Өртке байланысты қылмысты тергеу әрекеттері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

I тарау. Қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеудің заңдық табиғаты.

1.1. Тергеу барысындағы мәжбүрлеудің заңдылық жүйесі ... ... ... ... ... ..6
1.2. Қылмыстық мәжбүрлеудің түсінігі, мәні ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ...13
1.3.Процессуалдық мәжбүрлеудің мақсаттары, негіздері ... ... ... ... ... ... 34

II тарау. Қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеудің жүйесі.

2.1. Қылмыстық істі жүргізу барысындағы мәжбірлеу шаралары ... . 43
2.2. Мәжбүрлеу шараларының түрлері... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
2.3. Қылмыстық іс бойынша мәжбүрлеуді жүзеге асыруда тұлғаға берілетін кепіілдіктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .72
Кіріспе

Мәжбүрлеу қоғамдық қатынастарды реттеудің тиімді құралы болып табылады және оның әрекет ету осы қатынастардың құқықтық нормативті сипатымен ерекшеленеді. Мемлекеттік аппарат күшімен авторлар Б.Т.Базылевтың көзқарасына негіз ретінде қолданады. Мемлекеттік мәжбүрлеу, мемлекеттік талаптарға бағындыру мақсатындағы жеке материалдық және моралдық шектерді қою арқылы фигуралық ықпал ету болып табылады. Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шараларын қолдану барысында процессуалдық мәжбүрлеу құралдардың құндылығы, қылмыстық сот өндірісінің міндеттерін шешу үшін оларға жүгінудің заңдылығында негізділігімен сипатталады. Процессуалдық мәжбүрлеу инетитуының әлеуметтік құндылығын оны сипаттайтын тараптары және қасиеттері мен жиынтығын қарастырған жөн. Осылардың ішінде рұқсат етілген жариялы мәжбүрлеудің көлемі мен шектерін қатаң шектейтін мәжбүрлеу шараларын қолданудың процессуалдық формасы және адамның, азаматтың құқықтары мен бостандықтарының епілдіктерінің жүйесі бірінші дәрежелі мағынада болады. Сондықтанда аталған дипломдық жұмыс тақырыбының практикалық мәні зор. Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шаралары, азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын шектемейтіндіктен, олардың заңдылығымен негізділігін қамтамасыз етуші, нақты қатаң процессуалдық кепілдіктер керек. Біздің мемлекетте қылмыстық сот өндірісінің мақсаттарына, азаматтың құқықтары мен бостандығын аз шектеу арқылы қол жеткізу көзделген. Мемлекеттік мәжбүрлеуді қоғамдық қатынастарды реттеудің әдістерінің бірі ретінде қарастырған жөн. Жоғарыда айтып кеткенің бәрін ескере отырып, біз процессуалдық мәжбүрлеу деп қылмыстық сот өндірісінің мақсаттарына кедергісіз жетуге бағытталған, қылмыстық іс жүргізу қатынастарының қатысушыларына ықпал етудің, заң нормаларымен бекітілген, ерекше өзіне тән тәсілдеріне көрініс табатын, қылмыстық іс жүргізудің реттеу әдісін түсінеміз. Қылмыстық іс жүргізу әдебиетінде күштеудің мәні, оны қарама-қарсы мағынасы бар, қос категориямен, сәйкестендіру жолымен анықталады. Мәжбүрлеу қылмыстық процесте тұлға еркіндігін қандай да бір формада әрқашанда шектейді.
Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шараны қолдануда, қылмыстық сот өндірісінің міндеттеріне жету мақсатында, заң нормаларында бекітілген жағдайларда конституциялық құқықтары мен бостандықтары шектеуді рұқсат етеді. Дипломдық жұмыс тақырыбын зерттеу барысында, Ахпанов А.М., Петрухин И.Л., Коврига З.Ф., Зинатуллин З.З., Сәрсенбаев П.Е., Төлеубекова Б.Х., сияқты ғалымдардың пікірлерін басшылыққа ала отырып, негізгі ойлар тұжырымдалды.
2. Арнайы әдебиеттер мен оқулықтар

Ароцкер Л.Е. Тактика и этика судебного допроса.-М., 1969.

Ахпанов А.Н. Возбуждение уголовного преследования и применение мер процессуального принуждения. –Караганда, 2000

Ахпанов А.Н. Проблемы уголовно-процессуального принуждения в стадии предварительного расследования. –Алматы, 1997.

Бажанов С. О мерах принуждения в уголовно-процессуальном законодательстве // Законность, 1996. №3.

Бекешко С.П., Матвиенко Е.А. Подозреваемый в советском уголовном процессе. –Минск, 1969.

Березин М.Н., Гуткин И.М., Чувилев А.А. Задержание в советском уголовном судопроизводстве. –М. 1975.

Буряков А.Д. Залог как мера пресечения в советском уголовном процессе. –Иркутск, 1969.

Бычков С.Ф., Гинзбург А.Я. Следственные действия / Краткий комментарий к уголовно-процессуальному кодексу РК. –Алматы, 1998.

Галкин И.С., Кочетков В.Г. Процессуальное положение подозреваемого. –М., 1968.

Гуткин И.М. Актуальные вопросы уголовно-процессуального задержания. –М., 1980.

Гуткин И.М. Меры пресечения в советском уголовном процессе. –ВШ МООП, 1963.

Денежкин Б.А. Подозреваемый в советском уголовном процессе. –Саратов, 1982.

Еникеев З.Д. Меры процессуального принуждения в системе средств обеспечения обвинения и защиты по уголовным делам. –Уфа, 1978.

Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное принуждение и его эффективность. –Казань, 1981.

Ивлиев Г.П. Основания и цели применения мер процессуального принуждения // Государство и прво. 1985. № 11.

Карев Д.С. , Савирова Н.М. Возбуждение и расследование уголовных дел.-М., 1967.

Клюков Е.М. Меры процессуального принуждения. –Казань, 1974.

Коврига З.Ф. Уголовно-процессуальное принуждение. –Воронеж, 1975.

Корнуков В.Н. Меры процессуального принуждения в уголовном судопроизводстве. –Саратов, 1978.

Кудин Ф.М. Принуждение в уголовном судопроизводстве. –Красноярск, 1985.

Лившиц Ю.Д. Меры пресечения в советском уголовным процессе. –М., 1964.

Мирский Д.Я. Првовая природа задержания лица, подозреваемого в совершении преступления. –Иркутск, 1969.

Петрухин И.Л. Неприкосновенность личности и прнуждение в уголовном процессе. –М., 1989.

Петрухин И.Л. Свобода личности и уголовно-процессуальное принуждение. –М., 1985.

Прокурорский надзор. Учебник // под. Ред. Ю.Е.Винокурова. М., 2001.

Рыжаков А.П. Меры пресечения. –М., 1996.

Ратинов А.Р. Судебная психология для следователя. М.,2001.

Сарсенбаев Т.Е. , Хан А.Л. Уголовный процесс. Досудебное производство. –Астана, 2000

Сафин Н.Ш. Допрос несовершеннолетнего подозреваемого в уголовном судопроизводстве. –Казань, 1990.

Толеубеков Б.Х. Уголовно-процессуальное право. Республика Казахстан.-Алматы, 1998.

Төлеубеков Б.Х. Қазақстан республикасының қылмыстық іс жүргізу құқығы. Алматы. 2001.

Уголовный процесс // под.ред. Лупинской П.А. М., 2001.

Уголовно-процессуальное право Российской Федерации / под.ред. П.А.Лупинской –М., 1998.

Уголовный процесс / под.ред. К.Ф.Куценко. –М., 1996.

Усманов У.А. Справочник следователя. –М., 1999.

Чистякова В.С. Законность и обоснованность применения мер уголовно-процессуального принуждения. –М., 1978.

Чувилев А.А. Привлечение следователем и органом дознания лица качестве подозреваемого по уголовному делу. –М., 1982.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым
Министірлігі
Заң факультеті
Дипломдық жұмыс
Тақырыбы:Өртке байланысты қылмысты тергеу әрекеттері
Мамандығы – 0216 “Құқықтану”
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................................4
I тарау. ... іс ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеудің заңдылық
жүйесі......................6
1.2. Қылмыстық мәжбүрлеудің түсінігі, мәні.........................
...................13
1.3.Процессуалдық мәжбүрлеудің ... ... ... іс ... ... ... Қылмыстық істі жүргізу барысындағы мәжбірлеу шаралары..... 43
2. Мәжбүрлеу ... ... ... іс ... ... жүзеге асыруда тұлғаға берілетін
кепіілдіктер........................................................
...................66
Қорытынды............................................................
..................................70
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі.............................................................72
Кіріспе
Мәжбүрлеу қоғамдық қатынастарды реттеудің тиімді құралы болып
табылады және оның ... ету осы ... ... нормативті
сипатымен ерекшеленеді. Мемлекеттік аппарат күшімен ... ... ... ретінде қолданады. Мемлекеттік
мәжбүрлеу, мемлекеттік талаптарға бағындыру ... жеке ... ... шектерді қою арқылы фигуралық ықпал ету болып ... ... ... ... ... ... ... құндылығы, қылмыстық сот өндірісінің
міндеттерін шешу үшін оларға жүгінудің заңдылығында ... ... ... ... ... құндылығын
оны сипаттайтын тараптары және қасиеттері мен жиынтығын қарастырған жөн.
Осылардың ішінде рұқсат етілген жариялы мәжбүрлеудің көлемі мен шектерін
қатаң ... ... ... ... ... ... және
адамның, азаматтың құқықтары мен бостандықтарының епілдіктерінің жүйесі
бірінші ... ... ... ... ... ... жұмыс
тақырыбының практикалық мәні зор. Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу
шаралары, азаматтардың конституциялық ... мен ... ... ... ... ... ... қатаң процессуалдық кепілдіктер керек. Біздің мемлекетте қылмыстық
сот өндірісінің мақсаттарына, азаматтың құқықтары мен бостандығын ... ... қол ... ... Мемлекеттік мәжбүрлеуді қоғамдық
қатынастарды реттеудің әдістерінің бірі ретінде қарастырған жөн. Жоғарыда
айтып кеткенің бәрін ескере ... біз ... ... ... сот ... ... ... жетуге бағытталған,
қылмыстық іс жүргізу қатынастарының қатысушыларына ықпал ... ... ... ерекше өзіне тән тәсілдеріне көрініс табатын,
қылмыстық іс жүргізудің реттеу әдісін ... ... іс ... ... ... оны қарама-қарсы мағынасы бар, қос
категориямен, сәйкестендіру ... ... ... ... ... ... қандай да бір формада әрқашанда шектейді.
Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шараны ... ... ... ... жету ... заң ... ... конституциялық құқықтары мен бостандықтары шектеуді рұқсат
етеді. Дипломдық ... ... ... барысында, Ахпанов А.М.,
Петрухин И.Л., ... З.Ф., ... З.З., ... ... Б.Х., сияқты ғалымдардың пікірлерін басшылыққа ала отырып,
негізгі ойлар ... ... ... іс ... ... ... табиғаты.
1.1. Тергеу барысындағы мәжбүрлеудің заңдылық құрылымы.
Қоғам әлі қылмыстан арылған жоқ. Сондықтан ол ... ... ... ... ... ... . Құқық қорғау органдарының
қызметіне, куәгерлер, жапа ... ... ... ... т.б. ... ... іс-жүргізу рөлдеріне көптеген азаматтар
тартылады. Негізінде азаматтарды ... ... жеке ... қол ... ... ... ... осылай істеуге мәжбүр,
азаматтардың атсалусынсыз қылмыспен ... ... ... ... қажетті іс-жүргізу міндеттемелерді орындауды талап ете отыра,
олармен қылмыспен күресу ауыртпалығын бөліседі. Бұндағы қоғамның қылмыстан
бос еместігі, ... ... сот ... ... әлеуметтік
қажеттілігінен бос еместігін және соған байланысты болатын ыңғайсыздық пен
шығындарды көтеретіндігін көрсетеді. Бірақ ... ... ... ... ... емес пе?!
Қылмысты түбірімен жою қажеттігін түсінген және өзін қылмыстық – іс жүргізу
құқықтық қатынастарының саласына еркін ... ... ... ... ... ... жасайды. Көріп отырғанымыздай бостандық пен мәжбүрлеу
диалектикалық бірлікте: қылмыспен күресуге әлеуметтік тұлғыда мәжбүрленген
адам, ... іс ... ... соттың іс жүргізуге қатысқан кезде өз
өнегелік ... ... ... ... алады. Бұлай қатысу еркін
/еркін бостандығы сақталады/ және мәжбүрлеуге /қоғамдық ... ... ... жанышталады/ бөлінеді.
Айыпталушылар мен күмәнділер, оларға тағылған ... ... ... ... яғни іс-жүргізу сипатындағы мәжбүрлеу шараларын оларға
қолдану, ... ... бір ... ... ... ... сотты іс-жүргізуге қатысушылардың көпшілігі /айыпталушы мен
күмәндіден басқасы/ қылмыстық іс ... құқы ... ... ... сенеді, сондықтан осы нормалардың шаралары көп ... ... ... іс жүргізу әрекетінің барысы тұлғаның ... ... ... ... жағдайда да мәжбүрлеу қолданылмайды.
Қылмыстық процесте мінез-құлықтың бірнеше түрінің мүмкіндігі бар ... ... ... ... ... қолдануға дейін. Бұл
мүмкіндіктер ауыспалығы адам жауап беруге куәгер ретінде келерде пайда
болады:
1/ іс ... ... ... ... өз ... шақырусыз жауап беруге
келді /азаматтың оянуы заң шығарушының еркімен үндесіп кетеді/;
2/ адам жауап алуға шақырылды, және еш ... ... ... заң ... ... қайшы емес/;
3/ тұлға жауап алуға шақырылған болатын; бұл ... ... ... оған ... оғаш ... ... ... күресін туғызды; бірақ
күмән сейіліп, тұлға жауап алуға бару туралы саналы шешім қабылдап, оны
еркін ... ... ... ... сияқты жауап алуға шақыру оған қажетсіз болып,
себептер арпалысын туғызды, бірақ ол жауап ... бару ... ... ... ... бұл ... ... қағазындағы мәжбүрлеп жеткізу
және куәлік беруден бас ... үшін ... ... ... ... ... ... яғни еріксіз, мәжбүрлік болады.
5/ тұлға жауап алуға шақырылған болатын, бірақ ол саналы ... ... жоқ, ... ... ... ... ... үш жағдайда біз іс ... ... ... орындау
оқиғасын көрдік, кейде шешім күмәнсіз қабылдана бермейді, ол соңғы екі
жағдайда міндеттеме психикалық немесе тәни ... ... ... ... ... ... азаматты қызметтік істерінен ... жеке ... ... ... ал ... ... құқын да шектейді. Сондықтан ... ... ... ... ішкі ... моралдік шиеленіс жағдайында қабылданады.
Жеке мүдде /отбасы, бос уақыт т.б/ мүддесінің /қылмысты ашу, кінәліні
жазалау, кінәсіздердің жапа ... жол ... ... таңдауға тура
келеді. Әрине мұндай жағдайларда ... ішкі ... іс ... ... бас ... ... мемлекеттік мәжбүрлеудің
қолданылатыны әсер етпей қоймайды. Негізінде ... ... өз ... міндеттемесін еркін құптай отыра орындау ... мен ол ... ... ... ... немесе мүлде істемеу оқиғасын
бөліп қарауға болады. Бұл ... ... ... ... ... керек және олардың біреуін таңдау қажет. Бір адамға әделетті,
қажетті, пайдалы ... ... ... ... қажетсіз, пайдасыз боп
көрінуі мүмкін. Осыдан бір адаммен құпталатын және ... ... іс шара ... деген қатынас туады.
Алғашқы сәтте түгел қылмыстық процесс мемлекеттік мәжбүрлеудің кең
және ... ... ... ... ... Қылмыстық істерді
жүргізу жіктелген лауазымды тұлғалар және ... ... ... ... тінту жүргізу туралы, куәләндіру ... ... да іс ... ... ... қылмысқа қатысты және оны жасағандар жөнінде
мәліметтер алуға бағытталған талаптары арқылы азаматтарға үн ... ... ... қатысты алдын ала қамау, қызыметінен
шеттету, мүлкіне тыйым салу сияқты шекті шаралар қолданылады. Өзінің іс ... ... ... ... ... тартылады. Кейбір
жағдайларда мәжбүрлеу процеске ... ... ... ... ... ету ... қолданылады. Сот ісін жүргізетін лауазымды
тұлғалардың заңсыз және негізсіз іс-әрекеттері мен актілеріне қатысты ... ... ... ... істі ... кінәсізді ақтау, істі
қайтару сияқты механизм жұмыс істейді.
Қылмыстық-іс жүргізу ғылымында қылмыстық-іс ... ... ... ... іс-әрекеттер /алу, тінту, куәландыру, салыстырмалы түрде
зерттеу үшін үлгілер алу, ... ... ... ... және
т.б.с.с./ толығымен және тұтастай жатады деген пікір қалыптасқан. Әрине ... ... ... ... ... мен ... шектеумен
байланысты /тұлғаның дербестігі, хат жазысу ... жеке ... ... ... ... ... ... өзіндік шектеулер болып табылады.
Мысалы, кейбір азаматтардың ұрланған заттарды қайтаруы олар алғанда
оның ұрланғанын білмесе де. Көптеген ... мен жапа ... ... және ... ... ... тергеушінің ырқына береді.
Олардың жақын туыстарын күмәндінің, ... ... ... ... кейбір іс-шара әрекеттерін жүргізу осы тұлғаларға
тиімді болса, іс-шаралық мәжбүрлеу шараларына ... ... ... мен ... ... ... ... сенімді жерге тығып қойса,
өздерінің үйіне тінту жүгізілгенің қалайды, өйткені ұрланған заттың олардың
үйінде болмауы, айыпталушыны ... ... ... қаралуы мүмкін.
Сонымен қоса ұстау және із кесу шарасын таңдау айыпталушы ... ... ... ... ... табылады. Бұл жерде әңгіме,
тұлғаның ... ... ... ол ... ... жазаға
тартылатындығын біліп саналы түрде келеді бұған оның қолымен істегенін
мойнымен ... ... әсер ... Мұндай мысалдар өмірде сирек
кездеседі.
Екі түсініктің арасын ашып алған жөн: тектік – ... ... және ... – іс ... ... ... /бұл
терминология белгілі бір шекте шартты/. Бірінші түсінік /қылмыстық
процестегі мәжбүрлеу/ ... ... әсер ... ... ... ... ол іс ... міндеттемесін өз еркіне қайшы келсе де
орындауға мәжбүр. Оған, субъектіге психикалық әсер ... ... ... : а/ іс ... /кез келген іс шаралық міндеттемені мәжбүрлеп
орындау немесе күштеп әкелу қаупі/; б/ тәртіптік ... ... ... ... ... ... бас тартса, тәртіптік жазаға ұшырау
қаупі/; в/ ... ... ... мен жапа ... жауап
берушіден жалтарғаны үшін ... ... ... г/ азаматтық –құқтық ... ... ... ... ... ... ... үшін сот процесін кейінге
жылжытуға байланысты туған шығындарды өндіріп алу қаупі/ ; д/ ... ... ... ... ... ... салу/.
Сонымен субъектіні онда жатқан іс жүргізу міндеттемесін ояту
мақсатында қолданылатын мәжбүрлеу, ... ... ... ... ... қоса ... ... әсер ету, психикалық қауіп
тәни мәжбүрлеу сияқты қылмыстық-іс жүргізу ... ... ... шығып кетеді. Осы кең ... ... ... ... ... шара арқылы психикалық қауіп ал егер де ол ... тәни әсер ету/ ... Олар ... ... ... және бір мезетте оны қылмыстық жауапкершілікке тарту/.
“Қылмыстық-іс жүргізу арқылы мәжбүрлеудің” қысқа түсінігі сот ісіне
қатысушыларға әсер ... ... ... мен оны қолданатын мемлекет
органдары ие құралдарды ғана қамтиды.
Біріншіден, бұл қылмыстық іс ... ... ... арқылы оны
қолдану кезінде психикалық әсер ету. ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу психикалық әсер етеді. Мысалы,
із кесу шарасын таңдауда, куәландыру, тінту жүргізу жөнінде қаулы ... әсер ... ... ... ... сол актілердің өздері емес
және солардың негізінде жүзеге асатын іс шаралық әрекеттер де емес ал ... ... ... ... ... ... теріс қараса
қолданылуы мүмкін мазмұның қаупі табылады.
Екіншіден, қылмыстық іс ... ... ... оған ... ... ... асыруға жету мақсаты бар ... тәни әсер ету ... ... ... және негізсіз іс-шаралық актілердің күшін жою-бұлда
қылмыстық-іс жүргізу арқылы мәжбүрлеудің бір түрі болып ... ... ... ... соттың іс жүргізу субъектілерінің ашық
қарсылығына да ... де ... ... табу мен ... ... және ... іс-әрекеттер. Бұл жерде көрсетілген іс ... ... ... ... “іс ... ... шараларына”
қарағанда кең. Бірақ әрбір әрекет мәжбүрлі немесе ерікті болады. Іс
шаралы әрекеттер өздігінен мәжбүрлеу шаралары ... ... ... емес ... ... ... Мысалға, мүрдені қайта ашуға,
қарауға, тергеу сынағын жүргізуге біреу-міреу ... ... ... Іс шаралар әрекетінің қатысушылары өз міндеттемелерін мәжбүр
түрде емес еркін атқарады. ... ... іс ... ... ... шара ... ... тергеу және соттық
әрекеттерге жалпы болып табылады.
2. Іс шаралық құқ қолданушы актілердің заңдылығын қамтамасыз ету ... ... ... келтіру шарасы – тергеушінің, прокурордың, соттың
заңсыз актілерінің толықтай немесе жартылай күшін жою; б/ егер заң
бұзылса, жеке ... ... ... шығару; в/ егерде заңды бұзса
тергеуден анықтаушыны, тергеушіні шеттету;
3. ... ... ... әсер ету ... іс шара ... ... ... да процеске қатысушыларға қатысты айыптық
шаралар /сот мәжілісі залында тәртіп бұзған ... ... ... айып ... Тұлғаның құқына кепілдік беру ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу /кәмелетке толмағандар мен
психикалық және тәни кемдіктері бар ... ... ... ... ... ... қарамау жауапқа тарту және т.б.с.с./.
Құқықтық қорғау қызметі өзін үш негізгі қалыпта көрсетеді. Бұл заңдық
жауапкершілік, құқықтық тәртіпті ... ... және ... ... осы қалыптардың біреуінде болсын көрініс таба алады. ... ... ... ... ... ... заңгерлердің ішінде құқықтық
тәртіптің осы қалыптарын түсінуде және ... ... ... ... табуда салмақты келіспеушіліктер бар. Мәселені шешудің ... ... пен ... ... ... шараларын нақты
айқындап алуда.
Бір автордың ... ... ... – бұл ... ... ... ... міндеттемені орындамаған адамға мемлекеттің тиісті
органдарымен салынатын белгілі бір айып, ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік емес, құқықтық
тәртіпті қорғау шаралары.
Басқа авторлардың пікірінше қосымша міндетті салмай-ақ мемлекеттік
мәжбүрлеудің әсермен ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Жалпы құқықтық деңгейде мәжбүрлеу мен ... ... ... екі ... ... ... ... жүргізу ғылымына қатысты салалық құқықтық зерттеулерге белгі
қалдырады. Іс ... ... ... жоқ ... де ... бар.
Біздің қылмыстық-іс-жүргізу жауапкершілігінің қолданылу аясы тым
тар. Ең кең тараған іс-жүргізу ... ... ... ... ... табылады.
Мәжбүрлеу шараларының үшінші тобы-ұстау, із кесу шаралары, мүлікке
тиым салу, ... ... ... сияқты қылмыстық процеске
қатысушылардың мемлекет тарапынан қолдау таппайтын әрекеттерін алдын ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін жауапкершілік шараларын қолданусыз
міндеттемелерді мәжбүрлі ... ... ... ... да ... бар. ... бір іс жүргізу міндеттемесін орындаудан
бас тартатын қылмыстық процестің қатысушылары оны орындауға мәжбүрленеді.
Жауапкершіліктің кінә үшін ... ... ... ... қортындылайық. Заңдық жауапкершілік процеске
қатысушылар өздеріне жүктелген ... ... ... ... ... ... ... айыптық сипаттағы материалдық-құқықтық немесе
іс жүргізу шараларын қолданылады. Қылмыстық процесте екі түрлі /тұлғаның
іс-жүргізу міндеттемелерін ... және ... ... ... ... жою/ құқты қалпына келтіру шарасын қолдану құқықтық
қорғану шараларын пайдаланумен ... ... ... ... мен ... ... ... көп.
1.2. Қылмыстық мәжбүрлеудің түсінігі мәні.
Қылмыстық сот өндірісінің мақсаттарына мәжбүрлеу арқылы қол жеткізу
мәселелері ең алдымен ... ... ... ... ... ... тұрғысынан анықталады деген бірқатар көзқарастар бар. Бұл
көзқарас құқық шеберінде, өйткені ... ... ... ролі ... ... ... тығыз байланысты.
Мәжбүрлеу қоғамдық қатынастарды реттеудің тиімді құралы болып табылады
және оның ... ету осы ... ... ... ... ... ... күшімен қамтамасыз етілген мәжбүрлеуге
анықтама бере отырып көпшілік авторлар ... ... ... ... ... мәжбүрлеу, мемлекеттік талаптарға
бағындыру мақсатындағы жеке, материалдық және ... ... ... ... ... психикалық ықпал ету болып табылады.
Бұл анықтамада мәжбүрлеудің басты мақсаты ретінде тек ... ғана ... ... ... ... бұл ... мәні ... көрініс таппайды, өйткені оның құқық реттеуші
сипаты көлеңкеде ... ... ... ... қоғамдық
қатынастарды реттеудің әдістерінің бірі ретінде қарастырған ... ... ... ... ... шарасының мақсаты
және құралды тағайындауды біріктіретін ғана ... ... ... ... береді. Мақсатты тағайындалуы деп біз мемлекеттік
мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... құралды тағайындалуы, нақты міндеттерге жету мақсаттарындағы
арнайы құралдары мен тәсілдері тандау мен пайдалануды сипаттайды.
Процессуалдық әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... ... асырады.
В.М.Корнуковтың пікірі бойынша, қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеу,
қылмыстық сот ... ... ... ... мен іс ... өз міндеттерін орындауды қамтамасыз етуге шақырылған,
қылмыстық іс ... ... ... ... ... Қылмыстық сот өндірісіндегі мәжбүрлеудің түсінігінің ұқсас
тұжырымдамасы басқа да авторлардың ... ... ... ... іс ... мәжбүрлеу шарасын “мемлекеттік
мәжбүрлеудің құралдарының дефинициясы арқылы анықтайды[3] және сонымен
қатар мемлекеттік мәжбүрлеуді тұлғаның мемлекеттік ... ... ... ... көзқарасымыз бойынша, процессуалдық мәжбүрлеудің
мәнді ерекшеліктерін ”шаралардың ... ... ... ... ұқсас дефинацияларда іздеу нәтижесіз болып табылады. ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алмайды.
З.Ф.Коврига ұсынған қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеудің қылмыстық сот
өндірісінің мақсаттарын жүзеге ... ... ... ... ... ... табатын, мемлекеттік ықпал етудің әдісі
ретіндегі анықтамасы қолдауға тұрады. Біздің ойымызға, бұл анықтаманы ең
сәттілердің ... ... ... ... ... ... ... егерде оны кейбір толықтырулар мен түзетулерді жасап қабылдаса, онда
ол алдыңғы қатарға шығар еді. ... ... оның ... ролі ... ... іс ... қатысушыларының қайсы біреуіне тек бір ғана
ықпал етуге әкеліп тіресе, онда біз оның қолдануының аумағын ... ... ... ... ... шектейміз. Сондықтан да, әлеуметтік-
экономикалық қатынастармен объективті сипаттайтын, мәжбүрлеу психикалық
немесе физикалық ықпал етудің мақсаттарынан ... ... ... ... ... мақсаттарына олардың қоғамының ... және ... ... ... үшін ... қызмет етеді.
Жоғарыда айтып кеткеннің бәрін ескере отырып, біз ... деп ... сот ... ... ... жетуге
бағытталған, қылмыстық іс жүргізу қатынастарының қатысушыларына ықпал
етудің, заң нормаларымен бекітілген, ... ... тән ... табатын, қылмыстық іс жүргізудің реттеу әдісін түсінеміз.
Қылмыстық іс жүргізу әдебиетінде күштеудің мәні, оны қарама-қарсы
мағынасы бар, қос ... ... ... анықталады. Әңгіме
сендіру әдісі туралы жүргізіліп отыр. Мәжбүрлеу қылмыстық процесте тұлға
еркіндігін қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... бағыттылығын
мәжбүрлеуді, мүмкінділік пен шындылық, еркінділік пен қажеттілік деген
анықтамалардың ара ... мен ара ... ... ... ... сәйкес келеді.
Философтар еркінділік пен танылған қажеттілігі негізіндегі,
субъектілердің әрекеттерін түсінеді. ... ... әлі ... ол ... ... қайшылыққа түседі.
Осы категориялардың ара қатынасы, қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... бейнелейді. Мүмкіндік пен шындылық
категорияларында объективті бастама салынған, оған ... ... көп ... ... ... ... ... жағдайларға
байланысты, қоғамның, бүкіл ... ... ... ... ... бір ғана ... түрі ұсынылады.
Жағдайлар нақты әлеуметтік жүйені ... ... ... ... ... ... ... шарасының қылмыстық
сот өндірісінің саласында кеңтаратылуы. Біріншіден, қылмыстылық сияқты,
әлеуметтік құбылыспен белсенді күресінің қажеттілігіне ... ... ... ... жету ... тең ... заңды мүдделері мен құқықтарын шектейтін, мәжбүрлеу шараларын
қолдануды реттейтін басты жағдайларының бірі ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізушілік мәжбүрлеудің
қоғамдық дамудың қазіргі кезеңде әрекет етуі мен ... ... іс ... ... ... мәселелері, заң
шығарушы күштеп ықпал етудің мөлшерін нақты анықтауға ұмтылған кездегі,
мәжбүрлеудің аумағының тарлауына ... ... ... ... Қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеу шараларын қолдану,
сол ... ... ... ... ... мен
бассыздығынан тұлға құқықтары мен заңды мүдделерін шектейтін заңмен нақты
және қатаң белгіленген.
Іс жүргізушілік мәжбүрлеуді ... ... ... ... басқа ешбір құқық қолданушы әрекеттердің саласында,
азаматтардың қызығушылықтары айқын ... ... ... ... мен тергеу органдарының тәжрибесінде, өкінішке орай, заңсыз және
негізсіз ... ... ... және ... ... ... ... Әділетсіз мәжбүрлеудің нәтижесінде
қоғамның ішінде қарсы ... туа ... және ... мемлекеттік реттеуге қарсы ... ... енді ... ... ... қолданудың әлеуметтік тиімсіз
нәтижелерінің қатарына, сондай-ақ пайда болған ... ... ... да бір ... ... ... ... мемлекеттің реакцясында да
жатқызған жөн, бұл жерде мемлекеттік реакция мәжбүрлеуді одан әрі күшейту
мен түршіктіру жолымен бейнелейді.
Тергеуді ... ... ... ... міңезі, екі
фактормен сипатталады. Біріншіден, жеке ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу заңының нормалары, ... ... ... ... ... ... ... тергеу үрдісінде қабылданатын шешімдерді күштеп
орындау мүмкінділігін қамтамасыз ететін ҚР КІЖК-нің тиісті бабында, бұл
шешімдердің қатысты шығарылған тұлғалар, мекемелер, ... үшін ... ... ... та ... ... ала тергеуді жүгізуші
тұлғаның қаулыларының бәрі ... ... ... ... ... ... мәнің былай түсіну мәжбүрлеу тәсілдерін
негізсіз кеңейтуге қайтадан әкеліп ... ... ... ... сот өндірісінде тек қандай да бір
процессуалды құралды азаматтардың ... ... ... ... шектеуге бағытталғанда ғана орындалады. Осы көзқарасқа
сәйкес, мәжбүрлеу ... бар ... ... ... ... бүлтартпау шаралары, стационарлық бақылау үшін ... ... ... ... ... ... алу, мүлікке
қамау салу, куәландыру, салыстырмалы сарапшылық зерттеу үшін үлгі алу,
лауазым ... алып ... ... хат ... ... ... алу, келтіру, прокуратура, сот тергеу орындарының шақыруы ... тұру ... алу, ... ... ... ... ... тәсілдерінің бұл тобын, қылмыстық процесс теориясында
қылмыстық іс жүргізушілік ... ... деп ... ... ... ... іс жүргізудегі мәжбүрлеу шараларының мәні
туралы сұрақ жөнінде ... ... ... жоқ. ... ... ... осы қасиеттері жоқ басқалардан ажыратып
шектеу үшін ... және ... ... ... дұрыс
қарастырған жөн. Олармен әр түрлі процессуалдық мәжбүрлеуші шаралардың
ортасы ... өз ... ... ... ... ... мен
заңды мүдделерін шектеу мүмкін.
Осының нәтижесінде, соңғылар күшейтілген қорғау мен сақтауды ... Ал ... бір ... ... ... – процессуалдық
мәжбүрлеу мәнің түсінуден шығады. Мәжбүрлеу тәсілдерінің басты қасиеті
олармен құқық шектеуші ... ... ... ... клнцепция
процессуалист-ғалымдардың ішінде көп таратылды.
В.М.Корнуков, З.Ф.Коврига, Ф.М.Кудин, З.Д.Еникеев., З.З.Зинатуллин
және т.б. И.Ребане мен О.Ә. Лейстің мәжбүрлеудің ... ... ... ... ... ... отырып, ықпал ету шараларының
ішінде мәжбүрлеу шаралары тек объективті қасиетінің ... ... ... ... ... объективті мінезі, егерде мәжбүрлеу шараларын қолдану
үрдісінде жүзеге аспаса да, онда ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу шаралары деген темин жоқ. Ол
жиынтықтаушы мінездегі ие ... Бұл ... ... ... ... бөлініп шығыуынан критерий болып отырған
олардың потенциалды түрде қалыптастырылып ... ... ... ... ... бұл шаралар физикалық немесе
психологиялық мәжбүрлеудің элементтеріне ие болады, бұл элементтер, сот
өндірісінің қандай да бір ... ... ... ... бас ... ... ... механизмінің жүйесінде аса
маңызды ... ... ... ... ... ... деп біз сот өндірісі аумағындағы қоғамдық қатынастарды
құқықтық реттеудің қандай да бір тәсілін түсінеміз[5].
Мәжбүрлеу шараларын қолданудың шұғылдылығын ең ... ... ... ... ... ... тыйымдарын бұзумен
сипатталады.
Мәжбүрлеу элементі тек процессуалдық әрекет ... ... ... ... ... ... ғана жоққа шығады. Яғни
позитивті нормалар бұл-рұқсат етілгеннің шегінен шықпайтын тұлғалардың
мінезін ... ... Ал ... ... ... ... да бір тұлғаның құқыққа қайшы әрекетінен туатын, құқықтық
реттеудің пәні туралы ... ... ... емес ... ... ... ... бәрі процесс
қатысушылармен өз міндеттерін ... ... ... мемлекеттік
мәжбүрлеуді қолдану мүмкінділігін қарастырады.
Қорытып айтсақ, объективтік концепция ... үшін ... ... ... ... ... мәжбүрлеу шараларының мәні бұл тұрғыда
толық мөлшерде ашылмайды.
Қандай да бір ... ... ... ... ... ... аса ... оның “тұлға бостандығы
және қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеудің монографиясында ... ... 1985 жылы ... ... ... процнссуалды мәжбүрлеуші
тәсілдердің ортасын анықтауда объективті критерийдің жақтастарының
көзқарастарына көнбей, келесідей ереже шығарады: ... ... ... ... ... процессуалдық ықпал етудің
объективті-мәжбүрлеуші ... ... ... ... ... жатқызудың критерийі болып есептелмейді, өйткені ол
тек процессуалдық міндет ... ғана ... ... Және әрі
қарай: еркін көңіл білдіру ... ... ... ... болып азаматтың, өзіне жүктелген міндетке ... ... ... ... ... өзіне осы міндетті жүктеуді
мақұлдаса, онда ол мәжбүрлеу жоқ ... ... ... ойы бойынша, нақты жағдайда әңгіме тұлғаның өзін-өзі
шетеу туралы жүріп отыр. ... ... ... ... ... ... отырып бірнеше қайшы көзқарастар
туады. Біріншіден, критерий жеткілікті ... ... және ... ... ... шараларының түсінігі қылмыстық
сот өндірісінің қандай да қатысушының субъективті көзқарасына тәуелді тым
көмескі болып ... ... ... критерий, алдын ала тергеу,
прокуратура және сот органдарына айыпкердің /сезіктігін келуін қамтамасыз
ететін, превентивті-процессуалдық шараларға ... ... ... ... қамауға алу және қылмысты жасағанында сезікті
ретінде ұстау туралы. ... ... ... мен қамауға
алынғанның тәуелсіз заң, қосымша құқықтарға ... ... ... ... кепіл етеді. Яғни, нақты тұлғалар категориясының
құқықтары мен заңды ... ... ... қажеттілігін мойындайды.
Ал егер біз келтірген мысалдарға ... ... адам өз ... ... ... мен ... шектеуден туындайтын қандай да
айырулар мен шектеулерді иелену міндеттілігін өзіне жүктесе, онда ... және қиын ... ... көмегіне жүгінудің ешбір қажеттілігі
тумайды.
Егерде басқа құбылыстардың қандай да бір тобының класының мазмұнына
енгізілетін құбылыс, ... ... ... ие болмаса, онда
формалды логика ережелеріне сәйкес бұндай критерий мен ... ... ... Үшіншіден, шектеулерді “өзін-өзі шектеу” деп тұжырымдаумен
келісу қиын. ... ... ... туралы айтсақ, онда басқа
азаматтардың, мемлекеттік және ... ... ... тек ... ... ескеруіміз керек. Ал қылмыстық сот өндірісінің саласында
бұндай өзін өзі ... ... ... ... ... өзін белгілі құндылықтардан айыру қажеттілігі ретінде
қабылданады.
Өзін өзі ... ... ... ... ... ... туындаған нәтиже болып табылады, И.Л.Петрухин субъективті
критерийді негіздеу үшін, тергеуді ... ... да ... ... ... ... шақыру бойынша куәнің келуін қамтамасыз етуінің
мысалын келтіреді[6]. Куәнің мінезінің варианттарын ... ... ... ... ... себептердің басым болуының нәтижесіндегі келу,
күштеп ықпал етудің басымдылық көрсеткен жағдайындағы келу және мәжүрлеп
келу.
Бұл міндетті ... ... ... ... ... ... деген тұжырымдамада дұрыс /бұнда ... ... ... ... ... та әрі ... ... ойымызша, ол құқыққа сиымды
талқылаудың пәнің кеңейтеді. Өйткені куәнің шақыруы ... ... ... ... ... ... ... жүргізіп отырған
тұлғаға жай шақыру емес, /привод/ еріксіз келтіру қарастырылады.
Мәжбүрлеу ... ... ... ... ... етудің барлық
формалары жатқызылмайды, ал тек еріксіз келтіруге байланысты, психикалық
немесе ... ... ... ... ғана жатқызылады
И.Л.Петрухиннің көзқарасын жақтырмай, В.Н.Корнуков объктивті ... ... ... ... Оның көзқарасы ... ... көп ... ... субъектілерінің
қарсыласуын тікелей жеңу формасында емес, ол тек потенциалдық мүмкінділік
түрінде жүзеге ... ... ... ... ... нормалармен алдын ала қарастырылып бекітілген және жеке
азаматтардың рұқсат етуін есепке алмайды. ... өзін өзі ... ... ... ... ... құқықтарын шектеу мәжбүрлеуші
болуы мүмін емес. Мәжбүрлу шараларын қолдану үрдісі барысында физикалық
ықпал етудің де ... ... ... ... ... ... “өзін өзі шектеуге” ұшырауға келісім ... ... ... оның объективті мәжбүрлеу мінезін айырмайды, ал тек
қана мәжбүрлеудің субъективті сезімін жояды.
Ал біз ... ... ... сұрағына
басқаша көзқарасты қалыптастырамыз. Бұл сұрақты тұлға ... ... ... ... Өйткені процессуалдық
мәжбүрлеу ең біріншіден заңмен ... ... ... ... ... ... ... критерий арқылы емес, субъектіге
ұсынылған бостандық арасы тек қана құқықпен емес, сонымен қатар ... ... ... ... бұл сұрақты қарастырудағы, кезекті
адам болып ... еді. ... ... ... ... ... ... аумағынан ерекшеленетін қылмыстық процестің қандай да бір
субъектілерінің бостандығына шектер орнатылса, онда ... ... ... ... алмаймыз. Мәжбүрлеу дәрежесі әртүрлі болуы
мүмкін, бірақ ол оның ... ... ... ... ... кез
болатын тұлға, бұл жерде физикалық немесе ... ... ... болып табылмайды. Ол-арнайы мәртебесі бар қылмыстық процессуалдық
қатынастардың толық ... ... ... ... бұл ... ... ... лауазымды тұлғалар мен органдары түріндегі
мемлекет еркінен тәуелді ... ... ... ... бұлай түсінуде, мәжбүрлеп ықпал етудің субъективті және
объективті тараптары арасында қайшылықтар тумайды.
Процессуалдық мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... критерийде бірінші қатарға
тергеуді жүргізіп ... ... ... ... ... еркі
шығарылады. Ол процестің мәжбүрлеп қатыстырылып отырған тұлғасының
еркінінен ... ... ... және ... ... етіледі.
Ал субъективті критерий, процессуалдық ықпал етуге ұшырылатын сот
өндірісінің қатысушысының санасымен ... ... ... ... ... ... айқын көрсетілмеген шектерін
бекітіп, еркін тәртіптің шекараларын анықтайды.Процессуалдық мәжбүрлеудің
мәнің біздің түсінуімізде тұлғаның әлеуметтік-құқықтық дәрежесі, ол үшін
қажетті ... мен ... қол ... ... сот ... саласында тұлға заңды қызығушылықтары
мен құқықтары қаншалықты шынайы қамтамасыз етілетіндігі, ... ... ... мәні туралы сұрақтың дұрыс
шешілетіндігімен байланысты екенін айта ... жөн. ... ... ... ... ... қатар, қылмыстық-
процессуалдық мәжбүрлеудің тәсілдері ретінде, қылмыстық-процессуалдық
жауапкершілік, қылмыстық-процессуалдық санкциялар, ... ... мен ... ... ... ... ... оның
көрініс табуының әр түрлі формаларында қарастырған жөн. Ол ... ... ... ... енгізеді.
Санкциялардың мінезіне байланысты мәжбүрлеу тәсілдерін құқықты
орнына келтіруші және жазалаушы орнына келтіруші деп ... ... ... ... тәсілдердің ерекшелігі қылмыстық процесте
мәжбүрлеудің үш негізгі формаларын бөліп ... ... ... ... заң ... ... тұлға үшін тиімсіз,
жағымсыз, алдын ала анықталған тәртіп ережелерін орындамаудың құқықтық
салдары ретіндегі қылмыстық-процессуалдық санкциялар;
2/ тұлғаның ... ... ... міндеттілігі мен көрсетілген
санкциялардың әрекет етуі ретіндегі қылмыстық-процессуалдық санкция;
3/ қылмыстық-процессуалдық ... ... ... ... ... ... ... өндіріліп
шығарылуын қарастырады, оларға сәйкес қандай да бір ... ... ... ... шығарылады. Осындай критерий ретінде, құқықтық
норманың нұсқамаларын ерікті ... ... ... ... ... ... ... заңгер ғалымдар басқа да ... ... ... басқасымен ауыстыру, орындалмаған міндет
туындайтын құқықтан айыру, құқықтық қатынас субъектісіне жаңа қосымша
және бар ... ... ... ... ... ... сонымен қатар тағы да “мемлекеттік мәжбүрлеуді қолдау
фактісін, ... ... ... тыс, ... ... ... Қылмыстық-процессуалдық санкцияларды, алдында орындалмай
кеткен міндеттемені жаңасына ауыстыру және ... ... ... ... болады. Қылмыстық-процессуалдық норманың санкциясын жүзеге
асыру процессуалдық жауапкершілікті қалыптастырады. П.С. Элькиндтің ойы
бойынша, қылмыстық-процессуалдық құқық нормаларын ұстану, ... тек ... ... қатар мемлекеттік мәжбүрлеудің басқа да түрлерінің
мәжбүрлеумен қамтамасыз етіледі /қылмыстық-құқықтық, азаматтық-құқықтық,
әкімшілік мәжбүрлеу/.
Мұндай көзқарасты ... ... та ... ... ... ... ... етудің мінездемесі туралы
сұраққа басқа да көзқарас бар. В.М.Горшеневтің ойы бойынша, ... ... ... ... ... ... ... бұзғанда ғана қолданылады¹. Қылмыстық сот ... ... кең ... ... ... ... таза ... шегінен шығатын, КІЖК нормаларының ... ... ... әр ... ... ... материалдық процесс саласындағы құқық бұзушылықтардың комплексті,
күрделі мінездемесін жақтайды[9].Сонымен қатар П.С.Элькинд тағы да былай
дейді, әртүрлі ... ... ... қылмыстық сот
өндірісінде жалпы ереже бойынша, қылмыстық-процессуалдық ... ... ... ... ... ... құқықты қорғаудың тәсілдерін ... ... біз ... ... Материалдық құқық нормаларын бұзудың
негіздері мен құқықтық салдары осы ... ... Сот ... ... қылмыстық-құқықтық, әкімшілік,
тәртіптік, азаматтық-құқықтық және қоғамдық ... ... ... ... ... кейде туады. Бірақ бұл жағдайдан, біздің
көзқарасымыз бойынша, екі қорытынды шығады. ... ... ... ... ... асатын, тәртіптік, әкімшілік,
азаматтық, ... және ... ... ... ... ... және өзімен тек процессуалды қасиеттегі қолайсыз
нәтижелерді туғызады. Бұл ... ... ... құқықтық
мәжбүрлеудің жеке дара түрі ретіндегі, ... ... ... болып та есептелер еді.
Екіншіден, егерде бұндай орын ауыстыру жүзеге аспаса, онда санкциялар,
оларды жүзеге ... ... ... сот ... тыс ... ... қылмыстық-құқықтық, азаматтық құқықтық
санкциялар жөнінде жүріп жатыр/.Бұндай шараларды қолдану үшін ... ... ... қалыптасады. Бірақ оларды жүзеге асыру үдірісті
оның бүкіл сатыларымен бірге талап ... ... ... ... ... түрде, өзіне тек ... ... ... енгізеді. Ал мәжбүрлеудің басқа түрлері /материалды/ олармен
сот өндірісі саласында қолданудың, негіздерінің маңызын ғана ... емес ... ... ... ... өндірісті
көздейді. Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу ... ... бір ғана ... көздейді-сот өндірісінің өзінің келесі
сатыларына, кедергісіз ауысуы үшін тиімді жағдайларды ... ... ... ... ... ... алғанда оқулықтарда бүкіл
қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу процессуалдық мәжбүрлеу шараларына
жатқызылды[11]. Оларға көп авторлар мәжбүрлеу шараларын ұстауды, ... және т.б. ... ... ... ал ... ... қана ... шараларын ғана жатқызды. Бірақта ... ... ... ... ... қарағанда, аса кең және бір
қалыпты емес. Бір ... ол ... ... ... ... ... ... болып табылады да жауапкершілік
ретінде көрініс табады. Ал басқа жағдайларда-құқықтық ... ... ... ... болса да, заңдылықты орнына
келтіру мен құқықтық тәртіпті қорғаудың шаралары түрінде бейнеленеді, ал
үшіншіден, белгілі әрекеттердің ... ... ... ... ... алу мен іздеу үшін қажетті жағдайларды ... ... ... ... шаралары деп аталатын ... ... және т.б. ... ... ... ... мәжбүрлеудің тек бір ... ... ... қылмыстық жазалу шараларынан ажыратқан қажетті және
сонымен қатар ... ... ... ... ... нормалардың санкцияларымен араластыруға болмайды.
Процессуалдық ... ... ... ... ... ... Жазалау сотпен тек, қылмысты жасағаны жөнінде
кінәлі болып ... ... ғана ... Ал ... шаралары тек қана сотпен ғана емес, сонымен қатар тергеуді
жүргізіп отырған тұлғамен, тергеушімен, прокурормен де ... ... ... қылмыстық жазаға қарағанда, істің ... ... ... деп ... ... ала анықтамайды, ол
қылмыстық-процессуалдық әрекеттің дамуын ... ... ... ... ... жүйелі емес. Процессуалдық
шаралардың процессуалдық ... ... ... ... ... ол ... қатар былай деп жазады:
“Құқықтық қамтамасыз етудің бұл тәсілдерінің ... ... ... ... ... ... Оның тұжырымдамасы бойынша,
нақты жағдайда, құқық бұзушылық деп қылмыстық-процессуалдық бұзушылықтар
ескеріледі ал кері ... ... ... ... ... да
мағынасынан айрылады. өйткені бүкіл қылмыстық процесс ... ... ... ... ... байланысты пайда болады. Бұлай болса,
онда бүкіл процессуалдық мәжбүрлеу не ... ... ... ... ... ... Процессуалдық мәжбүрлеу шаралары
мен прцессуалдық санкцияларды теңдестіру жағдайынан қалыптасқан біздің
көзқарасымызды И.Л.Петрухин мен ... қате деп ... ... ... жауапкершілікке, процессуалдық
санкцияларға және процессуалдық мәжбүрлеу шараларына бөле ... бұл ... ... қолдану негіздері мен мақсаттарына
байланысты айрықшаланатындығын көрмеуге болмайды.
Процессуалдық санкцияларды, қылмыстық-процессуалдық нормалардың
талаптарын ... ... бұзу ... ... ... ... не ... құқықтық тәртіпті орнына келтіру мен бетке
шығарылған бұзушылықтарды жою мақсаттарында, не құқықтық норманы бұзуға
мойын ... ... ... ... ... мәжбүрлеу шараларын қолдану шынайы құқық бұзушылық
фактісінен ... ... ... Көп жағдайларда бұл шаралар
алдын ала қолданылады және бір мақсатты көздейді: ... ... ... ... заңмен талап етілетін тәртіпен
басқаларының бәрін жоққа ... ... қою. ... мен ... ... ... ... қолданудың
негіздері болып тұлғаның құқыққа қайшы тәртібінің ... ... ... ... немесе ықпал етудің тиесілі тәсілі керек
қылатын және ... ... ... ... да
жағдайлардың көрініс табуы табылады. Қорыта айтқанда, ... ... мен ... жауапкершілікке қарағанда,
мәжбүрлеу шаралары бұл қылмыстық сот өндірісінің ... ... ... ... ... ... ... жасалынатын
процессуалдық бұзушылықтарың алдын алу мен ... ... ... ... келесі жағдайлармен мінезделеді:
1/ олар тек қана қылмыстық сот өндірісінің саласында қолданылады;
2/ ... ... ... ... ... тұлғалардың еркі мен
ықыласына тәуелсіз қолданылады;
3/ бұл шараларды қолдану ... ... ... бір шектеумен
байланысты, ерекше алғанда жеке бостандық құқығы, дене қолсұқпаушылығы,
еркін жүріп, тұрып мен әрекет етуді тандау ... хат ... ... мен
пәтер-үй қолсұқпаушылығы құқығы;
4/ нақты шаралар, оларды қолдану ... ... ... мен
тәртібі қылмыстық процессуалдық заңмен қатаң шектеледі, қолдануға ... ... ... ... ... мен ... саяси, экономикалық,
құқықтық, соның ішінде қылмыстық-процессуалдық кепілдіктердің жүйесімен
қамтамасыз етіледі.
Қорытындыға ... ... ... процессуалдық мәжбүрлеу шаралары
жеке өзіндік логикалық құрлысы бар қылмыстық-процессуалдық құқықтың бөлек
нормалары ретінде қарастырылады.
Процессуалдық мәжбүрлеу ... ... сот ... тиісті жүзеге асыруды қамтамасыз ету мақсаттарында, қылмыстық
істерді тергеу мен шешу үрдісінде пайда болатын,мүмкін және ... жою үшін ... ... ... куәға және т.б.
тұлғаларға қатысты сотпен прокурорға тергеушімен және алдын ала тергеу
органымен, заң мен ... ... ... ... қылмыстық-
процессуалдық заң шығарушылықпен қарастырылған мәжбүрлеу мінездегі
процессуалдық тәсілдер деп ... ... ... ... әрекеттер оның жеке қатысушыларының ықыласына қарсы жүзеге
асырылады, бұл тұрғыда күштеудің бір ... ... ... ... куә мен ... ... беруі үшін, экспертті
сараптама қортындысын беру үшін ... ... ... ... т.б. ... ... Осы ... жекелеген авторлар бұндай да
әрекеттерді процессуалдық күштеу шараларына жатқызу ... ... ... ... расталмаған т.б.
Процессуалдық күштеу шаралары алдында қойған мақсаттары орындаумен
қылмыстық ... ... ... ... ... ... және ... өзінің оларға көрініс табатын, ... ... ... ... ... ... табылады. Қылмыстық-процессуалдық күштеу
мемлекеттік күштеудің бір түрін бейнелейді. Ал соңғысы, арнайы ... және ... ... ... мемлекеттің лауазымды тұлғалары
мен құзіреті бар органдармен қолданылатын, қоғамдық өмір субъектілеріне,
сонда көрініс тапқан мемлекет пен қоғам еркін қызығушылықтарына ... ... ... ... ... ... немесе
материалдық ықпал ету. Қылмыстық-процессуалдық күштеудің ... ... ғана орын алуы ... ... айта ... біз ... түрінде көрініс табатын, нақты қылмыстық-процессуалдық күштеу
шаралары қолдануда қалыптасатын және дамитын қатынастар мен әрекеттердің
мемлекеттік биліктік ... ... ... ... ... ... бар
субъектілер ортасы заңда нақты анықталған-бұл алдын ала тергеуді ... ... ... ... прокурор, судья және сот.
Процессуалдық мәжбүрлеу ең алдымен қылмыстық сот ... ... ... ... ... ... ... және оның
мақсаттарын қамтамасыз етудің ... мен ... ... ... Біз ... іс ... кейін пайда болуы
мүмкін болатын жағдайлар туралы айтып отырмыз. ... ... ... қылмыстық процессуалдық мәжбүрлеуді қолданудың шарттарының бірі
т.б. деген факт туындайды.
Бір жағдайларда қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шаралары қылмыстық-
процессуалдық ... ... бір ... процессуалдық-
құқықтық нормалардың нұсқамаларына сәйкес келетін тәртібін қамтамасыз
етуге бағытталған басқа жағдайларда ... ... алу ... ... етуге шақырылады.
Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу қылмыстық-процессуалдық
әрекеттің қатысушыларын жеке, мүліктік немесе ұйымдық мінездегі ... ... ... ... ... ... ... оларға заңмен
анықталған негіздердің болуында тергеу, прокуратура, сот органдарымен,
әділ сот мүдделеріне қауіп ... ... жою үшін және ... өндірісінің мақсаттарын тиімді шешу шарттарын ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеуді қолданудың әр түрлі:
1/ дәлелдеу саласы: ... сот ... ... ... ... ... табу мен ... жөніндегі
тергеу және сот әрекеттерін жүргізу;
2/ процессуалдық құқық-қолданушы ... ... ету ... тергеушінің, прокурордың, соттың заңсыз актілерін, толық
немесе жеке бөлек, жоққа шығару;
б/ жеке ... ... ... ... ... жіберген қателіктеріне байланысты, тергеуге
қатыстырмау;
г/ ... ... ... ... ... ... ... тұлға құқықтарын кепіл ету саласы-процесс қатысушысының оның
процессуалдық құқығын жүзеге асыруға ... ... ... мәжбүрлеу шаралары кәмелеттік жасқа толмағанды қарауға
беру,келу ... ... ... ... ... ... және ... қамау салу түріндегі
айыпкердің керексіз әрекеттері мен мүмкін болатын құқық бұзушылықтарының
алдын алу жөніндегі шаралар;
в/ мәжбүрлеу ... аса ... ... ... немесе мәжбүрлеу
шарасын тағайындағандағы енгізілген залогты /кепілді/ мемлекет кірісіне
енгізу.
Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шаралары ... ... ... емес және оларды ... әр ... ... ... ... ... ... қылмыстық әрекетін әрі
қарай жалғастыруының мүмкінділігінің алдын алуға бағытталған, ... ... ... ... мүмкінділігінің алдын алуға немесе
оны тергеу іс ... ... ... ... ... алуға
бағытталған /мәжбүрлеу шаралары, ұстау, ... ... ... тергеу немесе сот органдарына әкелуінен
қажеттілігіне байланысты /привод/. Үшіншілері, ... табу ... ... бағытталған /тінту, алу, куәландыру, салыстырып
зерттеу үшін үлгілерді алу/. ... ... ... орындауды қамтамасыз етудің тәсілі ретінде қызмет етеді /мүлкіне
қамау салу/. Осының бәрін қорытындылап айтсақ, ... ... ... ... ... үшке ... болады:
1/ заңға қайшы әрекеттердің алдын алу, жою тәсілдері;
2/ тиісті мінезді, құқық бұзудың алдын ... ... ... дәлелдемелерді алу тәсілдері.
Жоғары да айтылғандай, ... ... бірі ... ... ... тек қана ... ... ғана
қолданылатын т.б. Мәжбүрлеу шаралары және кейбір басқа процессуалдық
мәжбүрлеу шараларын қолдану үшін тұлғаны айыпкер ... ... ... ... нақты түрде процессуалдық мәжбүрлеу шараларын қолдануға құзіреті
бар лауазымды ... ... ... және олар ... ... ... ету ... растайтын, нақты жағдайлардың, яғни
негіздердің ... ... ... ... анықтайды. Жоюшы мінездегі
мәжбүрлеу шараларын қолдануда бұл жағдайлар субъектінің мүмкін және
жасалатын құқыққа қайшы әрекеттерінде көрініс ... ... ... мәжбүрлеу шараларын қолдануғажалпы негіз ретінде нақты тергеу
әрекетінің нәтижесінде іс үшін маңызы бар дәлелдемелер ... ... ... беретін мәліметтердің болуы көрініс табады. Заң,
мәжбүрлеу шараларын қолданудың процессуалды ... ... Бұл ... сот ... ... ... ... негізделген
қаулысы бойынша қолданылады. Бұл шешімдер мен қаулылар өз ... ... ... мен ... қатысты шығарылған тұлғаға
жария етіледі. Азаматтардың конституциясымен қорғалатын құқықтары мен
бостандықтарын аса қатты ... ... ... ... ... мәжбүрлеудің мақсаттары, негіздері
Бұлтартпау шараларын қолданудың мақсаты, негізі және ... ... ... ... ісжүргізудің мақсатына жетуге
бөгет жасайтын күдіктілер мен айыпталушылардың мінезіне мәжбүрлі әсер ... ... ... ... ... ... дұрыс қолдану,
кінәлілерді жазалау мен кінәсіздерді соттауға жол бермеу/.
Бұлтартпау шараларын қолдану азаматтардың жеке ... ... ... атап ... ... дербестігіне құқы, бөгетсіз жүріп
тұру және тұру орнын таңдау құқықтары.
Бұлтартпау шаралары заңмен белгіленген негіздерге арқа сүйер және
тиісті ... ... ... ... ... тәртіпте қолданылуы керек.
Бұлтартпау шараларының өзіндік шағын, ерекше мақсаттары бар:
1/ айыпталушының /күдіктінің/ анықтаудан, алдын ала тергеуден ... ... жол ... айыпталушының /күдіктінің/ ақиқатқа жетуге бөгет болуына жол
бермеу;
3/ айыпталушының /күдіктінің/ кейінгі қылмыстық қызметін ... ... ... ... ... ... мақсатқа жету айыпталушының қатысуымен тергеу әрекеттерін
жүргізуді, оның ... ... ... ... сотпен
тағайындаған жазаны өтеуін және қылмыспен келген ... ... ... ... ... қоса ... ... тергеу және соттық
әрекеттерге қатысуы оған куәлік беру немесе белгілі бір ... ... ... ... ... мақсат айыпталушыға куәгерлерді, жапа шегушілерді, мамандарды
және әлі ... ... ... ... ... мен құжаттарды жасыру мен жалған қылуда астартын келісім
жасауына, ... ... жол ... Бұл ... ... жоғарыда көрсетілген іс-әрекеттерге жауап бермейтіндігінде.
Үшінші мақсаттың мазмұны ұзаққа созылған қылмысты тоқтату ... ... ... ... ... қою. ... ... “із кесушілік” астары бәрінен бұрын осы мақсатта көрінген.
Алғашқы екі ... ... ... ... із кесу мен ... ... ... ескерту мен жол бермеуге байланысты.
Сондықтан “бұлтартпау шаралары” деген ... өзі бар ... ... аша ... Із кесу ... айыпталушыныңрұқсат етілмегені
қызметіне тосқауыл қоюмен ғана айналыспайды сонымен қоса оның жөні түзу
мінез-құлығын қамтамасыз етеді. Бұл ... ... ... ... деп ... жол ... төртінші мақсаты біріншімен сәйкес келетін сияқты:
айыпталушының тергеу мен соттан жасырынуын ... ... біз ... ... ... қамтамасыз етеміз. Егер бұл осылай болса онда.
Төртінші мақсатты бөліп алу қажеттілігі жойылады. Бірақ кейбір ... бұл ... ... ... ... ... ол мақсатты сот
айыптау үкімін шығарғанда көздейді. Осылай сот өзі ... ... ... үкімді жүзеге асыру мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Сонымен ұсыныс жасауға болады: бірінші және төртінші мақсаттарды қосы осы
бірегей мақсатты ... ... ... болады: айыпталушының
/күдіктінің/ анықтаудан, алдан ала тергеуден, соттан және ... ... жол ... ... ... із кесу
шарасын таңдауға негіз болатын жағдайда дәлелдеуге жатады. Айыпталушының
анықтаудан, тергеуден, соттан немесе үкімді орындаудан қашып жүргенін, ... ... ... ... ... ... ... жалғастыруы
мүмкіндігін дәлелдеу қажет. Із кесу ... ... үшін ... ... ... ... құлқының жоқ дегенде біреуінің ықтималдығын
дәлелдесе жетіп жатыр. Бұл жағдайда дәлелдеу, болжамдық сипатқа ие, яғни
болашаққа айтылған.
Асылында із ... ... ... ... ... істе бар ... бекітілу керек. Тек осындай жағдайда
ғана істі пракурор тексергенде немесе оны сот ... із кесу ... ... мен ... ... болады.
Айыпталушы жасырынап, ақиқатты айқындауға бөгет ... ... ... ... із кесу ... қолданудың “негіздерінің
негізі” болып табылады.
Айыпталушының жеке басын іске алу із кесу ... ... ... отбасыға жақындық, адалдық, еңбекке деген қатынас, еңбек ұжымының
сенімі сияқты жағдайларды қамтиды.
Айыпталушының айналысу түрі із кесу ... ... бір ... үшін маңызы бар, өйткені ол айыпталушы жұмыс ... ме, ... ... ... ме, ... көп шыға ма ... ... жасы оның интеллектуалдық және өнегелік дамуын,
белгілі бір ортаға жататындығын анықтайды, сондықтан ло ... ... ... алынады. Әрине қарт адамдарды қамауға алудың жөні жоқ,
өйткені олар тергеу мен соттан қаша ... ... ... алу ... ... ... керек, өйткені оларды сырт ... ... ... ... кері ... өз ... ... куәлік беруіне әкеліп соғады. Айыпталушыныңденсаулық
жағдайы кейбір жағдайларда оны ... ... жол ... /шұғыл операция
қажеттілігі, өмірі қауіпте болса/. Басқа жағдайларда белгілі бір
бұлтартпау шарасын ... ... ... мен ... Бұл ... ... үшін кей жағдайларда сот сараптамасы
жүргізіледі. Науқасы қатты адамды қамауға алу, тергеушінің оның ... ... ... қол ... ... байқатады. Сондықтан
мойындауды бағалау кезінде, соттар ... ... ... ... ... ... көз ... керек.
Отбасылық жағдай бұлтартпау шарасын таңдауға әсер ... ... ... Қарт ата-анасының болуы және айыпталушы мен сол
адамдардың жақсы қарым-қатынасының болуы айыпталушының тергеу мен соттан,
үкімді орындаудан қашу ... ... ... ... ... және жаңа ... жол бермеуге септігін тигізеді.
Бұлтартпау шарасын таңдау кезінде ... ... да ... ауыр ... ... ... шақырылуды, лауазымдық жағдайын,
сотталғандығын. Отан алдындағы еңбектерін жатқызуға ... ... ... ... ... ... ... дерек
яғни белгілі бір адаммен қылмыстың жасалғаның көрсетеді. Айғақтар тұлғаны
айыпталушы жағдайына қоюға жеткілікті ... да оны ... ... ... табылады. Мұндай жағдайда тергеушіжұмсақтау бұлтартпау
шарасы ешқайда кетпеу туралы қолхатты таңдай алады. Айыпталушыны қорғану
құқымен қамтамасыз ете отыра, тергеуші ... ... ... жол ... өйтсе іс тоқтатылуы немесе сотталушы ақталып кетуі
мүмкін.
Дәлелдеуге заң ... ... ... әсер ... барлық
жағдайларды талдау жатады. Бұлтартпау шарасын ... ... ... ... ... ... ... алу сияқты бұлтартпау
шарасын қолдануға заңмен айқындалған негіздердің бар ... ... ... бар ... бар.
/Кінәсін дәлелдеуді, шығуы бұлтартпау шарасын таңдауға себеп болатын
тұлғаны айыпталушы ретінде ... ... ... жөн еді. Бұл
жағдайда айыпталушы не үшін айып тағылып отырғанын, айып ... және неге оған ... ... ... ... талаптарды сақтағанда бұлтартпау шарасын таңдау ... ... ... ... ... бірақ айыпталушының заңдық мүдделері жақсы
кепілденеді: ол өзінің қандай себептен қамауға алынғаның немесе ... ... ... ... ... ... Бұл ... даулауды әжептәуір жеңілдетер еді. Бұл жағдайда тергеу құпиясының
тарауынан және айыпталушының өзін ... ... ... ... ... Бұл ... әңгіме боп отырған дәлелдер-
ерекше текті: олар ... ... ... ... оның
тергеу мен сот уақытындағы жөнсіз мінезінің мүмкіндігін көрсетеді.
Айыпталушыдан оның кінәсінің дәлелдерін ... жөні жоқ, егер де ... ... ... ... іске қорғаушы жіберілсе. Іске
жіберілерде ло іс ... ... ... ие болу ... Оған ... ... өзінің қорғалушысына хабар беруге тыйым салуға болмайды.
Бұл ... ... ... ... ... кезінде
осындай дәлелдерді жасырудың және айыпталушы ретінде жауапқа тарту
қаулысында кінәсін дәлелдейтін дәлелдер келтіруден бас ... ... ... ... ... ... тәрбиелік ықпал ету үшін таңдалады
деген көзқарас кең тараған. Әсіресе бұл қоғамдық кепілдемемен, ... ... ... ... және ... ... ... берумен байланысты бұлтартпау шараларына қатысты. Кәмелетке
толмаған айыпталушыны ата-ана қарауына берген тергеуші айыпталушы ... ... да ... ... ... ... ... деп
есептеледі[15].
Бұл көзқарастарда көптеген даулар мен қателер бар. Үкім ... ... ... ... ... болып табылады. Кінәсі ресми
түрде ... және сот ... да ... ... ... ... болады. Мойындау мен өкіне бұл сұрақты шеше ... де ... ... ... ғой. ... кәмелетке толмаған
айыпталушының ата-анасына қатысты тәрбиелік іс-шараларға жол ... Егер ... өз ... ... онда тәрбиелік сипаттағы
шаралар сәтті болуы ... Яғни ... ... ... ... ретінде қолданылады, бұл қылмыстық сот жүргізудегі “айыптау
бүкпесі”.
Бостандықтан айыру орындарының әкімшілігінің кінәні мойындауға бейім
рухта қамалғандарды ... еш құқы жоқ. Бұл оныі ісі ... ... ... ... ... әкімшілігімен ынтымақтасатын
/ақылға симайтын/ адамдарды пайдалануға мүлдемжол беруге болмайды.
Сонымен тергеушінің айыптаушыларды ... ... ... мұндай
міндетті қамау орны әкімшілігіне жүктеуге еш құқы жоқ. Сот туралы да ... ... бұл ... тәрбиелік әсер ету саласынан тыс қалады деген
сөз емес. Егер ол кінәлі болса, онда сот ... оның ... ... басы ... ... шарасы, оның ішінде қамауға алу, қылмыскер бостандықта
қалды деген қоғамдық ... ... ... және ... ... ету, жапа шегушінің ары мен намысын құрметтеу
мақсатында ... ... ... ... қолдану, егер де айыпталушыны қамаудан
босатуға әкелсе, қоғамдық пікір одан сайын ашу шақырады. ... бар: ... ... ... үшін ... ... ... пікір мен
жапа шегушіні тыныштандыру бұлтартпау шарасының дербес мақсаты ретінде
қарастырыла алмайды.
Мақсаттар мен оларға жету үшін ... ... ... ... ... тергеуші,анықтау органы және сот бұлтартпау шарасын
қолдануға құқылы ғана емес міндетті.
Бұлтартпау шарасын таңдауға негіз ... оны тек ... ... ... ғана ... ... бұлтартпау шарасы тек қозғалған қылмыстық іс бойыншағана
таңдалады. Бұл негізсіз, заңсыз қамаудан ... ... ... кепілі. Тек қана қамауға алу емес, сонымен қоса ешқайда кетпеу
туралы ... жеке және ... ... ... ... ... да
егер де қылмыстық іс қозғалмаса қолданыла алмайды. Осыдан қылмыстық істі
ашуға, жүргізуге және ... құқы жоқ ... ... шараларын
қолдануға жол бермеу керектігі туады.
Екіншіден, бұлтартпау шарасы айыпталушыға төніп ... ... ауыр ... ... Егер ... ... ... бабымен
телініп отырған шарасы бір жылға ... бас ... ... ... алу ... ... шарсына жол берілмейді[16].
Айыптаудың заңдық жағын тергеуде немесе сотта өзгерткенде жаңа
айыпқа сай келуі үшін ... ... ... ... ... ... дұрыс. Бұл әрекет айыпталушыға жақсы немесе жаман болуы
мүмкін.
Үшіншіден, кез келген ... ... ... ... шарты
тұлғаны айыпталушы ретінде тарту боп табылады.
Бұлтартпау шарасы тұлғаға айып тағылып, одан ... ... ... кейін ғана қолданылу керек. Бұл ... ... шешу ... ... ... ... ... шарасын
қате қолданудың алдын алуға, қамау мерзімін айыпталушыны нақты қамауға
алғаннан ... ... ... ... ... ... ... шарасын таңдау туралы қаулы айып
тағылғанға дейін жеке тұлғадан ... ... ... ... ... қажет.
Төртіншіден, бұлтартпау шарасы қылмыстық жауапкершілік жасына /16
жас/ жеткен адамға ғана қолданыла алады.
Жан-дүниесі ауратындарды қамап ... үшін ... ... ... ... ... ... қажет. Егер ол
қылмыстық кодекспен ... ... ... ... жасағаны
дәлелденсе оны айыпталушы ретінде тартпай-ақ бұлтартпау шарасы қолданылуы
мүмкін. Бұлтартпау ... ... ... ... ... ... шешіміне дейін қолданылады. Бұлтартпау шарасын қолдануға ... ... ... маман-психиатрдың қортындысы негіз бола
алады.
Мәжбүрлеу шаралары сайланатын және тағайындалатын кейбір тұлғаларға
да ... ... ... ... ... тарту және
қамауға берген келісімі болған жағдайда қатысты. Ондай тұлғалар Парламент
депутаттары және барлық деңгейдегі маслихаттар депутаттары, соттар ... ... ... әскерилер мен оларға теңестірілген тұлғалар жатады.
II тарау. Қылмыстық іс ... ... ... ... істі ... ... мәжбірлеу шаралары.
Процессуалдық мәжбүрлеу шараларына қолданылатын ғылыми жіктеудің ... бір ... ... зертелетін нәрселерді қамту мүмкіндігінде.
Сонымен қоса олардың әрқайсысының тұрған жерін ғана емес, сонымен қоса
олардың бір-бірімен ... ... ... ішкі ... ... процессуалдық мәжбүрлеу шаралары әр автордың әр
түрлі қөзқарастарымен ... ... ... және ... алып ... ... ... алып келу түріндегі шаралар;
тінті, алу, куәландыру; айыпталушының ... ... жаңа ... ... ... ... қызметіне шеттету; соттық талқылау тәртібін
қамтамасыз ететін шаралар – ... ... сот ... ... ... ... ... талапты қамтамасыз ету бөлігіндегі сот үкімін
орындауды қамтамасыз ететін шаралар; ... ... ... ... ала тергеуде және сотта болуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... келесідей түрге
жіктейді:
1/ бұлтартпау шаралары
2/ дәлелдемелерді табу, алу және бекітуге бағытталған ... ... ... тәртібін қамтамасыз етуші шаралар
4/ аталған топтардың ешқайсына да жатпайтын басқа да шаралар[17]
М.А. ... ... ... ... үш ... ... ... әділ соттан жалтармауын қамтамасыз етуші шаралар
2/ дәлелдеу құралдарын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... қамтамасыз етуші шаралар
З.Ф.Коврига процессуалдық мәжбүрлеу шараларын келесідей түрлерін бөледі:
1/ бұлтартпау шаралары,келу туралы міндеттеме, ұстау, алып ... ... ... ... ... сот ... тәртібін
бұзғандарға қолданылатын шаралар жатады.
2/ қамтамасыз ету құралдары, оның ойынша олардың қатарына тінту, ... ... ... ... ... ... ... жіктеулердің барлығы бір-бірінен айырмашылықтары ... ... ... негізіне мақсаттық белгілері қойылған, Аталған
шаралардың барлығы ... бір ... ... ... ... Мысалы,
бұл тұлғаны тергеу органдарына алып келу ... ... ... ... Кесуге және қылмыстың алдын алуға ... ... ... бір уақытта сезіктінің қатысуын және дәлелдемелер алуды
қамтамасыз етеді.
Барлық жетіспеушіліктерге қарамастан мақсаттық белгілер бойынша жіктеу
барынша толықтығын және ... ... ... ... білдіреді.
Жоғарыда көрсетілген жіктеулерді талдап қортындылай келе процессуалдық
мәжбүрлеу шараларын келесідей жіктеуді ұсынамыз: бірінщі топ- айыпталушының
және ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуші шаралар. Оған: бұлтартпау шаралары, келутуралы
міндеттеме, алып келу, ұстау, қызметінен ... ... ... ... табуды, алуды, зерттеуді, азаматтық талапты немесе мүлікті
тіркелудің мүмкіндігін қамтамасыз етуші шаралар. Шаралардың бұл ... ... ... алу және ... қамтамасыз ететін шаралар
тінті, алу, куәландыру салыстырмалы зерттеуге үлгілер алу, ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз
етуші шаралар.
Барынша толық, бірақ ыңғайлы қөзқарас бойынша бұл еңбектің құрлымында
зерттелетін шаралар өзінің ... және ... ... ... ... ... осы негіздерге байланысты процессуалдық
мәжбүрлеудің барлық шаралары: кесу ... және ... ... ... ...... мәжбүрлеу қылмыстық-процессуалдық әрекет
субъектілерінің тәртібіне мемлекеттік органдар немесе лауазымды тұлғалар
қылмыстық-процессуалдық қатынастар саласында жасайтын әсер ету. Бұл ... ... ... ... сот ... дұрыс
жүруін қамтамасыз етуге бағытталған.
Әдебиеттерде қылмыстық – процессуалдық мәжбүрлеудің шараларын әртүрлі
жіктеген. З.Ф.Коврига барлық ...... ... ... екі топқа бөледі:
1/ бұлтартпау құралдары;
2/ қамтамасыз ету құралдары.
Бірінші топқа бұлтартпау шаралары, келу ... ... ... алып ... ... және ... ... қызметінен шеттету,
сот мәжілісінің тәртібін бұзушыларға қолданылатын ... ... ... алу, ... ... ... соттық-психиатриалық сараптама
жүргізу үшін медициналық мекемеге орналастыру, мүлікке тыйым салу.
З.Ф.Коврига өзінің жіктеуінің ... ... ... ... ... одан бір жағынан ... ... ... жоятын
құралдар, екінші жағынан дәлелдемелерді алуды қамтамасыз етуге ... ... ... топқа автор бұл мақсатқа сай емес құралдарды
жатқызған. Кесу шаралары, келу туралы ... ... ... ... алдын алу мақсатында айыпталушы ... ... ... теріс әсерін тигізуіне жол бермеу ... ... ... ... ... ... Бұл топқа автор
процессуалдық міндеттер ... ... ... шараларды жатқызады:
шақыруға дәлелсіз себептермен келмегені үшін алып келу, сот мәжілісінің
тәртібін бұзушыларға ... ... ... кесу ... ... өзінің мақсаты және сипаты бойынша әртүрлі мәжбүрлеу шараларын
біріктірген: қылмыстық-процессуалдық заң бойынша процеске қатысушының ... емес ... ... ... құралдар мен ... ... ... ету ... қолданудың мақсаты әділ
соттың жүзеге асырылуына мәжбүрлі тәртіпте жағдай жасау және ... ... ... ... ... шараларының мақсаты болып табылады.
В.М. Корнуков процессуалдық мәжбүрлеу шараларын олардың мақсатарына
байланысты 2 ... ... ... ... және басқа да
тұлғалардың қылмыстық процеске қатысуын және ... ... ... ... ... Оған ... кесу ... келу туралы
міндеттемені, ұстауды және қызметінен шеттеуді жатқызған[18]. Екінші ... ... ... және ... ... ... шаралар
жатады.Бұл екінші топ өзі екі топшаларға бөлінеді:
А/ дәлелдемелерді ... ... және ... ... ететін шаралар
тінту, алу, медициналық мекемеге орналастыру;
Б/ азаматтық ... және ... ... ... ... қамтамасыз
ететін шаралар.
Осыған орай жіктеуді З.З.Зинаттулин жасаған. Ол: а/ қылмыстық-
процессуалдық ... ... ... ... алдын-алуға
бағытталған шаралар;
б/ дәлелдеу құралдарын жинаумен және зерттеумен тікелей байланысты
шаралар деп екі топқа ... ... ... негізіне салынған мақсаттың белгі өзін
ақтады. Бірақ олардың жалпы ортақ кемшіліктері барлығындағы бір ... ... ... ... Мысалы, қылмыстық сот өндірісінің
қатысушыларының тәртібін қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... ... және ... ... сотқа келуін және олардың
көрсету беруін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жатқызуға болмайды.
Тергеу әрекеттері-бұл жалпы мәжбүрлеу әрекеті емес. Олар ... ... және ... ... ... бір жағдайларда қосады, яғни
тергеу әрекеттерін жүргізуге кедергілер болған жағдайда. Бұл айыпталушының
қарсыласуы, оның ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларының дәлелдемелерді өз әрекеттерімен тапсыруы
қарастырылған: айыпталушы, сезікті ... ... ... ... Егер ... ... ... кезінде дәлелдемелерді процесс
қатысушылары өз еріктерімен тапсырса, онда ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесте мәжбүрлеу үш
нысанда көрінеді: құқықтық тәртіпті қорғау ... ... ... ... ... шараларына автор міндеттің субъектісіне
мәжбүрлі орындатудың тұратын қалпына келтіру ... ... / ... ... ... мәжбүрлі түрде жүргізу,
мәжбүрлі алу және ... ... ... / күзетпен қамау, сезіктіні
ұстау, мүлікке тыйым салу және басқалары/ - бұл азаматтың құқыққа ... және ... ... ... емес ... ... ... процессуалдық міндеттерді бұзғаны үшін қолданылатын ... ... ақша ... ... жіктеулердің негізінде қылмыстық процесте қолданылатын
мәжбүрлеу шараларының сипаты ... Оның ... ... ол ... ... ... ... және превентивтік шараларды
бір-бірінен нақты ... ... ... біздің ойымызша қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеудің ... ... үшін ... ... ... ... ... ыңғайлы болады. Қылмыстық сот ... ... ... бұзу ... ... ... ... ма, соған
байланысты барлық процессуалдық мәжбүрлеу шараларын процессуалдық ... ... ... ... ... ... процессуалдық құқық бұзушылықтар болатын процессуалдық
мәжбүрлеу әртүрлі болуы мүмкін. Бұл көбіне ... ... ... ымсалы
заңсыз және негізсіз үкімінің күшін жою, істі ... ... ... әрекет үшін олар ерекше тән болады.
Қылмыстық іс бойынша өндіріс кезінде ... ... ... тергеуші мен прокурордың қаулысы, бірінші соты, соттардың
ұйғарымдары мен ... және ... ... ... қаулылары
шығарылады. Заңдылықтың талаптарын бұзудан келетін әлеуметтік төлемдер өте
үлкен, сондықтан да бұндай қылмыстық-процессуалдық ... ... ... оның ... ... салдарды жоюға бағытталған арнайы
қалпына келтіруші шаралар қарастырылған.Бұндай ... ... ... ... ... және осы ... ... құқық бұзушылықтан келген
зиянды төменгі шекке жеткізу, қылмыстық сот өндірісі бойынша сұрақтардың
дұрыс ... және іс ... ... және ... ... ... ету. ... ҚР ҚІЖК-ң 303-бабында көрсетілген негіздер бойынша
қылмыстық істі ... ... ... Кассациялық инстанция соттары
маңызды негіздер бойынша ... ... ... ... ... құқықбұзушыларға жазалаушы қамтамасыз етуші шаралар
қолданылуы ... ... оған ... ... ... ... ... бойынша өзіндіктерін орындамаған жағдайда оған барынша
қатал бұлтартпау шарасы ауыстырылады ... сот ... ... бұзған
жағдайда сот залына жіберу немесе куәні дәлелді ... ... ... алып келу және ... жатады. Көрсетілген шаралар
құқықбұзушылық үшін қолданылатын және шектеу ретінде ... ... ... Құқыққа қайшы әрекеттердің теріс салдары белгілі бір тәртіпке
мәжбүрлеудің құралы ретінде ... және ол іс ... ... қылмыстық сот өндірісінің ойдағыдай ... ... Бұл ... айта ... бір жай, қылмыстық сот өндірісінің ... ... ... ... ... ... қолданудың
жалпы соңғы мақсаты.
Мәжбүрлеу шараларының ... ... ... ... түрі ... ең ... ... шараларды көрсетеміз.
Олардың негізгі мақсаты процеске жеке ... ... ... ... ... алу, ... ... дамуына кері әсер ететін немесе іс бойынша ақиқатты қалыптастыруға
кедергі болатын әрекеттердің ... ... ... ... бұлтартпау
шараларын қолдану, айыпталушыны алдын-ала ... алып ... ... салу ... тергеу әрекеттерін жүргізуде қолданатын мәжбүрлеудің сипаты
туралы сұрақ белгілі бір ... ... ... ... ... ... зерттеуге үлгілерді алуды жүргізу бірге болады.
Заңға сәйкес айыпталушы немесе сезікті адам ... ... ... ... үшін ... мекемеге
орналастыруы мүмкін. Бұл мәжбүрлеу санкциябола ма? Бұл сұраққа жауап беру
үшін көрсетілген шаралардың сипатына ... ... ... ... ... басқа
мәжбүрлеу шараларынан басты айырмашылығы сонда, санкциялар процессуалдық
міндеттерді бұзған ... ... ғана ... ... ... кезінде мәжбүрлеу дәлелдемелерді белгілі бір адамдарда ерікті түрде
ала алмаған жағдайда дәлелдемелерді табу және алуды қамтамасыз ету ... ... ... және ... да ... ... мәжбүрлеу шараларын
санкциялар қатарына жатқызуды ұсынған авторлар негізсіз бұл жерде мәжбүрлеу
азаматқа сәйкес құқықтық қатынастағы міндеттерін ... ... ... ... ... көзқарастар айтылған В.М.Корнуков тінті, алу,
куәландыру үлгілерді салыстырмалы ... алып келу ... ... ... ... емес деп ... ... шараларды қолдануға ... ... ... ... талаптарын бұзу мен және орындаумен байланыстырмайды[22].
Аталған тергеу әрекеттерін жүргізу қылмыстық-процессуалдық нормалардың
бұзылуымен байланысты емес дегенмен ... ... ... ... ... іс туралы емес, ал оларды өткізу кезіндегі мәжбүрлеу шаралары
туралы болып отыр. Автор бұндай барлық әрекеттерді мәжбүрлеу ... ... ... да бұл жердегі мәжбүрлеу санкция емес. Айтқанымыздай
тергеу әрекеттерінің кейбіреулері мәжбүрлеу шараларымен бірге жүрмеуі ... ... ... ... және ... ... ... ұзарту
заңдылығы мен негізділігі жөнінде ... ... ... ... ... органдармен, олардың өндірісінде жүріп жатқан істер
бойынша бұл кепілдіктерді қатаң ұстау, тұлғаның құқықтары мен бостандығын
қорғауға және ... сот ... ... ... ... етуге
мүмкіндік береді.
2.2. Мәжбүрлеу шараларының түрлері
Жүктелген міндетті ... ... үшін ... ... ... ... шаралары екі негізгі топқа бөлінеді.
Біріншісін заң ұстанушы ... ... ... ... құқықтарды шектейтін процессуалдық тәсілдер құрастырады. ... ... ... превентивті мәжбүрлеу шаралары деп аталатындар
кіреді, И.Л.Петрухин оларды құқықтық тәртіпті қорғау мен заңдылықты орнына
келтіру ... деп ... ... топқа кіретін мәжбүрлеу шаралары
олардың процессуалдық дәлелдеу мен ... ... ... ... ... ... үшін ұйымдастырушы шарттарды
туғызуға бағытталғандығына тәуелді ажыратылады.
Мәжбүрлеу тәсілдерін, ... ... ... байланысты
бөлшектеу ревалюцияға дейін орыс ... орын ... ... ... түрлерді анықтаған: 1/ дәлелдемелерді алу шаралары; 2/
айыпкердің келуін қамтамасыз етуші шаралар; 3/ ... ... алу; ... істі ... қамтамасыз етуші шаралар.
Заң әдебиеттерінде келесі жіктелу аса көп ... оған ... ... ... ... алуға бағытталған шаралар және
процесс субъектісінің тиісті тәртібін қамтамасызетуші мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Сонымен қатар қылмыстық процесс теориясында, қылмыстық-процессуалдық
мәжбүрлеу ... ... үшін тағы да бір ... ... ... ... ықпал етілетін, объектілердің ортасына байланысты, бүкіл
шараларды, қылмыстық сот ... ... ... лауазымды тұлғаларға
қатысты әрекет ететін шаралар және процестің басқа қатысушыларының ... ... ... ... деп ... ... ... қамтамасыз
ету мәселсіне байланысты превентивтік алдын алушы. Жоюшы мәжбүрлеудің
қамтамасыз етуші тәсілдері деп ... ... ... ... ... ... түрлері бөлінеді: басым
жекелік мінездемедегі ... және ... ... ... ... ету ... байланысты мәжбүрлеу тәсілдері ұзақ және қысқа
мерзімді болып бөлінеді. Ықпал ету мінездемесіне ... ... үш ... ... ... ... не ... не физикалық, не
материалдық ықпал ететіндер. Пайда болу ... ... ... ... ... береді: құқық бұзушылықты жасаудың шынайы
мүмкінділігінде процесте пайда болатын және ... ... ... ... болатын шаралар.
Барлық әрекет етіп отырған критерийлер әртүрлі аспектілерді қылмыстық
процестегі мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеуді тұлғаға ұсынылған мінез еркіндігі ... ... ... ... арқылы қарастырған, басқаларға қарағанда,
толып деп есептейміз. Мәжбүрлеу, мемлекетпен бүкіл ... ... ... ... ие ... ... немесе ие болуы мүмкін болған
әлеуметтік құндылықтар мен ... ... ... ... құндылықтарға ие болуы шарасы ең алдымен ... ... ... ... ... ... жіктеудің маңызды критерийіне құқық ... ... жөн. ... ... ... күштелген субъектінің
ерекше құқықтық дәрежесі қарастырылады.
Құқықтық дәреже біріншіден ... оның ... ... ... ... ... болады.
И.Ребаненың көзқарасы бойынша, бұл критерийді қабылдау, мәжбүрлеп
жатқан тұлға детерминация тізбегінен шығарылмайды деген мағынаны білдіреді.
Мәжбүрлеп ... ... ... объектіге айналмайды. Тұлға
қызығушылықтары, мемлекет органдарымен лауазымды ... ... ... ... көп ... дәрежесінде қамтамасыз етіліп қанағатталу
керек.
Аталған негізге сәйкес, ... ... ... ... тәсілдердің тұлға құқықтары мен бостандықтарымен
арақатынасын есепке ала ... ... ... Әлеуметтік-экономикалық, саяси, мәдени және жеке құқық саласындағы
тұлғаның шектелген құқықтық дәрежесін орнатушы, ... ... ... ... ... ... ... ұстау,
стационарлық тексеруді өткізу үшін ... ... ... ... және жеке құқық саласында тұлғаның шектелген
құқықтық дәрежесін бекітуші, қылмыстық-процессуалдық шаралар. Бұл айыпкерді
лауазымды орнынан алып тастау.
3/ Жеке ... ... ... ... ... тәртібін
белгілеуші, процессуалдық мәжбүрлеу шаралары: а/ ... жай мен ... ... ... ... алу, ... арест, қамау салу,
пошталетеграфтық хат жазысуға ... ... ә/ дене қол ... ... ... ... үшін үлгі ... Азаматтардың
жеке тінтуі; б/ жүріп тұру мен тұрғын жайды ... ... ... ... ... сот ... органдарының шақыруы бойынша келу
міндеттемесін алу, әкелу/.
Құқықтың қорғаушы қызметі өзін үш ... ... ... ... ... ... тәртіпті қорғау шаралары және превентивтік
шаралар. Мәжбүрлеу де осы ... ... ... асуы ... қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шараларын келесі
түрлерге бөледі:1/ процессуалдық жауапкершілік; 2/ ... ... ... ... шешімдерді жоққа шығару/; 3/ белгілі әрекеттердің
алдын алу ... және ... табу үшін ... жасау /тінту,
алу, тұлғаны медициналық мекемеге орналастыру және т.б./ . Бұл жіктеулер,
дәлелдемелерді жинауды қамтамасыз етуші, ... мен ... ... ... ... ... нормаларды мәжбүрлеп қамтамасыз
етудің үш түрін айырады: 1/ заңдылық ... 2/ ... 3/ ... шаралар/.
З.Ф.Коврига процессуалдық мәжбүрлеуді. Жауапкершілікті, санкцияны
бөліп шығарады да олардың ара-қатынасын қарастырады.
Г.Н.Ветрова қылмыстық-процессуалдық ... ... ... 1/ ... ... ... үшін қолданылатын
шаралар; 2/ қалпына келтіруші және жазалаушы-қамтамасыз ... ... 3/ ... ... ... байланыссыз қолданылатын
шаралар.
З.З.Зинатуллин келесідей процессуалдық мәжбүрлеу шараларын ... 1/ ... ... ... ... дейінгі қолданылатын
шаралар; 2/ процессуалдық құқық бұзушылықты жасағаннан кейін қолданылатын
шаралар; а/ орындалмаған процессуалдық міндетті ... ... ... ... алу және т.б./ ә/ ... ... бұзушыларға ықпал ету
шаралары/ сот залынан шығарып жіберу және т.б./.
З.З.Зинатуллин мәжбүрлеу шаралары мен ... ... ... ... ... топтарға бөледі: а/ басымды
процессуалдық мәжбүрлеудің шаралары; ә/ ... мен ... ... б/ ... ... ... процессуалдық мәжбүрлеу шараларын келесідей бөледі: 1/
әділеттік ... ... ... 2/ ... ... ... үшін ... ететін; 3/ сот залындағы тәртіпті ... ... ... ... ... болса да, процессуалдық ... ... үшін ... тек ... ... алу үшін және ... ... тәртібін қамтамасыз ету үшін ғана қолданылады, сондықтанда
олардың жүзеге асуы ... ... деп ... ... ... ... мен ... шаралар басым болады.
1/ Ұстау.
А.В.Франктің көзқарасы бойынша :”Ұстау ... ... ... ... шарасы ретінде қолданылмайды, яғни санкция мінездемесіне ие болмайды”.
Ұстау тек тәсіл ретінде қарастырылады, соның көмегімен биліктің тиісті
органдары мен оның ... ... ... ... ... ... ... қорғау жөнінде оларға жүктелген ... ... пен ... ... ... ... ... қудалауды жүзеге асыратын орган қылмыстық әрекетті тоқтатады,
құқық бұзушының қашып ... ... ... ... ... болса, онда
құқық бұзушы тұлғаны ... ... ... оның ... ... ... мен жәбірленушілерді айынуға, ... ... мен ... ... жасайды және шындықты,
ақиқатты орнатуға, анықтауға бөгет жасайтын оның ... да ... ... ... ... анықтаудан. Алдын ала тергеуден немесе соттан жасырынады, не
істі сотта объективті ... және ... ... ... ... әрекетпен шұғылдануды жалғастырады деп ... ... ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету ... ... ... ... өз ... шегінде ол адамға ҚР ҚІЖК
140 б. көзделген бұлтартпау шараларының келесі түрлері көрсетілген:
1/ ешқайда кетпеу және өзін ... ... ... қол қойдыру;
2/ жеке кепілдік беру;
3/ әскери қызметшіні әскери бөлім командованиесінің бақылауына беру;
4/ кәмелетке толмағанды ... ... ... ... үйде ... ... ... шараларын тек бірқатар құқықтық шарттарды орындағанда ғана
қолдану ... ... ... ... тек ... ... ... ғана
қолдану мүмкін
- екіншіден, бұлтартпау шарасы айыпталушыға тағайындалатын қылмыстық
жазадан айырылмау керек
- үшіншіден, ... ... кез ... ... қолданудың шарты
болып тұлғаны айыпталушы ретінде тарту табылады
- төртіншіден, бұлтартпау шарасы тек тиісті субъектіге, яғни ... ... ... ... ғана қолданылуы мүмкін.
Нақтырақ айтқанда, бұлтартпау шараларының тек өзіне тән мақсаттары бар:
- айыпталушының/сезіктінің/ анықтаудан. ... ала ... және ... ... алу
- айыпталушының /сезіктінің/ айқындылықты орнатуға кедергі жасауын
болдырмау
- айыпталушының ... ... ... әрі ... ... ... ... орындалу мүмкіндігін қамтамасыз ету.
Бұлтартпау шараларын қолдану азаматтардың жеке бостандығын, ерекше алғанда
тұлға қолсұғушылығы, кедергісіз орын ... және ... жай ... аса ... шектеумен байланысты.
Жоғарыда атаулының кеткен бұлтартпау шараларының қайсы бірін қолдану
қажеттілігін шешкенде анықтамада аталған ... ... ... ауырлығы, айыпталушының жеке басы. Оның жас мөлшері, денсаулық
жағдайы отбасы жағдайы, немен шұғылданатындығы, мүліктік ... ... ... бар жоғы және ... да ... ... тиіс.
А/ Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау ... ... ... ... ... ... ... ең көп таралған мәжбүрлеу шарасы. Бұлтартпау
шараларының ... оның ... ... ... ... мәліметері бойынша-48-53%². Соған қарамастан бұл
жеткілікті тиімді шара ... ... ... ... ... қолхат бергендердің тек 1,5 іс барысында жасырынып кетті.
Бұл бұлтартпау шарасының ... ... ... оны қолдану адамды
бостандығынан айырмайды, оны жанұясынан, жұмысынан үзіп алмайды. Сонымен
қатар ешқайда ... ... ... ... ... ... тұлға мәжбүрлеу тәртібінде белгілі ... ... ... ... да ... оның ... ... толық
қанағаттанбай қалуы мүмкін /мысалға, ол басқа қалада тұратын ... бара ... өз ... бойынша демалатын жерін таңдай алмайды,
іскерлік сапарға жүріп кете алмайды жәнес.с.т.б./ Бірақта сол қала бойынша
ол адамның ... ... ... ... ... ... бұлтартпау
шарасын тандаған, лауазымды тұлға немесе органның рұқсаты бойынша, айыпты
адамның кез келген жерге ... ... ... ол ... ... ... ... өзінің мүдделері болса /жақын туысының қатты ауырып қалуы
немесе қайтыс болуы, оның жан ұясы тұратын үйінен айырған, өрт немесе ... және ... ... ... ... ... тұлғалармен заңмен басқа ешбір
құқықтық шектеулер қойылмайды. Бұл тұлғалар конституциялық және ... мен ... ... ... ... ... /еңбекке
деген құқық, демалуға деген құқық, саяси құқықтар мен бостандықтар ... ... ... ... ... ... ... үшін
бірқатар қосымша шектеулерді енгізеді, олардың көмегімен ешқайда ... ... беру ... ... мен ... ерекше айтқанда,
ешқайда кетпеу туралы қолхатпен қанағаттанбай тергеушілер мен анықтаушылар
осы бұлтартпау шарасын тағайындағаны туралы айыптының ... орны ... ... ол ... ... кетіп қалмау үшін хабарлайжы, айыптының
тұратын орны бойынша ... ... ... ... ... айқындылықты орнатуға бөгет ... ... ... ... орындалуына қарсы келмеу тергеу, анықтау, прокуратура
және сот ... ... ... ... ... ... ауыстыру
туралы қолхат берген тұлғаның орындалуға ... ... ... ... ... “өзін дұрыс ұстау” деген түсініктемемен
қамтылады.
Б/ Жеке кепілдік – ... ... ... ... кем ... жазбаша міндеттемелері, ол бойынша сенім көрсететін, арттыратын
тұлғалар айыпталушының тиісті мінезіне және ... ... ... отырған
тергеуші, прокурор немесе сот ... ... ... ... ... ... ... кепіл берушілердің шағымдануы немесе олардың
келісімі бойынша қолданылады.
Кепілдік беруші оған қатысты өзі кепілдік ... ... ... ... берушінің оған сезікті, айыпталушы бұлтартпау үшін осы шара
қолданылған әрекетті жасаған жағдайда ақшалай айып салынатындығынан ... ... ... жеке кепілдігі туралы қолхат береді.
Бұл бұлтартпау шарасын тандай отырып тергеуші немесе сот кепіл берушілерге
сенім білдіру керек, ал ... өз ... ... ... ... ... білдіру керек.
Кепілдік беруші қылмыстық іс бойынша іс жүргізудің кез келген сәтінде
кепілдік беруден бас тартуға құқылы. Сезікті, ... оны ... ... кепілдік қолданылған әрекеттерді жасаған жағдайда, ... ... сот ҚІЖК 160 ... сәйкес тәртіппен жүз айлық есептік көрсеткішке
дейінгі мөлшерде ақшалай айып салуы мүмкін.
Бұл бұлтартпау шарасында айыпталушының тергеу ... ... ... және ... ... ұстанып жүруінің кепілі ретінде сенімге
ие тұлғалардың жақсы аты, ұяты және адами қасиеттері қарастырылады. ... ... ... ретінде ол үшін кепіл беріп отырған тұлғаларды
ұятқа қалдырмау т.б. Екінші ... ... ... пайдақорлық ойлар
қарастырылады. Кепіл беруші тұлғалар өз ақшаларынан айырылып қалмау үшін
өзіне жүктелген міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... байқауы. Бұл
бұлтартпау шарасы ең алғашқы рет, бізге қатысты, 1919ж. 30 ... ... ... ... Ережемен енгізілді, оған сәйкес
әскери қызметші басқармасының байқауына берілді.
Әскери командованиесінің ... ... ... ретінде
айыпталушының тиісті емес тәртібінің кез келген көрінісінің алдын алу үшін
қолданылады. Бұл бұлтартпау ... ... үшін ... ... келісімі талап етілмейді. Ал тергеушінің қаулысы немесе сот
шешімі екеуіне де ... т.б. ... ... ... ... ... ... ұшырайды: қару ұстау құқығынан
уақытша айырылады, қараулға және ... да ... ... өз бастықтарының және сөткелік наряд тұлғаларының ... ... ... ... ... ... ... жіберілмейді, бөлімшеден увольнениеге /демалысқа/ жіберілмейді,
бөлімшеден өзінің бастықтарының рұқсатынсыз уақытша кетуге де құқығы жоқ.
Әскери ... ... ... ... ... ... ... әскери міндеттілер болып табылатын ... ... ... ... ... Күштері мен ішкі
әскерлерінің жарғыларында көзделген және ол ... ... ... ... ... ... ... органың шақыруы бойынша келуін
қамтамасыз ... ... ... ... тұрады. Әскери бөлімнің
командованиесіне ол бойынша аталған бұлтартпау шарасы тандалған ... ... ... ... ... командованиесі байқау орнатылғаны
туралы осы бұлтартпау шарасын тандаған органға жазбаша хабарлайды. Сезікті
айыпталушы оны ... үшін ... ... ... ... ... жағдайда әскери бөлімнің командованиесі ол туралы осы бұлтартпау
шарасын ... ... ... ... ... ... ... қолданғанда әскери қызметші ешбір ... ... Оған ... ... ... де ... шаралар қолданылады. Ал арнайы тәрбиелеуші шараларды қолдану
уақытынан бұрын болып ... ... ... ... әлі заңмен
бекітілген тәртіпті кінәлі деп танылған жоқ.
1/ Кәмелетке ... ... ... ... толмағанды ата-
анасының, қамқоршыларының, қорғаушыларының немесе басқа да ... ... ... ... ... ... ... мекемесінің
әкімшілігінің қарауына беру аталған адамдардың ... ... ... ... мен оның ... процесті жүргізуші
органның шақыруы бойынша келуін қамтамасыз етуін өзіне қабылдайтын ... ... ... ... ... және ... да ... қарауына
беру тек олардың жазбаша өтініші бойынша ғана мүмкін болады.
Қарауына қабылдау туралы ... ... ... кезде ата-аналарға,
қамқоршыларға, қорғаушыларға, арнаулы ... ... ... ... ... ... ... немесе ол айыпталған
қылмыстың сипаты туралы және қарауына алу ... ... ... ... ... ... ... туралы хабардар етіледі
Қарауына кәмелетке толмаған берілген адамдарға олар қабылданған
міндеттемелерін оындамаған ... ҚР КІЖК 145 б.5 ... және КІЖҚ ... ... ... қолданылуы мүмкін.
Д/ Кепіл. Кепіл бұлтартпау шарасы ретінде Кеңестер Одағы кезінен
бастап ... ... ... тек екі одақтас республикалардың
кодекстерінде /ҚІЖК-де/ көрініс тауып ... ... /89б./ және ... /82б./. ... ... ... орнын басатын шара ретінде
қлданылады.
Кепілді төлеуге мүмкіндігі жоқ ... ... ... ... ... немесе
кәсіби адамдардың көмегіне жүгінеді сот ... ақша ... ... ... ... ... тұлғалармен сот депозитіне ақшаны
немесе құндылықтарды енгізу т.б. Бұның көмегімен айыптының ... ... сот ... ... ... етіледі. Егер айыпты
келмесе кепіл ... ... ... Егер ... ... ... оның
жанұясының мүшелерімен енгізілсе, онда айыптының келуін, ... ... ... қалу мүмкіндігінің қорқынышына байланысты,
пайдакүнемдік ойлар қамтамасыз етеді. Ал кепілді басқа тұлғалар ... ... ... ... айыпкер бұл тұлғаларға зиян келтіргісі
келмейді, сондықтанда оның ... ... ... ... ... тандағанда енгізеді. Кепіл-сезіктінің, айыпталушының өзі, не басқа
жеке немесе заңды тұлға соттың ... ... ... ... ... немесе сотқа оларды шақыруы бойынша келуі жөніндегі
міндеттерін орындауын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... рұқсатымен басқа да бағалы заттар ... ... ... мүмкін. Кепілдің бағалылығын дәлелдеу кепіл
берушіге жүктеледі. Кепілдің сомасын айыптаудың ... ... жеке ... ... ... ... жағдайын ескере отырып,
осы бұлтартпау шарасын тандаған адам белгілейді. Аса ауыр қылмыс жасады деп
айыпталған ... ... ... ... ... прокурордың
санкциясымен не соттың шешімі бойынша ғана ... ... ... ... ... органның шақыруы бойынша келмеген жағдайда,
кепіл мемлекет кірісіне айналдырылып, бұлтартпау шарасы неғұрлым қатаңырақ
етіп ... ... де бар. ... егер ... ... кедергі жасаса /дәлелдемелерді жасандылайды, куәгердерді ... ... ... жаңа қылмыстарды жасаса, онда кепіл мемлекет кірісіне
айналдырылмайды. Біздің ойымызша, бұл ... ... ... ... да тиісті емес тәртібінің алдын алып отыру керек, бұл ... ... ... болып табылады.
Қорытынды кепіл – уақыт рухына, ... ... ... ... ... сай ... ... шарасын, оны
қалайда кеңірек қолдануға тырысу керек.
Е/ Үйде қамап ұстау. Үйде қамап ... ... ... қамауға
алу түріндегі бұлтартпау шарасын тандауға мүмкіндік беретін шарттар ... ... ... ... ... бола ... ... жақсы, денсаулық
жағдайы, отбасының жағдайы және басқа да мән жайлар ескеріле отырып, дұрыс
емес деп ұйғарылған ... ҚР ҚІЖК 150б. ... ... ... не ... ... ... қолданылады.
Бұлтартпаудың аталған шарасын тандау туралы қаулыда қамауға алынған
адамға қолданылатын бостандығын нақты шектеу және белгіленген ... ... ... ... ... орган немесе лауазымды адам
көрсетеді. Қамап ... ... ... бір ... қарым-қатынас
жасауға, хат-хабар алуға және жөнелтуге, кез келген байланыс құралдарын
пайдалануы, сондай-ақ ... ... ... шектеу белгіленуі мүмкін. Қажет
болған ... оның ... ... ... белгіленді.
Үйде қамауға ұстаудың мерзімі оны ұзартудың және оған ... ҚР ҚІЖҚ 110; 153 б-да ... ... ... ... алу. Қамауға алу бұлтартпау шарасы ... ... не ... шешімі бойынша ғана және заңмен екі жылдан артық
мерзімге бас бостандығынан ... ... жаза ... ... айыпталушыға /сезіктіге/ қатысты қолданылады. Ерекше
жағдайларда бұл бұлтартпау ... ... екі ... ... емес ... ... айыру түрінде жаза көзделген қылмыстар туралы іс бойынша
айыпталушыға /сезіктіге/ қатысты, егер:
1/ оның ... ... ... тұрақты тұратын жері
болмаса
2/ оның жеке басы ... ол ... ... ... ... ... ол ... қудалау органдарынан немесе соттан жасырынуға тырысса
немесе жасырынса қолданылуы мүмкін.
Тергеуші, анықтаушы бұлтартпау шарасы ретінде ... ... ... ... ... осы ... ... ттуралы қаулы шығарылады.
Бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу қолданылған ... ... ... изоляторында ұсталады. Оларды ұстаудың ... ... ... ... мен сот ... ... қолданылған қамауға алу
түріндегі бұлтартпау шарасын немесе үйде қамап ұстауды ... ... Бұл ... ... /сезікті/ келісілген сома іс жүзінде соттың
дипозиттік шотына енгізілгенге ... ... ... үйде ... ... Осыдан кейін прокурордың, соттың қаулысы атқарылуға беріледі.
Іс бойынша сотқа ... іс ... ... ... алудың мерзімі, ҚР
ҚІЖК көзделген ерекше жағдайларды қоспағанды, екі айдан аспайды. Қамауға
алудың ерзімі айыпталушы ... ... ... ... бастап істі
сотқа жолдағанға дейін саналады.
Процессуалдық мәжбүрлеу шараларының сипаттаушы белгілер:
1/ олар тек қылмыстық сот ... ... ғана ... ... ... ... ... еркімен тілегіне
байланыссыз қолданылады.
3/ бұл шараларды қолдану жеке ... ... ... ... оның ... жеке ... құқығын, жеке тиіспеушілік құқығын,
еркін жүріп-тұру құқығын, тұғын үйге қол сұқпаушылық және хат ... ... ... ... ... соларға қатысты қолданылатын тұлғалар және оны қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... мен ... саяси, экономикалық,
құқықтық, оның ... ... ... ... етіледі.
Қорытындылай келе, процессуалдық мәжбүрлеу шаралары жеке ... ие ... ... ... жеке ... Бұл ... санкцияларға қосу оларды шығаратын нормалар тек
санкциялармен ғана көрінеді. Ал бұл құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Осы сұраққа байланысты А.С.Пигалкин:” Бұл
көрсетулер ... ... ... ... тұрған міндеттерді жүзеге
асыру үшін мемлекеттік мәжбүрлеуді, белгілі бір ... ... ... ... ... норманың диспозициясында бекітілген
құқықтық әрекеттін өзі болып табылады” деген.
Бұл ережеге ... ... ... ... қылмыстық-
процессуалдық заңдылықпен қарастырылған мәжбүрлеу сипатындағы ... Олар ... ... ... ... ... ... прокурормен және сотпен айыпталушыға, сезіктіге,
жәбірленушігі, ... және ... істі ... мен шешу процесінде нақты
және мүмкін болатын кедергілерді жою үшін басқа да ... ... сот ... міндеттерін ойдағыдай жүзеге асыруды қамтамасыз
ету мақсатында қолданылады.
Қылмыстық процесте ... ... оның жеке ... тыс жасалады және осы жерде ол мәжбүрлеудің кейбір дәрежесінен
алыстамаған. Бұл әрекеттерге куә мен ... ... ... ... жеке ... мұндай әрекеттерді процессуалдық мәжбүрлеу шарасы
ретінде қарастырылады. Бұл көрсетілген ... ... ... ... ... ... да, ... да қолдану туыпты
деуге болмайды.
Қылмыстық жауапкершілікке тарту мәжбүрлеумен байланысты, өйткені ол
тартылатын ... ... тыс ... ... ... мәжбүрлеуді
тағайындау және оның әдісі, сол сияқты қылмыстық жауапкершілікке ... жеке ... мен ... ... және ... мәжбүрлеу
шараларын қолдану әртүрлі.
Қылмыстық жауапкершілікке тартылған тұлға оның ... ... ... жағдайда болады.
Процессуалдық мәжбүрлеу шараларын қолдану тұлғаның белгілі нақты
нәтижелерге жету ... және оның ... ... ... ... ішінде қылмыстық жауапкершілікке тарту-қылмыстық сот өндірісінің
міндеттерін ... ... ... бірі және ол ... ... қажет
етеді.
Қылмыстық жауапкершілікке тарту және белгілі бір ... ... ... ... келе ... процестің ойдағыдай
дамуын және оның алдындағы міндеттерді атқаруды қамтамасыз етуге ғана
бағытталған және ... ... ... ... мәжбүрлеудің сипаты бойынша
көрінеді.
Оларға, бұлтартпау шаралары, келу туралы міндеттеме, ұстау, алып ... ... ... алу, ... ... ... алу, ... ұйымына тексеруге орналастыру, мүлікке тыйым салу.
Қылмытық процес теориясында процессуалдық ... ... ... тәртібін қамтамасыз ететін шаралар жатқызылады: айыппұл, сот
мәжіліс залынан шығару. ... ... бұл ... шаралары
процессуалдық санкция ретінде болады және оларды қолдану кезінде қылмыстық-
процессуалдық жауапкершілік ретінде болады. ... да біз ... ... ... ... жылы шыққан З.Ф.Ковриганың “Қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу”
деген еңбегінде процессуалдық мәжбүрлеудің жеке шарасы ретінде орналасқан
жері белгісіз ... ... ... Оның ... іздестіру бір ғана
әрекеті емес, ол кешенді шараларды білдіреді[27]. Оны тергеуші, анықтау
органы айыпталушының, ... және ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Іздестірудің мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... алу, ... алу. Іздестіру кезінде басқа ешқандайда мәжбүрлеу ... ... ... ... оны ... бір ... басқа
орынға ауыстыру жағдайындағы бұлтартпау шарасын орындау ... ... ... ... біздің ойымызша процессуалдық
бұлтартпау ... яғни ... ... алу т.б. ... ... ... деп атауға болмайды.
2.3. Қылмыстық іс бойынша мәжбүрлеуді жүзеге асыру да тұлғаға берілетін
кепілдіктер.
Қылмыстық іс ... ... ... тұлғаның бостандығымен
құқықтарына кепілдік беру мәселелеріне ерекше назар аударылады. Осыған
байланысты көптеген ... ... ... ... ... ... ... мен мазмұны, оларды жіктеуге қатысты. Процессуалист-ғалымдардың мұндай
назары кездейсоқ емес. Шын мәнінде құқықтарды жариялау үшін ... ... Заң ... ... келесі белілерін бөліп, көрсетеді:
экономикалық, саяси, идеялогиялық, ұйымдық, ... ... ... ... сауалдарды зерттеу қылмыстық іс
жүргізудің негізгі қатысушысы – айыпталушымен байланысты.
Тұлғаның бостандығы мен құқығы алдын-ала тергеу ... ... ... ... қатарына: айыпталушы, куәгер, жәбірленуші,
маман, үшінші тұлға жатады.
“Қылмыстық іс жүргізу кепілдігінің” мазмұны туралы мәселелер бойынша
процессуалист-ғалымдардың ... ... ... төрт көзқарас бар.
Олардың бірі әділ соттық кепілдігін ... ... ... ... осы ... ... ... мен әділсоттың кепілдігі біртұтас санатты ... ... ... Кейбір авторлар бұл екі кепілдіктің арасындағы
қарама-қайшылықты көрсетеді.
Біздің көзқарасымыз бойынша әділсот пен тұлғаның кепілдігі ... тек ... емес ... ... ... мән ... ... байланысты қылмыстық сот өндірісінде барлық кепілдіктер негізгі
үш мазмұнды ... ... ... әділ соттық кепілдігімен толық сәйкес
келетіндер; Екінші топты: әділ соттың ... ... ... ... әділсоттық кепілдігіне қарағанда үлкен құндылыққа ие тұлғаның
құқығына кепілдіктер құрайды.
Қылмыстық процесс теориясында ... ... ... адам ... ... ... және ұсынылған бостандықтар мен құқықтарды жүзеге
асыруды қамтамасыз ететін тәсілі ретінде анықталады. Қылмыстық іс жүргізу
әдебиеттерінде мұндай ... ... ... ... ... құқықтары, қылмыстық процесті жүргізуші органдар ... ... ... ... сол ... т.б.
Жоғарыда көрсетілген жіктеулерді екі үлкен ... ... ... мазмұның анықтайтын және құқық ... ... ... өз мүдделерін қорғайтын тұлғалардың құқықтары, қылмыстық
процесті жүргізуші органдармен лауазымды ... ... ... ... сот өндірісінің жүйесі, ... ... ... ... ... нормалар құрайды. Құқықтық
процесте ... ... ... қылмыстық сот өндірісі
кезінде байқалады.
Жүйелі ... ... ... ... сот ... тұлғаның
құқықтарына кепілдікті екі топқа жіктейміз. Бірінші топты ... және ... ... ... ... ... процессуалдық
тәсілдер; Екінші топты тұлғаның құқықтары мен ... ... ... ... ... заң және ... бағынышты актілер
мұндай кепілдіктердің тұтас жүйесін ... ... ... ... ... ... мен ... қорғалатын және қамтамасыз ... ... ... ... ... ... айырмашылық байқалса артықшылық
мемлекеттің мүддесінен кейін тұрады.
Процессуалдық мәжбүр ету ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде көрсетуге
болады:
1/ қылмыстық – процессуалдық мәжбүр етудегі жалпы талаптарды қолдану
және қағидаларды нормативтік ... өз ... мен ... сотпен қорғау және жоғары деңгейлі
мамандандырылған құқықтық көмек алу;
3/ қылмыстық процессуалдық мәжбүр ету ... ... және ... ... ... қызметіне ведомстволық және прокурорлық қадағалау
жүргізу;
4/ қылмыстық процесті жүргізуші ... ... ... ... ету ... заңсыз және ... ... ... мен ... істі ... ... ... ретінде
таратылатын әрбір азаматқа ҚР-ң Конституциясы мен ҚР ҚІЖК-де қылмыстық
іздестірудегі құқықтарын қорғау ұсынылады.
1959 ж ... ... ... ... ... ... сот
өндірісінде үш кезеңді бөліп көрсетеді:
Біріншісі (1959-1971ж) алдын-ала тергеу ... ... ... барлық
жағдайда қорғаушыларды қатыстыруға рұқсат берген.
Екінші кезең 1971 ж 15 сәуірде ... тек ... ... бойынша
айыпты тағу уақытынан бастап қатыса алды.
Үшінші этап қорғау институтының дамуы 1991 ж 16 ... ... ... сәйкес басталды. Қорғаушы тұлға қылмыс жасады деп
сезіктелгеннен бастап, өз функциясына кіріседі.
Азамат қылмыстық істі қорғау ... ... ... ... ... ... ... қатынасқа түседі. Саты екі шешімнің
бірін ... ... ... істі қоғау немесе оны қорғаудан бас
тарту.
ҚР ... 39 ... ... тек адам және ... құқығымен
бостандығын заң ғана шектей алады деп көрсетілген.
ҚР-ң құқықтық жүйесі адам және азаматтың құқығымен бостандық ... ... ... ... ... Конституциясының 13-18, 25,26
баптары адам және азаматтық құқығымен бостандығы, оның жеке өміріне қол
сұқпаушылықты және сол ... т.б. ... ... ... ... үшін құқықтық мәртебенің мазмұнын ашу
қажет. Тұлғаның құқығы оны 1 ... ... ... ... ... ... ... міндет және заңды мүдде қарайды.
Қылмыстық процесс теориясында тұлғаның мүддесі ... ... ие және ол тек ... мен ... ... ғана ... ... процеске қатысушы өзге тұлғаларға да тән.
Ислам елдерінде ... ... ... елдерге қарағанда XI
ғасыр бұрын пайда болған.
Сонымен. Процессуалдық мәжбүр ету шараларына тартылған тұлғалардың
құқықтық ... ... ... жеке ... ... қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бұлтартпау шаралары айыптаушының уақытша бас бостандығынан шектеу немесе
айыруды, ал ерекше жағдайларда сезіктінің бас ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу мәжбүрлеу шараларының бір түрі
болып ... ... ... ... ... негіздері
туралы мәселе үлкен тәжірибелік мәнге ие, себебі басқа ... ... ... ... ... ... құқығы мен
бостандығына тікелей байланысты. Бұлтартпау шараларын негізсіз қолдану
азаматтардың бостандықтарын тікелей ... ... ... ... ... ... бұзу ... табылады.
Бұлтартпау шараларын заңда көрсетілмеген мақсаттарда қолдануға жол
берілмейді.
Бұлтартпау шараларын қолданудың ... ... ... ... ... ... айыпталушының (сезіктінің) қылмыс жасауын, ал
басқалары оның ... емес ... ... дәрежесін
куәландыратын мән-жайларды қалыптастырады.
Нақты адамның ... ... ... ... және оны ... ... тарту бұлтартпау шараларын қолдануға жеткіліксіз. Бұл ереже
мынадай жағдайда қолданылмайды: ауыр қылмыстарды жасаған кезде ... ... ... қамау қылмыстың ауырлығына байланысты қолданылады. ... ... оның ... ерекшеліктерін есепке алады, бұлтартпау
шараларын қолдану айыпталушының ... ... ... ... ... ... ... дұрыс шешуге ... ... ... мен мәні маңызды, қатаң жаза ... ... ... қашуға және жасырынуға мүмкіндігі мол.
Дипломдық жұмысты жазу ... ... ... ... ... ... заңдылықта, процессуалдық мәжбүрлеу шаралары деген термин
жоқ. Ол жинақтаушы мінезге ие болады. Бұл ... ... ... ішінен бөлініп шығуының критерийі болып ... ... ... ... ... Процессуалдық
мәжбүрлеу шараларының ... ... ... ... ... ... дегеніміз, қылмыс істеді деп сезіктінің
қылмыстық әрекетін әшкерлеу мақсатында және де қылмыстық қудалаудан соттан
жасырынып ... ... ... ... бір әрекетке шек қоюшы
күштеу шарасы.
Қылмыстық іс ... ... ... ... ... анықтамасы
жоқ. Сезіктіні ұстау кезінде оның құқығын ... ... ... ... келесі процессуалдық жағдайлары жатады.
Қылмыстық істі қозғау
2) Сезіктінің ұсталғандығы туралы прокурорға хабарлау
3) Сезіктінің туысқандарына хабарлау
4) Жауап алудың міндеттілігі
5) Ұстау жүргізілген кезде ... ... беру ... Заңсыз ұстауы үшін қылмыстық жауапкершіліктің көзделуі ҚІЖК 346-б.
Қорыта айтатын болсақ, дипломдық жұмыс мазмұнында ... ... оң ... ... деген ойдамын.
Қолданылған қайнар көздердің тізімі
1. Нормативтік құжаттар
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу кодексі // 01.03.2002.
Алматы ... ... ... ... ... // ИКФ ... 2000
Қазақстан Республикасының “Жедел іздестіру қызметі туралы” заңы өзгертулер
мен толықтырулар: 16.07.2001 // құқық қорғау органдары. Алматы 2002
Қазақстан ... ішкі ... ... ... ... Президентінің заң күші бар жарлығы // құқық қорғау
органдары. Алматы 2002
2. ... ... мен ... Л.Е. ... и ... судебного допроса.-М., 1969.
Ахпанов А.Н. Возбуждение уголовного преследования и применение мер
процессуального ... ... ... А.Н. ... ... ... в стадии
предварительного расследования. –Алматы, 1997.
Бажанов С. О мерах принуждения в уголовно-процессуальном законодательстве
// Законность, 1996. ... С.П., ... Е.А. ... в ... уголовном процессе.
–Минск, 1969.
Березин М.Н., Гуткин И.М., Чувилев А.А. Задержание в ... ... –М. ... А.Д. ... как мера ... в советском уголовном процессе.
–Иркутск, 1969.
Бычков С.Ф., Гинзбург А.Я. ... ... / ... ... ... ... РК. ... 1998.
Галкин И.С., Кочетков В.Г. Процессуальное положение подозреваемого. ... И.М. ... ... ... ... ... И.М. Меры пресечения в советском уголовном процессе. –ВШ МООП, 1963.
Денежкин Б.А. Подозреваемый в ... ... ... –Саратов,
1982.
Еникеев З.Д. Меры ... ... в ... ... ... и ... по уголовным делам. –Уфа, 1978.
Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное принуждение и его эффективность.
–Казань, 1981.
Ивлиев Г.П. Основания и цели ... мер ... ... ... и ... 1985. № 11.
Карев Д.С. , Савирова Н.М. Возбуждение и расследование ... ... Е.М. Меры ... ... ... 1974.
Коврига З.Ф. Уголовно-процессуальное принуждение. –Воронеж, 1975.
Корнуков В.Н. Меры ... ... в ... ... ... Ф.М. Принуждение в уголовном судопроизводстве. –Красноярск, 1985.
Лившиц Ю.Д. Меры пресечения в советском уголовным процессе. –М., 1964.
Мирский Д.Я. ... ... ... ... подозреваемого в совершении
преступления. –Иркутск, 1969.
Петрухин И.Л. ... ... и ... в уголовном
процессе. –М., ... И.Л. ... ... и ... ... ... ... Учебник // под. Ред. Ю.Е.Винокурова. М., 2001.
Рыжаков А.П. Меры пресечения. –М., 1996.
Ратинов А.Р. ... ... для ... ... Т.Е. , Хан А.Л. Уголовный процесс. Досудебное производство.
–Астана, ... Н.Ш. ... ... ... в ... ... ... Б.Х. Уголовно-процессуальное право. Республика ... ... Б.Х. ... ... ... іс жүргізу құқығы.
Алматы. 2001.
Уголовный ... // ... ... П.А. М., ... ... ... ... / под.ред. П.А.Лупинской
–М., 1998.
Уголовный процесс / под.ред. К.Ф.Куценко. –М., 1996.
Усманов У.А. Справочник следователя. –М., ... В.С. ... и ... ... мер уголовно-
процессуального принуждения. –М., 1978.
Чувилев А.А. Привлечение следователем и органом дознания лица ... по ... ... –М., ... ... Б.Т. К ... об ... понятия государственного
принуждения.Труд//Томский унив.Т.199-1968.-С.18
[2] Корнуков В.М.Меры процессуального ... в ... ... ... ... З.Д. уголовно-процессуальное принуждение.-Воронеж,1975.-С.30
[3] А.И.Принуждение в ... ... ... ... Н.С. и др. ... ... ... Советского уголовного
процесса.-Воронеж, 1980.-С.62-63
[5] Петрухин И.Л. ... ... и ... ... Корнуков В.М. Меры процессуального ... в ... ... С.С. ... ценность права в Советском обществе.-М.,1971
[7] ¹Филющенко А.А. Об ... ... ... В.М. ... и ... ... регулирования в
социалистическом обществе.-М.,1972.-С.228
[9] Горшенев В.М. Способы и организационные ... ... ... обществе.-М.,1972.-С.228
[10] Божьев В.П. Уголовно-процессуальные правоотношения.-М.,1982.-С.228
[11] ²Элькинд П.С. Толкование применение норм ... ... Б.Т. ... ... и ... ... ... в Сов.обществе.-Киев.1968
[13] Алексеев С.С. Социальная ценность правав советском обществе.-М.,1971
[14] Стргович М.С. Курс советского уголовного процесса М.: ... ... ... М.С. Курс ... ... ... М.: ... ,1970
[16] Давыдов П.М. Меры ... в ... ... ... канд. дис. – Л., 1953.- С.2
[17] Корнуков В.М. Указ. Соч., с 10
[18] Зинатуллин З.З. ... ... и ... ... И.Л. ... ... и ... личности.
//Сов.гос.право.-4.-С.79-84
[20] Теория доказательств в советском уголовном ... ... В.М. ... Соч., с ... ... И.Л. ... ... и свобода личности.-
М.,1985.-С.79Фойницкий И.Я. Курс уголовного ... ... В.М. Меры ... ... в уголовном
судопроизводстве.-Саратов.1978.-С.76
[24] Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное ... и ... ... Б.А. ... ... личности и израние меры
пресечения в отношении подозреваемого.-Саратов.1984.-С.100
[26] ... З.Ф. ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жезқазған кен орнын ашу, қазып алу және жерасты жұмыстарымен қамтамасыз етудің жобасы100 бет
"қауіпті жүктер. олардың классификациясы"4 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
Intranet –қосымшалары60 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
Web-технологиялар көмегімен html пәні бойынша электронды оқулық68 бет
«Новый» 110/10 кВ қосалқы станциясын жобалау54 бет
«Теміржолдық касса» мәліметтер базасы95 бет
«Қапшағай қаласына іргелес оңтүстік телімне құрылыс салу мәселесімен инженерлік геологиялық жұмыстар жобасы»79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь