... ... ... орман
өсіру, бағбандық, жеке тұрғын үй және ... ... үшін ... ... ... иесі ... ... азамат Қазақстан Республикасының
азаматтығынан шыққан кезде меншік құқығы иеліктен алынуға ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
3.Қазақстан Республикасының мемлекеттік емес заңды тұлғаларының жеке
меншігінде тауарлы ауыл ... ... ... ... ... үшін,
үйлерді (құрылыстарды, ғимараттарды) олардың мақсатына сәйкес ... ... ... қоса алғанда, өндірістік және өндірістік емес,
оның ішінде тұрғын үйлер (құрылыстар, ... мен ... ... үшін берілген (берілетін) немесе олар салынған жер учаскелері болуы
мүмкін.
4. ... ауыл ... ... ... және ... өсіруге
арналған жерді қоспағанда, осы ... ... ... ... жер ... ... ... азаматтығы жоқ адамдардың және
шетелдік заңды (мемлекеттік емес) ... жеке ... ... мүмкін.
Осы Кодекстің 24-бабы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерге меншік құқығы
мәселелерін қарастырады.
І.Мемлекеттік меншіктегі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер ... ... ... ... және ... жеке және заңды
тұлғаларға жер пайдалану құқығымен және (немесе) жеке меншік ... ... ... ... жер учаскелері жеке меншік құқығымен
Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ... Республикасының мемлекеттік емес заңды тұлғаларына
тауарлы ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу және орман өсіру үшін беріледі.
2. Ауыл ... ... жер ... жеке меншік құқығын
табыстыру ақылы негізде жүргізіледі.
Шаруа қожалығын және тауарлы ауыл шаруашылығы ... ... ... ... (жер учаскелеріне) жеке меншік құқығының ... ... мен ... емес ... ... жер ... жеке ... құқығын жер учаскесінің осы Кодекстің 10
және 11-баптарына ... ... ... ... ... ... ... алынуына;
2) жер учаскесіне жеке меншік құқығын оның кадастрлық (бағалау) құнына
қарай айқындалатын ... ... ... ... ... ... ... бірліктер бойынша жер учаскелеріне
жеңілдікті бағаның нақты ... ... ... ... Жер учаскесіне жеке меншік құқығын сатып алу ақысын ... ... осы ... 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жер учаскесімен
Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым ... ... ... түрін жасауға құқығы бар;
осы баптың 2-тармағының 2-тармақшасына сәйкес, жер учаскесіне ... ... ... тіркелген кезден 10 жыол өткеннен кейін, жер
учаскесімен ... ... ... ... ... кез ... ... жасауға құқығы бар. Бұл шектеу жер учаскесін
кепілге ... ... Осы ... ... ... жер ... сатып алған кезде
сатып алу сомасын төлеу жер учаскесіне жеке ... ... ... ... ... өтініші бойынша он жылға дейін төлеу мерзімін ұзарту
арқылы жүргізілуі мүмкін.
Жер учаскелерін ... ... ... арқылы алған тұлғаларға учаскенің
бағасын толық төлегенге дейін ... ... ... ... өтеусіз
пайдалануға беру, шаруашылық жүргізуші субъектілердің жарғылық ... ... ... ... ... ... ... салынады. Жеңілдікті бағамен
төлеу мерзімі ұзартылып сатылған жер учаскесімен мәміле жасауға, оның сатып
алу бағасы толық төлегеннен кейін он жыл ... осы ... ... ... ... жер ... ... беруіне оның сатып алу
бағасының кемінде елу процентін төлеген жағдайда рұқсат етіледі. Бұл ... ... ... алу бағасы төленген белгілі ғана кепіл нысанасы бола
алады.
5. Ауыл ... ... жер ... ... иесі ... азамат Қазақстан Республикасының азаматтығынан шыққан кезде жер
учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылуға тиіс не жер учаскесіне ... ... ... ... ... ... жер пайдалану құқығына бір жыл ішінде
қайта ресімделуге ... Жер ... ... ... ... ... ... сатып алу бағасы меншік иесіне осы учаскені мемлекеттен
сатып алған баға бойынша, жер ... ... ... ... ... ... орган жер учаскесін сатып алудан бас тартқан
жағдайда, ол учаске оның ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасының Жер кодексінің 25-бабында жеке меншік құқығын
іске асыру мәселеді ... Егер осы ... және ... ... өзге де заң
актілерінде өзгеше ... жер ... ... иесі ... ... да бір ... ... жер учаскесін өз қалауынша
иелену, ... және оған ... ету ... ... асырады.
2. Меншік иесі өзінің жер учаскесіне қатысты оның ... ... ... ... заң ... тыйым салынбаған кез
келген мәмілерді жасауға құқылы.
Ауыл шаруашылығы ... жер ... ... ... ... осы Кодекстің ережелерін ескере отырып іске асырады.
Жер ... ... ... ... адамға мәміле жасалған кездегі
барлық ауыртпалықтарымен беріледі.
3. Жер учаскесінің меншік иесі оның ... ... ... ... ... ... туралы шарттың негізінде оны уақытша
пайдалануға беруге құқылы. Жер ... ... ... ... ... ... ... алушымен) немесе өтеусіз пайдалану туралы шарт (өтеусіз
пайдаланушымен) нысанында жасалады.
Жерге мемлекеттік меншік 26-бапта көрсетілген.
2. Мемлекеттік билік органдарында, мемлекеттік ұйымдар мен ... ... ... пайдаланылатын, ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар алып жатқан, сауықтыру және тарихи-мәдени мақсаттағы, орман және
су қорларының, елді ... ... ... ... ... ... ... арнайы жер учаскелері, кенттер мен ауылдық елді мекендердің
маңындағы жайылымдық және ... ... ... жеке ... шалғайдағы жайылымдар мен басқа да жерлер мемлекеттік меншікте
болады.
3. Егер осы ... ... ... ... жер учаскелері жеке
меншікте бола алатын жағдайда, оларды азаматтар мен мемлекеттік емес ... ... ... бас тартуға жол берілмейді.
2.2 Жер пайдалану құқығы
Қазақстан Республикасының Жер Кодексінің 28 — бабы жер ... ... ... ... ... ... құқық болып табылады. Жер ... осы ... ... ... ... ... ... меншік құқығы тұралы нормалар қолданылады.
Қазақстан Республикасының Жер кодексінің 29 — бабында жер ... ... ... Жер ... ... ... ... уақытша, иеліктен алынатын
немесе алынбайтын, ақы төлеп немесе өтеусіз ... ... ... Осы ... және басқа да заң актілерінде белгіленген негіздерден
басқа реттерде ешкімді де жер пайдалану құқығынан айыруға болмайды.
Осы Кодекстің 30 — ... ... жер ... ... ... ... Жер ... мемлекеттік және мемлекеттік емес;
2) ұлттық және шетелдік;
3) жеке және заңды ... ... және ... ... және ... ... бөлінеді;
Жер пайдалану құқығының пайда болуы негіздерін осы Кодекстің 31-бабында
көрсеткен.
1. Жер пайдалану ... жер ... ... ... жер ... ... тапсыру;
3)жер пайдалану құқығының әмбебап құқықтық мирасқорлық тәртібімен
(мұраға ... ... ... ... ұйымдастыру) ауысуы арқылы ... Жер ... ... беру, басқа біреуге тапсыру және оның ауысуы
жер учаскесінің нысаналы мақсатын ескере отырып жүзеге асырылуы тиіс.
3. Жер пайдалану ... ... ... ... ... — құқықтық мәмілелердің негізінде;
3) заңдарда көзделген өзге де негіздерде пайда болады.
Жер пайдалану құқығын беру осы ... ... ... Жер ... ... беру тұлғаға жер пайдалану құқығын тікелей
мемлекет беретінін білдіреді.
2. Азаматтарға және заңды ... жер ... ... ... ... ... ... оның жер учаскесіне құқық беру
туралы құзыретіне сәйкес жүргізіледі.
3. Мемлекеттік емес жер ... ... жер ... ... ... ... атқарушы орган жер пайдаланушылармен уақытша жер
пайдалану құқығын беретін шешім негізінде жер ... ... ... немесе өтеусіз уақытша жер пайдалану шарттарын жасайды.
4. Егер жер ... жер ... ... ... ... келісім
шарт жасалғаннан кейін жүргізіледі.
Қазақстан Респуббликасы Жер кодексінің 33-бабында жер пайдалану құқығын
тапсыру мәселелері көрсетілген.
1. Жер ... ... ... ... жер ... ... ... жер пайдаланушы беретінін білдіреді.
Жер пайдалану құқығын тапсыру азаматтық құқық мәмілелелер негізінде,
сондай-ақ заңдарда көзделген өзге де ... ... ... ... ... ... ... құқықтық мәмілелер (сатып-алу,
сату, сыйға тарту, айырбастау және басқалар) негізінде жүргізіледі.
Жер пайдалану құқығын белглілі бір ... ... ... тапсыру,
жалдау немесе жер учаскесін уақытша өтеусіз пайдалану шартының негізінде
жүргізіледі.
Пайдалану ... ... мен одан ... ... жер пайдалану құқығын
сатып алу тұлғалар ғана жүргізе ... ... жер ... ... ... және оны ... өз ... жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге құқығы жоқ.
2. Жер ... ... ... ... ... ... осы ... 128-бабының 4-тармағында көрсетілген жер учаскелерін
қоспағанда, ... ... ... ... ... аумақтар, сауықтыру, реграциялық және
тарихи-мәдени мақсаттағы;
5) қызметтік жер ... ... ... және ... ... ... өтеулі жер пайдалану
құқығымен берілген жер ... ... ... ... ... (фермер) қожалығын және тауарлы
шаруашылық өндірісін жүргізу үшін ... жер ... ... берілген
жер учаскелерін жерінде, жерді иеліктен алуды қоса алғанда, жер пайдалану
құқығына қатысты мәмілелер ... жол ... Жер ... өзіне тиесілі жер учаскесін басқа тұлғаға
(кейінгі жер пайдаланушыға) уақытша жер ... ... ... жер ... ... ... алу осы ... 37-бабының 3-
тармағында және 32~бабының4-тармағында көзделген норма ... ... жер ... ... 34-бапта жазылған.
1. Жер учаскелері тұрақты жер пайдалану құқығымен мынадай мемлекеттік
жер пайдаланушыларға:
1) ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізу немесе оралымды басқару құқығымен ... ... ауыл ... және орман шаруашылығы өндірісін ... ... ... ... ... ... ... жерінде жер пайдалануды ... ... ... заң ... ... өзге де ... ... Тұрақты жер пайдалану құқығы шетелдік жер пайдаланушыларға тиесілі
бола алмайды.
35-бапқа сәйкес уақытша жер пайдалану құқығы келесідей анықталады:
1. Жер учаскесі ... және ... ... уақытша өтеулі жер
пайдалану (жалға беру) және уақытша өтеусіз жер пайдалану ... ... Егер осы ... және өзге заң ... ... ... өтеусіз жер пайдалану құқығы бес жылға дейінгі мерзімге беріледі.
Уақытша өтеулі жер пайдалану құқығы қысқа ... (бес ... ... ұзақ ... ... 49-жылға дейін) болуы мүмкін.
3. Уақытша жер пайдалану құқығын беру мерзімдері жер учаскесіне
берілген ... оның ... ... және аумақты аймақтарға бөлуді
ескерте отырып белгіленеді.
4. Осы Кодексте көзделген жағдайларды, сондай-ақ бұзу тәртібі ... ... ... қоспағанда, атқарушы органдардың уақытша жер
пайдалану шарттарын біржақты бұзуына жол ... [17, ... ... жер пайдалану құқығы 36-бапта қарастырылған.
1. Жер учаскелері Қазақстан Республикасының азаматтар мен заңды
тұлғаларына ... ... жер ... құқығымен:
шалғайдағы мал шаруашылығы (маусымдық жайылымдар) үшін;
халықтың малын жаю және шөп шабу үшін;
мемлекеттік жер ... ... ... жер ... ... ... жолдары, мемлекеттік меншік және әлеуметтік мәдени
мақсаттағы объектілері ... ... ... және бүлінген
жерлерді қалпына келтіру кезінде; ... ... ... ... және ... ... ... пайдалануға берген кезде;
діни ғибадат объектілері үшін;
осы Кодексте және өзге заң ... ... өзге ... мүмкін.
2. Уақытша өтеусіз жер пайдалану мерзімі қызметтік жер ... ... және ... ... беру ... қоспағанда, бес жылдан
аспауға тиіс.
Үйлер (үй-жайлар) мен ғимараттарға берілген жер учаскесін уақытша
өтеусіз жер ... ... ... ... және ... ішінде діни-ғибадатхананы, уақытша өтеусіз ... ... ... ... жер ... құқығындағы жер учаскесін иеліктен
шығаруға, соның ... ... ... жер ... ... ... ... Республикасы Жер кодексінің 37-бабына уақытша өтеулі жер
пайдалану (жалға ... ... ... Жер ... ... өтеулі (қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді) жер
пайдалану (жалға беру) құқығы азаматтарға, ... емес ... ... ... ... ... ... Егер заң актілерінде немесе ... ... ... ... ... ... орындаған уақытша өтеулі жер пайдаланушының (жалға
алушының) шарт мерзімі біткен соң, басқа жағдайлары тең болған кезде, ... шарт ... ... ... ... ... құқығы болады. Жалға
алушы жалға берушіге осындай шарт ... ... бар ...... ... егер ... мұндай мерзім көрсетілмесе, шарттың
қолданылу мерзімі аяқталардан үш ай бұрын жазбаша түрде ... ... ... ... ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалану құқығын сатып
алған, осы баптың 5-тармағында көрсетілгендерден басқа мемлекеттік емес ... егер осы ... ... ... жер ... жөніндегі аумақтық органды хабардар ету шартымен, жер учаскесінің
меншікті иесінің келісімінсіз, жер учаскесін ... беру ... ... ... ... жер ... ... олардың бір бөлігін)
жалға (кіші жалға) немесе өтеусіз жер ... ... ... ... ... жер пайдалану құқығын иелігінен шығаруға құқылы.
[17, 616.]
Аталған жағдайларда жалға беру құқықтарын кепілген ... ... ... жалға беру шарты бойынша жауапты болады.
4. Мемлекеттік меншіктегі жер учаскесін сату ... осы жер ... ... ... ... жер учаскесін үйлер, құрылыстар мен ғимараттардың
меншікті иесі алған ... ... ... ... ... ... ... сату үшін, азаматтық заңдармен белгіленген тәртіпте ... ... ... ... ... Уақытша өтеулі жер пайдалану ... ... ... және ... емес ... тұлғаларға шаруа (фермер) қожалығын
және тауарлы ауыл шаруашылық өндірісін ... үшін ... ... ал ... мен ... жоқ тұлғаларға он ... ... ... жер пайдалану (кіші жалға беру) құқығы мәселесіне осы Кодекстің
38-бабында ... ... ... жер ... ... жер ... ... жер пайдалану
құқығын иелігінен шығармай, өзіне ... ... ... оның ... жер ... ... ... аумақтық органға хабарлай
отырып, басқа тұлғаға уақытша пайдалануға беретін жағдайларда кейінгі ... ... ... негізінде пайда болады.
Кейінгі жер пайдаланушы әрдайым уақытша жер пайдаланушы болып табылады,
оның өз ... ... жер ... ... ... ... Жер ... кейінгі жер пайдалануға берген кезде ... ... жер ... мемлекет алдындағы жер пайдаланушының
міндеттерін толық көлемінде атқара береді.
3. Кейінгі жер ... ... шарт ... шарты немесе өтеусіз
уақытша жер пайдалану туралы шарт нысанасында жасалады.
4. Кейінгі жер пайдаланушы жер ... ... ... жүзеге
асырады, сондай-ақ кейінгі жер пайдалану (кіші жалға алу) туралы шартта
белгіленген ... ... ... жер ... ... да құқықтары
мен міндеттерін (осы 64 және 65-баптары) іске асырады.
5. Осы Кодекстің 41-бабына сәйкес жер ... ... жер ... ... ... жеке және ... тұлғаларға уақытша жер
пайдалану құқығы мен тиесілі ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізуге ... ... ... жер ... кейінгі жер пайдалануға
беруге жол берілмейді.
39-бапқа сәйкес мемлекеттік жер пайдаланушылардың құқықтық ... ... ... жер ... жер ... ... жүргізуді
жүзеге асырады, сондай-ақ осы ... ... ... мен ... қызметінің жарғылық мақсаттарын ескере ... ... ... да ... іске асырады.
2. Мемлекеттік жер пайдаланушының өзіне тиесілі жер пайдалану ... ... ... ... ... ... жоқ, ... жер
учаскесінде орналасқан жылжымайтын ... не оның ... ... иеліктен шығаруға байланысты жағдайлар қосылмайды.
3. Мемлекеттік жер пайдаланушыларға тиесілі үйлерден (құрылыстардан,
ғимараттардан) кредиторлардың талап етуі ... ... ... ... ... ... ... алынатын жағдайларды қоспағанда (осы
Кодекстің 78-бабының 3-тармағы), мемлекеттік жер ... ... ... құқығы кредиторлардың талап етуі бойынша өндіріп алу нысанасы
бола ... ... жер ... ... ... үйлерді (құрылыстарды,
ғимараттарды) белгіленген тәртіппен жалға берген жағдайда, осы Кодекстің 52-
бабының 3-тармағында белгіленген ... ... ... ... аталған
мүлік орналасқан және белгіленген нормаларға ... оның ... ... жер ... деп ... беріледі. Үйдің (құрылыстың, ғимараттың)
өзіне тиісінше жалға бермейінше, үйлер (құрылыстар, ғимараттар) орналасқан
жер учаскесін басқа ... ... ... ... Жер учаскесі қызметтік тәлім-тәртібімен берілетін жағдайларды
қоспағанда ... жер ... ... тиесілі жер учаскесін
өткізу уақытша жер пайдалануға беруіне болмайды.
Осы Кодекстің 40-бабы жер ... ... ... ... ... ... түсіндіреді.
1. Жер пайдалану құқығының әмбебап құқықтық мирасқорлық тәртібімен
ауысуы заң бойынша мүраға ... ... ... ... тұлға қайта
ұйымдастырылған жағдайда құқықтық мирасқорда жер пайдалану құқығының пайда
болуын білдіреді.
2. Жер ... ұзақ ... ... жер ... ... бір ... болған жағдайда жер пайдалану құқығы азаматтық заңдарда көзделген
тәртіппен мүраға қалдырылады. Егер уақытша жер пайдалану ... ... ... ... ... жер ... құқығы да ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған жағдайда оған тиесілі жер
пайдалану құқығы азаматтық заңдардың нормаларына және осы Кодекске ... ... ... жер ... ... ... жер телімі ұзақ мерзімді өтеусіз уақытша жер пайдаланудың
ерекше бір түрі болып ... ... жер ... ... бар ... ... тізбесін
Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
3. Қызметтік жер телімі үлеске құқығы бар ... ... ... ... ... жер ... ... бөлінеді.
4. Қызметтік жер телімі қызметтік тұрғын үйге күтім жасау, ... ... ... шөп шабу және мал жаю үшін ... Қызметтік жер телімі өтеусіз кейінгі уақытша жер пайдалануға жатады
және өзінің бөлінуіне байланысты жұмыс ... ... ... ... ауыл ... жақылдары егілген жағдайда жұмыстан босатылған
қызметкердің қызметтік жер телімін пайдалану құқығы өнім ... ... ... ... жер телімі:
1) жасы немесе мүгедектігі бойынша зейнеткерлікке шыққан соң ... ... ... ... күштер қатарына міндетті мерзімді қызметке шақырылған немесе
оқуға түскен ықзметкерлердің отбасында — бұл қызметкерлердің ... ... оқу ... ... бүкіл мерзіміне;
3) қызмет міндеттерін орындауына байланысты қаза тапқан қызметкерлердің
отбасында: жұмысқа жарамсыз жұбайы мен қартайған ата-аналары үшін - ... ... үшін — олар ... ... дейін сақталады.
7. Тұрғын үй заңдарына сәйкес қызметтік тұрғын жайда тұру ... ... ... ... үйді ... ұстауға арналған учаске
түріндегі қызметтік жер телімі құқықта сақталады.
8. Қызметтік жер телімі тәртібімен жер ... беру ... ... ... ... ... жасалатын қызметтік жер телімін беру
туралы шарт негізінде жүзеге асырылады.
9. Қызметтік жер ... ... ... ... ... да болсын
мәміле жасауға жол берілмейді.
3 тарау. Жер учаскелерінің меншік ... мен жер ... ... ... ... ... мен міндеттері
3.1 Жер учаскесі мен жер пайдалану құқығын кепілге салу
Қазақстан Республикасының Жер кодексінің ... жер ... ... мен жер ... жер учаскелерін пайдалану кезіндегі
құқықтары қарастырылған.
1. Егер осы ... және өзге де заң ... ... ... учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың;
1) жер учаскесінің оның нысанасынан туындайтын мақсатта ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық және өзге де дақылдар ... ... ... өндірілген ауылшаруашылық өнімі мен учаскесін
пайдалану нәтижесінде алынған өзге де өнімге және оны ... ... ... шаруашылық жүргізу, оралымды басқару;
3) өз шаруашылығының қажеттері үшін жер учаскесінде бар ... ... ... және ... да ... ... пайдалы қазбаларды, шымтезекті,
өкпелерді, жер үсті және жер асты суларын кейіннен мәмілелер жасасу ниетін
көздемей, белгіленген тәртіппен ... ... ... өзге де ... ... жер учаскесі мемлекеттік қажеттер үшін алып қойылған ... ... ... залалды толық көлемінде өтетіп алу;
5) жерді аймаққа бөлуді ескеріп, меншік, шаруашылық жүргізу, оралымды
басқару құқығымен жер учаскесінің ... ... ... келмейтін тұрғын
үйлер, өндірістік, тұрмыстық және өзге де үйлер (құрылыстар, ... ... ... ... санитариялық-гигиеналық және өзге
де арнаулы талаптарға сәйкес суландыру, құрғату және өзге де ... ... ... мен өзге де ... ... ... ... Уақытша жер пайдаланушылар үшін осы баптың 1-тармағының 2), 3), ... 6) ... ... өкілетті жер учаскесін беру актісімен
немесе жалдау шартымен ... ... жер ... туралы шартпен)
шектелуі мүмкін.
Осы Кодекстің ... жер ... ... ... мен жер
пайдаланушылардың жер учаскелерін пайдалану кезіндегі міндеттері. [17,
436.]
1. Жер учаскелерінің ... ... мен жер ... ... оның ... мақсатына сәйкес, ал уақытша жер пайдаланған
кезде — жер учаскесін беру актісіне немесе ... ... ... ... ... шартына) сәйкес пайдалануға;
2) тиісті санитариялық және экологиялық талаптарға сәйкес ... ... ... ... ... мен ... ... келтіруіне, өздері жүзеге асыратын шаруашылық және өзге де ... ... ... ... және ... ... жол бермеуге;
3) осы Кодекстің 140-бабында көзделген жер қорғау жөніндегі шараларды
жүзеге асыруға;
4) жер салынған, жер учаскелерін пайдалану ... мен ... мен ... ... да төлемдерді уақытылы төлеуге;
5) жан-жануар дүниесін, орман, су ресурстары мен ... да ... ... ... ... жер ... орналасқан
заңдарға сәйкес мемлекет қорғайтын ... ... ... мұра мен басқа да объектілердің қорғалуын қамтамасыз етуге;
6) жер учаскесінде шаруашылық және өзге де ... ... ... ... ... ... — гигиеналық және өзге де арнаулы
талаптардың (нормалардың, ережелердің, нормативтердің) сақталуын қамтамасыз
етуге;
7) жердің ... мен ... ... жер ... ... мемлекеттік органдарға уақытылы табыс етіп отыруға;
8) басқа меншік иелері мен жер ... ... ... ... құнарлығын ластану, қоқыстану, азып-тозу және нашарлау,
сондай-ақ топырақтың құнарлы қабатын сыдырып алу оның ... ... үшін ... ... ... ... ... тұлғаларға сату
немесе беру мақсатымен құнарлы қабатты өндіріп алуға жол бермеуге;
10) осы Кодексте көзделген тәртіппен сервитуттар берілуін ... ... ... жер ... ... жер пайдалану туралы шарттарда
көзделген басқа да міндеттері болуы мүмкін.
3. Жер учаскелерінің меншік иелері мен учаскедегі жер ... осы ... ... ... жер учаскесіне ауытрпалықтар артатын
барлық міндеттер (оны мақсаты бойынша пайдалануды, сервитуттар беруді,
салықтар мен ... да ... ... ... және ... Жер учаскесін пайдаланудың нысаналы мақсаты мен режимін,
сервитуттары және ... ... ... негізінде белгіленген басқа
да пайдалану талаптарын жер учаскесі мен меншік ... ... ... өз ... ... болмайды.
Осы Кодекске сәйкес жер учаскесіне ... бола ... ... меншік иелері мен жер пайдаланушылардың ... ... Заң ... ... негіздер бойынша тұлға осы Кодексте
белгіленген нормаларға ... ол ... ... ... ... ... ... белгіленген ережелер бойынша бір ... ... ... тиіс ... ... ... осы Кодекске сәйкес
жерге сондай субъектінің алуына болатын ... етіп ... ... ... ... ... жер пайдаланымдағы жер учаскесі иеліктен алынған
кезде үйлердің ... ... ... ... ... ... ... құқығы актілеріне сәйкес алушыларға бұл ... ... ... ... ... етіп ... ... тиіс.
Әлемде көпшілік деңгейдегі құқықтық ... ... ... ... жүйе бар. Бірі — ... ... ... екіншісі
континенталдық құқық жүйесі. Қазақстан ... ... ... Осы ... ... жүйесі жариялы құқық және жеке құқық болып
бөлінеді. Жариялы құқық — мемлекеттің ... ... ... ... ал жеке ... — жеке мүдделерді қорғайтын құқықтық институт. ... ... ... деп жүргеніміз осы жеке құқықтық қатынастан
бастау алады. Жеке құқықтық ... оның ... ... ... ... өзі ... құқықтық қатынасқа түскенде
тараптардың теңдігіне негізделген жеке құқықтық ... ... Егер де ... осы ... ... ... ... және
оған бағынышты субъектілермен жеке құқықтық қатнасқа түсуді тәуекел етуші
жеке меншік иелерінің қатары кемиді.
Біз сөз ... ... ... ... жеке ... ... ... тікелей байланысты жеке құқықтық қатынастың объектісіне келіп
тіреледі.
Өткен жылы 23 қазандағы "Егемен ... ... ... ... ... ... жолсыздықтарға елеусіз қарап келеді" деген
азаматтық істерге қатысты мақаласы жарық көрді. Осындай "Сарбасова ... ... ... жер алып "Сахи" шаруа қожалығын құрады. Сот мәжілісі сол 5
гектар жер Д. Дүбертаевқа сатылған деп шешті. Сондағы ... ... ... ... шаруа қожалығын саттым деген сипатта жазған қолхаты".
Сондай-ақ "Аудандық соттың екі шешімінде де ... ... ... ... ... сот ҚР АК (Азаматтық Кодекстің — Ә.Е.) ... ... ... ... Тап осы бөлікте "Үшінші жақтардың
құқықтарын бұзса" деп ап-анық ... ... ... ... ... ... деп таныды. Ендеше, сот шешімі басшылыққа алған 154-
бабының 2-тармағына жүгінелік:
2. Егер ... ... ... ... ... ... ... бірі іс жүзінде орындаған болса, ол өзінің мазмұны жағынан
заңдарға қайшы келмесе және үшінші ... ... ... сот ... ... ... мәмілені жарамды деп тануға құқылы".
Азаматтық кодекстің 154-бабының 2-тармағына сәйкес, К.Сарбасованың
күйеуі және оның екі қызы ... ... ... осы жеке ... тең ... Олар ... ... жасалуына келісімдерін
бермеген. Олай болса, Азаматтық кодекстің ... ... ... өздері реттейтін қатынастарға қатысушылардың теңдігін,
меншікке қол сұқпаушылыққа негізделеді" деген ... ... ... ... ... ... ... күйеуі мен екі қызы үшінші жақтар
ретінде ... ... ... 1-тармағы, 219-бабының 1-тармағы,
2)— тармақшасына сәйкес: Шаруа (фермер) қожалығының ... ... тең ... ... ... Осы норманың (2001 жылғы ... "Жер ... ... ... ... "Екі немесе бірнеше
тұлғаның меншігіндегі жер учаскесі оларға ортақ меншік ... ... деп ... ... Заңның 20-бабына сәйкес шаруа қожалығына берілген "жерді
пайдалану құқығы заттық құқық ... ... ... ... ... ... "Жер ... құқығы заттық құқық ретінде меншік құқығымен"
теңестірілген.
Азаматтық кодекстің 118-бабының 2-тармағында "бір ... ... ... жер пайдалану құқығы мемлекеттік тіркеуден өткен кезден ... ... ... ... ... ... мәміле заңды болуы үшін
К.Сарбасованың күйеуі мен оның екі ... ... ... ... К.Сарбасова мен Д.Дүбертааевтың арасында жердің пайдалану құқығын
сату-сатып алу шарты жасалуы керек. ... ... ... ... ... ... жерді сату-сатып алу шарты болып танылмайды. Сондықтан ... ... ... Ол үшін ... ... ... 259-
бабына сәйкес қолхат негізінде 5 гектар жерге меншік құқығын тану ... ... арыз ... ... ... сот 5 гектар жерге Д.Дүбертаевтың меншік
құқығын танып, сот шешімі ... ... ... тіркеу
орталығында тіркеуі мүмкін. Бірақ Азаматтық кодекстің 188-бабының 1-
тармағының 2-бөлігіне және "Жер ... ... ... ... ... ... 5 ... жерге құқығы Д.Дүбертаевқа "мәміле жасалғанға
дейінгі ... ... ... Бұл ауыртпалықтар
К.Сарбасованың күйеуінің және оның екі ... ... ... 5 ... 3,75 гектар жер үлестері болып табылады. Демек, ... және оның екі қызы ... 3,75 ... жер үлестерін даулап,
Азаматтық кодекстің 188-бабының 1-тармағының ... ... ... арыз ... құқылы. Сонда Д.Дүбертаевтың пайдасына
шығарылған сот шешімі одан әрмен сот ісін жалғастыруы мүмкін.
Енді, осы азаматтық істің заңды ... ... ... көрейік.
Азаматтық кодекстің 160-бабының 2-тармағына сәйкес: "Егер мәміле екінші ... ... ... ... ... тараптар шын мәнінде
ойлаған мәмілеге қатысты ережелер қолданылады". Сонымен осы заң ... ... 5 ... ... ... Д.Дүбертаевқа сатқандығын
бүркемелеу мақсатымен "Сахи" шаруа қожалығын ... ... ... ... ... бұл ... ... дауды шешу үшін жер
учаскесін сату-сатып алу шартының нормаларымен соған ... ... ... ... қолданылуы керек. Осы тұста өз күшінде болған
(2001 жылғы 24 қаңтарда қабылданған) "Жер ... ... ... ... ... ... ... қожалығын жүргізу үшін азаматтарға
уақытша жер пайдалану құқығына қысқа мерзімде 5 жалға ... және ... 49 ... жерді пайдалану құқығы беріледі". ... ... ... ... ... қожалығының фирмалық атауы болып шығады. Яғни,
фирмалық атау— Азаматтық кодекстің 115-бабының 2-тармағына сәйкес мүліктік
құқықтық объектісі, бірақ мүлік ... ал 5 ... жер ... ... 1-тармағына сәйкес қозғалмайтын мүлік болып табылады. Егер ... өнім ... ... болса, "Сахи" фирмалық атауы оның тауар немесе
қызмет көрсету белгісі болуы да ... Олай ... ... ... ... ... 1), ... сәйкес "Сахи" осы қожалықтың
фирмалық атауы ... ... ... ... ... мүлік
түріндегі 5 гектар егістік жерді емес, керісінше Д.Дүбертаевқа мүліктік
құқықтық объектісі ... ... ... ... атауын сатқан болып
шығады. Мұндай жағдайда 5 ... ... және ... ... ... оның ... екі ... ортақ меншік құқықтары сақталады.
Себебі фирмалық атау түріндегі ... ... ... сату сол
объектінің меншік иесінің иелігінен шыққандығын қамтымайды. ... ... ... ... ... ... заңды негізде жабылса
ғана оның мүлкі, соның ішінде 5 гектар жер сатылуы мүмкін.
К.Сарбасова мен Д.Дүбертаевтың арасындағы мәміле ... ... ... сәйкес "заңдық салдар туғызуы ниетін көздемей, ... ... үшін ғана ... ... ... - Ә.Е.) ... болып
танылады". Бұл мәміледегі көз алдау: "5 гектар ... ... ... ... қожалығының "Сахи" деген фирмалық атауының ... ... ... ... ... ... ... меншік құқығының, соның
ішінде иеліктен шығарылмайтын мүліктік құқықтық объектілерін дұрыс ажыратуы
керек. Сонда кез келген фирманың "атауын" сатып алып, оынң ... ... ... ... сот ... шығару тоқтатылады.
Сот билігіне емтихан тапсыру кезінде заңгерлерді ... ... ... және жеке құқық (азаматтық, шаруашылық) құқық ... ... ... осы екі ... ... ... ... тапсырмасы берілуі керек. Сонда сот билігіне өткісі келетін
заңгердің қылмыстық құқық немесе ... ... ... екендігі
анықталады. Сосын, еліміздің сот ... ... ... ... көбейіп кеткендігі анықталса, олардан сот қызметіне емтихан
қабылдап, бюджет қаржысын ... ... ... керек. Мұндай сұраптау-
сараптамасын жүргізу сот билігінің әділ жүргізуіне ... ... Егер ... ... ... сот ... тек қана ... құқықтық
мамандарымен толықтырылса, олардың азаматтық істерді қарауына ... ... олар ... заңгерлік білім алу кезінде ... ... ... ... ... ... істерді қарауда
келеңсіздіктер жіберетіні көрініп тұрады. Тіпті түбегейлі азаматтық
құқықпен ... ... ... ... ... меңгерген заңгер
болып қайта қалыптаса алмайды. Мемлекет ... мән ... ... ... ... жүйесінде жеке (азаматтық) құқықтық мамандарын
дайындауды жолға қоюы тиіс. Сонда осы ... ... ... ... жасауда, халықаралық сот істерін жүргізуде қазақстандық
заңгерлердің мерейі ... ... ... Осы ... ... сот
реформасының басты бағыты ретінде зерделенуі керек.
Осы Кодекстің 76-бабында кепілдің нысанына толық түсініктеме берілген,
яғни:
1.Кепіл салушыға жеке ... ... мен ... жер пайдалану құқығы мен
тиесілі жер учаскесі кепіл нысаны болуы мүмкін.
1. Егер заңдарда өзгеше белгіленбесе, жер ... және ... ... кепіліне жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы ережелер
қолданылады.
2. ... ... жер ... ... жер ... ... кепіл
ұстаушының меншігіне айналған жағдайда, осы Кодекске байланысты жер
учаскесіне құқығы бола ... ... ... осы Кодекстің 66-бабында
белгіленген нормалар қолданылады.
77-бапқа сәйкес жер учаскесін және ... ... ... ... ... ... Жер ... немесе жер пайдалану құқығына қатысты мәмлелер
жасауға тыйым салынған жағдайларла (осы Кодекстің 33-бабының ... ... жер ... және жер ... ... ... салуға жол
берілмейді.
Егер жер учаскесінің бір бөлігін ... ... ... ... ... ... мүмкін болмаса, жер учаскесінің бұл бөлігін немесе
оның бір бөлігіне жер пайдалану құқығын кепілге ... жол ... ... жер учаскесінде немесе оның кепілге салынатын бөлігінде
орналасқан үйді ... ... қоса ... ... ... ... ... немесе бір бөлігін не бүкіл жер учаскесіне немесе
оның бір бөлігіне жер ... ... ... ... жол ... жер учаскесінде орналасқан үйді (құрылыты, ғимаратты) қоса
кепілге салмайынша, бөлінбейтін жер учаскесін ... оған жер ... ... ... жол берілмейді.
Үй (құрылыс, ғимарат) орналасқан және оны ... ... ... ... бір ... ... бөлінетін жер учаскесінің бір бөлігіне
жер пайдалану құқығын қоса кепілге ... не үй ... ... ... ... жер учаскесін немесе бүкіл бөлінбейтін жер
учаскесіне жер пайдалану құқығын қоса ... ... ол ... ... ... ... ... Қысқа мерзімді өтеуді
уақытша және өтеусіз уақытша жер пайдалану ... ... ... ... ... ... бар жер учаскесін немесе сондай жер
учаскесіне жер пайдалану құқығын кепілге салу 78-бапта көрсетілген.
1. Бөлінетін жер ... ... үйді ... ... салу онымен бірге, егер таратпатардың келісімінде жер учаскесінің
немесе жер учаскесінің бір бөлігіне жер ... ... ... ... кепілге берілмейтін болса, үй (құрылыс, ғимарат) орналасқан
және оған қызмет көрсетуге қажетті бөлінетін жер ... бір ... ... жер учаскесінің бір бөлігіне жер пайдалану құқығы, не
бүкіл жер ... ... ... жер учаскесіне жер пайдалану құқығы кепілге
салынатынын білдіреді. [17, 496.]
Бөлінбейтін жер учаскесіне не өзінде ... ... ... ... ... ... жер ... орналасқан үйді (құрылысты,
ғимаратты) кепілге салу, сонымен бірге бүкіл жер учаскесінің ... ... ... жер ... ... ... салынатынын білдіреді. Үйлер
(құрылыстар, ғимараттар) кепілге салынған жағдайда тиісті жер учаскесінің
немесе оның бөлінетін бөлігінің не жер ... ... оның ... жер пайдалану құқығының қүны ескерілуге тиіс.
2. Егер бөлінбейтін жер учакесінде ортақ меншікті (өзге де ортақ заттың
құқықтығы) ... ... ... ... ... ... ... кепілге салу ... ... ... ғимараттарды) орналастыруға, күтуге және пайдалануға қажетті
жер учаскесінің кепілге салынатыны білдіреді. Егер ... ... ... ... белгіленген тәртіппен бөлінген үйдің (құрылыстың,
ғимараттың) бір бөлігі немесе ортақ мүлікке құқықтағы үлес ... ... ... жер ... ... салынған үй (құрылыс, ғимарат)
бөлігінің ... ... ... үлеске белгіленеді. Кондоминиум
объектісінде орналасқан үй-жайды кепілге салу ... ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес анықталатын
ортақ мүліктегі және жер учаскесіндегі үлестің де кепіл нысанасы болатынын
білдіреді.
3. ... жер ... ... бір жер ... үйді (құрылысты, ғимаратты) және оның осы үй (құрылыс, ... оған ... ... ... бөлігін кепілге салатын жағдайда
ғана өздеріне тиесілі тұрақты жер ... ... ... ... ... Кодекстің 39-бабының 2-тармағы).
79-бапта жер учаскесін және жер пайдалану құқығын кепілге салу тәртібі
қарастырылады.
1. Жеке меншік ... ... ... ... ұзақ ... жер
пайдалану құқығында жер учаскелері бар жеке және ... емес ... ... ... бола ... Мемлекеттік жер пайдаланушылар осы Кодекспен белгіленген тәртіпте
және шарттарда өздеріне тиесілі тұрақты жер ... ... ... құқылы.
2. Жеке және заңды тұлғалар кепіл ұстаушы болуы мүмкін.
3. Ортақ ... ... ... ... ... жер ... жер ... кепілге салуға ортақ меншікке немесе ортақ жер
пайдалануға қатысушылардың барлығының жазбаша ... ... ... ... ... ... құқығында жер учаскелері бар тұлғалар ортақ ... ... ... ... негізінде жер учаскелерін кепілге
сала алады. ... ... ... ... жеке ... ... алынатын жер
учаскелерін кепілге салуға осы Кодекстің 24-бабының ... ... ... жол ... Жер ... ... жер пайдалану құқығын кепілге салу үшін ... ... ... ықтимал кепіл ұстанушыға: оның жер учаскесіне ... ... (жер ... жеке ... ... ... жер ... (жалдау) құқығына актінің тұрақты жер пайдалану
құқығына актіні (мемлекеттік жер пайдалану үшін);
жер учаскесіне ... ... ... куәлікті;
ортақ бірлескен меншікке немесе ортақ бірлескен жер ... ... ... учаскесін немесе жер пайдалану құқығын кадастрлық (бағалау) құны
актісін;
жер учаскесінде орналасқан жылжымайтын мүлікті ... құны ... ... ... ... салушыға шарт жасасу мерзіміне дейін белгілі ... ... ... ... ... ... ... тізбесін (кепілге
салу, пайдалану, жалдау, сервитут құқықтарын, жер ... ... ... ... ... да ... учаскесі бойынша нақты деректер белгілеу үшін қажетті ... ... ... ... ... ... жер ... құқығының бір бөлігі кепілге салу
кезінде жер учаскесінің жалпы жоспарында оны кепілге салу көзделген ... ... Жер ... ... жер пайдалану құқығының кадастрлық (бағалау)
құны актісін, сондай-ақ жер учаскесі шекарасының жоспарын — жер ... ... ... ... жер учаскесінде орналасқан жылжымайтын
мүліктің бағалау ... ... және жер ... ... ... ... ауытрпалықтардың болуы (болмауы) туралы мәліметтерді
белгіленген тәртіпте жылжымайтын ... ... және ... ... ... органдары береді.
6. Жер учаскесінің немесе жер пайдалану құқығының құны туралы ... қол ... ... ... ... белгіленіп отырған
сомасын қамтамасыз ету үшін кепілге салушының ... ... ... ... немесе жер пайдалану құқығын кепілге салу туралы екі данада шарт
жасалады.
7. Ипотекалық несиені қамтамасыз ету үшін жер ... ... ... ... ... салу туралы шартқа осы учаскенің шекаралары
жоспарының көшірмесі қоса берілуге тиіс.
8. Ипотека туралы ... жер ... ... жер ... ... ... үшінші тұлғаларға беру, оның мақсатына сәйкес, ипотека
туралы шарт бойынша кепілге салынған меншіктегі ... жер ... ... ... ... кепілге салушының және (немесе) үшінші
тұлғалардың құқықтарын шектеу, сондай-ақ бұл ... ... және ... ... ... емес.
9.Кепілге салушы кепіл ұстаушының талабы боиынша оның ... ... ... ... ... бұл ... ... салу туралы
шарттың барлық даналарында оның берілгендігі туралы тиісті ... ... ... ... бір ... ... кепіл ұстаушыға беріледі. Жер
учаскесін немесе жер пайдалану құқығын кепілге салу туралы ... ... жер ... ... жер ... құқығына ипотекалық куәліктің нысаны
мен мазмұны жылжымайтын мүліктің ипотекасы туралы заңдарға ... ... ... ... ... салу шартын және ипотекалық куәлікті ... ... ... ... мүліке құқықты немесе онымен
жасалатын мәмілені тіркейтін органдарда мемлекетік тіркеу уақытынан ... ... ... ... ... ... ... кепіл ұстаушы
жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы заңдарға ... өз ... ... Республикасының Жер кодексінің 80-бабында жер ... жер ... ... ... ... тіркеу мәселесі толық
қарастырылған.
Жер учаскесін немесе жер пайдалану ... ... салу ... ... ... тіркеу үшін белгіленген тәртіпен мемлекетік
тіркелуге тиіс.
3.2 Жер учаскесіне меншік ... жер ... ... және өзге ... ... тоқтату.
Жер кодексінің 81-бабында жер учаскесіне жеке меншік құқығын ... ... ... ... ... ... Жер учаскесіне жеке меншік құқығы немесе жер пайдалану құқығы; 1)
Жер учаскесін меншік иесі ... жер ... ... жер ... тұлғаларға иеліктен шығарып берген;
2) Меншік иесі меншік құқығынан немесе жер пайдаланушы жер пайдалану
құқығынан бас ... Жер ... ... ... ... жер ... құқығынан заң
актілерінде көзделген өзге де жағдайларда айрылған жағдайларда тоқтатылады.
2. Меншік иесінен жер учаскесін және жер ... жер ... ... ... ... алып қоюға;
1) Меншік иесінің немесе жер пайдаланушының міндеттемелері бойынша жер
учаскесінен немесе жер ... ... ... ... Жеке ... ... немесе жер пайдаланушыдан жер учаскесі
мемлекеттік қажеттер үшін алып ... ... ... осы ... 92 және 93-баптарында көзделген жағдайларда, меншік
иесінен немесе әр пайдаланушыдан мақсаты бойынша ... ... ... бұза отырып пайдаланылып жүрген жер учаскесі мәжбүрлеп алып
қойылған;
4) меншік иесінен немесе жер пайдаланушыдан ... ... жер ... тең ... жер ... ... ... алып қойылған;
5) тәркіленген реттен басқа жағдайларда жол берілмейді.
3. Бұған қоса, жер пайдалану құқығы мынандай ... ... ... ... ... ... ... жер учаскесі кепілде тұрған жағдайларды қоспағанда, жер учаскесін
жалға беру шартының ... ... ... жер пайдалану шартының
мерзімінен бұрын тоқталуы;
3) соларға байланысты жер ... ... жер ... беруге
негіз болған қатынастарының тоқталуы (осы Кодекстің 41-бабы).
Жеке ... ... ... жер ... ... бас тарту
негіздері көрсетілген.
1. Меншік иесі немесе жер ... өз ... ... ... ... тиесілі жер учаскесіне құқықтарды сақтауға ниет білдірмей, ... ... ... ... да ... ... ... тиесілі
жер учаскесіне меншік құқығынан немесе жер пайдалану ... бас ... [17, ... жер ... ... немесе жеке меншіктегі жер учаскесін
уақытша пайдалану құқығынан бас тарту жалдау шартын немесе ... ... ... ... бас ... ... ... немесе өтеусіз уақытша жер
пайдалану тұралы шартты тоқтату үшін ... ... ... Жер учаскесінің меншік иесі немесе жер пайдаланушы меншік немесе жер
пайдалану құқықтарынан бас тартқандығын айқын дәлелдейтін іс-әрекет ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... және
басқалар), жылжымайтын мүлікке құқықтарды ... ... ... ... ... бұл учаскені жер кадастрын жүргізетін органдар
иесіз мүлік ретінде есепке ... ... ... есепке алынған күннен бастап бір жыл өткеннен кейін
тиісті атқарушы ... жер ... ... ... түсті деп тану
тұралы талап пен сотқа жүгіне алады. Сот ... ... ... ... деп танылмаған иесіз жер учаскесін қалдырып кеткен ... ... жер ... иеленуге, пайдалануға және билік етуге не ... алу ... өтуі ... ... ... жер ... ... мүмкін. Иесіз мүлік ретінде есепте ... ... ... ... ... ... жер ... берілуі мүмкін.
3. Жер учаскесіне жеке меншік құқығынан немесе жер пайдалану құқығынан
ерікті түрде бас тартылған кезде жер ... ... ... немесе жер
пайдаланушының нотариалдық куәландырылған ... ... жер ... ... ... ... алуға негіз болып табылады.
Жер учаскесі меншік иесінің немесе жер пайдаланушының аталған жер
учаскесін ... ... ... ... ... ... бастап бір жыл ішінде
қайтадан меншікке немесе жер ... ... ... ... ... ... ... алынған күннен бастап бір жыл өткеннен кейін
тиісті атқарушы орган жер ... ... ... ... деп тану
туралы шешім қабылдай алады.
Меншік иесінің немесе жер пайдаланушының міндеттемелері бойынша жер
учаскесінен немесе жер ... ... ... алу ... ... ... жер пайдаланушының міндеттемелері бойынша жер
учаскесінен немесе жер пайдалану құқығынан ... алу осы ... ... ... жер пайдаланушының жер учаскесіне меншік құқығы немесе жер
пайдалану ... ... ... ... ... құқығы немесе жер
пайдалану құқығы ауысатын тұлғада алынған жер учаскесіне меншік құқығы
немесе жер ... ... ... ... ... ... ... салушының сұрауы бойынша сот дәлелді себептер болған кезде (дүлей
зілзала және өзге де төтенше ... ... ауыл ... жер ... ... ... кепілге салынған жер
учаскесінен (жер пайдалану құқығынан) ... алу ... ... ... бір ... ... ... ұзатуға құқылы.
Жер учаскесін мемлекеттік қажеттер үшін алу, соның ішінде сатып алу
жолымен алып қою ... ... ... Жер ... ... ... үшін ... алу немесе жеке меншік
иесінің немесе жер пайдаланушының ... тең ... ... жер ... ... алып ... ... Жер учаскелерін мемлекеттік қажеттер үшін алып қоюға ... ... ... міндеттемелер;
2) қорғаныс мұқтажына, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға, сауықтыру,
реакциялық және тарихи-мәдени мақсатқа арнап жер беру;
3) ... ... ... ... кен орындарының (жалпы
таралғандарынан басқасы) табылуы;
4) жол салу, электр, байланыс желілері мен ... ... ... ... осы ... ... ... мүмкін нұсқалары
болмаған кезде, мемлекеттік маңызы бар басқа да ... ... ... қаупі бар авариялық және ескірген үйлерді бұзу;
6) қалалар мен өзге де елді мекендердің бас ... ... бөлу ... және ... тәртіппен бекітілген өзге де
қала құрылысы немесе жерге орналастыру құжаттамасы негіз болып табылады.
3. Заң актілерінде осы ... ... ... басқа да
негіздер көзделуі мүмкін.
4. Егер жер пайдаланушы берілген құқықты мемлекеттен сатып ... жер ... ... жер ... ... ... ... жер пайдалану ... ... ... ... ... ... ... толық көлемінде өтеледі, сондай-ақ олардың қалауы
бойынша басқа жер учаскесі берілуі мүмкін.
Қазақстан ... Жер ... ... сәйкес мемлекеттік
қажеттер үшін сатып алынуға тиісті жер ... ... ... ... жер
пайдаланушысының құқықтары мемлекеттік қажеттер үшін сатып алынуға ... ... ... иесі ... жер ... сатып алу туралы шешім
қабылданған кезден бастап, учаскенің бағасы ... ... ... ... сатып алу туралы сот шешімі қабылданғанға дейін жер
учасксіне қатысты ... ... ... ... ... және ... ... сәйкес пайдалануды қамтамасыз ететін қажетті шығын шығаруы
мүмкін. Бұл орайда ... иесі ... жер ... ... ... ... жаңа ... үйлерді (құрылыстарды, ғимараттарды)
кеңейтуге немесе қайта құруға байланысты шығындар мен ... ... ... ... ... жер ... ... иесі немесе жер пайдаланушы жер учаскесінің
бір бөлігі алып қойылғаннан кейін қалған бөлігін бұрынғы мақсаты ... ... онда ... жер ... сатып алынады.
1 Мемлекеттік қажеттер үшін жер пайдаланушыдан жер учаскесін алып қою
негіздерін көруге болады, яғни:
1 ... ... үшін ... жер ... жер
учаскесін алып қою оны алып қоюды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... шешімге жоғары тұрған органға немесе сот ... ... ... ... беру алып қою ... ... орындалуын тоқтата
тұрады.
Меншік иесінен және жер пайдаланушыдан мақсаты бойынша пайдаланылмай
жатқан жер учаскесін алып қою ... ... ... ... ұзақ ... ... ауыл ... не тұрғын үй құрылысы мен өзге де құрылысқа арналған жеручаске
бір жыл ішінде тиісті мақсатында пайдаланылмаған жағдайларда жер ... ... ... ... ... меншік иесінен және жер
пайдаланушының алып қойылуы мүмкін. Учаскені игеру үшін ... ... ... ... ... немесе осылайша пайдалануға мүмкіндік
бермеген өзге де мән-жайларға байланысты учаскені мақсаты бойынша ... ... ... бұл кезеңге кірмейді.
Заңдарды бұза отырып пайдаланылған жер учаскесін меншік иесі мен жер
пайдаланушыдан алып қою мәселесін ... ... ... ... ... осы Кодексте немесе өзге де заңдарда
белгіленген ... ... ... ... ... бұзу арқылы жүзеге
асырылса, атап айтқанда, егер ... ... ... ... ... оны ... ауыл ... жері құнарлығының
едәуір төмендеуіне не экологиялық жағдайдың едәуір нашарлауына әкеп соғатын
болса, әкімшілік ... ... ... заңдарда көзделген жазалау шаралары
қолданылғаннан кейін жер учаскесі меншік иесі мен жер пайдаланушыдан ... ... ... ... жер ... ... тотатылған жағдайда жер
учаскесін бағалау қарастырылады. Меншік немесе жер ... ... ... жер ... ... жер пайдалану құқығы нарықтық құны
бойынша бағаланады.
3.3 Жерді пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылау.
Жерді пайдалануды және қорғауды ... ... ... 836.]
Мемлекеттік бақылаудың міндеттері мемлекеттік органдардың, жеке, заңды
тұлғалардың және лауазымды адамдардың жер ... ... ... ... ... ... және жою, азаматтар мен заңды тұлғалардың
бұзылған құқықтарын орнына ... жер ... ... ... жер ... және ... ... дұрыс жүргізілуін және жерді
ұтымды пайдалану мен қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау болып табылады.
Жерді пайдалану мен ... ... ... ... ... пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылауды жер ресурстарын
басқару жөніндегі орталық уәкілетті орган және оның ... ... өз ... ... өзге де ... ... ... асырады.
2. Жерді пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылауды ... ... ... ... Үкіметі белгілейді. [17, 846.]
Жерді пайдалану мен қорғауды ... ... ... ... ... анықталған.
1. Жерді пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылауды ... ... ... ... ... ... пайдалану мен қорғау жөніндегі бас
мемлекеттік инспекторы;
2) Тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктердің жерін пайдалану мен ... бас ... ... ... пайдалану мен қорғау жөніндегі мемлекеттік ... ... ... жаңа ... ие ... ... байлығы —жер туралы құқықтық қатынастар бірінші рет
ғылыми түрде зерделенуге алынды. Жер құқық ... ... ... ... ... да ... болады.
Жер құқық қатынастары дегеніміз-Қазақстан Республккасының ...... ... ... және ... болатын қатынастар немесе
жер құқық нормаларының іс жүзіндегі ... Олар ... ... құқықтық қатынастардан ерекшеленеді.
Жер учаскелерінің азаматтық айналымда болғанымен, оның ... ... ... ... ... оның табиғи қасиеттері
жердің азаматтық айналымда болуына тікелей әсер ... ... және ... пайдалану құқығын жүзеге асыруды және оларды
қорғауды Жер заңынан ажыратып қарауға болмайды. Бұл ... ... ... және жер ... ... өз ретінде қатыса алады.
Жер — заттың құқық объектісі болғанымен, оның ... ... ... ... ... болмайды. Жер — мүліктік
қаныастардың азаматтық құқықтық қатынастарға жатпайтын өзіне тән құқықтық
қатынастар жүйесі ... ... ... ... белгіленеді. Оларға мыналар жатады:
• Жерге меншік және мүліктік қатынастары;
• Жер қорын басқару ... ... ... меншік және пайдалану құқығы ... ... ... Жер қоры және оның санаттары;
• Жерді пайдалануды және қорғауды бақылау;
• Жерге орналастыру, жер ... және жер ... Жер ... ... ... және ... құқығын қорғау.
Барлық құқық жүйелері өзінің реттейтін құқықтық қатынастардың аясымен
бір-бірінен өзгешеленеді. Бірақ құқықтық ... ... ... ... жататын шек жоқ және болуы да мүмкін емес. Себебі барлық құқықтық
қатынастар шынжыр сияқты бір-бірімен жалғасып, ... ... ... де олар ... ... тарамдалып, араласып отырады. Бұл
заңдылық Қазақстан Республикасы құқық жүйелерінің жалпы ... мен ... және ... ... ... ... ... соның ішінде жер құқықтық қатынастар осыларға келій
тіреледі және негізделеді.
Жер құқық қатынастарының ... — жер ... ... ... ... ... ... және реттелетін жер ... ... ... ... ... іс-әрекеттер болмауы
керек. Оларды жер құқық, құқық нормақағидаттары деп те ... ... ... жер ... ... тура ... бастау, заңдылықты жүзеге асыру
үшін де қажет.
Жер құқық қатынастарының жалпы объектісі жер, яғни оған ... ... ... алып ... ... ... және ... Республикасының біртұтас жер қорын құрайды. ... жер ... ... ... ... ... мен санаттарға бөлінеді. Олар
жөнінде тиісті құқықтық талдаулар мен ... ... ... ... ... мақсаттарды пайдаланудан басқа да жердің өз алдына құрамы
болуы керек.
Ол экологиялық ... ... ... ... ... ... жерді
шруашылықта немқұрайдылықпен пайдалану нәтижесінде және жер ... ... және ... ... ... болады. Соның
салдарынан жер пайдалануға жарамай, құнарлығы жоғалып, айналадағы ... ... ... мен ... ... әсерін тигізеді. Ондай
жерлер мыңдаған ... ... ... ... ... жерлерді
Қазақстан Республикасы жер қорының жеке құрамына ... ... шек ... ... ... болу ... ... қажет.
Кәуәп дайындайтын орындарда, базарларда, елді мекендерде ... ... ... салуға уақыт жеткен сияқты. Себебі, сексеуілді
қорғау — жердің шөлейттенуінен, ... ... ... ... ... бұзғаны үшін жауаптылық түрлеріне тәртіптік, азаматтық
(материалдық), әкімшілік, қылмыстық және ...... ... ... ... ... заң әдебиеттерінде атала
бермейді. Экологиялық ... ... да (жер, жер ... және ... су, ... ... мен жануарлар дүниесі туралы ... ... ... ... ... ... Бірақ аталған салалық заңдарда экологиялық құқықтық
жауаптылықтың түрлері, олардың салалық ... ... және ... үшін пайда болатын, тиісті санкциялары бар ... ... жер ... талаптарын бұзғаны үшін, орындамағаны үшін ... алу, су ... су ... ... ... үшін ... ... жою, орман және жануарлар дүниесін ... ... ... ... үшін жауаптылықтар бар.
Жер құқық қатынастарында жауаптылықтардың түрлерін, олардың қолдану
мақсатын жөне болдырмаудың алдын алу ... ... ... ... құрамдас бөлігі болып саналады. Бұл тек ... ... мен ... ғана тиісті мәселе емес, ол ... ... және ... ... Ол ... ... міндеттерден туындайды.
Жер заңдарында жеке және заңды тұлғалардың жерді ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ осы жұмыстың
тарауларында көрсетілген толықтырулар мен өзгертулерді Жер туралы кодексте
және ... ... ... ... қарастыру жер құқық
қатынастарын одан әрі жетілдіру болып саналады.
БИБЛИОГРАФИЯ
НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ... ... ... ... 30 ... 1995ж. (өзгертулер
мен толықтырулар 1998ж)
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы бөлімі 27 ... ... ... ... ... . Ерекше бөлім 1 шілде 1999ж
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі. 13 шілде 1999ж
5. Қазақстан Республикасының Жер кодексі. 2005ж.
6. ... ... ... ... ... ... Заңы.
31 наурыз 1998ж.
7. Қазақстан Республикасының "Астық туралы" Заңы 19 қаңтар 2001ж.
8. ... ... ... кәсіпкерлік туралы" Заңы 19 маусым 1997
ж.
9. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... ... 2 ... ... ... Республикасы Президентінің заң күші бар "Заңды тұлғаларды
мемлекеттік тіркеу туралы" ... 17 ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар "Мемлекеттік
кәсіпорындар туралы" Жарлығы 19 ... ... ... Республикасы Президентінің заң күші бар "Өндірістік
кооператив туралы" Жарлығы 5 ... ... ... ... ... ... Заңы 21 ... 1997ж.
14. Қазақстан Республикасының "Шаруа (фермер) қожалықтары туралы" 31 наурыз
1998ж.
13. Қазақстан ... ... ... және ... ... Заңы 25 желтоқсан 2000ж.
АРНАЙЫ ӘДЕБИЕТТЕР
1. Авилов Г.Е. Хозяйственные товарищества и общества в Гражданском кодексе
России/ В кн. ГРажданскийкодекс ... ... ... ... памяти С.А. Хохлова/ Отві ... ... ... ... ... ... С.И.Об основаниях правовых отношений между государственными
социалистическими организациями. Ученные записки ... ... Вып. 4.Л., ... ... Ю.Г ... лица по ... ... Республики
Казахстан: Понятие и общая характеристика: Учеб. Пособие. Изд. 2. испр.
и доп. - Алматы: ВШП "Әділет", 2000 . ... ... Д. ... законодательство РК. Алматы 1995 г.
5. Бектурғанов Ә. Қазақстан Республикасының жер қатынастары . Алматы ... ... Ә. ... ... құқығы . Алматы. Фемида, 1997ж
7. Боголюбов С.А. ... ... ... ... ... В 2-х ... Учебник под ред. Е.А. ... ... І994 ... ... ... В 2-х ... ... под ред. Е.А. Суханова.- М:,
Изд. 2 перераб. и доп. "БЕК "1998г.
10. Гражданское ... ... ... I. Под ред. А.П. ... ,
Ю.К.Толстого. М. проспект 1997г.
11. Есімқұлов С.Т. "Жерді қалай пайдаланған жөн" ."Заң" газеті 1997ж.
12. Н.А.Назарбаев Казахстан 2030. ... ... и ... всех ... ... Президента Республики
Казахстан Н.А. Назарбаева народу Казахстан.
13. Назарбаев Н.А. Послание народу Казахстана 30 сентября 1998 О ... ... и ... ... ... и ... ... общества, экоыомическая и политическая реформа в ... ... ... 1998г 1 ... Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. ... ... және ... ... ... ... 2005ж. 18 ақпан
15. Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Қазақстан өз дамуындағы жаңа
серпіліс жасау ... ... ... бәсекеге барынша
қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы. 2006ж. 1 ... ... Ғ.А. ... ... Ерекше бөлім, оқулық, I-бөлім/. Алматы,
2005ж.
17. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық/ Ерекше бөлім, ... ... ... Г.А. ... А.Т. Гражданско-правовая ответственность за вред,
причиненный преступлениям ... ... ... . изд. ... ... ... С.А. ... құқық/ Жалпы бөлім, практикум, I-
бөлім/Алматы, 2004ж.
20. Белякова М.А. ... ... ... за причинение вреда.
Теория и практика. 1986г.
21. ... В.П. ... за ... ... прав ... М. ... ... А.В. О возмещение ущерба гражданам. М. 1995г.
23.Тодеугалиев Ғ. ҚР ... ... ... ... ... А.П. ... право. Санкт-Петербург. 1996г.
25.Суханов Е.А. Гражданское право. М. 1998г.
26. Стамкулов Ә, ... ... ... ... кейбір
мәселелері". Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің хабаршысы.
1995ж № 3.
27. Стамкулов Ә. Қазақстан Республикасының экология ... ... ... 1995ж.

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Сыртқы қарыздарды өтеуге байланысты мемлекеттердің қызметін құқықтық реттеу (Қазақстан мен бұрынғы КСРО мемлекеттерінің мысалында)52 бет
Қазақ тiлiнде iс жүргiзiлгенде азаматтық iс жүргiзу құжаттарының толтырылуында және жүргiзiлуiнде сот бұйрығында қандай проблемалар бар екенiн зерттеу және қазақ тiлiнде бұл құжаттардың заң терминологиясы бойынша дұрыс аталуы және реттiк кезекпен дұрыс жүргiзiлуi53 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялары мен реттеу шаралары23 бет
Қазақстан Республикасындағы мұрагерлікті құқықтық реттеу: теория және тәжірибе мәселелері99 бет
n-ші ретті, коэффициенттері айнымалы біртекті сызықтық дифференциалдық теңдеулерді жалпыланған Абель формуласын пайдаланып шешу36 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Аграрлық өнеркәсіптік кешенді мемлекеттік реттеу90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь