Қылмыстық іс жүргізудегі апелляция

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

I. тарау. Занды күшіне енбеген сот шешімдері мен үкімдеріне наразылық келтіру, шағ ымданудың түсінігі және тәртібі
I.1. Аппеляциялық өндірісітің тарихи және салыстыру.кұкыктық
талдаулары
1.2. Заңды күшіне енбеген сот шешімдері мен үкімдеріне наразылық келтіру,
шағымданудың түсінігі, мәні және маңызы
1.3. Аппеляциялык шағым беру, наразылык білдіру кұқығы және тәртібі

II . тарау. Аппеляциялық шағымдар және наразылықтар бойынша іс жүргізу
2.1. Аппеляциялық өндірістің түсінігі, козғау негіздері, пәні және
шектері
2.2. Аппеляциялық сатыдағы өндірістің және шешім
қабылдаудың тәртібі

Ш.тарау. Үкімнің күшін жою немесе оны өзгерту негіздері

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, билік үш салаға бөлінеді: заңшығарушы, атқарушы және сот билігі. Сот билігін жүргізу тек қана соттарға жүктелген және олардың өздерінің өкілеттігіне, атқаратын міндеттеріне қарай жиынтығы сот билігінің жүйесін құрайды.
Қылмыстық істі шешу, яғни, айыптау үкімін шығару барысында қылмыстылықты және қылмыстық жауаптылыққа тартылған адамның кінәлілігін немесе ақтау барысында оның кінәсіздігін анықтау тек бірінші сатыдағы соттың міндетіне жүктелген. Сот істі қарап, дұрыс шешім қабылдауы тиіс. Бұл жерде, ең
бастысы іс жүргізу тәртібін реттейтін заңдардың, сондай-ақ сотталушы жасаған іс-әрекеттің қылмыстылығын және жаза колдану дәрежесін анықтайтын заңдардың еш бұрмаланбай, катаң сақталғаны жөн. Осы талаптарға ақтау үкімін шығару, сол сияқты істі қысқарту жағдайлары да бағынады.
Айыптау немесе ақтау үкімі, яки істі қысқарту жөніндегі қаулы — бұл соттың
каралған дауға байланысты жасаған қорытындысы. Ол әрдайым тараптардың мүддесіне, ал, кейде тіпті екі жақтың да мүддесіне сәйкес келе бермеуі мүмкін. Өкінішке орай, сот практикасында істі қарау және шешім қабылдау барысында заң ережелерінің бұзылуына жол берілуде. Міне, осынау қүкық бүзушылықтар мен кемшіліктерді жойып, кылмыстық іс жургізудегі әділеттілікті қамтамасыз ету апелляциялык сот өндірісіне жүктеліп отыр.
І Істі бірінші сатыда толық және әділ қарауға кепілдік орнату, ең алдымен әділ үкім шығаруды қамтамасыз ету мен сотты кездейсоқ кателесуден қорғау міндетгерін алдыға тартады. Сол себепті де сот шешімдерін кайта қарау институты осы талаптарға сай негізделеді, яғни сот шешімі немесе үкімі сотгыкқ тексеруге жатқызылады. Сот өндірісінің осындай нысандарының бірі аппеляция болып табылады.
Қазакстан Республикасының Конституциясы әрбір адамға өзінің құқыктары мен бостандықтарының соттық корғалуына кепілдік береді. Қылмыстық сот өндірісі және бас сот талқылауы барысында азаматтардың қуқықтары шектелуі мүмкін болғандықтан, Қазакстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі қылмыстық істерді объективті және әділ шешілуінің маңызды тәсілдерінің бірі ретінде сот үкімдері мен қаулыларына шағымдану. наразылық білдіру және сот шешімін қайта қарауды тиянақты түрде көрсеткен.
Апелляциялық сатыдағы (инстанциядағы) өндіріс - күшіндегі заңның новелласы болып табылады. Алайда, кылмыстық іс жүргізудің бірде-бір сатысы жана ҚІЖК-сі қабылданған уакыттан бері мұндай өзгертулерге ұшыраған жоқ.
Апелляциялық өндірістің алғашқы варианты заңшығарушымен істердің сотта қаралу нәтижелерін тексеру нысанында болды. Істердің апелляциялық тәртіппен кайта каралу тәртібі, ол кұрылған сәттен бастап көптеген сенімсіздіктер туғызғандығын айта кету керек. ҚІЖК-нін тиісті ережелерінің күшіне енгізілуінің кейінге қалдырылуының себептерінің бірі осы болса керек.
Қазақстан Республикасының 2001 жыл 11 шілдедегі Заңымен бекітілген сот шешімдерін шағымдану және наразылык білдіру тәртібі бұрынғы кассациялық және апелляциялық өндірістің жеке элементтерін біріктірді. Яғни, бұл жерде бұл шағымдану, наразылық білдіру тәртібінің жаңадан туылғандығы жөнінде айтуға болады.
Апелляция институты Қазақстанның қүқықтық жүйесі үшін бейтаныс болғандыктан, апелляциялық өндіріс туралы ережелердің іс жүзінде қолданылу проблемалары кім-кімді де қызықтырары анық. Бұл жерде қылмыстық іс жүргізу
қызметі субъектілерінің алдында тұрған міндеттердің үлкен маңыздылығын, күрделілігін және айрықшалығын ескере отырып, апелляциялық өндіріске арналған отандық құкықтық әдебиеттердің жоқтың қасы екендігін, ал қазақ тіліндегі ондай әдебиеттердің жоқ екендігін айта кету керек.

Бітіру жұмысы тақырыбының өзектілігі мен ғылыми жаңалылығы
Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу құқығында алғаш рет қылмыстық іс жүргізудің жаңа сатысы, заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен қаулыларына шағымдану, наразылық білдіру, яғни апелляциялық сатысын кешенді түрде талдау жасауға талпынысымен анықталады. Жүргізілген зерттеу қылмыстық сот өндірісіндегі жаңа саты, апелляциялық сатының мәнін, мазмұнын ашуға, тәжірибеде қолданылуын зерттеуге, тарихи және салыстыру-қүқықтық талдаулар жасауға және қылмыстық іс жүргізу сатыларының ішінде алатын маңызды орнын ашуға мүмкіндік береді.
Осы жоғарыда айтылғандарды ашу, зерттеу және талдау жасау бітіру жұмысының мақсаты болып табылады және ол мақсаттарды шешу үшін келесі міндеттерді орындау қажет:
- заңды күшіне енбеген сот шешімдері мен үкімдеріне наразылық
келтіру, шағымданудың түсінігі, мәні және маңызы, апелляциялық өндірістің
мазмұнын анықтау;
- апелляциялық шағымдануға қүқықты тұлғаларды, олардың тәжіри-
беде қалыптасқан шағымдану, наразылық білдіру әрекеттерін зерттеу;
- апелляциялық сатыда істі қарау тәртібін және оның бұрынғы кассациялық, апелляциялық сатылардан айырмашылығын ашу;
- апелляциялық өндірісітің тарихи және салыстыру-құқықтық талдау-
ларын шығару.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
I. Қазакстан Республикасының Конституциясы. 30.08.1995.
1. Қазакстан Республиксынық Қылмыстық іс жүргізу кодексі. 1997 жылы қабылданған. 2003 жылдың 15 мамырына дейінгі толықтырулар мен
өзгертулерімен.
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. 1997 жыл.
3. Қазакстан Республикасының сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі
туралы. ҚР 25.12.2000 жылғы №132-11 конституциялық заңы.
4. ҚР Президентінің "Прокуратура туралы" заң күші бар Жарлығы.
21.12.1995. №2709 заңы.
5. ҚР Жоғарғы Сотының Бюллетені №9/2003 жыл.
6. Канафин Д.К. Апелляционное производство в уголовном процессе
Республики Казахстан. Учебное пособие. А.:2002 г.
7. Фемида. Журнал, Алматы, № 12,2003, № 2,2004 жыл.
8. Правовая реформа в Казахстане. Журнал, Алматы. №1 (23) 2004.
9. Заң. Журнал, Алматы. № 3;9-12, 2004.
10. Большой юридический словарь. А.Я.Сухарев, В.Д.Зорькина,
В.Е.Кургских. М: Инфра 1998 г.
11. Фойницкий И.Я. Курс уголовного судопроизводства. Санкт-Петербург, изд-во "Альфа", 1996 г.
12. Берсугурова Л. Судебная реформа с точки зрения специалиста. «Континент», № 9. 71-бет.
13. Древний мир права казахов. Материалы, документы и исследования. В 10 томах. Т. 1. Алматы, «Жетіжарғы», 2001.
14. Проблемы казахского обычного права. С.Зиманов. Алматы, 1989 жыл. 15. Ш.Уәлиханов. 5 томдық шығармалар жинағы. Алматы, 1961.
16. Культелеев Т. Уголовное обычноеправоказахов.Алма-Ата; 1955.
17. Ларин А.М. О недопустимости переложения обязанности доказывания на обвиняемого. «Советское государство и право», №3, 1965, с. 125.
18. Ожегов С.И. Словарь русского языка. М, 1984. 24-бет.
        
        Тақырыбы: Қылмыстық іс жүргізудегі апелляция
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
I- тарау. Занды күшіне енбеген сот шешімдері мен үкімдеріне наразылық
келтіру, шағ ... ... және ... ... ... тарихи және салыстыру-кұкыктық
талдаулары
1.2. Заңды күшіне енбеген сот шешімдері мен ... ... ... мәні және ... Аппеляциялык шағым беру, наразылык білдіру кұқығы және тәртібі
II - тарау. ... ... және ... бойынша іс
жүргізу
2.1. Аппеляциялық өндірістің түсінігі, козғау негіздері, пәні және
шектері
2.2. Аппеляциялық сатыдағы өндірістің және шешім
қабылдаудың ... ... ... жою ... оны ... негіздері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, билік үш салаға
бөлінеді: заңшығарушы, атқарушы және сот билігі. Сот ... ... ... ... ... және ... ... өкілеттігіне, атқаратын
міндеттеріне қарай жиынтығы сот билігінің ... ... істі ... ... ... үкімін шығару барысында
қылмыстылықты және ... ... ... ... ... ақтау барысында оның кінәсіздігін анықтау тек бірінші сатыдағы
соттың міндетіне жүктелген. Сот істі ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізу тәртібін реттейтін заңдардың, сондай-ақ сотталушы
жасаған іс-әрекеттің қылмыстылығын және жаза ... ... ... еш бұрмаланбай, катаң сақталғаны жөн. Осы талаптарға ақтау ... сол ... істі ... ... да ... ... ақтау үкімі, яки істі қысқарту жөніндегі қаулы — бұл
соттың
каралған дауға байланысты жасаған қорытындысы. Ол ... ... ал, ... ... екі жақтың да мүддесіне сәйкес келе бермеуі
мүмкін. ... ... сот ... істі қарау және шешім қабылдау
барысында заң ережелерінің ... жол ... ... ... қүкық
бүзушылықтар мен кемшіліктерді жойып, кылмыстық іс ... ... ету ... сот ... жүктеліп отыр.
І Істі бірінші сатыда толық және әділ қарауға кепілдік орнату, ... әділ үкім ... ... ету мен сотты кездейсоқ кателесуден
қорғау міндетгерін алдыға тартады. Сол себепті де сот ... ... ... осы ... сай ... яғни сот ... немесе
үкімі сотгыкқ тексеруге жатқызылады. Сот өндірісінің осындай нысандарының
бірі ... ... ... Республикасының Конституциясы әрбір адамға өзінің құқыктары
мен бостандықтарының соттық корғалуына кепілдік ... ... ... және бас сот ... ... ... қуқықтары шектелуі
мүмкін болғандықтан, Қазакстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... және әділ ... ... бірі ... сот үкімдері мен қаулыларына шағымдану. наразылық
білдіру және сот шешімін қайта қарауды тиянақты түрде көрсеткен.
Апелляциялық[2] сатыдағы ... ... - ... заңның
новелласы болып табылады. Алайда, кылмыстық іс жүргізудің бірде-бір сатысы
жана ҚІЖК-сі қабылданған уакыттан бері ... ... ... ... ... ... варианты заңшығарушымен істердің сотта
қаралу нәтижелерін тексеру нысанында ... ... ... ... ... ... ол кұрылған сәттен бастап көптеген сенімсіздіктер
туғызғандығын айта кету ... ... ... ... күшіне
енгізілуінің кейінге қалдырылуының себептерінің бірі осы болса керек.
Қазақстан Республикасының 2001 жыл 11 шілдедегі Заңымен бекітілген сот
шешімдерін шағымдану және ... ... ... ... ... ... өндірістің жеке элементтерін біріктірді. Яғни, бұл жерде
бұл шағымдану, наразылық ... ... ... ... жөнінде
айтуға болады.
Апелляция институты Қазақстанның қүқықтық ... үшін ... ... ... ... ... іс ... қолданылу
проблемалары кім-кімді де қызықтырары анық. Бұл жерде ... ... ... ... ... міндеттердің үлкен
маңыздылығын, күрделілігін және ... ... ... ... ... отандық құкықтық әдебиеттердің жоқтың қасы екендігін, ал
қазақ тіліндегі ... ... жоқ ... айта кету ... ... тақырыбының өзектілігі мен ғылыми жаңалылығы
Қазақстан Республикасының қылмыстық іс ... ... ... ... іс жүргізудің жаңа сатысы, заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен
қаулыларына шағымдану, наразылық білдіру, яғни ... ... ... ... жасауға талпынысымен анықталады. Жүргізілген зерттеу қылмыстық
сот өндірісіндегі жаңа ... ... ... ... ... ... қолданылуын зерттеуге, тарихи және салыстыру-қүқықтық талдаулар
жасауға және қылмыстық іс жүргізу сатыларының ішінде алатын ... ... ... ... ... ... ашу, зерттеу және талдау жасау бітіру
жұмысының мақсаты болып табылады және ол ... шешу үшін ... ... қажет:
- заңды күшіне енбеген сот ... мен ... ... ... ... мәні және маңызы, апелляциялық өндірістің
мазмұнын анықтау;
апелляциялық шағымдануға қүқықты тұлғаларды, олардың тәжіри-
беде қалыптасқан шағымдану, наразылық білдіру ... ... ... істі ... тәртібін және оның ... ... ... айырмашылығын ашу;
апелляциялық өндірісітің тарихи және салыстыру-құқықтық талдау-
ларын шығару.
І-тарау. Заңды ... ... сот ... мен ... наразылық
келтіру, шағымданудың түсінігі және тәртібі.
1.1. Аппеляциялық өндірістің тарихи және ... ... ... және ... ... үш бөліммен қарастырдым: 1) ... ... ... ... ... ... институты; 2) кеңестік дәуірде Қазақстан соттарының
шешімдерін қайта карау ... және 3) ... ... ... өту.
1. Қазақтардың дәстүрлі құқығы бойынша шешімдерді қайта қарау
институты
Қазақстанның сот өндірісі кез ... ... ... ... ... ... дүниеге келген еді. Қоғамның және оның институттарының
дамуына байланысты қазақтардың ... ... да ... ... ... Ресейге косылғаннан кейін оның аумағында қылмыстык іс
жүргізудің екі түрі колданылды: біріншісі, ... ... ... және ... ... шағымдануды шешуде ұлттық салт-
дәстүрге негізделген дәстүрлі құқық ... сот ... ... ... тұратын орыстардың мүддесіне қатысты істер бойынша
сот өндірісін жүргізу. Сот өндірісінің екінші түрі ... іс орыс ... ... ... ... ... 1917 жылғы Қазан төңкерісі елдегі
биліктің еңбекші тап кеңестерінің қолына ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы бұрынғы
сотгарды жойып, олардың ... ... құра ... ... ... ... және оның дамуы Қазақстан заңнамасының өркендеуіне ... ... ... байланысты бірнеше кезеңдерді қамтыды.
Қазақтардың ежелгі дәстүрлі қүқық нормаларын ... ... ... ... ... ... ... әңгіме айту тіпті де мүмкін емес. Өкінішке орай, ... ... ... ... ... мен ... апелляииялық
кайта карау институты соңғы уақыттарда ғана пайда ... ... ... ... құқықнамасынан бұл тақырыпты дөп басып тауып
алудың қиын екені де рас.
Дәстүрлі кұқық туралы сөз қозғау ... ... оның ... ... болмағанын атап өткеніміз жөн. Ол сипаты жағынан әр гүрлі нормалар
мен институттардың басын біріктірді. Әйтсе де, бұлар ... ... ... ... ... іштей өзара астасып, біте кайнасып жатқандай еді. Түп
тамыры сонау тереңде жатқан кейбір нормалар мен ... күні ... ... дейін сақталып келгеніне тарих куә. Бәлкім, сондықтан да болар,
казақтың дәстүрлі құқығындағы қайсы бір ... ... ... ... ... айту оңай ... төңкерісіне дейін қазақтардың дәстүрлі қүқығында қылмыстық және
азаматтык құқық бұзушылық ... ... ... білінер-білінбес
кана болды. Қазақтардың құқықтық пікірінің дамуы жөнінде XIX ... ... ... ... ... зерттеушісі Ш.Уәлиханов былай дейді;
«Қылмыс пен тәртіпсіздік жөнінде жан дүниесі бөлек, тұрмыс-салты ... ... ... ... ... басқа еуропалықтармен
бірдей көзқарасты талап ету дұрыс емес».[4]
Қазактың ... ... ... ... те өз ... ... ... «қылмыс» деген термин болмаған, оның орнына «жаман іс»
немесе ... ... ... ... ... деп ой түйеді. Шын
мәнінде. «қылмыс» ұғымы ... ... пен ... ол ... келтірілген
шығын ретінде емес, жәбірленушінің немесе онын туыстарының наразылығы
ретінде бағаланды, Ал, мұндай ... ... ... ... ... ... жақтан сыйақы төлеуді ... ... ... тіпті адам өліміне байланысты іс те екі жақтың ... ... ... ... ... Бұл кісі қазасының орнына жатыстырылатын
материалдық өтем деп ... Осы ... ... ... ... ... деп өлген адамның қаны үшін немесе руластың ... ... үшін ... ... айтады. Сондай-ак, дәстүр бойынша құн
мүліктік сыйақы ретінде дене жарақаты ... ... ... Мұны сөз жоқ, ... даму ерекшелігімен, әсіресе, алғашқы
қауымдастық пен феодалдық құрылым ... ... ... ... еді. ... ... қоғамдық қатынас жеке меншікке
негізделгендіктен, құқық та көбіне осыған ... Сол үшін ... ... ... ауыр, жеңілдігімен емес, ... ... мен ... қай ... ... ... Ол (уақыттарда қазақ қоғамында қылмыс пен азаматтық тәртіп
бұзушылық ұғымдарының ... ... ... ... жоқ. ... ... ал ... - жауапкер деп аталды. Қылмыстық іс-әрекеттің де,
азаматтық құқық бұзушылықтың да ... ... зиян деп ... ... атап өткендей, қазақтың дәстүрлі қүқығы бірнеше
жүздеген ... ... ... қалған, тұйық шаруашылық негізінде дамып
келді. Бұл әрине, дәстүрлі қүқықтың қайсыбір жекелеген қүқықтық нормаларына
өзіндік салқынын тигізді. Мәселен, XIX ... ... ... дәстүрлі
құқық жөніндегі жазбалардан тауар-ақша қатынастарын реттейтін нормаларды
кездестіре алмайсыз; сот өндірісін жүргізу ... ... ... ... Кінәлі адамнан кек алу, тергеусіз сот жүргізу сияқты көне
әдет-ғұрыптар көп уақытқа дейін ... ... ... келтіру тәсілі
ретінде колданылып келді. Қазақ құқығының тарихында ... хан мен ... ... орны бөлек. Бұл жөнінде ХІХ ... ... аса ... үшін ... тірісінде мойындалған орыстың шығыстанушы ғалымы
А.Левшин былай деп ... ... ... ... ... біздің халық
тыныштықта өмір сүрген кезде болған, бізде тәртіп те орнықты ... ... мен әділ сот та ... ... айтады».[8]
Тәуке ханның заңдар жинағында көптеген қылмыстық және азаматтық-
құқықтық ... және ... ... ... ... ... ... жүйесін зерделей отырып, онда мынадай элементтердің бар екендігін
байқаймыз: а) әдет-ғұрып; ә)билер ... ... б) ... ... Бұл үш белгі өзара тығыз байланысты. Билер сотының іс-
тәжірибесі ... сот ... ... ... ... ережесі
қолданыстағы қүқықтық дәстүрлерді тұрақты ... ... ... күші бар ... ... ... еш ... жазылмаған,
олар қысқа қайырылған нақыл сөздер, мақал-мәтелдер ретінде ұрпақтан-
ұрпаққа ауыз екі жолмен ... ... ... хан Тәуке осылардың бәрін
жинап, бір зандар жинағының — «Жеті жарғының» аясына жүйелеп топтастырған.
Билер ... ... ... ... кұқығын дамытуда
маңызды рөл атқарды. ... ... ... ... сөздері немесе
үкімдері сондай ұқсас істерді қараған кезде үлгі ретінде ... ... олар ... күшке ие болды.
XIX ғасырдың екінші жартысына дейін билердің ... еш ... ... Олар ... ... ... отырған. Тек
XIX ғасырдың екінші жартысынан ... ғана ... ... ... ... шығарған үкімдердің немесе шешімдердің ... ... ... жағдайларда билер сотының үкімдері жазба кұжат ретінде жеке
рәсімделді.
Қазақтардың қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... дейінгі саяси жағдайына назар аударудың мәні
зор. Қазақстан Ресейге ... ... ... ең жоғары мемлекеттік билік
ханның қолында болды. Ханның билігін қорғау тек сұлтанға тапсырылды. Сот
және заң ... ... хан ... ... бірлесе отырып, қазақтардың
дәстүрлі құқығы негізінде жүзеге асырды. Егер ... ... ... ... реттейтін норма жоқ болса, хан сол ... ... заң ... ... ыңғайластырды. Мұндай кезде ханның соттық
шешімі дәстүрлі құқыққа енгізілген маңызды толықтырылу деп ... ... жаңа ... норма жасалынды. Хан жүргізген соттық талқылау ең
соңғы сот инстанциясы деп саналды. Хандар мен сұлтандар ... ... ... аса ... істерді қарады.
Қылмыстық және азаматтық істерді талқылайтын арнайы орган-билер соты
болды. ... ... ... ... ... сот ... басқа
жергілікті әкімшілік органдардың міндетін атқарды. ... ... ... рөлі мен ... үш бағытта сипаттайды: біріншіден,
олар ірі феодалдық ақ сүйек ... ... ... ... ... ... олардың іс-әрекеттерінен хабардар болып отырды; үшіншіден,
олар судья еді (Зиманов С. Общественный строй казахов ... ... ... ... 1958. 194-195-беттер).
Ежелгі дәстүрлі құқық нормалары бойынша ... ... Олар би ... ... және ... заңдық әдет-ғұрпын жақсы
білетін тәжірибелі, білімдар адамдарды таңдады. Бұл ... 1864 ... ... ... ... ... сот ... туралы
жазбалар” деген еңбегінде (Уәлиханов Ш. ... ... ... ... ... ... сот ... жөніндегі терең білімін
шешендік өнермен ұштастыра білген қазақтарға ғана би деген құрметті атақ
берілді.
Билер ... ... ... бір ... сол, ... ... істер тараптардың бастамашылығымен козғалады. Ал, дауды қарау
процесі қарапайым және ... ... ... ... Істі қарау
барысында билер негізінен екі жақты ... ... ... түпкілікті, әрі талапкерді де, жауапкерді де ... соты ... ... ... Екі жақ ... ... ... қалаулары бойынша сөздерін бір биге немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... міндетғелді.
Жауапкерге өзін ақтайтын барлық дәлелдемелерін ұсынуға мүмкіндік ... ... егер ... ... ... орнаса, қылмыстық процесті кез
келген сатыда токтатуға рүқсат етілді. Соттық тергеу ісі ... ... ... жазбасыз, ауызша жүргізілді.
Қазактардың дәстүрлі қүқығы билер соты шығарған шешімдерге тарптардың
шағымдану мүмкіндігін қарастырғанын атап ... жөн. Бұл ... тән ... де ... қүқығына ешқандай шек койылмады. ... ... ... ... бір биге ... хан ... ... ерік берілді. Шешім
жарияланғаннан кейінгі шағымдану мерзіміне де шек белгіленбеді. Шағымданушы
өзінің қалауы бойынша, өзі сенім ... кез ... биге ... ... ... Би талапкердің, сондай-ақ, екі жақтың тілегіне сүйеніп, істІ
өндірісіне қабылдады. Істі ... хан (би) ... ... ... ... бұл ... арызданушыны хабардар етті. Егер хан (би)
алдыңғы шешімді ... ... ... ... ... ... ... жазаланды. Ал, егер шағым орынды деп табылса, хан ... ... ... биге ... екеуі кінәлаушымен жәбірленушінің көз
алдында істі қайтадан қарады. Шешімнің әділетсіздігі дәлелденген жағдайда,
хан (би) жаңадан шешу үшін істі әлгі биге кері ... Сол ... ... ... бидің біржақгылығы әшкереленсе. онда хан (би) істі басқа
биге өткізді
2. Кеңестік дәуірде ... ... ... қайта қарау
институттары.
1917 жылдың 25 қазанында Ресейде жаңа өкімет - Кеңестер ... Осы ... сот ... ... ... ... ... карау мәселелері шешімін қалай тапты дегенге келер
болсақ, Кенес өкіметі өзінің сот құрылысы және сот ... ... ең ... ескі сот ... жойып, жаңа өкіметтің талабы мен
мұратына сай келетін жаңа сот ... ... ... атап ... Осы ... ... алғашқы қадам 1917 жылы «Сот туралы» №1
декреттің кабылдануымен басталды. ... осы ... ... революцияға
дейінгі қолданыста болған ескі сот жүйесін таратудың ... ... ... осы және ... ... сот ... №2 және №3 декреттер
арқылы сот шешімдерін қайта қараудың ... ...... ... № 1 ... ... ... сот институттарын, соның
ішінде апелляцияны да жоюмен қатар жаңа сот жүйесІн бекітті. Ол жергілікті
соттар және ... ... ... жылдың 7 наурызында жарияланған «Сот туралы» №2 декретте
аппеляциялық өндіріске рұксат етілмейтіндігі және сот ... ... ... нысаны кассация екендігі нақтылана түсіп, бірінші рет
үкімнің күшін жоюға негіз болатын жайт-таратып көрсетілді.
1918 жылдың 20 шілдесінде қабылданған «Сот ... №3 ... ... ... № 1 және №2 ... ... ... кассациялық
өндіріске қатысты нормаларды нактылап ... Осы ... ... ... 500 ... дейін ақшалай өтем алуға және 7 ... ... ... жаза ... ... ... кассацияға рұқсат
етілмеді.
1922 жылы сот реформасын жүргізудің нәтижесінде «РСФСР-дың ... ... ... ... Осы ... байланысты РСФСР аумағындағы
екі тармақты сот ... ... ... және ... ... ... Кассациялық инстанция ретіндегі алты халық судьясы
қатыстырылатын халык соттары, губерниялық ... ... ... ... таратылып, олардың уәкілеттігі губерниялық сотқа
берілді. Ол бірінші инстанциядағы сот ... аса ... ... ... ... ... және ... соттары қарайтын істер үшін кассациялық
соттың міндетін атқарды.
Қылмыстық істер жөніндегі кассациялық алқа Қазақстанның ... ... үшін ... ... ... ... ... болып
танылды. Кассациялық алқаның сот мәжілісі құрамына төрағалық етуші және екі
мүшесі енгізілді.
Қылмыстық істер жөніндегі сот ... ... ... сот ... ... бар ... карады. Оның кұрамына да ... және екі ... ... ... ... қазақ бөлімін ашу нәтижесінде Қазақстанда үш
тармақты сот ... ... ... ... ... сот, ... ... қазақ бөлімі) құру аяқталған еді. Осы уақыттарда сот
шешімдерін қайта қарау институтын әрмен ... ... ушін 1922 ... ... ... ... ... кодексінің қабылдануы, сосын 1923
жылдың 15 ақпанында БОАҚ-тың қаулысымен ... ... ... жаңа ... ... бекітілуі үлкен рөл атқарды. Осы
ҚІЖК бойынша сот шешімдерін қайта қарау институтының жалғыз нысаны ... ... Бұл ... 1923 жылғы ҚІЖК-нің 349-бабында былай деп
жазылды: «Халық сотының үкімдеріне шағымдану ... ... кез ... тек іс ... ... істі сотта қарау барысында жіберілген
тиісті тараптың құқығы мен мүдделерінің формальдық бүзылуы жөнінде жасалуы
мүмкін. Бұл ... ... деп ... және ол ... ... ... болмауы тиіс».
Кассациялық шағым, наразылық жасау ... ... ... міндетін атқаратын прокурор, азаматтық талапкер және оның
мүддесін ... ... ... оның ... ... ... иеленеді.
ҚІЖК-нің 344-бабына сәйкес сотгың үкімдеріне, яки. ұйғарымдарына
жасалатын ... ... ... ... соты ... ... ... кассациялық бөліміне ұсынылды.
Қазақ КСР-нің сот кұрылысы туралы жаңа заңы, Қылмыстык және ... ... ... 1958 ... 25 ... КСРО ... ... «КСРО, одақтас және автономиялық республикалардың сот
құрылысы туралы заңнамаларының ... жоне ... ... ... сріне». «КСРО және одақтас ... сот ... ... ... жасалынған еді.
Сонымен, 1959 жылғы сот қүрылысы туралы заң ... ... ... ... ... ... ... облыстық соттары, аудандық
(қалалық) халық соттары арқылы жүзсге асырылды.
Осы Қылмыстық іс жүргізу ... (1959 жыл) ... КСР ... ... алып, Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық іс жүргізу
кодексі ... ... (І997 ... 13 ... ... сол уақыттан бастап, біздің ... ... ... сот ... ... ... институтының мүлдем жаңа тарихы
басталды.
3. Кассациялық өндірістен апелляциялық өндіріске өту'
Қазақстан ... ... ... ең ... ... үш ... бөлу қағидасын бекітті. Олар - заң шығарушылық
атқарушылық және сот билігі. Осылардың ішіндегі сот билігін ... ... ... ... ... ... ... жүйесі үшін бейтаныс
болғандықтан, апелляциялық өндіріс туралы ережелердің іс ... ... ... де ... ... Бұл ... ең алдымен апелляциялық өндіріс туралы заңнамаларды ... жөн ... ... 13 ... қабылданып, 1998 жылдың 1 қаңтарында
күшіне енген Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық іс ... ... ... ... ... төрт сатысын қарастырады:
-соттың әлі заңдық ... ... ... мен ... ... екі ... (апелляциялық және кассациялық шағымдану, наразылық);
-соттың күшіне енген үкімдері мен қаулыларын қайта қараудың екі ... ... ... және ... ... ... іс бойынша өндірісті қайта бастау сатыларын қолданысқа жіберді.
Ал, ... ... ... ... ... тәртіппен қарау
туралы ережесін қолдануды алдымен 2000 ... 1 ... ... сосын 2003
жылдың 1 қаңтарына дейін кейінге қалдырды.
2001 жылдың 11 шілдесінде қабылданған Қазақстан Республикасының “Сот
ісін жүргізу ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы” заңы соттың ... ... ... мен ... ... қарау үшін апелляциялық
инстанция енгізді. Осы заң ... сот ... ... ... алып ... ... 46 және 47 тарауларға топтастырылып, ҚІЖК-нің 8 бөлімінен
орын алды ... ... ... ... ... мен ... қайта
қарау”).
Осындағы 46-тарау “Заңдық күшіне енбеген сот ... ... ... және ... білдіру” ҚІЖК қолданысқа енгізілгеннен
кейін 1998 жылдың I каңтарынан бастап өмірге жолдама алды. 9 баптан тұратын
бұл ... ... ... ... ... реттейтін мынадай
жайттарды қарастырды: сот үкімдеріне шағымдану және наразылық білдіру
субъектілері ... және ... ... ... ... ... ... олардың құқықтары туралы (402- баптың 3, 4-
тармақтары), шағымдану және ... ... ... мен ... ... шағым беруге, наразылық білдіруге арналған
мерзімді қалпына келтіру тәртібі туралы ... ... ... білдірілгендігі жөнінде тараптарды хабардар ету ... ... ... ... мен орны ... ... ... отырып,
істі апелляциялық инстакциядағы сотқа жіберу туралы ... ... ... қаулысьша шагымдану, наразылық білдіру туралы (403-бап).
2001 жылдың 11 шілдесіндегі "Заң ... ... ... ... ... ... деген сөзді алып тастап,
аталмыш тарауға мынадай өзгертулер мен толықтырулар енгізді:
-396 бап (Үкімге ... және ... ... ... ... ... ... шағымдануға және наразылық білдіруге жататын
үкімдердің қатарынан Қазакстан Республикасы Жоғаргы сотының
үкімдері алып тасталды;
-397-бап (Заңды күшіне ... ... ... шағымдарды,
наразылықтарды қарайтын соттар) а) ... ... ... ... алқалардың атаулары өзгертілді: «сот ... ... ... істер жөніндегі алқа” деп аталады, яғни тиісінше
“облыстық және ... ... ... және ... Жоғарғы сотының...” деген тіркестерге жалғасып жазылады; ә)
сот ... ... ... ... ... ... алып тасталынды; б) бап бір бөлікті үш тармақтың орнына екі
бөлікке бөлінген;
-398 – бап (Үкімге ... ... беру ... ... ... ... наразылық білдіру мерзімдері) — «он күннің
ішінде» деген сөздер «он тәулік ішінде» деп өзгертілді;
-40О-бап (Шағым беруге, наразылық білдіруге ... ... ... ... - ... ... ұзақ уақытқа жоқ болып, оны сол соттың
басқа судьясына ауыстыруға байланысты өткізілген ... ... ... ... кұкығы туралы толықтыру сақталынды (2000 жылдың 5
мамырындағы заң);
-401-бап (Шағым беру және ... ... ... ... ... қалдырылды;
-403-бап (Бірінші сатыдағы соттың қаулыларына ... ...... ... және ... ... ... қоятын 2-
бөлік «осы кодекстің 10-бабының екінші бөлігінде көрсетілген мәселелер»
деген сөздермен топтастырылды, сонымен қатар, ... және ... ... ... ... ... ... немесе алдын
алу шараларын жоюға» байланысты қаулылар алып тасталды, ... 2000 ... 5 ... заң ... ... ... 13 желтоқсанында қабылданған «Қазақстан Республикасының
Қылмыстық іс ... ... ... енгізу туралы» заңның ... ... ... ... мынадай тәртібін
белгіледі: «Осы Кодекстің қылмыстық істерді соттың апелляциялық ... ... ... ... іске ... үшін ... жағдайлар
жасалуына қарай, бірақ 2000 жылғы ! ... ... ... ... ... күшіне енгізілгенге дейін ... ... ... істердІ кассациялық шағым жасау, наразылық
білдіру тәртібімен тиісті сотгар қарайды».
Сонымен, қазіргі уакытта ҚІЖК-нің ... ... ... ... Апелляциялык тәртіпте істі қарайтын сот үкімнің ... ... тек ... ... ... ... ... бөлігінде және тек шағым немесе наразылық білдірілген
сотталушыларға ... ғана ... Егер істі ... ... ... үкімнің қабылдануына алып келген
бөлігінде және тек ... ... ... ... ... мен ... ... бүзылуы белгілі болса, сот осы Кодексте
көзделген ережелердІ сақтай отырып, ... ... ... ... ... бөлігінде де және шағым бермеген, наразылық
білдІрмеген адамдарға катысты да жоюға ... ... ... нормалардан байқағанымыздай, заң шығарушылар 1997 жылғы
ҚІЖК қолданысқа енгізілген кезден, яғни 1998 жылдын қаңтарынан 2000 жьтлдың
5 мамырына ... ... ... істі ... ... және шағым
берілмеген, наразылык білдірілмеген бөлігіне шағым берілмеген, наразылык
білдірілмеген адамдарға катысты шешім кабылдауға уәкілеттік ... ... ... екінші тармағын үкімге (каулыға) ... ... үшІн ... ... ... ... бір ... кешікпей аталмыш
Кодекстің 401-бабының талаптарын ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, апелляциялық
инстанциядағы соттар қарайтын объектілердің ... ... ... соты ... ... байланысты ҚІЖК 397-бабының
үшІнші бөлігін тізімнен шығарып тастады.
Сонымен, кассациялық өндірісті қозғау тәртібін және кассациялық шағым
жасауға, ... ... ... ... мен сот ... құқықтық катынастарды реттеп келген ҚІЖК-нің 46-тарауы ... ... ... ... (жоғарыда аталған
өзгертулер мен толықтырулардан басқасы). ҚІЖК-нің 400,402,403,404-баптарына
қосылған бұл ... мен ... 2000 ... 5 ... заң ... енгізілген болатын.
47-тарау өзінін бұрынғы ... ... ... істі ... ... ... сақтай отырып, кассациялық
инстанциядағы атауларымен 23-баптың 22-ін кабылдады. Мұндағы бір ... ... ... сөзі «апелляциялық» деп ауыстырылды.
2001 жылдың 11 шілдесіндегі заң ҚІЖК-де калдырылған 47-тараудың ... ... ... мен ... ... ... мәні (405-бал). Апелляциялық сатыдағы ... ... ... ... ... ... ... анықтаудың
және қылмыстық занды қолданудың дұрыстығын, іс жүргізуді жүзеге ... ... іс ... заңы ... ... істе бар ... табыс етілген материалдар бойынша бірінші сатыдағы сот үкІмІнің
немесе каулысының заңдылығы мен ... ... ... ... ... мерзімдері туралы 406-бап апелляциялық сатыдағы сотқа,
қылмыстық істер жөніндегі тиісті сот алқасының төрағасына немесе тиісті ... ... ... жағдайда істі апелляциялық сатыда қарау ... әрі ... ... беру ... ... Біздің ойымызша. бүл
толықтыру сот өндірісіндегі нақты жағдайларға өте үйлесімді-сияқты. Себебі,
қылмыстық істерді карау ... ... ... ал қайсыбір кездері
жүздеген томдық тергеу құжаттарын ... ... тура ... ... ... ен ... қиындығы сол, процеске қатыстырылатын адамдардың
саны өте көп болғандықтан, олардың бәрін бірдей уақытылы ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған істі қарау мерзімін ұзарту тәртібі
де біршама киындатылып жіберген сияқты. Заң шығарушылар ... ... ... іс ... ... ... ... соттың
қаулысы арқылы ұзартуды ұсынады. Ал, мерзімді әрмен қарай қылмыстық істер
жөніндегі алқа ... ... ... сот ... ... ... жөн көреді. Біздіңше, істі апелляциялық сатыда қарау мерзімін
ұзартуды ... сот ... ... тапсырған дұрыс болар еді.
Өйткені, оған Қазақстан Республикасының сот ... мен ... ... ... заңы бойынша алқа судьяларының арасында
істі карауды ұйымдастыру және алқа ... ... ету ... (15, 21 ... ... істі қарау мерзімін ұзарту мәселесін, ен
алдымен сол істі зерттеген адам алқа ... ... ... да,
кейінгісі мән-жайды сатптай отырып, істің қарау ... ... ... ... ... Ал, заң шығарушылар ұсынғандай, үшінші судьяны
іске араластыру, алқа ... ... ... бойынша сот мәжілісін
өткізу, ... тек ... ... ... жібермек. Оның
үстіне,мерзімді әрмен ... ... ... ... ... ... ... немесе тиісті сот төрағасы жүзеге асырады ғой.
3. 407-бап. Апелляциялық шағымның, наразылыктың ... ... ... ... алты ... және екеуі қосылды.
Олар:
-үкімге, қаулыға толық немесе оның бір ... ... ... ... отырғанын көрсету (4-тармақ);
-арыз беруші өз талаптарына негіз ететін, соның ішінде ... сот ... ... ... (6-тармақ).
Сондай-ақ, апелляциялық шағымданушы және ... ... ... және ... ... күнді көрсету жөнінде
қосымша міндет жүктелді (8-тармақ).
ҚІЖК-нің 427-бабында шағымдану, наразылық білдіру ... ... ... де шешім» деген ұғым, сот ... ... ... «каулы» деген процессуалдық ұғыммен ауыстырылды. Заң
шығарушылар қарастырылып ... ... ... ... ... ... наразылық... кассациялық қараудың мәніне қатысты мән-жайларды
қамтымаса...» деген берілген ... ... ... ... ... ... түрде бас тартты.
«Егер кайта жасалғаннан кейін апелляциялык шағым, наразылык аталған
мерзім ішінде ... ... ... олар берілмеген болып
есептеледі” деген ... ... ... ... ... ... ... ал сотқа шағым, наразылық ... ... ... ... жүзеге асыру құқығын береді.
4. 408-бап. ... ... сот ... белгілеу. Заң
шығарушылар істі қараудың уақыты мен орнын «жоғары тұрған сотпен келісе
отырып» ... ... ... ... жүктеді. Сондай-ақ, істің
қаралатын уақыты мен орны туралы тараптарға ... үкім ... ... міндеттелді.
428-баптың, екінші бөлігінде көрсетілген «Өзінің шағымын немесе
сотталушының ... ... ... наразылығын карау; кезінде
қатысуға өзінің тілегін білдірген сотталушы кассациялық ... ... ... ... ... қатаң ереже апелляциялық истанциядағы сот
үшін мынадай ... ... ... ... ... тараптың шағымында,
наразылығында сотталған адам жағдайының нашарлауы туралы мәселе қойылса,
онын апелляциялык сатыға қатысу ... ... ... ... өзғерту ҚІЖК-нің 69-бабының ... ... ... ... ... мен наразылықтарға байланысты сот
қарауына катысу кұқығы туралы ережеғе сәйкес келеді. ... ... оның ... ... Сотталушыны оның жағдайын нашарлату жөнінде
мәселе көтерген ... ... яки ... шағымымен
таныстыру, сондай-ақ оған апелляциялық инстанциядағы сотқа қатысу құкығын
тусіндіру және соттың қай ... қай ... ... ... процесті
бастауға ерік береді. Қамауда отырмаған сотталушыны жеткізу ... ... ... жатпайды. 2000 жылдың 5 мамырында
қабылданған заң ... ... ... ... ... сатыдағы сот отырысына ... ... ... ... Бұл ... ҚІЖК-нің 408-бабында сакталынды.
ҚІЖК-нің 428-бабының бірінші бөлігіндегі іс кассациялық шағыммен
немесе наразылықпен келіп түскен кезде қарау ... ... оны ... ... сот ... ... оның ... бойынша алкасының
төрағасына міндеттейтін ... ... ... ... ... Апелляциялық сатыда істі карау тәртібі ... іс ... ... ... және ... ... сотқа
ережелермен толықтырылды. Апелляциялық наразылыктың себептері ... ... ... айыптау өкілі ретінде прокурорға міндеттелді.
Кассациялық сатыдағы сотқа карағанда апелляциялық сатыдағы ... ... - ... ... ... ... аныкталмағандығына
байланысты (егер ол істі қарау барысында осы ... ... ... сот ... ... емес деп айта ... (414-бап). Бұл норманың
бұрынғы мәтінінде әлгіндегі соңғы жағдай көрсетІлмеген болатын.
Жоғарыда айтылған талдаулардан байқағанымыздай, апелляциялық ... ... ... ... ... болған кассациялық
өндіріс негізінде кұрылған. Апелляциялық сот өндірісі туралы ... ... ... ... ... қабылдай отырып, жоғарыда
аталған өзгертулер мен толықтыруларды енгізді.
Егер, 200І жылдың 11 шілдесінде ... ... ... ... апелляциялық сот өндірісі туралы ережелер тұрғысынан алып, ... ... ... ... ... ... оның ... әлдеқайда жакын шыкканын байқауға болады. Бұрын карастырылғандай,
сот үкімдері мен шешімдерін ... ... ... ... ... ... ... апелляция» процеске қатысушылардың облыс
орталықтарына, астанаға ... ... ... бола ... ... ... ... шалғай орналасқаны, көлік
катынастарының қиындығы, т.б.), жай ... ... ... ... ... ... ... бұл процеске қатысушыларға - қатардағы ... ... ... емес ... құқығын беру деген сөз ғой.
Іс жүргізу әрекеттеріне, сот ... сот ... ... ... ... ... ... заң тараптардың
жарыспалылығы мен тең құқықтылығы негізінде айыптауға және ... ... ... үшін ... құкық береді. Тараптар жасалынған
шағымдарға, наразылыктарға ... өз ... ... ... ... іс ... бірінші сатыдағы сотта ... ... ... ... ... Егер ... білдіру мерзімдері дәлелді себептермен өтіп кетсе, оларды қалпына
келтіруге кепілдік берілді.
Жаңа заңнаманың жағымды жетістігі ретінде істі қайта қараудағы тексеру
тәртібінІң ... ... ... ... едІ. ... істер бойынша
кандай да бір ... ... ... ... ... соттарға өз
бастамасымен бұл жөнінде ... ... ... осынау көне римдік
тәртіп кезінде Еуропа елдерінің заңнамаларынан еркін орын алса, кейін ... ... ... Қазақстанның аумағында да кеңінен
қолданылды.
Істерді кассациялық қайта караудың көп жылдық тәжірибесі ... ... ... сот ... тек ... бөлігін ғана қозғайтындығы
жөнінде сот өндірісіне қатысушылардың көздерін ... ... ... ... бірдей үкімге шағымдана бермейтіндігі туралы
қаншама мысалдар бар ... ... тек ... ... наразылықтар жасалады, яки шағымдар мен наразылықтар көбіне
үкімнің тек белгілі бір ... ғана ... ... ... ... мен ... қараған соттың кейбір ... ... ... кері ... ... мүмкін ғой. Сондыктан да,
(ҚІЖК ... ... ... ... ... ... бөлігіне де және шағым бермеген, ... ... ... да ... айтуды соттьң құзырына қалдыра ... ... ... ... істі ... кезде заңсыз
үкімнің қабылдануына алып келген ... ... ... ... ... ... болса, сот осы кодексте көзделген
ережелерді сақтай ... ... ... ... берілмеген,
наразылық білдірілмеген бөлігінде де және шағым бермеген, ... ... ... да жоюға немесе өзгертуге құқылы. Яғни,
үкімнің ... және ... ... ... қатысты шешім қабылдау
мәселесі белгіленді.
Апелляциялық сатыдағы сот жоғары соттардың — облыстык және ... ... ... Жоғарғы соттың кұрамында қалдырылды.
Мұнда қаралатын істі үш судья алқалы түрде жүргізеді.
Заңның апелляциялық инстанцияны жоғары тұрған ... алқа ... да ... тәжірибеге негізделген еді. Шын мәнінде, апелляциялық
сатыдағы сот қабылдаған алқалы шешім, бүкіл республикадағы сот ... ... ... ... ... ... жемісі
іспетті. Сондықтан да, істің нактылы жағдайына және құқықтық бағалануына
байланысты жоғары тұрған соттың пікірі ... ... ... үшін ... ... және ... түсіндіруде үлгі болып саналады. Сондай-
ак, оның психологиялық мәні де өте зор: процеске қатысушылар және ... ... ең ... соттың шешімі ретінде қабылданады.ретінде
қабылданады.
2001 жылдың 11 ... ... ... сот ... ... ... ... жүйесіне сәйкес келеді. Атап айтқанда:
заңдық күшіне енбеген үкімдер мөн ... ... ... ... үкімдер мен қаулыларды қайта қарау (қадағалау);
- жаңадан ... ... ... іс ... ... ... ... сот инстанциялары, сот қаулыларын қайта қараудың тәртібі ретінде
де ... ... ... ... «сіңісіп» алды, заңгерлер де өте ... ... іс ... ... ... ... ... да қолайлы. Шешімдерді қайта қараудың бір сатыдан келесі бір
сатыға, яғни ... ... ... ... ... соттан Жоғарғы сотқа
өтуін қарастыратын апелляциялық ... ... ... ... ... ойластырылуы, көп жылғы іс-тәжірибеміз көрсетіп жүргендей,
сот қателіктерін фактілік ... да, ... ... да дер ... ... ... септігін тигізуде.
Апелляциялық инстанция — тараптар үкім туралы, оның ... ... ... өзінің ой-пікірін жеткізетін сот. Әрі бұл жөнінде сот
өз шешімін шығаруға міндетті. Қабылданған шешімнің ... ... ... дауларын, өзіндік пікірлерін токтатып, олардың шығарылған
шешімге бағынуын міндеттейді. Сөйтіп, сот та өзінің ... ... ... шешімге қатысты бұдан кейінгі дауласуы баска «жазыктыкқа»
ауысады; тараптардың шағымдарын келесі сатыдағы ... ... ... ... қарайды, әрі мәселенің каншалықты ... ... ... Тек, ... ... ғана ... келесі сатыдағы соттың есігін аша алады.
Істі шешу, ... ... ... ... ... ... ... жауаптылыққа тартылған адамнын кінәлілігін немесе ақтау
барысында оның кінәсіздігін анықтау тек ... ... ... ... Сот істі қарап, дұрыс шешім қабылдауы тиіс. Бұл жерде,
ең бастысы іс-жүргізу тәртібін реттейтін заңдардың, ... ... ... қылмыстылығын және жаза қолдану дәрежесін аныктайтын
заңдардың еш бұрмаланбай, қатаң сақталғаны жөн. Осы талаптарға ақтау үкімін
шығару, сол ... істі ... ... да ... ... ... үкімі, яки істі қысқарту жөніндегі қаулы — бұл
соттың қаралған дауға ... ... ... Ол әрдайым
тараптардың мүддесіне, ал, кейде ... екі ... да ... ... ... ... ... сот практикасында істі қарау және шешім ... заң ... ... жол берілуде. Міне, осынау құқық
бұзушылықтар мен ... ... ... іс ... ... ету ... сот өндірісіне жүктеліп отыр.
Біз Л.Берсугурованың апелляциялық ... ... ... ... ... ... ... беделін түсіреді-міс деген
пікірімен келісе алмаймыз.
«Апелляциялық сот, — дейді ол, — істі мәні ... ... және ... жаңа ... ... құқылы. Ал, бұл бірінші сатыдағы ... ... ... керек».[9]
Істі тексеру барысында апелляциялық сатыдағы сот ... ... ... ... түбегейлі шешімдерді) қабылдауға құқылы: бірінші
сатыдағы сот ... ... жою; іс ... сот ... ... бұрынғы
шешімді сотталушының жағдайын жақсарту немесе нашарлату ... ... ... ... ... жағдайлар орын алған жағдайда, осынау
шешімдерді қабылдау құқығы бірінші сатыдағы сот ... ... ... өлшенбесе керекті. Мұндай құқык негізінен сот
әділдігі мүддесінен туындайды. Оны іс ... ... ... ... ... сот істі ... ... сотталғанын анықтаған
жағдайда, бірінші сатыдағы соттың беделі қаншалық түсетіндігіне қарамастан,
істі міндетті түрде тоқтатуы тиіс. Бұл ... ... ... сот,
айыптау үкімі сотта жан-жакты ... ... ... ғана ... ... қағиданы басшылықкқа алады. Ал, осы
талаптарды орындамау, шын ... ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Міне, бұл расында да, сол ... ... ... ... келтіріп, абыройын, түсірмек және түсіруі тиіс.
Сондықтан, әрбір сот қандай деңгейде тұрғанына ... өз ... ... ... өзі ... абзал.
1.2. Занды күшіне енбеген сот шешімдері мен ... ... ... ... мәні және маңызы.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, билік үш ... заң ... ... және сот ... Сот ... ... ... соттарға жүктелген және олардың өздерінің өкілеттігіне, атқаратын
міндеттеріне қарай жиынтығы сот ... ... ... сот ... ... ... анықтайтын құқықтық актілер
Қазақстан Республикасының Конституциясы және "Қазақстан Республикасындағы
сот жүйесі және ... ... ... ... заң ... Бүл ... ... сәйкес, соттар инстанцияларға бөлінеді.
Бірінші инстанциялы сот - істі мәні ... ... сот. ... сот - ... ... ... сот шешімдері мен үкімдеріне
наразылық және шағым негізінде істерді аппеляциялық ... ... ... ... инстанция - занды күшіне енген сот шешімдері мен ... ... ... ... сот.
Жоғарыда аталған соңғы екі инстанциядағы соттар өздеріне заң жүктеген
тәртіпте I ... және одан ... ... ... қаулыларының негізділігін және заңдылығын тексереді. Тексеру
сатысының ең басында аппеляциялык тұрады.[10]
Істі бірінші сатыда толық және әділ ... ... ... ... әділ үкім ... ... ету мен сотты кездейсоқ қателесуден
корғау міндеттерін алдыға тартады. Сол ... де сот ... ... ... осы ... сай ... яғни сот ... немесе
үкімі соттық тексеруге жатқызылады.
Сот өндірісінің осындай нысандарының бірі аппеляция болып табылады.
Оның шығу тарихы сонау көне римдік ... ... ... Ол заңды күшіне
енбеген сот шешімдерін айта қарау ... ... ... ... ... орыс тілді сөздігінде бұл терминге мынадай ... ... - істі ... ... максатымен жоғары сатыдағы сотқа сот шешімі
жөнінде шағымдану"[12] деп түсіндіріледі. И.Фойницкий өзінің “Қылмыстық сот
өндірісінің курсы" деген енбегінде ... ... ... ... ... ... шағым түскен үкімін нақты және заңдық ... ... ... жоғары инстанцияның қайта қарауы деп түсіндіреді
(Фойницкий И.Я. Курс уголовного судопроизводства. (533-бет). Аппеляция ... ... да ... ... әр ... ... ... түрлі жолдармен дамытылып отырған.
Қылмыстық істің мәні бойынша қабылданған сот ... ... ... ... тұлғаға, іс жүргізуге қатысқан
азаматтарға, қоғамға және ... өте ... ... ... ... көбінесе сол іспен байланысты адамдардың тағдырын, құқықтарын,
бостандықтарын және заңды мүдделерін ... ... ... Мемлекет
сот төрелігін жүргізу өкілеттігін өзіне ала отырып, ... ... ... етеді және қоғам алдында қылмыстық істердің әділ, ізгілікті, жылдам
және уакытылы шешілуіне ... ... Үкім ... ... және ... бой ... заң бекіткен тәртіптен ауытқуға болмайды.
Алайда, сот қателерін және іс ... ... ... ... жою өкінішіке орай мүмкін болмай отыр. Мұның себептері әр түрлі болуы
мүмкін: субъективизм, біліктілігінің төмен ... ... ... ... ... ... органдарының заңсыз әрекеттері және
т.б. Мұндай кереғар жағдайларды жою үшін заң ... сот ... ... ... емес ... және оларды қайта қарау үшін
шағымдану және наразылық келтіру тәртібін көрсетеді.
ҚР ҚІЖК-сі ... ... ... ... ... шешмдері мен үкімдерін қайта қарау деп түсінеді. ҮкімнІң ... ... сот ... ... ... ... ... айтқанда,
осы уақыттан бастап сот ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға, ... ... ... ... және ... құқықтық
күшіне байланысты заң актісіне тең ... ... ... сот ... анықтау және оны жою мақсатында ҚР ҚІЖК-нің
кез-келген уәкілетті субъектілері ... және ... ... он ... мерзім белгілейді. Осыған сәйкес, сот үкімдері мен
шешімдеріне ... ... ... және шағымдану институты
сот шешімдерін тексерудің тиімді тәсілі болып табылады, елдегі сот билігін
жүзеге асырудың заңдылығын және ... қам ... ... ... ... ... сот ... мен шешімдерін қайта қарау
дегеніміз - басты мақсаты азамат пен қоғамды сот ... ... ... барлық қатысушылардың заң нормаларын
сақтауды камтамасыз ету, сот ... ... ... және ... ... ... болып табылатын кылмыстық процестің ... ... ... сот шешіміне, сот өндірісіне ... ... ... ... мақсатында заң тараптардың
жарыспалылығы мен тең ... ... ... және ... ... ... үшін ... қүқық береді. Тараптар
жасалынған шағымдарға, ... ... өз ... ... ... ... іс кұжаттарын бірінші сатыдағы сотта
қаралмаған қосымша материалдармен толықтыруға ... ... ... наразылық білдіру мерзімдері дәлелді себептермен өтіп кетсе,
оларды қалпына келтіруге кепілдік берілді.
Апелляциялық инстанция — ... үкІм ... оның ... ... туралы өзінің ой-пікірін жеткізетін сот.
1.3. Аппеляциялық шағым беру, наразылық білдіру құқығы және тәртібі.
Еліміздің ұлттық заңы ... ... ... ... жүктейді. ҚР ҚІЖК-нің 396-бабына сәйкес, заңды күшіне енбеген сот
үкімдеріне Қазақстан ... ... ... үкімдерін
қоспағанда. тараптар аппеляциялық тәртіппен шағымдануы және ... ... ... шағымдану құқығы сотталушыға. ақталушыға, олардың
қорғаушылары мен заңды өкілдеріне, жәбірленушіге және онын өкіліне тиесілі.
Азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер немесе ... ... ... ... талапқа қатысты бөлігінде шағым жасауға құқылы.
Наразылық білдіру құқығы істі қарауға ... ... ... ... тиесілі. Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры мен
оның орынбасарлары, обылыс прокурорлары мен оның орынбасарлары, аудандардың
прокурорлары және ... ... ... мен ... істі ... ... қарамастан өз құзыреті шегінде
наразылық білдіруге құқылы.
Аппеляциялық шағымның немесе ... ... ... ... сот каулыларың, үкімдерін қарайтын алпелядиялық өндірістің жоқ
болуына әкеп ... және ... ... - аппеляциялық қайта қарау
сатысының бастамасының ... ғана ... ... табылады.
Аппеляциялық өндіріс соттың бастамасымен басталуына заңмен тыйым
салынған. Тараптардың аппеляциялық ... ... ... ... үкім
шығарған сотқа жүктелген. Заңшығарушы I инстанциялы соттағы төрағалық
етушіге сотталушыға және ... да ... ... ... етуші сотталушыға (ақталушыға), процестің басқа да .
қатысушыларына үкімге шағым жасаудың тәртібі мен ... сот ... ... ... және оған ... ... ... істі аппеляциялық қарауға қатысу туралы өтініш беру ... оның ... ... ... ... тартумен,
бұлтратпау шараларын қолданумен, сотқа заңсыз тартумен келтірілген
зиянның орнын толтыруға деген қүқығы, сондай-ақ осы кұкықты жүзеге
асыру тәртібі түсіндірілуге тиіс;
- егер ... ... жаза турі - өлім ... ... ... ... оған ... жасау туралы өтініш беру ... ... ... ... ... ... ... ҚР ҚІЖК-
нің 407-бабына сәйкес, аппеляциялық шағымда:
шағым. наразылық жолдап отырған согтың атауы;
Іс жүргізілгендегі жағдайы, тұрғылықты жері ... ... ... отырып, шағым жасаған немесе наразылық келтірген адам
туралы деректер;
4) ... ... ... келтіріліп отырған үкім немесе қаулы және
осы шешімді шығарған соттың атауы;
5) үкімге, қаулыға ... ... оның бір ... ... ... ... отырғанын көрсету;
6) шағым, наразылық келтірген адамның ... сот ... ... ... неде ... ... ... және оның
өтінішінің мәні;
7) арыз беруші өз ... ... ... ... ішінде бірінші
сатыдағы сот зерттемеген ... ... ... қоса ... ... ... тізбесі;
9) шағым, наразылық келтірген күн және шағым, наразылық келтірген
адамның қолы болуға тиіс.
Жасалған шағым, ... ... осы ... ... ... олар ... деп ... бірақ аяғына дейін
рәсімдеу үшІн мерзімі көрсетіліп қайтарылады. Егер қайта ... ... ... наразылық аталған мерзім ішінде сотқа ... олар ... ... есептеледі.
Аппеляциялық шағымды, оның нысаны мен мазмұны ерекше құқыктық
табиғатына ... ... ... ... ... ... ... шағым мазмұнының құрылымы бұлай регламенттелуі, бұл
құжатта ең маңызды ... бірі - ... ... ... ... күмандандырылуымен түсіндіріледі. Шағым арқылы ... ... сот ... ... ... ... ... қоғамға тиісті салдар әкеледі. Сот шешімінің
күшін ... ... ... ... ... тек заңда бекітілген
жағдайда және тәртіпте, тиісті құқықтары мен ... ... және ... ... бар ... ... тиІс.
Сот үкімдерін және шешімдерін қайта қарау тек қана моральдық және
құкықтық жағынан ғана емес, материалдық ... да ... ... ... ... ... қарау істің материалдарын жаңадан (толық ... ... ... ... дәлелдемелерді қайта зерттеумен
және басқа да ... ... ... ... болады. Осыған
байланысты, заңшығарушы аппеляциялық шағым мәнінің талаптарын нақтылай
отырып, сот ... және онын ... ... ... және ... ... беретін кажетті кепілдіктер туғызады. Шағымданушыны
өзінің позициясын нақты және аргументті түрде ... оның ... ... ... ... ... ... заңмен прокурордың заңбұзушылыққа шара көру актісі ... ... ... ... ... ... ... күші бар Жарлығының 19-бабына сәйкес: прокурор
Конституцияға, заңдарға және Республика ... ... ... ... және өзге де ... актілерге, мемлекеттік органдар
мен лауазымды адамдардың шешімдері мен іс-әрекеттеріне наразылық жасайды.
Наразылық оны шығарған органға немесе ... ... ... беріледі.
Аппеляциялық наразылық білдіру құкығы істі ... ... ... ... ... ... Бас Прокуроры мен онын
орынбасарларына, облыс прокурорлары мен ... ... ... және оларға теңестірілген прокурорлар «мен олардың
орынбасарларына тиесілі. (ҚР ҚІЖК-нің 396 б. 3 б.)
ҚР ҚІЖК-де немесе жоғарыда аталған ... ... ... толық түрде ашып көрсетпейді. Алайда. заңның мағынасынан мынаны
анықтауға болады, ... сот ... ... ... - бұл
прокурордың ҚР Конституциясына, ҚІЖК-не немесе ... ... ... ... сот ... ... ... ішінара күшін жою туралы талабы
көрсетілетін, үкім шығарған сот ... ... ... ... ... ... жазбаша өтініші.
Прокурорлық наразылыктың іс жүргізшілік нысаны заңда көрсетілмеген,
алайда, жалпы ережелерге сәйкес, бұл ... ... ... ... - ... ... істің қысқаша фабуласы және ... ... ... күшіндегі заңға ... ... ... үкімді жою немесе өзгерту туралы және шара көру
туралы ... ... ҚР ... 407-бабында көрсетілген басқа да
жагдайлар болуы тиіс.
Шағымның наразылықтан негізгі айырмашылығы. шағымның ... ... ... ... ... мен ... ... жәбірленуші және оның
өкілі, азаматтық талапкер, азаматтык ... ... ... ... ал ... ... тек ... арнайы лауазымды тұлғасы -
прокурор болады. Шағымаданушылар көбінесе жеке мүдделерін қорғаса, прокурор
өзінің ... ... ... ... қоғамның мүдделерін қорғауды
қамтамсыз етеді. Сонымен ... ... ... Президентінің
"Қазақстан Республикасының Прокуратурасы туралы" күші бар Жарлығының
мазмұнын ... ... ... ... ... ... заңның
бұзылуы болса, шағымның пәні ҚІЖК-де нақты түрде шектелмеген. ... тек қана ... ... ... ғана ... оның ... құқыққа
қайшы әрекеттерді мысалы, олардың моральға немесе этикаға жат әректтерді де
даулай алады. ... ... ... ... ... үкім
қабылдаған сот аркылы беріледі. Аппеляциялық сатыларға тікелей келіп тускен
шағымдар, ... ... ... ... ... жәбірленушіні және оның өкілін, сондай-ак егер ... ... ... ... ... ... немесе наразылықты
хабарлау үшін үкім ... ... ... ... ... ... бұл тұлғаларға жазбаша түрде және келсіпеушіліктерін
білдіру мүмкіндігі, оның ... ... ... бірнеше нұсқада сот кеңсесі арқылы беріледі. Бір нұсқасы сот
кеңсесінде қалады және ... ... ... ... ... ... ... номері және мерзімі қойылады. Бүл нұсқа шағымданушыда ... ... ... беру ... ... Үшінші нұсқасы немесе
көшірмесі осы актімен мүддесі қозғалатын тұлғаға жіберіледі. ... ... ... ... және ... ... ... пошта
арқылы жіберіледі. Заң аппеляциялық шағымның ... ... ... ... Шағымдарды заказда хатпен немесе экспресс-поштамен де
жіберуге болады.
ҚР ҚІЖК-нің 399-бабына ... ... ... ... ... ... білдірулер аппеляциялық тәртіпте үкім жарияланған
күннен ... он ... ... ал ... ұсталған сотталушыларға оған
үкім көшірмесі табыс етілген күннен ... нақ сол ... ... ... ... ... сот ... шағымданудың бірегей мерзімін орнатудың
мақсаты: бірінші инстанциялы сотпен қаралған қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... және сот шешіміне ... ... ... шағымдарды.
наразылыктарды аппеляциялық инстанциямен үкімнің занды күшіне енуін немесе
күшін жою, өзгерту максатында жылдам қарау болып ... ... ... ... мерзім ішінде іс соттан талап етіле
алмайды. Мерзім өткеннен кейін ... ... ... ... ... шағым немесе наразылық беру мерзімін (есептеу ҚР
ҚІЖК-нің 54-бабында бекітілген жалпы ережелерге сәйкес жүргізіледі. ҚР ҚІЖК-
нің 399-бабы бекіткен он ... үкім ... ... ... ... ... ұсталған сотталушыға үкімді бергеннен күннен бастап
есептеледі.
ҚР ... ... ... ... ... ... ... білдіру тәртібі көрсетілген. Оған сәйкес, сот қаулысына шағым,
наразылық ... ... ... ... ... ... қатысушылардың өтініштеріне,
сондай-ақ сот мәжілісі залында тәртіп сақтауға, ҚР Конституциялық Кеңесіне
адамның құқықтары мен ... ... ... ... ... анықтауға қатысты өтініші, ақшалай айып салу
туралы қаулыны коспағанда, сот талқылауы барысында ... ... ... ... ... ... шешімдерге қарсылық білдіру үкімге аппеляцнялық
тәртіпте шағымдану немесе ... ... ... ... ... сатыдағы соттың қаулысына жеке шағым, наразылық жоғары тұрған
сотқа ... ... ... ... бастап он тәулік ішінде беріледі
және аппеляциялық іс жүргізу ережелері бойынша қаралады.
Үкім шығарумен аяқталған сот ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, іс жоғары тұрған ... ... ... үшін ... ... өткен соң ғана
жіберіледі. Бұл ... егер ... ... ... берілген, наразылық
білдірілген болса, жеке шағымды, ... ... істі ... ... сол сот ... ... Сот ... шағымдануға
сондай-ақ егер қаулы олардың мүдделеріне қатысты болса, бұл істе ... ... ... да ... ... ... шағымды мерзімінің бұзылуымен қабылдаған
жағдайда, аппеляциялық инстанция шағымды өткен ... ... ... шешу мақсатында бірінші инстанциялы сотқа жібереді. ҚР ҚІЖК-нің
400-бабына сәйкес, шағым беруге, ... ... ... ... ... өтіп кеткен жағдайда шағым беруге, наразылық ... бар ... ... ... ... өтіп ... мерзімді қалпына
келтіру туралы өтініш жасай алады. Өтіп кеткен ... ... ... ... ... ... ... онда шағымданушы туралы
мәліметтер, істің қысқаша фабуласы, өтініш ... ... ... ... ... ... алуының дәлелді себептермен өткізіп
алуының жағдайлары және оны дәлелдейтін қүжаттар келтірілуі тиіс. шағымдану
мерзімін өткізіп алудың ... ... ... ... ... туысының
өлімі, үкімнің көшірмесін уакытылы алмауы, ... іс ... ... және ... ойынша шағымдануға мүмкіндік бермеген баска да
объективті себептердің болуы.
Мерзімді ... ... ... ... істі сот талқылауы кезінде
төрағалық етуші судья, ал ол ұзақ ... бойы ... ... осы ... ... сот ... ... ол өтінішті қозғаған адамды түсінік
беру үшІн шақыртуға құқылы. Өтіп кеткен мерзімді ... ... ... ... ... ... жоғары тұрған сотқа шағым ... ... ... бұл ... ... ойымша мерзімді қалпына келтіру туралы
өтінішті әділ ... ... ... ... ... ... үкім
шығарған судья өзінің қол қойған үкімінің жоғарғы ... ... ... Біріншіден, егер шағымданушының әрекеттері нәтиже беріп жатса,
бұл оның қызметінде, оның жүмысының ... әсер етуі ... ... ... ... ... адамдар өздерінің пікірлерін даулағанды
ұнатпайды. Сондықтан, мерзімді ұзарту ... ... осы істі ... ... уәкілеттігіне берген дүрыс болады деп ойлаймын.
Сонымен қатар, заң өкінішке орай ... ... ... ... қараудың
мерзімін бекітпейді.
ҚР ҚІЖК-нің 402-бабында шағым берудің және ... ... ... ... ... ... ... нарзылық үкімнің орындалуын
тоқтата
тұрады. Мерзімі кешіктіріліп, бірақ ... ... ... ... шағым мен наразылық та үкімнІң орындалуын ... ... ... ... ... ... ... бас
бостандығынан айыруға сотталған сотталушыны және камауда отырған ... ... ... ... да ... және ... ... атқаруға
жіберуге, сондай-ақ үкімнің азаматтық талап бөлігін және сот шығындарын
өтеттіруге ... ... ... ... ... берілмеген
сотталушыларға да қатысты, барлық сотталушыларға қатысты жүргізіледі.
2. Бірінші сатыдағы сот үкімге ... ... ... үшін ... ... біткеннен кейін кешіктірмей, мүдделі
тұлғаларға шағым беру және ... ... ... ... ... ... істі келіп түскен ... ... және ... қоса аппеляциялық сатыға жібереді және ... ... ... сатыда каралатын уакыты мен орнын
хабарлайды.
Үкімге шағымданған, ... ... адам ... ... ... ... сот ... басталғанға дейін
қайтарып алуға кұқылы. Прокурордың наразылығын ... ... да кері ... алуы мүмкін.
Үкімге шағымданған, наразылық білдірген адам сот отырысы басталғанға
дейін ... ... ... өзгертуге не жаңа дәлелдемелермен
толықтыруға құкылы. Бұл ... ... ... наразылығында
немесе оның ... ... ... сол ... жеке ... ... ... өкілдерінің үкімге
шағымдану және наразылық білдіру мерзімі өткеннен соң берілген қосымша
шағымында, егер мұндай талап бастапкы наразылықта немесе шағымда
болмаса, сотталушының жағдайын нашарлату ... ... ... тиіс.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе мынаны анықтауға болады.
Заңшығарушы бірінші инстанциялы соттың үкімімен мүдделері қозғалған ... ол ... ... ... ... ... Бұл ... жүзеге
асыру барлығына, қорғау және айыптау тарабына да теңдей ... ... ... ... ... позициясын негіздеуге қосымша
фактілік мәліметтерді, кұжатгарды және материалдарды беру мүмкіндігі бар.
Шағым беру ... ... ... ... ... ... ... және қылмыстық іс жүргізудің қағидаларына, тұлғаның
құқықтарына және ... ... ... - ... ... ... және наразылықтар бойынша істерді
карау.
2.1. Аппеляциялық өндірістің түсінігі, козғау негіздері, пәні ... ... - ... ... ... ... ... мен қаулыларына келіп шағымдар мен наразылықтарды қарау, сот
қателерін және күшіндегі зан нормаларының ... ... жою, ... келтіру, сондай-ақ азаматты, қоғамды және мемлекеттІ қылмыстык іс
бойынша өндірістің қатысушыларының құкыққа кайшы әрекеттерінен сақтау болып
табылатын қылмыстық іс ... жеке ... ... ... ... бостандығы - сотталушы, ақталушы, сотталушының және
ақталушының корғаушысы, ... ... ... ... және ... ... азаматтық талапкер, азаматгық жауапкер немесе олардың
өкілдері азаматтық талапқа қатысты бөлігінде заңды ... ... ... ... заңмен белгіленген мерзімде аппеляциялық шағым беруге
құкылы;
істің фактілік және заңдық жағы да аппеляциялық өндірістің пәні
болып табылады;
аппеляциялық сатыда істі ... ... ... ... шегімен шектелген;
аппеляциялық өндіріс барысында істі жаңадан қарау болмайды,
соттың жаңа дәлелдемелер жинау мүмкіндігі шектелген;
аппеляциялық саты алғашқы үкімді жақсы жағына да, ... да ... ... ... ... ... ... тұрған инстанцияға
шағымдалуы (наразылық білдірілуі) мүмкін.
Аппеляциялық шағым немесе наразылық білдірудің фактілік негізі ретінде
мына жағдайларды санауға болады: бас сот талқылауында сот ... ... және ... емес ... ... ... соттың үкімдегі
қортындылары ... ... ... ... ... барысында
қылмыстық іс жүргізу заңының елеулі бұзылуы орын алса; қылмыстық заң ... ... ... жаза ... ... ... тұлғасына сәйкес келмеуі.
Аппеляциялық өндірісті қозғаудың құқыктық негізі аппеляциялық
шағым немесе наразылық ... ... ... ... өндірістің басталу
уақыты шағым берген уақыт деп ... ... ... ... ... ... ҚР ҚІЖК-нің 407-
бабында көрсетілген. Бұл кұкьқтық кұжатта міндетті түрде келесІ бөлімдер
болуы ... ... ... жолданып отырған соттың атауы.
Істі екінші инстанцияда қарауға уәкілетті сот ... ... және ҚР ... ... ... және ... ... соттардың заңды күшіне енбеген
үкімдеріне ... ... ... ... және ... ... ... істер жөніндегі алқасы карайды.
Облыстық және оларға теңестірілген соттардың қылмыстық заңды күшіне
енбеген үкімдеріне ... ... ... ... Жоғарғы Сотының кылмыстық ... ... ... сәйкес, аппеляциялық шағымда жіберілетін соттың толық және
нақты атауы көрсетілуі тиіс ... ... ... ... ... істер жөніндегі алқасы").
2.Іс жүргізілгендегі жағдайы, түрғылыкты жері ... ... ... ... ... ... немесе наразылық келтірген адам туралы
деректер.
Деректер анык, нақты және ... ... ... ... ... ... мәртебесі, тұрғылықты жерінің мекен-жайы, тіркелген
тұрғылықты жерінің мекен-жайы, егер ... ... ... оның
қызметі және шені, сыныбы міндетті түрде ... ... ... байланыс (үй немесе қызметтік) телефонын көрсеткен
дұрыс болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қосымша мәліметтер алуға. істің
материалдарына ... ... ... ... ... немес
прокурорға шағымның, наразылықтың мәні бойынша іс жүргізушіік ... ... үшІң ... ... наразылық келтіріліп отырған үкім немесе қаулы және
осы шешімді шығарған соттың атауы.
Шағымдалып отырған үкімді ғана ... ... ... ... ... дұрыс болады. Бұл ... ... ... ... ... ... туралы алғашқы көзқарас
тудыруға, қажетті мәліметтерді толық ашуға көмектеседі.
4.Үкімге, ... ... ... онын бір ... ... ... ... отырғанын көрсету.
Бұл бөлім осы іс бойынша аппеляциялық өндірістің пәнін және шегін дәл
анықтауға мүмкіндік береді, үкімнің ... ... ... ... бұлтартпау шарасына, қосымша ... ... ... және іс ... ... ... ... көмектеседі.
5. Шағым, наразылық келтірген адамның пікірінше сот ... ... ... неде екендігі жөнінде дәлелдері және оның
өтінішінің мәні.
Шағымның бұл ... ... ... білдірген
прокурордың) позициясын келтіруге арналған. Бастамашы ... ... ... және ... ... ... ... Автор бірінші инстанциялы соттың үкімінің қай бөлмдерімен және қандай
себептермен келіспейтіндігін нақты және аргументті ... тиіс және ... ... ... ... ... ... не ұсынатын өтінішін нақты
көрсетуі тиіс. Өтініш құқықты, орындалатын және ... ... ... Арыз беруші өз талаптарына негіз ететін, соның ішінде бірінші
сатыдағы сот зерттемеген дәлелдемелер. ... ... ... ... ... ... барлық
фактілік мәліметтерді, материалдарды және кұжаттарды келтіру керек.
7. Шағымға, наразылыққа қоса ... ... ... ... ... ... тізбелеу тәртібінде барлық
құжаттар және материалдар шағын мәтінінде көрсетіледі. ... ... ... ... анықтамалар, мінездемелер, тексеру немесе
ревизия актілері, ... ... ... жауап алынбаған тұлғалардың
арыздары немесе түсініктемелері және т.б. шағымданушыда бар ... ... ... ... ... белгілі бір құжаттың
көшірмесІн қосуға болады, бірақ істі аппеляциялық өндірісте ... ... ... түпнұсқасы көрсетілуі қажет немесе ... ... ... ... ... қажет.
8. Шағымдану, наразылық келтірген күн және ... ... ... қолы ... ... уақтысы аппеляциялық өндіріс ... іс ... ... үшін қажет болғандықтан, үлкен маңызға ие болады. Шағым
немесе ... ... ... қолы ... ... ... ... бұл түрі нақты персонифицирленген және ол ... іс ... мен ... толық кешені жүктеледі.
Егер шағым немесе наразылық жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... шағымдар белгілі бір тәртіппен
тіркеуге алынуы тиіс. Шағым, ... ... ... ... ... ... шағымданушыға, наразылық берілген болып ... ... ... ... ... ... ... бір мерзім ішінде қайта рәсімдеуге
жібереді. Егер, көрсетілген ... ... ... ... ... ... түрде берілмесе, шағым, наразылық берілмеген болып
саналады.
Аппеляциялық өндірістің мәні ҚР ... ... ... ... ... ... сот аппеляциялық шағымдар, ... ... ... ... анықтаудың және қылмыстық заңды қолданудың
дұрыстығын, іс жүргізуді жүзеге асыру кезінде ... іс ... ... ... істе бар және ... ... ... материалдар
бойынша бірінші сатыдағы сот үкімінің немесе қаулысының заңдылығы ... ... ... тексереді. Яғни, аппеляциялық сатыға мыналарды
толық тексеру міндеті жүктелген:
-іс бойынша фактілік ... ... ... ... ... пәні ... 117,481 ... көрсетілген;
- материалдық құық нормаларының қолданылуының дұрыстығын ... ... Бұл ... ... ... нормаларымен қатар, әкімшілік
және азаматтық құқық нормалары да ескерілуі тиіс, өйткені, ҚР ... ... 3 ... ... егер ... іс ... іс ... барысында
азаматтық немесе әкімшілік құқықтарға сәйкес шешілуі тиіс ... ... ... ол азаматтық немесе әкімшілік іс ... ... ... ... әңгіме кьілмыстық сот өндірісі барысындағы
азаматтық талап (ҚІЖК-нің 20-тарауы) және әкімшілік шара ... ... ... ... де ... тиіс;
-қылмыстық іс бойынша өндірісті жүргізу барысында қылмыстық іс ... ... ... сот ... ... ... заң
ҚІЖК-нің 1-бабында көрсетілген.
-бірінші инстанциялы соттың үкімінің немесе қаулысының заңдылығын және
негізділігін. ҚІЖК-нің 369-бабына ... егер үкім ... ... ... ... және заң ... шығарылса, ол заңды болып танылады. Егер
үкім сот отырысында сотқа ұсынылған ... ... ... ... ... шығарылса, ол негізді деп танылады.
Жоғарыда айтылғандарға сәйкес, аппеляциялық сатыда істі ... ... ... ... ... ... және ... заңның
колданылуының, сондай-ақ өндіріс барысында қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... үкім
немесе каулысының заңдылығын және негізділігін бекіту болып табылады. Яғни,
аппеляциялық өндіріс сатысындағы ... ... ... ... ... отырған сот шешімінің фактілік жағы ғана емес, занды
жағы да тексеру объектісі болып ... ... ... ... ... ... аппеляциялық өндіріс туралы мен өз ұғымымды
ұсынамын. Аппеляциялык өндіріс дегеніміз - ... ... ... сот
шешімдерін шағымдануға (наразылық білдіруге) құқықты субъектілердің, сондай-
ақ екінші инстанциялы соттың ... ... ... ... мен ... қайта қарауға қатысты қызметінің іс жүргізушілік
әрекеттердің жиынтығы.
Заңда аппеляциялық сатыда істі ... ... ... ... ҚР ... ... ... аппеляциялық тәртіпте істі
қарайтын сот үкімнің заңдылығын, негізділігін, әділдігін тек үкімге шағым
берілген ... ... ... ... және ... немесе наразылық
білдірілген сотталушыларға қатысты ғана тексереді. Егер, істі ... ... ... ... алып ... сотталушылардың құқықтары мен заңды
мүдделерінің бұзылуы белгілі болса, сот осы ҚР ... ... ... отырып, үкімді сондай-ак шағым берілмеген, наразылық ... де және ... ... ... ... ... ... жоюға немесе өзгертуге құқылы.
Бұл көрстілген ереже мына ... ... - ... ... ... нашарлатуға жол бермеу, өйткені,
біріншіден, сотталушыға тағылған ... ... ... ... сот ... ... органы болып табылмайды, айыптау тарабының
жағында болмайды (ҚР ҚІЖК-нің 23-бабының З,5 бөлімдері); -сот ... ... жол ... ... айтқанда, аппеляциялық сатыдағы өндірісте сот төменгі
тұрған соттың үкімін ... ... ... істі ... ... емес. Заң, бойынша ол шағымдалған бөлігінде ғана материалдарды
зерттеумен (фактілік ... және ... ... ... ғана қатысты зерттеумен шектелуі мүмкін. Толық тексеруге іс
бойынша өндіріс ... ... ... ғана ... ... ... ... шектерін жеткілікті түрде аныктау,
қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... өкілеттіктерін шектеуді білдірмейді. Егер
сотпен сотталушының құқыктары мен бостандыктарының заңсыз шектелгені ... үкім ... ... ... сот ... ... ... шығып және өзінің өкілеттіктерін үкімді ... ... ... ... ... құқылы. Сонымен қатар, заңда құқыктары
мен заңды мүдделері бұзылған сотталушылардың ғана көрсетілуі және қылмыстық
процестің басқа ... ... ... ... ... және т.б.) заң мен сот ... ... ... ауытқығанды білдіреді. Мүны әділ деп санауға болмайды және
біздің ... ... ... ... ... енгізілуі тиіс.
Іс аппеляциялық тәртіппен ол келіп түскен ... ... бір ... ... ... ... ... болған жағдайда бұл мерзім іс
жүргізіліп жатқан аппеляциялық сатыдағы соттың қаулысы бойынша бір айға
ұзартылуы ... ... ... ... істі ... ... қарау
мерзімін одан әрі ұзарту қылмыстық істер жөніндегі тиісті сот ... ... ... сот ... ... ... мүмкін
|(ҚРКІЖК-нің 406-бабы).
Бірінші инстанциялы соттың үкімдерінің және қаулыларының атқарылуының
созылуын болдырмау максатында аппеляциялық тәртіпте істі қарау ... ... ... ... Бұл ... ... ... бір айға ұзартылуы
мүмкін. Дәлелді себептер: қаралатын істің күрделілігі; судьяны ауыстыру
қажеттілігі; қосымша ... ... ... ... ... істі ... сатыда қарау шектерінің ... ... ... ... 404-бабына сәйкес, "аппеляциялық тәртіпте
істі қарайтын сот үкімнің заңдылығын, негізділігін, әділдігін тек үкімге
шағым берілген немесе ... ... ... және шағым немесе
наразылық білдірілген сотгалушыларға қатысты ғана тексереді". Бұл баптың
екінші ... істі ... ... ... үкімнің қабылдануына алып келген
сотталушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуы белгілі болса, сот
ҚР ҚІЖК-де көзделген ... ... ... ... ... шағым
берілмеген, наразылық білдірілмеген бөлігінде де және ... ... ... ... ... да жоюға немесе өзгертуге құқылы
екендігін көрсетеді. ... ... ... 405-бабы аппеляциялық сатыдағы
сотқа үкімнің заңдылығы мен негізділігін “толық көлемде» ... ... ... аппеляциялық қараудың пәнін анықтаса да, ол
аппеляциялық қараудың шектерін де ... ... ... 404-бабы мен істі "толык көлемде"
тексеру ережесі және ... ... ... ... ... ... тәжірибеде қалай байланысады екен? Бұл сұраққа жауап біздің ойымызша,
әрбір норманың мазмұнын түсінумен анықталады.
Толық тексеруге: ... ... ... ... ... ... ... толық тексерілуі; істің фактілік жағдайларын
анықтаудың және қылмыстық заңның ... ... ... іс
жүргізу заңы номаларының сакталуы, сондай-ақ үкімнің заңдылығы мен
негізділігі жатады. ... ... ... ... ... бағаланған
және аппеляциялық сатыға жіберілген материалдарға жүргізіледі.
Кейбір жағдайларда шағым, наразылықта құқық бұзушылық туралы мәлімет
болмайды, ... ... ... барысында олар анықталады. Істің
қателіктері шағым берілмеген немесе наразылық ... ... ... ... ... ... ... сотталушылар жоғарғы тұрған
соттарға жазалау шарасы туралы шағымданады. Шағым, наразылықтың үкімінің
әділдігі немесе әділ ... ... ... ... ... талдау жасамастан бұрын және материалдық құқық ... ... ... ... ... беру мүмкін емес.
Тараптар әрекеттің саралану мәселелеріне әрқашан дұрыс мән бере ... ... ... ... көп бола ... көбінесе істің
фактілік жағдайларына ... ... ... ... ... ... немесе кінәсіздігі туралы мәселелерге
байланысты болады.
ҚІЖК-сі нормаларының сотқа дейінгі және сот ... ... ... ... ... мақсаттарының бірі. Аппеляциялық
сатыдағы сот шағымда, наразылықта олар туралы ... ... ... ... тексеруі міндетті. Кассациялық соттардың
қателіктерін сынай отырып, А.М.Ларин, ... ... ... ... ... ... дәлелдемелерді зерттеу және
өзінің қаулысында сотталушының кінәлілігін анықтайтын дәлелдемелерді
көрсету ... ... ... ... ... ... ... орнын толықтырды және шағымдану, наразылық білдіру
субъектілерін "олардың ... ... ... ... ... ... және ... өзінің талаптарын негіздейтін ... ... ... ... 1 б. 5,6 ... ... наразылыктың бұл міндетті элементерінің жоқ ... ... ... ... ... міндетінен босатпайды.
Үкімнің дұрыстығын тексерудің ревизиялық тәртібі барлық сотталушыларға
қатысты нысаны және мәні ... ... ... да ... ... ... тексеру аппеляциялық негіздер бойынша
жүргізіледі, бірақ шағымдалмаған, наразылық білдірілмеген және ... ... ... ... бойынша шешім заң бұзушылықтың сипатына
байланысты болады. Егер істі қараған кезде заңсыз үкімнің кабылдануына алып
келген сотталушылардың құқықтары мен ... ... ... ... сот ... сондай-ақ шағым берілмеген, наразылық білдірілмеген
бөлігінде де және ... ... ... ... ... ... ... немесе өзгертуге құқылы. Осыған сәйкес, заңшығарушы аппеляциялық
сатының үкімнің күшін жою немесе ... ... ... ... ... болу керектігін бекітіп, нақты және біржақты шектеп
қойды. Көрсетілген тәртіптен ... ... ... ... ... ... аппеляциялық соттың істі толық көлемде және ревизиялық
тәртіпте тексеру міндетін тәжірибе өте кең қабылдады. Мысал ... ... А ҚР ... 178 б. 2 б. "а", "в", "г" ... бойынша «өмірге
немесе денсаулыққа зиян емес күш қолдану ... ... ала сөз ... ... және ... үйге ... ... тонау қылмысы үшін сотқа
берілген. Аудандық соттың үкімімен олар кінәлі деп табылып, II-ға қатысты
адамдар ... ... ала сөз ... елеулі зиян келтіріп, қорқытумен
және күш қолданып, озбырлық ... үшін ҚР ... ... ... ... Іс ... бас ... айырумен байланысты емес
жаза тағайындау туралы шағымымен аппеляциялық тәртіппен қайта қаралды. ... үкім ... және ... ... ... ... үкімінің күшін жойып, соттың ... ... ... ... еместігін негізге ала отырып, істі сот ... ... ... және ... ... ... көрсеткен:
"Сот айыптау үкімінің сипаттау бөлімінде Л және А біреудің мүлкін
өмірге және ... зиян емес күш ... ... П-ға ... ... алдын ала сөз байласып, түрғын үйге заңсыз кіріп тонау ... ... ... ... қорытынды бөлімінде сот Л жене А-ны ҚР
ҚК-нің 327 б. 3 б. ... ... үшін ... деп ... Бұл ҚІЖК-нің
414-бабына мүлдем сәйкес келмейді. Мұндай жағдайларда үкімнің күші жойылуы
және іс жаңадан қаралуға ... ... Істі ... ... іске ... толық, жан-жақты және объективті зерттеу керек және ... ... ... отырып дұрыс үкім шығару қажет".[16]
Бірақ, шағымданушының берген шағымының бөлігінде ғана бұл іс ... тиіс ... ... саты ... ... да ... толық көлемде карауға кірісіп кеткен. Менің ойымша аппеляциялық
инстанциядағы сот өз ... асып ... ... ... шағымда үкімнің күшін жоятын немесе өзгертетін негіздер болмаған.
Істі қараған кезде заңсыз үкімнің қабылдануына алып ... ... мен ... мүдделерінің бұзылуы белгілі болған жағдайда ғана заң
соттың үкімнің ... ... және ... ... ... ... Жоғарыда келтірілген үкімнің қателіктеріне ... ... ... ... сот ... ... жоюға немесе өзгертуге
құқығы болмаған.
Аппеляциялық сатыдағы қылмыстық істер бойынша соттардың қаулыларының
мазмұнының ... ... ... ... шағымдар мен
наразылықтардың қорытындыларына тиіссіз тексеру нәтижелерін аппеляциялық
каулы мөтіндерінде ... ... деп ... орын ... ... К және Т-ға ... сот кылмыстың рецидивін дұрыс көрсетпеген.
К бұрын ауыр ... үшін екі рет ... жене ... ауыр ... ... ... да оның ... аса қауіпті рецидив бар (ҚК-тін 13
б. 3 б. "б" т.).
Т ... бас ... ... үш рет ... ... рет ауыр
қылмысы үшін, және қайтадан ауыр қылмыс үшін сотталып отыр. ... ... 2 б. "а,б" ... сәйкес, оны ҚК-тің 13 б. 1 б. көрсетілген
рецидив ... ... ауыр ... ... тану қажет болатын. Бұл
көрсетілген қателіктерді К және Т-ға ... ... сот ... ... қатысты жоюға құқықты емес.[17]
2.2. ... ... ... және шешім қабылдаудың
тәртібі.
Бірінші сатыдағы сот аппеляциялық шағым мен ... ... ... ... соң және мүдделі тұлғаларды шағым беру туралы және
оған ... ... ... ... ... талабы
орындалған соң, істі қараудың жоғары тұрған сотпен ... ... ... мен ... ... істі тиісті аппеляциялық сатыға
жібереді (ҚР ҚІЖК-нің ... 1 ... ... орны мен ... ... саты сот ... ... тәсілі қарапайым - барлық іске қатысушыларға шақыру ... Сот ... ... ұсталып отырған сотталушыны шақыруды
заңда бектілген тәртіппен аппеляциялық сатыдағы сот ... ... ... ... ... сотталған адам
жағдайының нашарлауы туралы мәселе қойылса, оның аппеляциялық сатыға қатысу
туралы өтініші қанағаттандырылуға тиіс.
Аппеляциялық ... орны мен ... ... ... ... ... істі ... кедергі болмайды. Аппеляциялық
сатыға прокурордың қатысуы ... ... ... ... ... ... ... мен заңды өкілдері, жәбірленуші және оның ... ... ... ... тапсырма алушы сотталған (ақталган) адамның
қорғаушысы немесе жәбірленушінің өкілі ... ... ... ... жіберіледі. Оларға өздерінің өтініштері бойынша ... ... ... не оларға қарсылықтарды негіздеп сөйлеу
үшін сөз ... ... ... сот ... мен шешімдерін қайта қарау өндірісі
соттың қалыпты жұмыс істеуін және ... ... ... ететін жағдайларда жүргізіледі. Аппеляциялық соттың сырткы
нысаны (ритуалдық жағы) бас сот отырысының ... ... ... ... ... сот приставы немесе сот отырысынң хатшысы ... деп ... ... барлығы тұрады, одан соң төрағалық
етушінің ұсынысымен отырады. Сот отырысына ... ... ... ... Бұл ... ... тек ... етушінің рүксатымен рұксат
етіледі. Сот отырысында отырып жауап беру мүмкіндігі қарт ... ... ... ... қатысушы барлық тұлғалар сот отырысының ... сот ... ... ... ... ... ... сұнуы
міндетті.
Он алты жастан кіші ... егер олар ... ... куә ... сот ... ... ... болған жағдайда сот приставы
азаматтан оның жасын куәландыратын құжат ... ... ... Сот залына
сонымен қатар, мас күйіндегі ... ... ... салынады.
Енді аппеляциялық сатыда істі қарау тәртібіне тоқталайық. Оның тәртібі
ҚР ҚІЖК-нің 409-бабында керсетілген.
Төрағалық етушІ сот отырысын ашады, қандай іс және ... ... ... ... бойынша қаралып жатқанын хабарлайды. Содан кейін
төрағалық етуші сот ... іс ... ... ... табылатын, қатысып
отырған адамадардың фамилиясын, сондай-ақ аудармашылардың фамилиясын
хабарлайды.
Төрағалық етуші ... ... ... олардың аппеляциялық
сатыда істі қараған кездегі іс ... ... ... Төрағалық
етуші тараптардан олардың бас тартуы мен өтінімдерінің ... ... егер олар ... оларды қараудың нәтижелері бойынша қаулы шығарады.
Істі қарау баяндамашының судьяның ... ... ... ... ... ... Аппеляциялық наразылықтың
себептері мен ... ... ... береді. Осыдан кейін сот
тараптардың шағымдарда келтірілген өз дәлелдерін негіздеп, қарсы тараптың
оларға ... ... ... ... ... Сөз сөйлеу ретін
іске қатысушы тараптардың пікірлерін ескере отырып, сот белгілейді.
Аппеляциялық шағымда ... ... ... ... ... теріске шығару үшін сөз сөйлеушілер істі ... ... ... сатыға қосымша материалдар беруге құқылы. ... ... ... ... ... алуға болмайды. Сотқа
қосымша материалдар берген адам олардың кандай жолмен алынғанын және оларды
табыс ету ... ... ... ... ... ... қабылданғаны немесе қабылданбағаны туралы сот қаулы
шығарады. Істің ... ... үшін ... бар ... ... егер ... ... бірінші сатыдағы соттың қосымша
тексеруі мен бағалауын керек етпесе, үкімді, қаулыны ... ... ... Өзге ... ... ... сот үкімінің, қаулысының күшін
жойып, істі бірінші саты бойынша жаңадан ... ... ... бола ... ... ... ... сатыдағы сотқа қарағанда істің
фактілік жағын орнату бойынша өкілеттіктері тарлау. ҚР ... ... ... ... ... ... ... түскен істі қарау
кезінде сот тараптардың өтініш жасауы ... ... өз ... ... ... ... істе бар және ... табыс етілген материалдар бойынша
жүргізу мүмкін болса, өзге де сараптама тағайындауға;
сотталғанның, жәбірленушінің және іске ... ... ... ... ... отбасы жағдайына және бұрынғы
соттылығы туралы деректерге байланысты кұжаттарды талап ... ... ... ... ... ... ... және куәлардың
(жәбірленушілердің) әртүрлі ... ... ... ... ... сот өз ... немесе тараптардың өтініш жасауы
бойынша ол адамдардан жауап алуға құқылы. Бұл жағдайда, сотталғанның ... ... ... ... ... ... куәға, жәбірленушіге
жалған айғақтар бергені және айғақтар беруден бас тартқаны үшін ҚР ... ... ... ... белгіленген тәртіппен жауапты болатыны
ескертіледі, олардың айғақтары хаттамаға ... одан әрі ... ... ... ... істі ... ... қараудың
нәтижесінде сот өз қаулысымен апелляциялық шағымдарды, наразылықты ... ... ... ... ... ... ... сот
зерттеген дәлелдемелерге негізделген мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:
1) үкімді, қаулыны өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықгы
канағаттандырусыз қалдырады;
2) үкімнің күшін жойып, істі ... ... ... ... ... (каулының) күшін жойып, істі бірінші сатыдағы сотқа соттың
жаңадан қарауына ... ... ... ... ... істі ҚІЖК-нің 303-бабында
керсетілген негіздер бойынша косымша тергеуге жібереді;
6) ҚІЖК-нің 387-бабында көрсетілген мән-жайлар анықталғанда жеке қаулы
шығарады.
Жоғарыда келтірілген сот шешімдерінің ... ... ... ... рәсімделеді. Енді апелляциялық ... ... ... ... ... сипаттамалы-дәлелді және
қарар бөлімдерінен тұрады. Қаулының кіріспе бөлімінде:
- қаулы шығарылған уақыт пен ... ... ... ... және ... алқаның құрамы;
апелляциялық наразылық немесе апелляциялық шағым жасаған адамдар;
істі апелляциялық сатыда ... ... ... ... ... ... бөлігінде берілген апеляциялық
шағымдардың, наразылықтың, ... ... ... апелляциялық
сатыдағы сотқа қатыскан адамдардың пікірлері, ... ... ... ... ... ... Егер ... наразылық
қанағаттандырылмай қалдырылса, қаулының сипаттамалы дәлелді бөлігінде
шағымдардың, наразылықтың дәлелдері ... ... ... емес ... ... ... ... Үкімнің күші жойылған немесе ... ... ... қылмыстық немесе қылмыстық іс жүргізу заңының
қандай баптарының талаптары ... бұл ... ... ... ... ... үкіміне өзгерістер енгізгендегі негіздер
көрсетілуге тиіс.
Егер апелляциялық ... сот ... 421 ... ... ... шешімдерді қабылдаса, қаулының сипаттамалы-дәлелді бөлігінде
бірінші сатыдағы соттың шешімі дұрыс емес деп ... ... ... адам ... нашарлауы негіздері келтірілуге тиіс. Іс соттың
жаңадан талқылауына жіберілген жағдайда қаулыда іс ... ... ... заң ... ... ... екені көрсетілуге тиіс. Бұл ретте
апелляциялық сатының айыптаудың дәлелденгендігі немесе дәлелденбегендігі
туралы, дәлелдемелер, ... ... ... бір ... ... туралы, бірінші сатыдағы соттың қылмыстық заңды колдануы туралы
және жазалау шарасы туралы мәселелерді алдын ала шешіп қоюға құқы ... ... ... ... ... ... шағым немесе
наразылық бойынша шешімі көрсетіледі ... 422 ... ... ... ... ... оған судьялардың
бүкіл кұрамы қол қояды және судьялар кеңесу бөлмесінен қайтып келгеннен
кейін ... ... ... Сот ... ... ... ... сақтай отырып, қаулының қарар бөлімін шығара алады. Бұл жағдайда
қаулының толық мәтіні іс қаралған күннен бастап жеті күн ... ... ... ... қол ... ... 423 б.).
Апелляциялық сатының қаулысы ол шығарылған күннен бастап үш тәуліктен
кешіктірілмей, ал ҚІЖК-нің ... ... ... ... оның ... мәтіні дайындалған күннен бастап іспен бірге үкім
шығарған сотқа жіберіледі.
ҚІЖК-нің ЗОЗ-бабына сәйкес іс ... ... ... жағдайда
апелляциялық сатының қаулысы іспен бірге тиісті прокурорға жіберіледі. Бұл
жағдайда бірінші сатыдағы ... ... саты ... ... ... адам соған сәйкес қамаудан босатылуға тиіс ... егер ... адам ... ... сот ... ... бұл бөлігінде дереу орындалады. Өзге жағдайларда апелляциялық
қаулының көшірмесі немесе оның қарар ... ... ... ... ... ... ... орындау үшін қамау орнының әкімшілігіне
дереу жіберіледі.
Егер, кейбір сотталғандарға қатысты белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... сотқа басқа
сотталған адамдарға қатысты істер қаралғаннан ... ... ... ... ... өтіп кеткен мерзімін басқа сотталған
адамдарға қатысты іс қаралғаннан кейін ... ... ... ... ... ... қаулының күші жойылмай-ақ істі апелляциялық
сатыда қайта қарауға жол беріледі.
Апелляциялық сатыдағы сот сотталғанның, оның ... ... ... осы ... қатысты іс процеске қатысушы басқа да
адамдардың апелляциялық шағымдары, наразылығы бойынша қаралған ... ... ... Егер ... ... ... апелляциялық сатыда бұрын
шығарылған қаулыға қайшы келген жағдайда, тиісінше Жоғарғы Соттың немесе
облыстық сот пен ... ... ... ... ... ... ... бірінің күшін жою туралы ұсыным жасайды (ҚІЖК-нің
423-2 б.).
Бастапқы ... күші ... ... іс ... ... ... Егер айыптаушы тараптың апелляциялық шағымында, ... ... ... және оны ... ... сот ... үкімнің күшін
жоюдың негізі ретінде көрсетсе, істі жаңадан қараған кезде жазаны күшейтуге
немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды ... жол ... ... қараған кезде бірінші сатыдағы соттың: егер айыптаушы
тараптың шағымы, наразылығы ... ... осы ... күші ... ... ... ... үкімде алып тасталған бөлігінде
кінәлі деп тануға;
-егер бастапқы үкімнің күші осы негіздер ... ... ... ... ... ... жойылған болса да, жазаны күшейтуге,
бас бостандығынан айыру мерзімінің бір ... ... ... ... қатаң режимдегі колонияларда өткізуді тағайындауға, қосымша жаза
тағайындауға ... ... ауыр ... ... ... қолдануға құқығы жоқ.
Істі жаңадан қараған кезде біріншІ сатыдағы сот шығарған үкімге жалпы
тәртіппен шағымдануға, наразылық білдіруге болады. Бұл ретте, егер ... күші ... ... ... ... ... ... ал
екінші үкімнің күші жазаның жеңілдігіне немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы
заңды қолдану ... орай ... істі ... мәрте қарап жатқан сот
екінші үкімге қарағанда неғүрлым қатаң жаза тағайындауы немесе неғұрлым
ауыр қылмыс ... ... ... ... бірақ оның бірінші үкіммен
салыстырғанда жазаны күшейтуге немесе неғұрлым ауыр ... ... ... ... жоқ ... 423-3 ... айтылғандарға сәйкес, апелляциялық өндіріс сот және тараптар
шағымдануға (наразылық білдіруге) ... ... ... ... ... ... шешімді қайта қарау, негізді және әділ шешім шығару
сияқты ... іс ... ... ... ... ... ... бірінші сатылы соттың шешіміне шағымдану, наразылық білдіруден
тұрады. Екінші ... ... ... құрылымынан тұрады. Яғни,
соттың шағымды, ... ... ... ... ... ... Үшінші саты шағымның, наразылықтың мәні бойынша істі
қарау және ол бойынша ... ... ... өндірістің бұл сатыдағы
басты бағыты берілген ... ... ... ... ... ... зерттеу, тараптардың пікірлерін тыңдау және
солардың негізінде негізді, әділ, объективті ... ... ... ... ... ... жою ... оны өзгерту негіздері.
Үкімнің күшін жоюға немесе оны өзгертуге негіздер ... сот ... ... және ... ... соттың үкімде (қаулыда) айтылған түжырымдарының істің нақты мән
жайына ... ... ... іс жүргізу заңының едәуір бұзылуы;
қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы;
5) жазаның қылмыстың ... және ... жеке ... сәйкес
келмеуі бірінші сатыдағы сот үкімінің күшін жоюға не оны өзгертуге негіз
болып табылады (ҚІЖК-нің 412 6.).
Анықталған ... ... ... ... үшін ... мәні ... ... ашылмаған күйі қалдырған сот тергеуі біржақты немесе толық
емес деп ... ... ... іс үшін ... мәні бар адамдардан жауап алынбаған
немесе заң ... ... ... ... табылатын сараптама
жүргізілмеген, сол сияқты елеулі мәні бар ... ... ... ... ... соттың жаңадан қарауына берген сот ... ... ... жеке басы ... ... саты ... ... жеткілікті дәрежеде толық аныкталмаған барлық жағдайда сот
тергеуі толық емес деп ... ... 413 ... сот ... сот ... ... ... расталмаса;
- сот өз тұжырымдарына едәуір ықпал ете алатын мән-жайларды ескермесе;
- сот тұжырымдары үшін ... мәні бар ... ... ... ... ... соттың бұл дәлелдемелердің біреулерін
қабылдап, екіншілерін ... ... ... ... болғаны
көрсетілмесе;
соттың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарында елеулі қайшылықтар болып,
олар істің шешілуіне, соның ішінде сотталғанның, ақталғанның ... ... ... мәселені соттың шешуіне, қылмыстық ... ... ... ... шараларын ықпал еткен немесе ықпал
етуі мүмкін болса үкім (қаулы) істің нақты мән жайына ... ... ... (ҚІЖК-нің 414 6.).
Істі сот қарауы кезінде ҚІЖК-нің ... мен өзге де ... ... олар іске ... ... занда кепілдік берілген
құқықтарынан айыру немесе оларға қысым көрсету, сот ісін ... ... ... ... өзгедей жолмен істің мән-жайын жан-жақты, толық
және объективті зерттеуге кедергі жасаса, соттың ... әділ ... өзге де ... ... етсе ... ыкпал етуі мүмкін болса
қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі ... ... ... ... ... ... ... толық еместігі істі талқылаудан жол
берілетін дәлелдемелерді қателесіп алып ... ... бір ... іс
үшін маңызы болуы мүмкін дәлелдемелерін зерттеуден негізсіз бас тартудың не
міндетті ... ... тиіс ... ... ... ... үкімнің күші жойылуға тиіс.
Егер:
• сот ҚІЖК-нің 37-бабында көзделген негіздер болғанда қылмыстық істі
қысқартпаса;
-үкімді соттың заңсыз кұрамы шығарған болса;
-ҚІЖК-нің 315-бабының ... ... ... ... ... сотталушы жоқта қаралса;
- заң бойынша қорғаушының қатысуы ... ... ... немесе сотталушының қорғаушыға ие болу құқығы өзгедей
жолмен бұзылса;
-сотта сотталушының ана тілін немесе өзі білетін тілді не ... ... ... ... ... сот ... қатысу құқығы берілмесе;
- сотталушыға соңғы сөз берілмесе;
- үкім ... ... ... кеңесінің құпиясы бұзылса;
-үкімге судьялардың бірі қол қоймаса;
- істе сот отырысының хаттамасы болмаса, кез келген жәғдайда үкімнің
күші ... тиіс ... 415 ... ... ... кодексінің тиісті бабының
санкциясында көзделген шектен шықпағанымен, түрі мен ... ... ... ... ... ... тыс қаталдығы салдарынан әділетсіз болып табылатын
жаза ... ... және ... ... жеке басына сәйкес
келмейді деп танылады.
Апелляциялық шағымдарды, наразылықты қараған кезде апелляциялық
сатыдағы сот ... ... ... ... 1) -12) ... және
38-бабының бірінші бөлігінде кезделген негіздер болған үкімнің күшін жойып,
істі қысқартады (ҚІЖК-нің 418 б.).
Апелляциялық саты тек прокурордың наразылығы ... не ... оның ... ... сот арқылы ақталған, ... ... ... ... ... ғана ... ... қысқарту туралы қаулының немесе сотталушының пайдасына шығарылған ... ... ... жоя ... ... ... кінәсіздігіне немесе сотталушының пайдасына
шығарылған өзге де ... ... дау ... ... іс ... елеулі бұзылды деген себеппен ақтау үкімінің, істі қысқарту туралы
қаулының немесе ... ... ... өзге де ... ... ... ... 419 б.).
Егер апелляциялық саты;
1) бірінші сатыдағы сот жол беріп, үкімнің ... ... ... ... етуі мүмкін қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі түрде бұзуды;
2) соттергеуінің ... ... ... ... ... қою ... немесе дұрыс шешілмегенін анықтаса, іс
үкім шығарған соттың жаңадан талқылауына, бірақ ... өзге ... ... отырып, үкімнің күші толық немесе бір бөлігінде жойылуға
тиіс ... 420 ... ... ... ... ... ... сот:
1) сот белгілеген жазаны немесе түзеу мекемесінің түрін жеңілдетуге;
2) онша ауыр емес қылмыс ... ... ... және ... өзгеруіне сәйкес жаза белгілеуге, сондай-ақ түзеу
мекемесінің ... ... ... ... ... ... шегінен немесе соттың басты талкылауы ... ... жеке ... ... айыптау шегінен шықпай, неғұрлым
ауыр қылмыс туралы заңды қолдануға және осыған байланысты неғұрлым қатаң
жаза белгілеуге;
4) егер жаза ... ... ... ... ... алдын ала
қамауда ұстауды есептеу кезіндегі қателерді жоюға байланысты ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
қылмыстардың кәнігілігі кезінде жаза белгілеуді реттейтін қылмыстық заңның
дұрыс ... жоя ... жаза ... ... ... ... сот ... болса, қылмыстық заң бабының
санкциясына сәйкес қосымша жаза ... ... ... ... ... ... неғұрлым
жұмсақ түрін тағайындаудың күшін жоюға және түзеу мекемесінің ... ... ... ... ... ... егер ... сатыдағы сот жасамаса немесе дұрыс жасамаса, тиісті
қылмыстардың кәнігілігі бар екендігін тануға;
8) Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... ... үкІм бойынша шартты соттаудың күшін ... ... ... егер ... ... сот жасамаған болса, Қазақстан
Республикасы Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... егер сот ... ... жаза тым ... деп танылса, жаза
мөлшерін ұлғайтуға немесе жазаның неғұрлым қатаң турін тағайындауға құқылы.
Апелляциялық сатыдағы сот осы ... ... ... 3)-9)
тармақтарында көрсетілген шешімді осы негіздер бойынша прокурор наразылық
келтірген немесе жеке айыптаушы, ... ... ... ... ... ғана ... құқылы (ҚІЖК-нің 421 б.).
Енді үкімнің күшін жою ... оны ... ҚР ... ... ... келтірейік.
С.Сисенғалиев бұрын:
19.10.1971 жылы Қазақ ССР ҚК-нің 200-бабының 3-бөлігімен 3 ... ... ... 1972 жылы ... ССР ... ... ... 3 жылға бас
бостандығынан айыруға;
- 1974 жылы Қазақ ССР ҚК-нің 200-бабының 2-бөлігімен 3 ... ... ... 1978 жылы ... ССР ... ... 2-бөлігімен 4 жылға бас
бостандығынан айыруға;
- 1980 жылы ... ССР ... ... ... 5 ... ... айыруға;
- 16.06. 1987 жылы Қазақ ССР ҚК-нің 15,88-бабының 2-бөлігімен 5 жыл 6
айға бас ... ... ... ... ... рецидивист деп
танылған;
- 15.10.1996 жылы Қазақ ССР ҚК-нің 93-бабының 2-бөлігімен 6 жылға бас
тандығынан айыруға ... ... жылы ... ССР ҚК-нің 38-бабына сай
ҚК-нің 171-1- бабының 2-бөлігімен 3 ... бас ... ... ... ... ... 2-бөлігімен тағайындалған жазаның өтелмеген
бөлігі — 6 жыл толық қосылып, түпкілікті 9 ... бас ... ... ... ... ... "н" тармағымен
18 жылға бас бостандығынан айыруға, ҚК-нің 251 -бабының 1 –бөлігімен 6 айға
бас бостандығынан айыруға, ... ... ... I ... бас
бостандығынан айыруға, ... ... ... ... ... толық қосу жолымен 19 жыл 6 айға бас ... ... ... 1-бөлігіне сәйкес 1996 жылғы 20 қарашадағы үкім
бойынша толық өтелмеген жазадан ішінара 1 жыл ... ... 20 жыл ... бас ... айыру жазасы беріліп ерекше ... ... ... ... Жазаның өтеу мерзімі 2002 жылдың 10
қарашасынан бастап есептелген. Іске ... ... ... ... ... ҚК-нің 121-бабының талабына сәйкес шешілген.
Үкім бойынша С.Сисенғалиев бұрын адам өлтіруге оқталғаны ... бола тұра 2002 жылы 9 ... күні ... ... ... ішіп мас ... ... К-Сисенгалиеваны өзара келіспеушілік салдарынан
қолымен ұрып; аяғымен ... ... ... ... ... ... үшін сотталған. Сондай-ақ, атыс қаруы ИЖ-54 маркалы шолақ
мылтықты сақтағаны және ... 166.22 ... ... марихуана
есірткі затын сату мақсатынсыз көп ... ... ... ... ... сотталушы С.Сисенғалиев әйелін ашу үстінде,
екеуінің ... бас ... ... ... ... әрекеті ҚР ҚК - нің 96 - бабының ... ... ... қатар, ол атыс қаруы мен есірткіні үйінде заңсыз сақтады деген
айыпты мүлдем мойындамайтынын, сан рет ... ... де ... еш уақытта айналыспағанын жазып, әділ шешім қабылдауды және
жазасын жеңілдетуді ... ... ... ... қылмыстық істер
жөніндегі алқасы іс материалдарымен толық танысқан соң үкім төмендегі ... ... ... ... деп шешті. Атап айтқанда, сот
мәжілісінде С.Сисенғалиев өзіне тағылған ... адам ... ... басқасын мойындамайтынын, үйінен табылған есірткі мен шолақ
мылтық оныкі емес екендігін, ... ... ... де, ... еш
уакытга ондаймен айналыспағанын, үйінде ешқандай артық заттар болмағанын,
үйін қарап, осы ... пен ... ... ... ... ... қыззметкерлері
оны қатыстырмағанын өзінің жауабында көрсеткен.
Істегі деректерге, хаттамаларға сәйкес окиға болған жерді қарау 2002
жылы 9 қараша күні 18 сағат 45 ... ... 20 ... 30 минутқа дейін
жүргізілген. Оқиға болған жерден, яғни сотталушы С.Сисенғалиевтың үйінен
(Индер ... ... ... 19 үй, 18 пәтер) іске қатысы бар ... ... ... үш ... шалбар, көйлек сияқты киімдер алынған.
Басқа заттар, атап айтқанда, шолақ мылтық пен ... ... ... үйді ... ... ... жөнінде хаттамада жазылмаған.
Осымен оқиға болған жерді қарау, бейнетаспаға (фото) түсіру ... оған ... ... ... ... ... ... хатгамада көрсетілген. Осылай бола тұрса да, ... ... ... ... 10 күні 13 сағат 15 минутган бастап 13 сағат
55 минутқа ... ... ... ... ... ... жүргізіліп, мылтық пен
есірткі алынған.
Қылмыстық іс Сисенгалиевтің өз әйелін ... ... ... ... осыған байланысты жоғарыда аталған оқиға ... ... ... ... окиғаға қатысты деген заттарды айғақ ретінде -
алу амалдары толық жүргізілген.
Іске 11 қараша күні ... аға ... ... ... ... қосымша қарау, қосымша айғақ заттар табу мақсатында жүргізілді
делінген.
Бірақ, адам ... ... ... ... ... болу ... ... айғақ ізделінгені айтылмаған. Сондықтан да сотталушы
С.Сисенғалиевтың атыс ... ... ... ... ... пен ... жоқ ... дәлелі нақты анықталған істің мән-жайларымен жоққа
шығарылмағандықтан, сондай-ақ наркологиялық сот сараптамасының ... ... ... ... ... ... ... болған жерді қосымша қарау барысында есірткіні қолданғанына дәлел
бола алатын ине, шприц, тампон ... ... ... сот ... осы ... ... ... деп санайды.
Сонымен катар, Сисенғалиевтың әйелін өлтіруге байланысты әрекеттерін
ҚР ҚК-нің 96-бабының ... ... ... ... ... ... ол бұрын қасақана адам өлтіруге оқталғаны үшін сотталып,
жазасын өтеп ... Оның ... 1-ші ... сот ҚР ... 96-
бабының 2-бөлігінің "н" тармағымен дұрыс дәрежелеген. Істеген қылмысының
ауырлығын және осы кылмысты арақ ішкен мас ... ... жеке ... ... ... ... талабына сай дұрыс жаза тағайындаған.
I Жоғарыдағы айтылғандардың негізінде, ҚР КІЖК-нің 411-бабының 3-
бөлігін басшылыққа ... ... ... ... ... ... алқасы
Атырау облыстық сотының 2003 жылғы 10 акпандағы С.Сисенғалиев ... ... Оны ҚР ... ... 1-бөлігі және 259-бабының 1-
бөлігімен соттаған бөлігін ... ... ... ... ... ... қысқартты. Осы үкімдегі С.Сисенгалиевты ҚК-нің ... ... "н" ... соттаған бөлігін өзгеріссіз қалдырып,
бұрынғы 1996 жылғы 20 қарашадағы сот үкімі бойынша тағайындалған ... ... ... 1 жыл ... оған ... өтеу үшін 19 ... бостандығынан айыру жазасын белгіледі, үкімнің басқа жағы ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылғы 23 маусымдағы үкімімен Ж.Қазизов (бұрын
сотталып, соттылығы жойылған) ҚР ... ... 2 ... бас
бостандығынан айыруға, ҚК-нің 185-бабының 2-бөлігінің "а" тармағы мен ... бас ... ... ... 58-бабының 3- бөлігіне сәйкес
жазаларды сіңіру жолымен төрт ... бас ... ... ... ҚР ... ... 1-бөлігімен 9 жылға бас
бостандығынан айыруға, ... ... ... "а" тармағымен 3 жылға
бас бостандығынан ... ... ... 3 ... сай жазаларды
сіңіру жолымен тоғыз жылға бас бостандығынан айыруға ... ҚР ... ... 2 ... бас ... айыруға,
ҚК-нің 178-бабының 1-бөлігімен 3 жыл бас бостандығынан айыруға,
ҚК-нің 58-бабының 3-бөлігіне сай жазаларды сіңіру жолымен үш жылға бас
бостандығынан айыруға ... ... ... ... жазаны түзеу
колониясының жалпы режимінде өтеу ... ... ... ... Н.Қарабасовадан жәбірленуші
Күзденбаевтың пайдасына 549046 теңге өндірілген.
Жасы кәмелетке толмаған сотталған ... сот ... және оның ... ... ... баласы жәбірленуші
өлтірмегенін, оны жасаған Қазизов екенін айтқан.
Осы ... ... ... ... ... ... салған
Қарабасов екенін айтқан. Оны автокөліктің жүк ... ... ... ... тірі ... ... ... отырып, көпір астына келген.
Қарабасов екеуі тірі ... ... ... ... ... ... мойнындағы ақ түсті алқаны көріп, шешіп алғанын, ал ... ... ... рет ... ... айтқан. Осындай
жауаптарды ол бірнеше рет берген.Ол ... ... ... ... ... істің объективті жағдайларымен бекітілген, сот-өрігерлік
сараптама қорытындысына қайшы келмеген.
Сотталғандар өздері де ... ... ... ... ... бар деп айтпайды, Р.Орынбасаровтың біле тұра тірі жатқан
жәбірлснушінің ... ... ... алқаны шешіп алғаны, оның мойындау
жауабымен қатар, куә ... оған алқа ... ... ... ... ... бұл ... ҚР ҚК-нің 178-бабының
1-бөлігімен дұрыс дәрежеленген. Істің мән-жайына қарағанда Қарабасов
Құрашасай ... ... ... жасап, бірақ ол жерден ... ... кері ... көп ... арақ ... мас болу ... аталған жерге бару үшін автокөлік иесі Күзденбаевқа ретсіз талап
қойған. Ол бара ... ... ... ... ... ... ниетпен пышақ жұмсаған. Оның бұл әрекеттерінде ҚР ҚК-нің ... ... “ж, и» ... ... белгілер бар. Сонымен
қатар, сотталғандар Қарабасов, Орынбасаровтың ... ... ... рет пышақтан жарақатталғанда ... ... ... Бірінші пышақ тигеннен кейін Орынбасаров Қарабасовтың заңсыз
әрекеттеріне болысу мақсатында ... ... ... ... ... Қарабасов қуып жетіп, бүзақылық ниетпен қасақана
бірнеше рет пышақ салып, жерге құлатқанда ... ... ... Орынбасаров келген. Біріншісі жәбірленушінің тірі жатқанына көзі жете
тұра оны ... жүк ... ... ... ... ... оны ... астына әкелген. Осындай нақты іспен көмек ... ... ... одан әрі ... олардың, көзінше тірі
жатқан Күзденбаевты бауыздап, қасақана өлтірген.
Сотталғандар жазадан құтылу мақсатында бәрі ... ... жоқ деп, ... ... ... ол қаза ... ұйықтап
жаттық, мас болып қалдық, ... ... ... деп ... ... қайшы келетін, көңілге қонымсыз жауаптар берген.
Алқа бұл деректерді талқылай келе, ... ала сот ... ... тексеріп, оған сын көзбен баға беріп, төмендегі
шешімге келді.
Көп мөлшерде арақ ішкен сотталғандар ... ... ... ... ... ... жұмсауына жол берген. Оның тірі жатқанын
біле ... оның ... ... ... шара ... ... адам көрмейтін
жерге апарған. Р.Орынбасаров алқасын шешіп алып, екеуі де Қарабасовтың әрі
қарай кылмыс жасауына ... ... ... ... байланысты ол қылмысын
одан әрі жалғастырып Күзденбаевтың өмірін қиған.
Сондықтан сотталғандар Р.Орынбасаров, Қазизовтың әрекеттері ҚК-нің 28
-бабы 5-бөлігінің, 96-баптың ... "ж, и" ... ... Қарабасов пен Қазизов әрекеттері ҚР ҚК-нің 185-бабының 2-
бөлігінің "а" тармағымен дұрыс ... ... олар ... ... кейін бірнеше күн ... ... ... теріске
шығармайды.
Осы айтылғандардың нсгізінде және ҚР ҚІЖК-нің 411-бабының ... ... ... ... алып ... ... алқасы
Ақтөбе облыстық сотының 2003 жылғы 23 маусымдағы үкіміне ... ... ... ... ... ... ... сол баптың 2-бөлігінің "ж, п'1 тармақтарым қайта дәрежелеп, 11
жылға бас ... ... ... ... ... сай
қылмыстардың жиынтығы бойынша 12 жыл бас ... ... ... ... жалпы режимінде өтеуге соттады.
Ж.Қазизов, Р.Орынбасаровтың әрекеттерін ҚР ҚК-нің 363-бабынан ҚК-нің
28-бабының 5-бөлігі арқылы 96-баптың 2-бөлігінІң "ж, и" ... ... 11 ... бас ... ... ... ... ҚК-
нің 58-бабының 3-бөлігіне сай қылмыстардың жиынтығы бойынша жазаларды
ішінара қосу ... ... 12 жыл бас ... айыру жазасын
тағайындап, түзеу колониясының қатаң режимінде өтеу белгіленді. Үкімнің
басқа бөлігі өзгеріссіз ... ... ...... үкім ... оның ... дәлелдемелер туралы өзінің ой-пікірін жеткізетін сот. Әрі ... сот өз ... ... ... Қабылданған шешімнің жариялануы
тараптардың іске байланысты дауларын, өзіндік пікірлерін тоқтатып, олардың
шығарылған шешімге бағынуын міндеттейді. ... сот та ... ... Ал, ... ... ... бұдан кейінгі дауласуы басқа
«жазықтыққа» ауысады; ... ... ... ... соттың
судьялары мен лауазымды тұлғалары қарайды, әрі ... ... ... еркіне байланысты. Тек, прокурордың наразылығы ... ... ... ... ... есігін аша алады.
Айыптау немесе ақтау үкімі, яки істі қысқату жөніндегі ...... ... ... ... жасаған қорытындысы. Ол әрдайым
тараптардың мүддесіне, ал, ... ... екі ... да ... ... ... мүмкін. Өкінішке орай, сот практикасында істі ... және ... ... заң ... ... жол ... ... осынау
құқық бұзушылықтар мен кемшіліктерді жойып, қылмыстық іс ... ... ету ... сот ... ... ... атап ... ҚР ҚІЖК-ге сәйкес апелляциялық саты істі
мәні бойынша қарай алмайды, есесіне мұндай міндетті бірінші сатыдағы ... ... ... ... ... ... міндеті
жүктеледі. Ол апелляциялық шағымдар, наразылықтар бойынша ... ... ... аныктаудың және қылмыстық заңды қолданудың дұрыстығын, іс жүргізуді
жузеге асыру ... ... іс ... заңы ... сақталуын, істе
бар және қосымша табыс етілген материалдар ... ... ... ... ... ... ... меи негізділігін толық көлемінде
тексереді. Басқаша сөзбен ... ... ... ... ... ... ... үкімін толық қарауға, қылмыстық істі қайтадан
зерттеуге ... ... Заң ... ол ... бөлігінде ғана
материалдарды зерттеумен (фактілік жағын) және наразылық ... ... ғана ... ... шектелуі мүмкін. Толық
тексеруге іс бойынша өндіріс барысында заңдылықтың сакталуы ғана жатады.
Алайда, аппеляциялық ... ... ... ... ... анықтау,
қылмыстық жауапкершілікке ... ... ... ... қорғауға соттың өкілеттіктерін шектеуді білдірмейді. Егер
сотпен сотталушының құқықтары мен бостандықтарының заңсыз ... ... үкім ... ... ... сот ... немесе
наразылықтың шегінен шығып және ... ... ... ... ... қатысты жүзеге асыруға құқылы.
Істі тексеру барысында апелляциялық сатыдағы сот ... ... ... ішінде түбегейлі шешімдерді) қабылдауға құқылы: бірінші
сатыдағы сот шешімінің күшін жою; іс бойынша сот өндірісін ... ... ... жағдайын жаксарту немесе нашарлату жағына қарай
өзгерту. Апелляциялық сот істі ... ... ... ... бірінші сатыдағы соттың беделі қаншалық түсетіндігіне қарамастан,
істі міндетті түрде тоқтатуы тиіс. Бұл жерде ... ... ... ... ... ... зерттеліп, сарапталған дәлелдемелердің
негізінде ғана шығарылады деген қағиданы ... ... Ал, ... ... шын мәнінде, заңға қайшы келетін, негізсіз үкімнің
қабылдануына әкеліп соғады.
Зерттелгендерді қорытындылай келе мынаны ... ... ... ... апелляциялық өндіріс сот және тараптар шағымдануға
(наразылық білдіруге) заңда белгіленген әркеттер жасау, істің ... ... ... ... ... және әділ ... ... сияқты
қылмыстық іс жүргізу кызметінің бірнеше сатысынан тұрады.
Бірінші саты, бірінші сатылы соттың шешіміне ... ... ... Екінші саты, апелляциялық өндірістің құрылымынан тұрады.
Яғни, соттың шағымды, наразылықты қабылдауынан, заңда көрсетілген әрекеттер
жасауынан тұрады. Үшінші саты ... ... мәні ... істі
қарау және ол бойынша шешім шығару. Апелляциялық өндірістің бұл ... ... ... ... ... ... жан-жақты қарау,
келтірілген дәлелдемелерді зерттеу, тараптардың пікірлерін тыңдау ... ... ... ... объективті шешім шығару болып табылады.
Заңшығарушы бірінші инстанциялы соттың ... ... ... субъектілерге ол шешімді еркін шағымдану құқығын береді. Бұл құқықты
жүзеге асыру барлығына, қорғау және айыптау тарабына да ... ... ... ... субъектілерінің өзінің позициясын негіздеуге қосымша
фактілік мәліметгерді, ... және ... беру ... ... беру ... ... ... қарсы тарапқа құқықтық шектеулер
туындатпайды және ... іс ... ... тұлғаның
құқықтарына және бостандықтарына қайшы ... ... ... ... ... ... және шешімдеріне шағымдану, ... ... мен ... ... сот ... ... мен
міндеттерін шешуде тиімді және қылмыстық істерді ... ... ... ... ... туғызады.
Жоғарыда айтылғандарды зерттеп және талдау жасай отырып, мынадай
қортындылар шығаруға болды:
- Аппеляциялық өндіріс - ... ... ... ... ... мен ... келіп шағымдар мен наразылықтарды қарау, ... және ... заң ... ... ... жою, ... келтіру, сондай-ақ азаматты, қоғамды және мемлекетті қылмыстық іс
бойынша өндірістің қатысушыларының құқыққа ... ... ... ... ... іс ... жеке сатысы.
шағымдану бостандығы - сотталушы, ақталушы, сотталушының және
ақталушының қорғаушысы, олардың заңды өкілдері, жәбірленуші және ... ... ... ... ... ... немесе олардың
өкілдері азаматтық талапқа қатысты бөлігінде заңды күшіне енбеген сот
үкіміне ... ... ... ... ... ... беруге
құқылы;
істің фактілік және заңдық жағы да аппеляциялық өндірістің пәні
болып табылады;
аппеляциялық сатыда істі қарау аппеляциялық шағымның немесе
наразылықтың шегімен шектелген;
аппеляциялық өндіріс барысында істі ... ... ... соттың
жаңа дәлелдемелер жинау мүмкіндігі шектелген;
аппеляциялық саты алғашқы үкімді жақсы жағына да, ауырлататын
жағына да өзгертуі ... ... ... ... жоғарғы тұрған инстанцияға
шағымдалуы (наразылық білдірілуі) мүмкін;
апелляциялық өндіріс туралы отандық құқықтық ... ... ... ... ... Қазакстан Республикасының Конституциясы. 30.08.1995.
1. ... ... ... іс ... ... 1997 жылы
қабылданған. 2003 жылдың 15 ... ... ... ... ... ... кодексі. 1997 жыл.
Қазакстан Республикасының сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі
туралы. ҚР 25.12.2000 жылғы №132-11 конституциялық заңы.
ҚР ... ... ... заң күші бар ... №2709 заңы.
ҚР Жоғарғы Сотының Бюллетені №9/2003 жыл.
Канафин Д.К. Апелляционное производство в ... ... ... ... ... А.:2002 ... ... Алматы, № 12,2003, № 2,2004 жыл.
Правовая реформа в Казахстане. Журнал, Алматы. №1 (23) 2004.
Заң. Журнал, Алматы. № 3;9-12, ... ... ... ... ... М: Инфра 1998 г.
11. Фойницкий И.Я. Курс уголовного судопроизводства. Санкт-Петербург,
изд-во "Альфа", 1996 г.
12. Берсугурова Л. Судебная ... с ... ... специалиста.
«Континент», № 9. 71-бет.
13. Древний мир права казахов. ... ... и ... ... ... Т. 1. Алматы, «Жетіжарғы», 2001.
14. Проблемы казахского обычного права. С.Зиманов. ... 1989 ... ... 5 ... ... ... ... 1961.
16. Культелеев Т. Уголовное обычноеправоказахов.Алма-Ата; 1955.
17. Ларин А.М. О недопустимости переложения обязанности доказывания на
обвиняемого. «Советское ... и ... №3, 1965, с. ... ... С.И. ... ... языка. М, 1984. 24-бет.
-----------------------
[1] Одан әрі ӨР ҚІЖК
[2] Апелляция (латын сөзінен «appeltio»- жүгіну) – істі ... ... ... ... ... мақсатында жоғарғы тұрған сотқа жүгіну. Қараңыз.
Большой юридический словарь Подред А.Я.Сухарева, В.Д.Зорькина,
В.Е.Кругских. М.:1998. С-25
[3] Инстанция (латын сөз «instatia»- тиісті ...... ... ... термин (бұл жерде -сот) Қараңыз. Большой
юридический словарь Подред А.Я.Сухарева, В.Д.Зорькина, В.Е.Кругских.
М.:1998. С-254
[4] Ш.Уәлиханов 5 томдық шығармалар ... ... 1961. 1т.513 ... ... Т.Уголовное обычное правоказахов. Алмат-Ата, КазССР,1955, 154
бет
[6] «Киргизская степная ... ... ... ... 1988-1902.
Составитель У.Суханбердина, Алматы, «Ғылым», 1994, 304 бет
[7] Проблемы казахского обычного права /Отв ред С.Зиманов/Алматы, 1989, 38
бет
[8] Древний мир права казахов ... ... и ... В ... Т1, Алматы, «Жеті жарғы», 2001, 80 бет
[9] Берсугурова Л., Судебная реформа с точки зрения спеицалистов,
«Контингент», №9, 71 бет
[10] Правовая ... в ... . ... ... роизводство в
национальном законодательстве, Алматы, №1(23)2004
[11] Заң, Журнал, Алматы, №3, 2004 жыл. Сот қаулыларына апелляицялық
шағымдану институтының пайда ... және ... 16-21 ... ... С.И. ... русского языка, М., 1984, 24 бет
[13] Канафин Д.К. Апелляционное производство в Уголовном ... ... , А., 2002, ... ... ... ... ... Право на апелляционное обжалование с
14-20
[15] Ларин А.М. О недоступности переложения обязанности и доказывания на
обвиняемого «Советское госдуарство и ... №2, 1965, ... ... 2002 жыл 2 ... ... ... ... Пределы рассмотрения дела в суде апелляционной
инстанции А., №2, 2004
[18] ҚР Жоғарғы Сотының Бюллетені, № 9, 2003
[19] ҚР Жоғарғы Сотының Бюллетені, №10, 2003

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Азаматтық іс жүргізуге прокурордың қатысуы47 бет
Азаматтық іс жүргізудегі адвокат қызметінің құқықтық мәселелері81 бет
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар3 бет
Іс жүргізудегі ақпараттық жүйені қолдану23 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi дәлелдеменiң түсiнiгi мен топтастырылуы29 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық іс жүргізудегі диспозитивтік қағида: түсінігі және мәні5 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдеу және дәлелдемелер мәселелері58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь