Математика сабақтарында пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1 ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫС . ПЕДАГОГИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ БАСТЫ МӘСЕЛЕСІНІҢ БІРІ
1.1 Пәнаралық байланыс ұғымы, оның мәні және білім мазмұны 7
1.2 Пәнаралық байланыс, оның маңызы, түрлері, типтері 9

2 МАТЕМАТИКА САБАҚТАРЫНДА ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ
2.1 Озат мұғалімдердің іс . тәжірибелеріне талдау 16
2.2 Оқулыққа, бағдарламаға талдау жасау 24
2.3 Бастауыш сынып оқушыларының педагогикалық . психологиялық ерекшеліктері 29
2.4 Пәнаралық байланыс тиімділігін арттырыу 34
2.5 Эксперимент жұмыстары және оның нәтижесі 49

ҚОРЫТЫНДЫ 59

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 61

ТІРКЕМЕ А 65

ТІРКЕМЕ Ә 67
ТІРКЕМЕ Б 68
ТІРКЕМЕ В 69
ТІРКЕМЕ Г 70
ТІРКЕМЕ Д 72
КІРІСПЕ

Егеменді еліміздің бүгінгі таңдағы ең басты мақсаты өркениетті елдер қатарына көтерілу болса, оған жетудің бірден – бір жолы әлемдік білім кеңістігінен орын алу болып табылады. Мұның өзі ұлттық білім беру жүйесінің даму бағыттарын айқындап, оны тың арнаға, жаңа сапаға жеткізу қажеттілігін міндеттейді. Сондықтан да білім мазмұнын байыту, оқыту үрдісін жетілдіру, жан – жақты дамыған, рухани жетілген жас ұрпақты қалыптастыру - өз шешімін қажет ететін, кезек күттірмейтін мәселе.
Осы орайда, Елбасы Н.Назарбаевтың: «...Бізге бұрынғы қай кездегіден де білім мен ғылымның баға жеткісіз қорын барынша арттыру, оны қазіргі заманға сай етіу қажет» деген сөзі Егеменді елімізде білім мәселесіне мемлекет тарапынан қаншалықты көңіл бөліп отырғанын дәлелдейді.
Қазіргі кездегі білім беру ғылымының, мәдениеттің, ғылыми техникалық прогрестің даму деңгейіне сай болуы қажет. Білімнің мазмұны ғылымдардың өзара байланысы ықпал жасайды. Осыған байланысты қазіргі күрделі қайта жаңғыру кезінде бастауыш мектептегі оқыту үрдісінде пәнаралық байланыс ерекше педагогикалық маңызды мәнге ие болуда [43, 25 б].
Бастауыш мектепте пәнаралық байланыстың педагогика ғылымында қалыптасқан идеяларының өзіндік даму тарихында Батыс Еуропадағы педагогикалық идеялар мен тұжырымдардың бастауында атақты педагогтар Я.А.Коменский, Дж .Локк, Ж.Ж.Руссо, И.Г.Пестолоцци, И.Ф.Гербарт пәнаралық байланысты педагогика ғылымының күрделі мәселелеріне жатқызады. Олар жас буынға, келешек ұрпаққа білім беруде табиғат құбылыстарының өзара байланысы жөніндегі көзқарастарын қалыптастыру керек екендігіне баса назар аударған [12, 24 б].
Ендігі біздің мақсатымыз - келешек ұрпаққа жан – жақты сапалы білім беру. Соның ішінде математика пәнінен.
«Математика» (грекше mathematike – білім, ғылым) - ақиқат дүниенің сандық қатынастары мен кеңістік формалары жайлы ғылым [27, 509 б].
Математикалық білімнің құдіретті күштерін негізге алып, біз дидактиканың негізгі – орнықты принциптерінің қатарына «Математика мен пәнаралық байланысты» жаңа принцип ретінде ендіруді қажет етеді. «Неге?» деген сауалға бүкіл дүниежүзілік, тарихи дәуірлердегі ғұлама ғалымдардың пікірлері арқылы жауап бергіміз келеді: «Математикалық дәлелдеуден өтпеген зерттеу жұмысы шын ғылым деп атала алмайды» Леонардо да Винчи [46, 27 б].
Зерттеу жұмысының көкейкестілігі: Математика сабақтарында пәнаралық байланыс арқылы берілетін білімнің салмағын арттыру. Бұл өзекжарды мәселелер қазіргі білім беру үрдісіндегі пәнаралық байланыстың орнын дәлелдейді.
Математиканы басқа пәндермен байланыстыра оқыту білім тұжырымдамасында айтылған басты қағидалардың орындалуына игі ықпалын тигізеді. Әсіресе, 2 сыныптың математика сабақтарында пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру жүйелі түрде, бірлікте, бір мақсатта жүргізу жақсы нәтиже береді.
Зерттеу мақсаты: Математика сабағында пәнаралық байланысқа негізделген шығармашылық жұмыстар арқылы бастауыш сыныптарда қолданудың мүмкіндіктерін және жолдарын айқындау.
Зерттеу объектісі: Пәнаралық байланыс арқылы 2 сыныпта математиканы оқыту үрдісі.
Зерттеу пәні: Бастауыш сынып оқушыларына математиканы пәнаралық байланыс арқылы оқытудың барысы.
Зерттеу міндеттері:
- математика пәнін пәнаралық байланыс арқылы оқытудың мазмұнын айқындау;
- білім беру үрдісін пәнаралық байланыс қағидаларын және математиканы пәнаралық байланыс арқылы оқыту мүмкіншіліктерінің негізін қалаушыларын сараптау;
- эксперимент жұмысын ұйымдастырып, оның нәтижесін жинақтау;
- бастауыш сынып оқушыларының психологиялық – педагогикалық ерекшеліктерін айқындау.
Зерттеу әдістері:
- зерттеу жұмысында педагогика, психология ғылымдарындағы теориялық, әдістемелік еңбектерді салыстырмалы талдау, сараптау, қорытындылау әдістері іске асырылады. Жаңашыл ізденістерді, ұстаздар іс – тәжірибесін зерттеп, олардың өнімді, тиімді жолдарын жинақтау; пәнаралық байланысқа негізделген шығармашылық жұмыстар арқылы оқушылардың білімін көтеру мақсатында тестер мен бақылау жұмыстарын, логикалық жаттығулар, дидактикалық ойындарды жүргізу;
- «Бастауыш мектеп», «Қазақстан мектебі» журналдарына шолу жасау;
- эксперимент жүргізу, тәжірибе нәтижелерін қорыту.
Зерттеу болжамы:
Егер екінші сыныптың математика сабақтарында пәнаралық байланыс арқылы оқыту оқушылардың саналы түрде терең де сапалы математикалық біліммен қарулануына, алған білімдерін іс – жүзінде қолдана алуына ықпал жасайды және олардың пәнге қызығушылығын арттыруға болады.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы:
Диплом жұмысында ұсынылған ғылыми – теориялық және ғылыми практикалық зерттеу жұмыс түрлерін бастауыш білім беретін мектеп мұғалімдері өз сабақтарында қолдануға, дидактикалық материалдар ретінде, студенттер курстық жұмыс жазғанда, педагогикалық практиканы өткенде пайдалануға болады.
Апробация:
Осы тақырып бойынша курстық жұмыс талданып, қорғалды.
Зерттеу кезеңдері:
Бірінші кезеңде (2004 – 2005) зерттеу тақырыбы анықталып, педагогикалық – психологиялық әдебиеттерге талдау жасалынды, зерттеу проблемасы бойынша материалдар жинастырылды, оның мақсаты, міндеті, әдістері айқындалды.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Абдуллина Г. Оқыту әрекетінің дамытушылық сипаты / Г. Абдуллина // Қазақстан мектебі, - 2005. - № 4. – 67 – 69 бет
2 Абсатова М. А. Межпредметные связи и их виды в содержании обучения / Абсатова М. А // Үздіксіз білім беру: қазіргі жағдайы, мәселелері және болашағы, - 2000. - № 1. – 194 – 197 стр
3 Арынова Г. Математика сабақтарында сөздік әдістерді қолдану жолдары / Г. Арынова // Сынып жетекшісі, - 2004. - № 4. – 42 – 43 бет
4 Ахметов Е. Математика - ғылымның күре тамыры / Е. Ахметов // Дидар. – 2003. – 4 – бет
5 Әбдіқасымова Ш. Математика / Ш.Әбдіқасымова // Бастауыш білім, - 2005. - № 6. – 13 – 14 бет
6 Әбиев Ж. Педагогика / Ж. Әбиев, С. Бабаев. – Алматы: Дарын, 2004 – 195 бет
7 Әуелбаев А. Бейнелеу өнерінің пәнаралық байланысы оқушылардың дүниетанымын қалыптастырудың маңызды құралы / А. Әуелбаев // Ұлт тағылымы, - 2005. - № 4. – 38 – 40 бет
8 Әуелбеков Е. Пәнаралық байланыс және оқушылардың дүниетанымы / Е. Әуелбеков // Бастауыш мектеп, - 2005. - № 10. – 16 – 18 бет
9 Әуелбеков Е. Пәнаралық байланыстың маңызы үлкен / Е.Әуелбеков // Бастауыш мектеп, - 2005. - № 4. – 49 – 51 бет
10 Әуелбеков Е. Пәнаралық байланыстың тиімділігін арттыру / Е. Әуелбеков // Бастауыш мектеп, - 2005. - № 7. – 11 бет
11 Бабашева Г. Қызықты математика жарысы / Г. Бабашева // Бастауыш мектеп, - 2002. - № 11. – 30 бет
12 Бейсенбаева А. Пәнаралық байланыс негізінде оқыту процесін ұйымдастыру /А. Бейсенбаева . – Алматы: Республикалық баспа кабинеті, 1995. - 116
13 Бекбаева З. А. Пути использования межпредметных связей в формировании самостоятельной учебно – познавательной деятельности учащихся при обучении математике / Бекбаева З. А // Үздіксіз білім беру: қазіргі жағдайы, мәселелері және болашағы, - 200. - № 1. – 122 – 127 стр
14 Бидосов А. А. Математиканы оқыту методикасы / А. А. Бидосов. – Астана: Мектеп, 1989 – 224 бет
15 Бимашева С. Оқушы психологиясын ескере отырып тиянақты білім беру / С. Бимашев // Білім әлемі. – 2005. – 3 бет
16 Демесінова С. Оқушылардың ойлау қабілетін логикалық есептер арқылы анықтау / С. Демесінова // Информатика. Физика. Математика. – 2000. - № 3. – 28 – 30 бет
17 Дүмшебаева Г. Балалардың есін дамытудың психологиялық ерекшеліктері / Г. Дүмшебаева // Бастауыш мектеп, - 2005. - № 7. – 23 – 24 бет
18 Ералиева М. Е. Жаңа буын оқулықтарын енгізу жағдайында мектептің бастауыш сатысында «Математика» пәнін оқыту сапасын жетілдірудің ғылыми - әдістемелік мәселелері / М. Е. Ералиева // Білім. Образование, - 2005. - № 3. – 44 – 46 бет
19 Жайлауова М. Пәнаралық байланыс / М. Жайлауова // Бастауыш мектеп, - 2004. - № 5. – 22- 24 бет
20 Жанабилова А. К. Қазақ тілін әдебиетпен байланыстыра оқытуда шығармашылық жұмыстар арқылы тіл дамыту технологиясы / А. К. Жанабилова Педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертацияның авторефераты. – Алматы. – 2005. – 28 бет
21 Жененова А. Қызықты есептер жинағы / А. Жененова // Бастауыш мектеп, - 1999. - № 5. – 63 бет
22 Жонтаева Г. Н. Математиканы оқыту әдістемесі бойынша терминологиялық түсіндірме сөздік / Г. Н. Жонтаева, А. Нұғысова, С. М. Сейітова. – Алматы: Республикалық баспа кабинеті, 1993. – 47 бет
23 Иманбекова И. Бастауыш мектепте оқу - тәрбие үрдісін ұйымдастыру / И. Иманбекова, Т. Сәметова. – Алматы: Алишер, 2004 – 125 бет
24 Кененбаева М. А. Бастауыш және негізгі мектепте математиканы дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелері / М. А. Кененбаева. – Астана: Рауан, 2005 – 30 бет
25 Кішібаева Д. Пәнаралық байланыс арқылы тұлғаны қалыптастыру / Д. Кішібаева // Қазақстан мектебі, - 2004. - № 8. – 34 бет
26 Кішібаева Д. Пәнаралық байланыстар / Д. Кішібаева // Қазақстан мектебі, - 2005. - № 1. – 31 – 33 бет
27 Қазақ Совет Энциклопедиясы. – Алматы, Қазақ Совет Энциклопедиясының Бас редакциясы. – 1975. – 509 бет
28 Қайыңбаев Ж. Математиканы оқыту ерекшеліктері / Ж. Қайыңбаев // Бастауыш мектеп, - 1999. - № 5. – 63 бет
29 Қайыпова Ш. Танымдық белсенділік тәсілдері / Ш. Қайыпова // Қазақстан мектебі, - 2005. - № 2. – 32 – 33 бет
30 Қоянбаев Ж. Б. Педагогика / Ж. Б. Қоянбаев, Р. М. Қоянбаев. – Алматы: Рауан, 2004 – 535 бет
31 Маушанова Б. Ойын арқылы пәнаралық байланысты жолға қою / Б. Маушанова // Бастауыш мектеп, - 1996. - № 5. – 12 – 15 бет
32 Молдабек Қ. Оқулық мазмұны мен құрылымына қойылатын талаптар / Қ. Молдабек // Қазақстан мектебі, - 2004. - № 12. – 53 – 55 бет
33 Мұқанов М. М. Жас және педагогикалық психология / М. М. Мұқанов. – Алматы: Рауан, 1982 – 325 бет
34 Нағымжанова Қ. М. Инновациялы – креативті технологиялар / Қ. М. Нағымнанова. - Өскемен: Медиа – Альянс, 2005 – 191 бет
35 Нақысқожаева Ж. Озат тәжірибе – көпке ортақ / Ж. Нақысқожаева // Қазақстан мұғалімі, - 2004. - № 9. – 10 бет
36 Нұрсұлтанов Қ. Математикалық логика бастамалары / Қ. Нұрсұлтанов. – Алматы: РБК, 1995 – 173 бет
37 Ортаев Б. Пәнаралық байланыс негізінде / Б Ортаев // Қазақстан мектебі, - 2004. - № 3. – 42 44 бет
38 Орынбаев Ш. Халықтық педагогика математика сабағында / Ш. Орынбаев // Сынып жетекшісі, - 2005. - № 2. – 46 бет
39 Петровский А. В. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы / А. В. Петровский. – Алматы: Мектеп, 1987 – 365 бет
40 Сабыров А. Жас ерекшеліктері ескерілсін / А. Сабыров // Қазақстан мектебі, - 2005. - № 1. – 24 – 25 бет
41 Садыкова Д. Жас ерекшеліктеріне байланысты баланың жеке психологиячын зерттеу / Д. Садыков // Сынып жетекшісі, - 2005. - № 1. – 3 – 5 бет
42 Самаева Д. Пәнаралық байланыс арқылы оқыту / Д. Самаева // Бастауыш білім, - 2003 . - № 4 – 5. – 18 – 20 бет
43 Сейілова З. Д. Негізгі мектеп математика курсын ізгілік бағытта оқытудың әдістемелік ерекшеліктері / З. Д. Сейілова Педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертацияның авторефераты. – Алматы. – 2004. – 25 бет
44 Сейілханова Г. Оқулық туралы / Г. Сейілханова // Әдіскер мұғалім, - 2005. - № 4. – 13 бет
45 Сейітқазиева О. Математикалық ойын / О. Сейітқазиева // Бастауыш білім, - 2003. - № 3. – 33 – 34 бет
46 Тәжмағанбетұлы Ә. Математикалық білімге басымдылық қажет / Ә. Тәжмағанбетұлы // Қазақстан мұғалімі. – 2001. – 27 бет
47 Тожыбаева Р. Дидактикалық ойындар / Р. Тожыбаева // Бастауыш білім, - 2005. - № 3 . – 27 - 29 бет
48 Тоқбергенов Ә. Пәнаралық байланыс / Ә. Тоқбергенов // Бастауыш мектеп, - 2004. - № 12. – 4 – 7 бет
49 Тұрбекова А. Пәнаралық байланыс / А. Тұрбекова // Бастауыш білім, - 2005. - № 2. – 7 – 9 бет
50 Ізғұттынова Р. О. Білімнің сапалық деңгейін қамтамасыз ету мәселелері / Р. О. Ізғұттынова // Білім. Образование, - 2004. - № 3. – 142 бет
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1 ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫС – ПЕДАГОГИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ БАСТЫ МӘСЕЛЕСІНІҢ БІРІ
1.1 Пәнаралық байланыс ұғымы, оның мәні және ... ... ... ... байланыс, оның ... ... ... ... ... ... ... ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ
2.1 Озат ... іс – ... ... ... ... талдау ... ... ... ... ...... Пәнаралық ... ... ... ... жұмыстары және оның ... ... ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңдағы ең басты мақсаты өркениетті
елдер қатарына көтерілу ... оған ... ... – бір жолы
әлемдік білім кеңістігінен орын алу ... ... ... ... білім беру ... даму ... ... оны ... жаңа ... ... ... міндеттейді. Сондықтан да
білім мазмұнын байыту, оқыту үрдісін жетілдіру, жан – ... ... ... жас ... қалыптастыру - өз шешімін қажет ететін,
кезек күттірмейтін ... ... ... ... ... ... ... де білім мен ғылымның баға ... ... ... оны ... ... сай етіу ... ... сөзі Егеменді
елімізде білім мәселесіне мемлекет тарапынан қаншалықты көңіл ... ... ... білім беру ... ... ... прогрестің даму деңгейіне сай болуы ... ... ... ... ... ықпал жасайды. Осыған байланысты
қазіргі күрделі ... ... ... ... ... ... ... байланыс ерекше педагогикалық маңызды ... ... [43, 25 ... ... пәнаралық байланыстың педагогика ғылымында
қалыптасқан идеяларының өзіндік даму ... ... ... ... мен ... бастауында атақты педагогтар
Я.А.Коменский, Дж .Локк, Ж.Ж.Руссо, И.Г.Пестолоцци, И.Ф.Гербарт ... ... ... ... ... ... Олар
жас буынға, келешек ... ... ... ... құбылыстарының
өзара байланысы жөніндегі көзқарастарын қалыптастыру керек екендігіне
баса назар ... [12, 24 ... ... ... - келешек ұрпаққа жан – жақты ... ... ... ... ... ... (грекше mathematike – білім, ғылым) - ақиқат ... ... мен ... ... ... ғылым [27, 509 б].
Математикалық білімнің құдіретті күштерін негізге ... ... ...... ... ... «Математика мен
пәнаралық байланысты» жаңа принцип ... ... ... етеді.
«Неге?» деген сауалға бүкіл дүниежүзілік, тарихи дәуірлердегі ғұлама
ғалымдардың пікірлері ... ... ... келеді: «Математикалық
дәлелдеуден өтпеген зерттеу жұмысы шын ... деп ... ... да ... [46, 27 ... жұмысының көкейкестілігі: Математика ... ... ... ... ... ... ... Бұл
өзекжарды мәселелер қазіргі ... беру ... ... ... ... басқа пәндермен байланыстыра ... ... ... ... ... ... игі ... Әсіресе, 2 сыныптың ... ... ... ... ... ... ... бірлікте, бір мақсатта
жүргізу ... ... ... ... ... ... ... байланысқа
негізделген шығармашылық жұмыстар ... ... ... ... және ... ... ... Пәнаралық байланыс арқылы 2 ... ... ... ... ... сынып оқушыларына математиканы пәнаралық
байланыс арқылы оқытудың ... ... ... пәнін пәнаралық байланыс арқылы оқытудың мазмұнын
айқындау;
- ... беру ... ... ... қағидаларын және
математиканы пәнаралық байланыс арқылы ... ... ... ... ... жұмысын ұйымдастырып, оның нәтижесін жинақтау;
- бастауыш ... ... ... – педагогикалық
ерекшеліктерін айқындау.
Зерттеу әдістері:
- зерттеу ... ... ... ғылымдарындағы
теориялық, әдістемелік ... ... ... сараптау,
қорытындылау әдістері іске асырылады. Жаңашыл ізденістерді, ...... ... ... ... тиімді жолдарын жинақтау;
пәнаралық байланысқа негізделген ... ... ... ... ... ... ... мен бақылау жұмыстарын,
логикалық жаттығулар, дидактикалық ойындарды жүргізу;
- «Бастауыш мектеп», «Қазақстан ... ... шолу ... ... ... ... ... қорыту.
Зерттеу болжамы:
Егер екінші сыныптың математика ... ... ... ... оқушылардың саналы түрде терең де сапалы математикалық
біліммен қарулануына, алған ... іс – ... ... ... ... және ... ... қызығушылығын арттыруға болады.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы:
Диплом жұмысында ұсынылған ғылыми – ... және ... ... ... ... бастауыш білім беретін мектеп
мұғалімдері өз ... ... ... ... ... курстық жұмыс жазғанда, педагогикалық практиканы
өткенде ... ... ... ... ... жұмыс талданып, қорғалды.
Зерттеу кезеңдері:
Бірінші ... (2004 – 2005) ... ... анықталып,
педагогикалық – психологиялық әдебиеттерге ... ... ... ... ... жинастырылды, оның мақсаты, міндеті,
әдістері айқындалды.
Екінші кезеңде (2005 – 2006) осы ... ... ...... ... ... ... жүргізілді және оның
нәтижесіне талдау ... Осы жылы ... ... ... ... ... құрылымы:
Бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан, тарау ... ... ... ... ... ... тұрады.
Көлемі - 72 бет.
1 ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫС – ПЕДАГОГИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ БАСТЫ ... ... ... байланыс туралы ұғым оның мәні және ... ... - ... ... ... негізінде
дидактикалық мақсаттардан туындайтын оқу ... ... ... ... ... - деп ... ой – ... дамуына және мектеп тәжірибесінде
пәнаралық байланыс проблемасы көптеген педагогтарды ... ... ... ... К.Д.Ушинский,
Л.Н.Толстой бұл мәселелермен арнайы шұғылданған.
Сонымен бірге шығыстың ұлы ... Әл – ... Ибн ... ... ... мұраларында, ал бертін келе А.Құнанбаев,
Ы.Алтынсарин еңбектерінде пәнаралық байланыс идеяларына мән ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы ғылымдардың интеграциялану ... ... ... ... мазмұнын айқындаудың ... ... ... әр пәндерді жеке – жеке оқыту ... ... ... ... ... ... отыр, ал бұл оқу пәндерінің
мәнін, мазмұнын ... ... ... ... жасайды.
Ақиқатына келсек, оқушылардың әр пәннен білімі тұтас жүйелі ... бір ... ғана ... ... ... ... бір –
бірімен байланысы жоқ заңдылықтар, анықтамалар жалаң ... ... ... ... нақтылы жағдайларда ... ... ... еңбек ететін мұғалімдерді, педагогтерді
оқу - ... ... ... ... ... ... бастады [48,
4 – 5 ... ... ... ... ... беру ... «Қазақстан
Республикасында гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы», «Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... тұжырымдамасы»
талаптарына сай ғалымдармен бірге мектептің ... ... мен ... оқу пәндері бойынша жаңа оқулықтар жазылуда.
Пәнаралық байланыс туралы ... ... ... ... ... ... қарау», «Методикалық мақалалар»,
«Математика оқытудағы басты мәселе», «Бейнелеу ... ... ... тағы ... ... ... пәнаралық
байланыс проблемаларының теориялық және іс – тәжірибелік маңыздылығын
ашып береді. ... ... мен ана ... ... ... ... тілі ... арасында байланыс болуы қажет деп
есептейді.
Қазіргі кезде пәнаралық ... ... ...
психологиялық, әдістемелік жағынан зерттеуге бұрынғыдан да зор ... ... Бұл ... ... ... М.А.Данилов,
В.В.Давыдов, И.Д.Зверев, В.Н.Максимова, Д.Б.Эльконин тағы басқалар
шұғылданып ... Олар ... ... психологиялық,
педагогикалық, құрылымын, әдіснамалық деңгейде қарастырған.
Оқу үрдісінің барысында ... ... іс – ...... іс - ... ... іс - ... оқушыда пәнаралық байланыс іскерлігі қалыптасады.
Пәнаралық іскерлік оқушының бір пәннен ... ... ... ... жақын пәндердімеңгеруді пайдалана білу ... ... ... ... ... ... пайдалану
іскерліктері, ана тілі, дүниетану тағы басқа пәндерді оқып ... Сол ... ... бір ... үйренген еңбек
іскерліктері, екінші пәнді терең жан – ... ... ... ... байланыстың ең негізгі дидактикалық міндеті – ... ... ... ... ... ... сипатының арасындағы
байланысты құру болып есептеледі.
Сонымен, ... ... ... ... жатады:
1) оқу пәндер арасындағы өзара ... ...... меңгерудің және білім жүйесінің ... ... ... ... ... жан – ... ... беру жүйесінің барлық
салаларын кешенді ... ... ... ... пәнаралық байланыс педагогикалық ... ... ... ... ... [12, 35 ... Пәнаралық байланыс, оның маңызы, түрлнрі, типтері
Пәнаралық ...... оқу ... ... ... ... ... және білім беру мен ... ... ... ... ... ... білімдер мен ... ... ... ... ... ... ... пәнаралық байланыстағы оқушыларды тәрбиелеу және дамыту
әдістері мен ... ... ... ... дүниетанымдық
идеясын ашуға, оқушылардың танымдық белсенділігін, өз бетінше ... ... көп мән ... ... ... ... оқушыларда диалектикалық - материалистік дүниетанымды, дұрыс
дүниеге көзқарасты қалыптастыруды көздейді.
Осыған ... ... ... оқушыларына білім және ... ... ... аса маңызды құрылымының бірі –
пәнаралық байланыс ... ... ... ... көрсетсек:
1) Оқушылардың оқыту үрдісіндегі пәнаралық байланысты түсінуін,
саналы ... ... ... ... ... Оқу пәндерінің оқушыларға білім мен тәрбие беру, пәнаралық
байланыс орнату ... ... ... ... ... ... оқу жоспары мен ... ... ... ... ... іс – ... ... әрдайым
пайдалану;
3) Мектептен тыс және сыныптан тыс ... ... ... Бұл міндетті шешу озық ... ... ... ... ... іс – ... қажет етуі;
4) Мұғалімдердің оқушыларға пәнаралық байланыс негізінде ... ... беру ... және қандай жағдайда екенін білуі.
Бастауыш мектеп ... жеке ... ... дамушы жеке бастың психологиялық құрылымының ... ... ... ... берілетін қасиеттер, нақты айтқанда,
көңіл – күй, ерік, зейін, сол ... ... ... ... ... әлеуметтік бағыт, қызығушылық, қабілет, түрткі, ... ... да ... құрылым бөлігі болып саналады [37, 18 ... ... ... ... ... ... – тұс келетін
Ж.Аймауытовтың оқудың ... ... ... ... байланысына
қатысты тұжырымдамалары көрсетілген ... де ... ... ... ... бастауыш ... ... ... ... нұсқау жазды.Оқушыларды оқытып,
тәрбиелегенде затты, құбылысты ... ... ... ... берген білімнің тиянақты әрі мәнді болатындығын ... ... ... ... ... ... ... оқыту барысындағы білімділік, тәрбиелік, дамытушылық
міндеттерді ... ... ... ... ... пәнаралық байланыс оқу пәндерінің арасындағы өзара ... және ... іс - ... ... ауқымды болуына жол
ашады;
- бастауыш мектеп оқушыларының дүниетанымының қалыптасуына ... ... ... ... ... ... пәрменді
ықпал етеді,
- толыққанды тәрбие беру ... ... ... ... ... ... етеді;
- пәнаралық байланыс бастауыш ... ... ... ... ... ... ұтымды ұйымдастыруына себепкер
болады,
- пәнаралық байланыс ... оқу ... ... ... мен ... ... ... таным әдістері арасында өзара
байланыс ... ... да ... кең әрі ... ... мен ... пайда болуына жәрдемдеседі [29, 32 – 33
б].
Кіші мектеп жасындағы ... ... ... жыры, мақал
– мәтелдер, жұмбақтар, әңгімелер мен ... ... ... ... пәнаралық байланыс негізгі орын алады.
Қазақстан тарихындағы терең әлеуметтік – саяси, экономикалық ... ... ... сипатталатын қазіргі кезеңде жалпы білім
беретін мектептегі оқу - ... ... ... ... ... ... ... демократизациялау, гуманизациялау және
гуманитарлау саласына.
Қоғам құндылықтарын ... ... ... жаңа ... тұлғаның тәрбиесі, білімі мен жан – жақты ... ... ... ... ... ... ... берудегі маңызының
өсуі мектеп оқушысының ... ... ... ... ... алуын,
шығармашылығын, белсенділігін, интеллектуалдығын белсендіреді.
Қазіргі гуманистік психология өзінің негізгі пәні ретінде ... өзі ... ... ... ... мүмкіндіктері мен
қабілеттерін ... ... ... ... ... жеке ... .Бұл ... жүзеге асыру ... ... ... ... ... ең ... міндеті – оқушылардың тұлғалық
қалыптасуы білім мазмұнын ... ... ... ... бағытталған шаралар жүйесінде жүзеге асырылуы мүмкін, яғни
оның ... ... ... білім беру жүйесіндегі, оқу – ... ... ... ... мен ... ... емес формаларын іздеуді жаңартуды талап етеді [9, 49
– 51 ... ... ... ... жаңа реформалық концепциясы
пәнаралық байланыстың маңызын ... ... оқу – ... мәнін жоғарылатады, білім беру мен ... ... ... ... ... ... ... мақсаты оның мазмұнын
жаңарту, оқушылардың өздігінен ... ... ... ... ... ... қабілеті дамып отыратын пәнаралық байланысты
тереңдету, әлемнің ... ... ... ... ... ... ... жайылуына жол бермеу болып ... ... ... ... пен оның жіктелуіне
түрліше анықтамалар ... ... ... ... ... ... түрлері
көрсетіледі: бір ... ... және ... орын ... ... және ... орын ... жанында жүруші, перспективалы
(Г.Н.Бодрикова), синхронды, перспективалы және ... ... ... ... тип ... ... ... функционалды – мазмұнды, логика – теориялық
(Р.Б.Лонтштейн), ұғымдық - арнайы, ... - ... ... ... ... ... бағыты бойынша (А.А.Кантеро –
Зайас).
М.И.Алиев пәнаралық байланыстың келесі типтерін көрсетті:
1) ... ... 2) ... бағыты бойынша. 3) Оқыту кезектілігі
бойынша. 4) Оқытуды ... түрі ... ... ... ... тип ... ... байқалады. Мазмұны бойынша байланыс түрлері
мынандай: а) ... ... ... ә) ... ... ... ... әрекет бағыты бойынша: біржақты, екіжақты, көпжақты,
кезектеп оқыту бойынша: орын ... ... ... ... ұйымдастыру формалары бойынша: ... ... ... ... ... түрі мен түрлерін ажыратуды
психология – ... ... ... ... байланыстар бар білімді логикалық ойлаудың дамуына,
себеп – салдар қарым – ... ... жол ... ... ... ес, ... зейіннің жинақталуы дамып,
таным әрекетінің реттелу сипаты өзгереді.
С.В.Тадиянның кандидаттық диссертациясында ... ... түрі ... ... заң, ... ... ... зерттеу объектісіне қатысты ғылыми фактілер бірлігі бойынша.
- ғылыми ... ... ... ... ойлау әрекеті тәсілдерінің бірлігі бойынша.
Оларды қолдану уақыты бойынша ... ... ... синхронды байланысты (мұндай байланыстар заттарды бір ... ... ... ... ... мұндай байланыстарды ... және ... ... оқытуда, оқу, жазудың ортақ ережелерін ... ... ... ... ... ... ... мен еңбек
сабағын өткенде белгілейді).
3) ... ... ... ... ... ... бұлайша бөлінуі ... ... ... ... орны мен ... ... процесінің құрылымына қарап,И.Д.Зверев және В.Н.Максимова
оларды келесі үлгіде ... ...... ... ... түрлі төмендегі байланыстарға бөлінеді:
- ғылыми ... ... ... ... ... ... ... рухани құндылықтар жайлы маңызы бойынша.
Пәнаралық байланысқа деген мұндай ... ... ... ... ... қарастыруға мүмкіндік береді.Ол өз
кезегінде оқушылардың ... ... ... ... ... Пәнаралық байланыстың М.Н.Скаткин мен ... ... ... екі ... ... олар – білім мен әрекет
түрлері. Бірінші жағдайда – бұл ... ... ... құру,
екіншісінде – түрлі пәндер үшін ортақ жүйе болып табылады.
Гуманитарлы пәндердің ... ... ... зерттеулерге
ерекше көңіл бөлінеді. Жоғарыда көрсетілген байланыс ... ... ... – эстетикалық және әдістемелік ... ... ... тәрбиелеуде маңызы зор.(Г.И.Беленький).
Н.А.Лошкарева байланыстың келесі түрлерін бөліп ... Оқу ... ... ... ... ... ... іскерліктер бойынша пәнаралық байланыстар.
3) оқыту әдістері бойынша пәнаралық байланыстар.
Бірінші ... ... ... ... ... ... шешу жатады, кештер мен конференциялар өткізу жатады, оқу
үрдісіндегі пәнаралық ... ... ... ... ... ... ... түрге өлшемнің ортақ бірлігін жасау, қолдану және ... [12, 72 – 78 ... ... негізіне оқушыларды пәндердің оқу бағдарламасының
жеке тарауларын ұғынуға ... ... ... ... ... жатады, бір пәннен ... ... ... әдіс ... көшіре пайдалану жатады.
Оқыту ... ... ... көп ... осы ұғымның анықтамасы бірегей анықталмайды, ол оқытуды
ұйымдастыру түрі, әдісі, ... ... ... феноменнің сипаттамасына ... ... ... ... А.А.Бейсенбаеваның жасаған келесі ... Оның ... ... байланыстарды жүйелі ойлаудың ерекше
түрін қалыптастыруын біршама ... ... ... ... ... ... Ал ... ойлау іс - әрекеттің шынайы ... ... ... ... ... ... ... ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ
ЖОЛДАРЫ
2.1 Озат ... іс – ... ... әр ... ... оқу – ... ... жүзеге асырылады. Пәнаралық ... ... ... ... ... түрлерімен ғана шектеліп қоймайды. Ол
оқушы мен мұғалімнің оқу – ... іс - ... бір ... ... ... Оқу ... жеке ... оқу
материалдары басқа кейбір ... ... өте ... ... ... Бұл ... сабақтың өн бойында пәнаралық
байланысты жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... мазмұнын пайдалануды қажет
етеді. Сондықтан сабақтар «пәнаралық сабақ» деп ... ... ... іс - ... ... ... алған білімдерін еске ... ... ... қабілетін
арттырады [35, 10 б].
Математика сабағында оқушылардың ... ... ... дамыту жолдары әр сыныпта әр түрлі. ... ... ... ... ... ғана жүзеге аспай, ... ... ... де ... ... ... ... сақтауға тырысамын.
Осындай жұмыстарды өткізуді 2 – ші ... да ... ... ... ... ... саяхат сабақ.
Сабақтың мақсаты: өткен ... ... ... ... ... дамыту, ауызша және жазбаша есептеу ... ... ... ... ... ... ана тілі, қазақ тілі, геометрия, музыка,
дүниетану, бейнелеу өнері.
Сабақтың түрі: ... өту ... ...... ойын ... барысы: Ұйымдастыру. А) Сынып оқушыларын сабаққа әзірлеу;
Б) ... ... ... ... ... ... психологиялық дайындық.
1. Мұғалімнің кіріспесі.
- құрметті оқушылар, бүгін біз ... ... ... ... ... ... саяхат сабақ» деп аталады. Жылдың ... ... ... ... күн ... ... ... бөлену үшін жол жүріп, саяхатқа шығамыз. «Мейірімді ... жету үшін ... ... ... Біздің отырған жерімізде
үлкен ақылгөй, данышпан қария отыр екен. Ол ... ...... атай ... сұрақ беріп, қай бала ... ... Ол ... елі, ... жері ... деп аталады.
(Қуыршақ болып киінген атайдың қалтасынан карточка ... ... ... қандай қасиеттерін білесіңдер? ... ... ... ... ... жазылған). Өрнектің мәнін табу:
40+20= ... ... ... ... ... теңдеуді шешіп, мәнін тап:
85-х=32 ... ... ... ... соң, Ата балаларға:
- Сапарларың оң болсын! Жолда ... абай ... бір ... ... қамқоршы болыңдар, - деп шығарып салады.
- Мұғалім:
- Бәріміз, биік тауға өрмелеп ... ... ... ... Қане, артымызға қарайық. Артымызда міне, мынандай із
(.....) қалыпты. Олар ... деп ... ... тізіле, әдемі із қалдырыпты. Ол қалай ... ... соң біз ... ... (до, ре, ми, фа, соль, ля, си)
қозғаламыз (қисық ... Бұл не ... ... Енді ... ... айнадай көлге, елге кез болдық. Бұл не? ... ... бұл ел – ... елі деп ... ... ... ... аттары аталып, ... ... тік ... ... ... ... тік ... үлкен.
Карточкамен жұмыс: қабырғалары 3 см, 4 см, 5 см және 3 дм, 3 ... 3 дм ... ... ... тап [21, 63 ... сәті:
Көзімізді жұмайық,
Қолымызды созайық,
Жайнап тұрған ... ... - деп ... ... ... әсем ... ... балалар, біз «демалыс еліне» келдік, ... ... ... «жұмбақ есепті» шешейік, есепті
шешкен оқушы есепші болады.
Үнтаспадан: Тал ... ... ... тұр еді.
Жел соқты да үзіліп,
Ұшып кетті біреуі.
Түсті тағы ... әлі де ... ... ... ... неше буын бар? ... қай сөз ... жатады (зат есім).
Логикалық сұрақ: 4 жұмыртқа 4 ... ... Бір ... ... неше ... ... Өздерің санға байланысты ... ...... ... ... білгенін айтады). Мысалы:
Бірінші байлық – денсаулық.
Екінше байлық – он саулық.
Алыстан алты ... бала ... шал ... ... Ел («ел ... – елу ... – тың 1 – і ... бірі
қыдыр).
- Өте жақсы. Алғыр, білгіш балалар екенсіңдер. Енді тағы ... ... бұл ... ... ... әрбір жүрген
ізімізді «қарыстап, сүйемдеп, ... ... ... екен, ендеше
өздерің ойлаңдар, қандай елге тап болдық?
- «Ұзындық бірліктері» ... ... ... қойған сұрағына жауап береді. Мысалы:
I. 10 см = дм; 10 дм = м; 1 м = ... ... ... ... ... ... дм 30 см + 2 м 9 см * 9 м 8 дм – 3 м 2 ... м 3 дм + 3 м 5 дм * 3 м 5 дм + 2 м 3 ... Жеке ... ... ... ... жазғызам).
1 м 0 дм 0 см 100 ... 9 дм 9 см - 26 ... ... ... ... Бұл ... қарап шықтық, өте жақсы. Ой, ... ... ... көз ... ... ... соған жетейік.
Бұл елдің аты – «Қарап ал да, ойлап қал» деп ... ... – 34 ... екі ... шығып, карточка бойынша есеп құрастырып,
шығарады. Ал, ... ... ... ... ... ... ... шығарады.
Барлығы: 10 кг.
Алмадан – 40 кг. сатылды.
Алмұрттан – 48 кг ... - ? ... ... таяп ... мына ... ... ... сұрағын алайық.
1 сағ 20 мин = мин
2 сағ = ... ... ... тексеріп, қорытындылаймын.
Хор: «анамның тілі – аяулы үні» (бір шумағын).
- Міне, балалар, көгілдір ... ... ... ... ашық,
жаңбырлы күндерінен қорықпай өтіп, «мейірімді апаға» ... ... ... ... ... ... алатын азамат ... ... ... ... ... ... орындасын.
- «Көктем белгісін» немен ... ең? ... ... сал:
а) құс; ә) төл; б) гүл; в) күн; г) ... өз ... ... ... ... балалардың еңбектерін бағалау.
Үйге тапсырма. Уақыт бірлігін еске түсіру. Әр мұғалім ... ... өз ... арқылы жинақтайды. Мұндай сабақтарды
түрлендіріп ... ... ... ... ... әр ... ... Заман талабына сай мұғалім өз сабағын жаңаша ұйымдастырып,
шығармашылық ... ... ... әріп ... сауатты жазуға, сөздік ... ... ... ... бөлу үшін ... ... көңіл бөліп
отыру керек [42, 18 – 20 б].
Оқудың ... ... ... ... тест ... ... ... өз бетінше жұмыс істеу белсенділігін, ... ... ... ... ... ... да ... ала
отырып, нашар оқушылармен жұмыс жүргізуді, немесе тереңдету керектігі
жеке дараланып ... Әрі бала ... ... қабілетінің,
есте сақтауының тұрақты, ... яғни ... де ... ... ... ... ... оқытудың педагогикалық бағдарын күшейтудің өте
маңызды жолдарының бірі – оқу ... ... ... ... ... байланыстар мұғалімдерді ғылымның әртүрлі ... және оқу ... сол ... ... ... ... ... пәндерімен оған жақын ... ... ... ... білімдерінің жиынтығына тұтас
көзқарастарды қамтамасыз етеді. Сөйтіп, мектептердің оқу ... ... ... тәрбиелеу және дамыту ... ... ... ... ... ие болады [8, 16 – 18 б].
Қазіргі таңда ұстаз ... ... ... ... ... сай білім беру, ғылыми жаңалықтарды меңгере алатын жан ... ... дені сау ... ... Осы ... ... оқытудың тиімді әдіс – ... ... ... өзі ... ... ... ... қызығушылығын арттырыу әрбір ... ... ... ... ... ... ... мен
өзгермейтін формулалар жиынтығынан тұратын, оқып үйренуге қиын ... ... ... Оның ... ... де бар: ... пәндер
сияқты таңдап алуға көнбейтінін терең ... көп ... ... ... ... ... ... арттыруға болады. Ол
үшін сабақты үнемі түрлендіріп отыру қажет.
Еліміз ... ... ...... әдет – ... салт ... қайтып оралуы, халқымыздың кейбір жақсы салт – ... ... ... ... ... ... ... халықтық методиканың мұрасын кең қолдану ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы
оқушы бойында өз ... ... ... пен ... ... ... танымын тереңдетуге болдаы. Осы ... ... ... ... ... элементтері: ауыз
әдебиеті ...... ... ... ... терминдері
(қолдың қыры, бармақ, шақырым, қадақ(, тұрмыс салты (ұлттық тағамдарды
дайындау ... ... ... ұлттық киімінің үлгісі.
Мақал – мәтелдер тәрбиелік ... ... ... ... Көптеген мақалдардың матеметикалық мәнінің, моральдық мәнін
ашуға болады.
Мысалы: «Төртеу түгел болса, ... ... - деп ауыз ... «Көп ... табар, көп үрлеген жағар» деп оқушыны ... ... ... дәстүрінің бірі жұмбақ ... мен ... ... ... қолдануға болады. Ата бабамыздың табиғат
құбылыстары, төрт ... мал, ... ... ... құралдары
туралы жұмбақтар қарастырып, оны ... ... ... Бұл ... ... ойлауға, тез шешуге баулыған. Математика
сабағында ... ... ... ... ... ... қатысты
жұмбақ құрастырып, оны шешкізуге болады.
Математиканы оқыту ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуге халық мұрасын қалыптастыруға, өз
ұлтымыздың ерекшеліктерімен ... ... ... ... Осындай әдіс – ... ... ... нәтижелер береді.
Ғылым мен техниканың дамуына, өркендеуіне байланысты математика
қоғам ... ... ... ... мен ... беруге елеулі
әсерін тигізеді [38, 46 б].
Математика сабақтарында қазақ ... ... ... ... оқу ... ішкі ... ерекшелігіне, ғылым саласы ретінде
өзіндік әдіс – тәсіліне тәуелділік тұрғысынан саралануы ... 20 – ... ... ... ... М.Дулатов, Ж.Аймауытов әдістерді қарастыра отырып, оқыту
үрдісінде оларды ... ... ... ... ... сабағын қазақ тілі, ана тілі және
тағы басқа да ... ... ... ... ерекшеліктермен
сәйкестендіре қолдануға ... ... ... ... ... түсіндіру, индуктивтік және ... ... ... ... ... ... (ауызша
әңгімелеу, түсіндіру), М.Жұмабаев (әңгімелеу, әңгіме, ... ... ... ... ... өзіндік жұмыс)
сияқты оқыту әдістерін атап көрсетті.
М.Дулатовтың «Арифметиканы оқыту» атты ... ... ... сабақтарында қазақтың ұлттық қолданбалы ... ... ... ... ... ... математикалық тапсырмалардың
шешімін шығарып үйрену – ... өнер ... ... а) ... сыртындағы өрнекте неше үшбұрыш, шаршы,
дөңгелек бар? б) ... ... ... және ... әріптердің
пішіні қандай?
Тұрмыстық көрнекілік түрін қолдану балалардың ... ... ... ... ... тірегі болып ... ... ... ... ойлау, сөйлеу тілін дамыту ... ... да ... ... қалыптастыруға мүмкіндік
туғызады.
Сонымен, сол жылдардағы педагогтар оқу үрдісін өмірмен, еңбекпен
қарым , ... ... ... Мәселен, М.Дулатов өзінің
«мұғалімдерге» атты еңбегінде кіші ... ... ... ... ... ал ... «Қай әдіс жақсы» деген
еңбегінде оқыту ... ... ... ... ... ... әдістердің қатарында сөздік әдістер бар.
Сөздік әдістердің дамуының ... ... ... 20 – ... – 90 – шы жылдарындағы ... ... ... ... жүйесінің
біртіндей жетілдірілуімен байланысты.
Өйткені, осы уақытқа дейін педагогикалық теория мен ... ... ... дәстүрлі әдіс деңгейіне көтерілген әңгімелеу,
түсіндіру, әңгіме (сұрақ – ... ... ... әдістермен қоса
проблемалы баяндау әдісі, «ішінара іздену немесе эвристикалық ... бен ... ... және алмасуы» ... ... ... ... ... ... де ... әдістердің пәннен
өткізілетін ... ... ... ... ... аясы ... ... шектеледі. Демек, бастауыш буында кез – келген
пәннен жүргізілетін сабақта ... ... ... ... ... ... ... білік және дағдыны оқушылардың игеру үрдісі,
олардың өзіндік іс - ... ... ... ... яғни ... оқушы мен мұғалімнің көздеген ... жету ... оң ... және ... ... талапқа сай
болуына қызмет етеді [3, 42 – 43 ... ... ... талдау жасау
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... және ... ... ... атты ... халқына
Жолдауында «21 ғасырда ... ... ... ... ... анық» деп атап ... Онда ... ... ... мен оқу ... ... ... айтылған.
Қазақстан Республикасының 2015 ... ... ... ... тұжырымдамасында оқушыларды сапалы білім алуға, функциональдық
сауаттылыққа ... ... ... ... сапалы, бәсекеге
қабілетті білім беру міндеттері атап ... ... жаңа ... ... ақпаратты
алдын ала болжау қабілеттеріне және ... ... ... ... ... саты үздіксіз білімнің ... ... ... тығыз байланыстағы оқыту ... ... жеке ... жан – ... ... және жеке ... білім алуға жағымды жағдай жасайды [32, 53 – 55 ... орта ... ... беру ... іске ... беру ұйымдары қызметінің үлгі ережесінде ... ... ... ... ... мектептің бастауыш
сатысына арналған төмендегідей ... ... ... жалпы
бастауыш білім беру (2 – сынып) оқушылардың оқу, оқу ... ... мен ... ... ... элементтерін, оқу
әрекеттерін өз бетінше ... ... ... ...... сөйлеу мәдениетін, жеке гигиена мен салауатты өмір ... ... ... ... оқушылардың оқу жүктемесі мен
мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттар, денсаулық ... және ... ... оқу ... мен ... негізінде дайындалған
ұйым бекіткен ... ... ... сабақ ұзақтығы – 45
минут (орнын толтыра оқыту ... – 40 ... ... ... ... ... ... оқытудың
мақсаты: математикалық білім, білік және дағдыларды игеру; математика
курсының ... ... ... ... ретінде қалыптастыру; танымдық
және коммунативтік іс - ... ... ... ... ... ... баулу. «Математика» пәні ... оқу ... 1 – 2 ... ... 4 ... (оқу жылында – 136 сағат)
құрайды. ... ... ... ... пәні ... ... мазмұны: 1) теріс емес бүтін сандардың арифметикасы;
2) алгебра элементтері; 3) ... ... ... ... ... ... ... сұрау, тақырыптық және қорытынды
жазбаша бақылау жұмыстары, ... ... ... ... пәні ... ... ... (минимум)
дайындық деңгейіне жетуін тексеру және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы жалпы
орта білім берудің ... ... ... ... және
бағдарламаларында көрсетілген [49, 7 – 9 ... ... ... сатысының 1 – 4 сыныптарында 2005 – 2006
оқу жылына ... ... ... ... ... ... – сынып математика. Оспанов.Т.Қ, Құрманалина.Ш.Х, Қайықбаев.Ж.Т,
Ерешева.К. Алматы: Атамұра, 2002.
Аптасына математика 4 ... ... 136 ... ... сандар. Сандарды оқу, жазу, салыстыру, қосу және
азайту (12 ... ... ... ауызша қосу және ... ... ... ... ... қосу және ... (20 сағат); Кестелік
қосу және азайту (28 сағат); Ондықтан ... ... қосу және ... ... ... ... Сандарды оқу, жазу және салыстыру ... Қосу және ... (12 ... ... (8 ... көлеміндегі сандар. Бірліктермен және ... ... 0 ... 100 – ге ... ... ... реті және жазылуы. Екі
таңбалы сандар. Екі таңбалы сандарды ... Екі ... ... ... және ... ... жіктелуі.
Амалдардың орындаудың рет – тәртібі. Жақшалар. Екі амалдан (қосу
және ... ... ... ... ... ... оқу, мәнін табу.
Өрнектерді салыстыру. Қосу және азайту - өзара кері ... ... ... терімділік).
100 көлеміндегі сандарды және сәйкес шамаларды ауызша ... қосу мен ... ... және ... ... ... санды бөліктері бойынша қосу және азайту; сандардың ... ... ... ... қосу және азайту; санның бір
таңбалы екі ... ... ... ... ... ... қосу және азайту; қосудың ... ... ... ... ... ... разряд бірліктері бойынша ... ... ... ... қосу ... және азайтудың сәйкес
жағдайлары. Бір таңбалы санды немесе ... және екі ... қосу және ... ... аттамайтын және аттайтын
жағдайлардағы ауызша және ... қосу мен ... мен ... берілген жай есептерді құру және ... ... ... ... және белгісіз қосылғышты, азайғышты
және азайтқышты ... ... және ... табу ... ... ... ... Өзара кері жай есептер құру және
шығару. Олардың шешулерін ... Екі ... ... ... және ... әріпі бар құрылысы күрделірек өрнек және оның ... ... ... ... ... ... теңдеулер құру және
шешу.
Геометриялық фигуралар (тік, сүйір, және ... ... тік ... шаршы, сынық сызық ... ... ... сызықтар) және оларды салу. Көпбұрыштың
периметрі.
Тік ... ... ... ұғым ... ... оның қасиеттері.
Уақыт аралығы туралы қарапайым ... ... ... ... ай, жыл, ... ... және олардың ара – ... ... ... ... туралы түсінік. Килограмм.
Ұзындықты өлшеу. Метр, оның дециметрмен және ... ара ... ... (масса, ұзындық, сыйымдылық) салыстыру.
Мың көлеміндегі сандар.
Жүздікті шығарып алу. ... ... жаңа ... ... ... Жүздіктермен санау. Толық жүздіктердің
атаулары, реті, оқылуы және ... ... ... ... санау. Үш таңбалы сан және оның ... ... ... ... ... 1000 көлеміндегі сандарды оқу және жазу.
Үш таңбалы сандарды және сәйкес ... қосу мен ... және ... - өзара кері амалдар. Қосуды, азайтуды тексеру.
Есептеу тәсілдері: 100 ... ... ... ... ... қосу және ... ... жағдайларға
келтіру арқылы қосу және азайту; разряд ... ... ... азайту; сандардың ондық ... ... ... ... және ... оларды өлшеу және салыстыру ... ... ... ... ...... ... – грамм, центнер, тонна); бір ... ... ... ара ... ... теңдеулер құру және оларды тура теңдіктердің,
өзара кері амалдардың ... ... ... және бөлу ... ... дайындық (бірдей
қосылғыштардың қосындысын табумен, тиісінше және ... ... ... жұмыстар).
Қайталау.
Сандарды оқу, жазу, салыстыру және ... ... және ... өлшеу; кестелік қосу және ... ... тыс қосу ... есеп және оны ... ... ... және ... оқушылардың білім деңгейін анықтау [18, 44 – 46 ... ... мен ... қойылатын талаптарға Д.Зуев
мыналарды жатқызады: ... ... ... ... ... ... полиграфиялық,
гигиеналық, экономикалық. Сондықтан қазіргі кезде кейбір ... ... ... талаптар мынандай жүйеге
негізделінеді [44, 13 ... 2.1 ... ... ... ... |Төл ... бойынша ... 5 – ... ... 170 ... 4 – ... барлығы 136 |
|1. 11 – 20 – ға ... ... |1. Жүз ... сандар – 12 |
|Қосу және азайту – 45 ... ... ... ... – 115 ... |2. ... ... ауызша қосу |
|а) 1 – ден 100 – ге дейінгі ... ... – 24 ... ... 17 ... |3. ... ... жазбаша қосу |
|ә) Қосу және ... – 68 ... ... ... – 22 ... ... ... Бөлу – 30 сағат. |4. Кестелік қосу және ...... ... ... ... ... ... – 10 сағат. |5. ... ... ... қосу |
| ... ... – 20 ... |
| |6. Мың ... сандар – 12 |
| ... |
| |7. Қосу және ... – 12 ... |
| |8. ... – 8 ... ... ... сынып оқушыларының педагогикалық - ... жас ... ... алу ... ... принциптерінің бірі. Оқыту және тәрбие беру ... ... ... әр ... ... ... Балалардың жас
ерекшеліктеріне сай ... ішкі ... ... ... ... жұмыстарының кестелері, оқу жоспарлары мен бағдарламалары ... ... ... ... [30, 305 б].
Оқушылардың жеке ерекшеліктеріне қарай айырып ...... ... ... қарай топтарға бөліп, ... ... ... ұйымдастыру.Әрбір оқушы өз ерекшеліктеріне қарай
жеке тапсырма ... ... ... ... ... ... оқушыларды
ілгері бастыруға ... ... ... ... ... қолданыла
бермейді, жұмысын түрлеріне қарай топтар да ... ... ... ... ... ... білім, іскерлік, машықтарына қойылатын
бірыңғай талаптардың орындалуына нұқсан келтірмейді.
Қазіргі ... және ... ... ... ... ... ... фактордың ролін айрықша
көрсетеді. Педагогика ғылымы жас ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыра отырып, ... сан ... ... ал сапа жағынан елеулі өзгерістер
болатынын алға тартады. Мәселеге ... ... ... дене ... ... бірқатар кезеңдерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Осының негізінде мектеп жасындағы ... мен ... ... ... ... кезеңдерге бөлу қабылданады: 1) төменгі сынып
шағындағы кезең (7 ... 11 ... ... 2) ... ... жеткіншектік кезең (12 жастан 15 ... ... 3) ... ... ... кезең (15 жастан 18 ... ... 218 ... бір шақтық кезеңге тән анатомиялық – физиологиялық ... ... ... жас ... деп ... ... және ... балалардың ... ... ... ... іс ... және өзін қоршаған адамдармен жасайтын қарым – қатынастар
жүйесіне ... ... ... атап ... ... өсіп ... бір ... екіншісіне көшуі кездейсоқ емес. Әр жастағы
кезеңге тән ... ... ... жиі ... Парасатты педагогтер өсудің осы осы ... ... ... ... жаңа белгілерін атап, оларды жетілдіруге
жан – жақты көмектеседі. Әр ... оның ... ... мектеп
жасындағы баланың психологиялық ерекшеліктері баланың бұдан бұрынғы
дамуында ... оны өз ... ... ... ... көшуге
дайындап отырады. Сондықтан бастауыш ... ... ... ... ... ... сол ерекшеліктерді мектепке
дейінгі шағында қалыптасқан ерекшеліктерден ... алып ... [15, 3 ... ... ... ... оның бүкіл өміріне түбегейлі,
сапалы ... ... ... ... шақ ... жеті ... өміріне іс - әрекеттің жаңа түрі – оқу енеді. Оқу ... ... ... ол ... белгілі бір жауапкершілікпен
еңбек етуді талап ... ... ... ... ... ... ... сан – салалы өміріне ... ... ... ... ... ... ... оқуға, жазуға, санауға
үйренеді. Бірлесіп оқу, жалпы оқу ... ... ... – құлықтың
жаңа ережелері мен ... ... ... ... қарым –
қатынастардың қалыптасуына жағдай туғызады.
Төменгі сынып оқушыларының ... ... да екі ... байқалады. Бірінші сатыда, олардың ойлау әрекеті көбіне ... ... ... ... еске ... Екінші сатыда, I – II
сыныптың оқушылары кейде заттар мен ... ... ... ... жеке сыртқы белгісі бойынша бір жақты ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының даму
ерекшеліктері жеті жастағы балалардан ... Бұл ... ... ... ... ... ... құбылыстары туралы,
адамдардың өмірі туралы көп ... ... ... ... өте ... ... маңызды бір ... ... ... ... ... табылады. Оқушылар ересек
адамдармен, ... ... ...... болуды айрықша
қажет ... ... ... ... - өзі ... етудің әдеттері мен
дағдылары, үлкендердің еңбегін құрметтеу, адам ... ... ... дене еңбегінедаяр болу, өзін ... ... ... ... ... іс - ... ... қалыптасады.
Әрбір жас шағы психикалық дамудың ерекше сапалы ... ... және бала ... осы ... жеке ... өзіндік
құрылымының жиынтығын ... ... ... ... ... әрбәр педагог – ... орта ... жас ... өзіндік ерекшеліктерге сергек те
сезімтал ... ... ... жан ... ... ... шарт
[40, 24 – 25 ].
Оқушылар күн тәртібін, ...... ... үй тапсырмаларын
арнайы есте сақтауы тиіс, ал одан ... ... ... ...
құлқына басшылыққа ала білуі немесе еске ... ... ... ... материалды дәлме – дәл есте сақтауды, екіншісі ... өз ... ... шығуды қарастырады. Бастауыш сынып оқушыларының
есте ... ... ... ... ... ... есте сақтау мен еске түсірудің тиісті әдіс – ... ... ... деп – ... ... қасиеттерін, яғни
темпераментінің, мінезінің, сана – сезімінің ерекшеліктерін ... ... ... «Егер мұғалім әр баланың жан –
жүйке ерекшеліктерін жақсы ... онда ... өзі ... ... ... ... деген. Ендеше, балалардың жеке ерекшеліктерімен
санасу – ұстаз парызы.
Оқушыларды ... ... тағы бір ... ...... ... сәйкес психикалық қасиеттерінің ылғи ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының жас шамасы қатар
болса да ... ... ... ... әр түрлі. Мысалы,
біреуі сыпайы, тәртіпті, тіл алғыш, сезімтал, кез ... ... ... кете ... енді ... самарқау, айтқанды қиын қабылдайды,
жалқау болып келеді. ... олар әр ... ... Балалардың
мінез – құлық ерекшеліктері ... ... ... ... ... адамгершілік қасиеті мен отбасындағы тәлім – тәрбиесі, ... ... орта мен ...... ... Бала
мінезіндегі өзімшілдік, еркелік – жүре қалыптасатын ... ... ... ... ... ...... олардың тепперамент ерекшеліктерін жете ... ... бұл ... ... барлық психикалық үрдісіне,
ерекшеліктеріне, көңіл – күйі мен ой – ... ... ... ... мәнеріне әсер етеді.
Бастауыш сынып оқушыларының жан – ... ... ... ... ... дамытқыштық функциясы бүгінгі таңда ата –
аналарды, ұстаздарды, ... ... ... ... ... – қабілетін дамыту үшін мұғалім мынандай жұмыстарды жүргізуі
тиіс.
1) Балалардың ... ... ... ... өз бетінше қорытынды жасай алуын үйрету. Оқу материалдарын
балалардың ... ... ... (жас ... ескере
отырып) ұйымдастырғанда ғанаоқуда қабілеттіліктердің ... ... ... ... ... ... олардың ойлауын
дамытуға үлкен ... ... ... ... мен ... ... жасалынады.
4) Мұғалі ... ... ... ... ... ... Ол
үшін оқу үрдісін ... ... ... ... ... ... алатын мүмкіндіктерді мол пайдалану ... ... ... бала ... жан – жақты дамытумен
тығыз ұштасып жатады [41, 3 – 5 ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Өзі ерекше қадыр ... ... ... ғана қабілетті, қарым –
қатынасы ашылады. Әрбір оқу ... ... ... ... заңдылықтары бар екені табиғи нәрсе. Олардың ... ... ... мен ... ... талап етеді.
Әрбір пәнді оқыған кезде оқушылар ... ... ... және сол ... ... белгілі іскерлік пен ... ...... жеке басы ... ерекше түрі. Оқи жүріп
оқушылар өздерін қоршаған дүниені ... ... ... тани ... ... қысқа жолмен жүреді. Оқу ... ... ... даму ... ... Пәнаралық байланыс тиімділігін арттыру
Негізінен, оқу ... әр ... ... ... бір – біріне өз алдына оңашаланып, ... ... – дара ... танып білу. Ең ... ... ... ... алудың, оқытудың өзекті мақсаты –
диалектикалық ойлауды кеңінен дамытуды ... ... Бұл ... ... ... шешілмейді. Сондықтан ... ... ... ... ... оқиғаларды түсіндіріп қана қоймай,
пәнаралық байланыс тиімділігін арттыруы ... ... ... ... ... ... бір – біріне тигізетін ықпалын,
негізгі тенденцияларын, ... ... ... ... бір – бірімен ... ... ... ... ... ... ол меңгерген білімдері ... ... жеке ... ... ... ... құндылық бағдарына,
мінез – құлқының қағидасына айналуы керек.
Қазіргі талап ... ... ... адам ... ... ... ... жөн.
Оқыту мазмұнындағы білім мен іскерліктің адамның интеллектуалдық
өрісін байытудағы, ақиқат ... ... жүйе ... ... ... қалыптастырудағы, алған білімді ... ... ... ... бірі – ... байланыстар.
Пәнаралық байланыстар ... ... ... 20 жыл ... зерттелген мәселенің бірі ретінде де ... ... ... ... ... оқытудың
қағидасы және білім ... ... ... ... ... ... ... А.Бейсенбаева, И.Зверев, В.Максимова
және т.б.).
И.Зверев пәнаралық байланыстарды толықтай ... ... ... ... ... ... беру, дамыту және тәрбиелеу
функциясының өзара байланыстарын ... бұл ... ... еместігін айтады. Пәнаралық байланыстардың ... ... ... зерделеу кезінде жалпы жаратылыстану –
ғылыми және политехникалық ... ... ... ... мен ... қалыптастыруда жүзеге асырылады.
Сондай – ақ пәнаралық ... ... ... ... ... ... функциясында едәуір мәнге ие. ... мен ... ... ... байланысы мектеп ... ... ... әсер ... [2, 194 – 197 ... өз ... пәнаралық байланыстарды: зерделейтін оқу
материалдары мазмұны бойынша, оқушыларда қалыптастырылатын ... ... ... ... әдістері мен құралдары бойынша, оқушыларды
тәрбиелеу және ... ... мен ... ... ... Пәнаралық байланыстардың оқушы жеке тұлғасын ... ... ...... ... ескеру
қажеттігі туындайды,
В.Скакуннің пәнаралық байланыстарының түрі бойынша мұғалім ... ... ... іс - ... ... ... ... оқу материалы ... ... ... Бұл ... ... оқу материалдарын іріктеуден бастап
пәнаралық байланыстарды ... ... ... ... барысында
өндірістік және өмірлік ... ... ... ... ... ... үшін пайдалану, барлық пәндерде ... ... ... көзқарас тұрғысынан пайдалану, әр түрлі
пәндерді ... ... ... ... білімдері мен
іскерліктерді кешенді пайдалану жүзеге ... ... ... ... оқу ... ... ... байланыстар. Бұл байланыс түрінің сипатына оқушылардың
кітаппен ... ... ... ... ... ... ... сипаттағы интеллектуалдық іскерлікті
қалыптастыру, ... және ... ... жұмыс орнын тиімді ұйымдастыру, өзіндік бақылау, еңбек
қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... әдістері мен құралдары бойынша пәнаралық байланыстар.
Мұнда әр ... оқу ... ... үй ... ... ... білімдерді дамытуға әңгімелер өткізу, басқа
пәндер бойынша ... ... ... ... ... ... және ... тапсырмаларды, пәнаралық мазмұндағы
сөзжұмбақтарды шешу сияқты іс - әрекеттер ... асуы ... ... ... және ... ... мен ... пәнаралық байланыстар. Бұл ... ... ... ... ашу, ... ... ... байланысы,
еңбекке шығармашылыққатынасты, оқушылардың танымдық белсенділігін ... ... ... ... ... ... барлық педагогтер тарапынан
оқушыларға ... ... ... ... ... ... көмектесулерін дамыту, педагогтің өзінің жеке
үлгісі ... ... ... ... қажет.
М.Абдрасилов өз ғылыми зерттеуінде ... ... ... ... 41 ... ... - ... жеткілікті қамтамасыз етілмегендігін, 28 ... ... ... ... білімдерінің әлсіздігін, яғни
төмендігін тілге тиек ... мұны ... 21 ... аралас
пәндер мұғалімдерімен қатынасының жоқ ... де ... ... ... ... ... үнемі
жоспарлап, сабақ өткізетіні – 30 % , анда – ... ғана ... ... % , ... ... – 20 %, ... ... – 15 % .
Педагог - ғылымының зерттеуі бойынша мұғалімдердің ... ... ... ... ... ... оның
ішінде тақырыптық жоспарда ... ... 38 %, жеке ... белгілейтіні – 32 %, пәнаралық байланысқа ... ... ... – 20 %, ... байланысты сабақ беруде ... – 10 % ... ... [13, 122 – 127 б].
Кез келген ... ... ... – нақтылы ... ... ... ... ... ... ... ортаға адамның қатынасы негізінде жатқан жеке ... ... ... ... дүниетанымын, этникалық және эстетикалық
нормаларын қалыптастыруға қабілетті ету. ... ... мен ... іс - ... қолдануға ғана адам өз бетінше талқылау
және әрекет ету ... мен ... ... ... шешуде оқу – тәрбие үрдісіндегі ... ... ... мен ... ... ... ... етеді. Пәнаралық байланыстарды жүзеге ... ... ... екі ... ... көрсетуге болады.Объективті жағы оқыту
мазмұнын анықтау ... ... ... және оқу ... ... оқу ... және тағы ... ... ескеріледі. Субъективті жағы тікелей оқыту үрдісінде көрініс
табады, яғни ... ... ... ... жүзеге асырудың
негізгі тәсілдері мен әдістері қарастырылады.
Пәнаралық ... ... ... ... ... ... оқулықтарды, оқу құралдарын жазу кезінде; оқу ... ... ... жеке ... және ғылыми -
әдістемелік әдебиеттерді жазуда бұларды ... ... ... жөн.
Сондай – ақ педагогика ... ... ... ... материалдарының уақыт критерийі ... ала, ... ... ... ... оқу материалдарының фактілік, ұғымдық,
теориялық ақпараттық ... оқу ... ... мен іс - әрекет
түрлері; мазмұндық – ақпараттық, операциялық іс - ... ... ... ... тән ... ... түрі бойынша жүзеге
асырғанымыз жөн [26, 31 – 33 б].
Келешек ... ... ... ... ... бірі –
біртұтас педагогикалық үрдіс ... ... ... ... ... Пәнаралық байланыстың ең негізгі
дидактикалық ...... ... ... ... ... арасындағы байланысты құру.
Классикалық педагогика ... орын ... ... ... ... ... ... қазіргі педагогика ғылымының, оның
ішінде пәнді оқыту ... ... ... ... ... қатар пәнаралық байланыс – қазіргі заманғы ғылымдардың кірігу
тенденциясы ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазіргі педагогика ғылымында дидактикалық ұстанымдар ... ... ... ... ... ... ... Сол
себепті оқыту үрдісіндегі пәнаралық және ... ... ... да өзіндік маңызы бар.
Жалпы білім беретін мектеп пән ... пән ... ... мен ... игеруі – оқу үрдісін пәнаралық
байланыс негізінде ... үшін алғы ... ... ... ... ... пен ... күшті дамитындығын педагог - ғалымдар дәлелдеген.Оқу
үрдісі ... ... ... пен ... ... ... ... берік екендігінің белгісі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Профессор Т.Сабыров ... ... ... ... ... пен дағды (оқу, жазу, есептеу, кітаппен жұмыс
істеу);
2) ... ... пен ... ... оқи ... еңбек
құралдарымен жұмыс істей білу);
3) Спорттық икемділік пен ... ... ... ... пен ... үрдісінің барысында оқушылар ... ... ... ... іс - ... ... Осы іс - әрекеттің нәтижесінде
оқушыда пәнаралық іскерлігі ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың бір пәннен меңгерген білім,
іскерлік, ептілік, дағдыларын ... ... ... ... білу ... анықтайды». Бұл пәнаралық іскерлік бастауыш
сынып оқушыларында орта, ал ... ... ... ... қалыптасып дамиды. Яғни, ... ... ... сынып
оқушыларының жас ерекшеліктеріне сәйкес және олардың өзіндік ... орай ... ... ... бейнелеу пәнін оқытудағы пәнаралық
байланыс, ... бес ... ... қажет етеді. Ол пәндерге
музыка, еңбекке баулу, ана ... ... және ... жатады.
Бірақ, алдыға қойылған мақсат – міндеттерге және ... ... ... ... ... ботаника, тағы басқа пәндердің
қарапайым элементтері де қолданылып, ... түсе ... ... ... іске ... барысында педагогика
ғылымындағы көптеген қозғаушы факторларды ... ... ... байланысты іске асырудың ... ... ... ... ... ... ... байланысқа түсетін оқу пәндерін саралап, іріктеп алу;
- ... ... ... ... ... оқу ... ерекшелігі;
- пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру жолдары .
Сабақ беруде ... ... мән ... оқу ... бірін – бірі қайталауға, оқушылардың ... ... ... тар ... ... әкеп ... ... меңгеру пәнаралық байланысты ... ... ... ол - ... ... ... ... оқу
материалдарын үйлестірудің және іріктеудің ... ... [12, 39 – 41 ... оның ... ... ... мен түсініктер,
заңдылықтар мен сызба есептердің бейнелеу ... ... ... кездесуі – ... ... үшін ... ... ... ...... ғылымдардың патшасы» деген
тарихи – ғылыми ... ... және ол ... оқушының ойлау, ес,
қайта ... ... ... ... ... ... анықтай
отырып, оның бейнелеу ... ... ... мән ... ... ... ... салу мен күрделі пропорция,
симметрия ... ... ... ... ... математика мен
геометрияның ... ... ... ... ... зат пен ... элементтерінің жалпы
кескіні ... ... ... фронталды жағдайдағы көрінісінде
үшбұрыш, ромб, дөңгелек, эллипс, тағы ... ... ... ... ... ортадағы сұлулық атаулының барлығы дүниетану пәнімен
тікелей байланысты. ... ... ... жеті ... ... табиғат көріністері, бәрі – бәрі оқушыларды сұлулық сезімге
бөлейді.
Бастауыш ... ... ... белсенділігі мен деңгейі
өте жоғары ... ... ... олардың зейіні мен ... ... ... ... ... жаңа ... біршама
көп болуы және олардың міндетті түрде ... ... - ... сабақтың негізгі тірегі.
Бейнелеу іс - әрекеті ... ... ... есте ... көру ... ... мүшелерін дамытады, жан – жақты
дамыған ... ... ... ... ... септігін
тигізеді, еріктік сапаларды, шығармашылық ... ... ... ... ... математиканы оқытып игертуде
пәнаралық ... ... ... пайдалануды жан – жақты
дамыту – біртұтас ... ... ... ... ... ... табысты педагогикалық шарттарының бірі [7, 38 – 40 ... ... ... ... - тәрбиелеу, білім беру
жүйесінде оқушылардың дүниетанымын ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеме
ретінде танылады. Оқушылардың әртүрлі пәндер ... ... ... ... ...... ... жалпы ақыл – ойына
серпін тудырып, танымдық іс - әрекеттеріне ... ... ... ... ... ... Пәнаралық байланыс ... ... және ... берушілік қызметі объективті түрде
кеңейіп, дамып отырады.
Пәнаралық ... ... ... ... және ... ... ... ерекше әрі ... рөл ... ... ... ... ... жағынан өте күрделі ... ... ... ... ... мәні мен меңгерілуі
пәнаралық байланыс ... ... ... қажет. Білім беру
жүйесі бастауыш ... ... өмір ... ... ... ... ... көзқарасын біртұтас жүйеге бағыттайды.
Соған сәйкес, ... ... ... ... оқу – ... ... білімді іс жүзінде қолдануға ... ... ... ... ... ... кең түсінігі ... ... ... ... іс - әрекетін ... ... ... Оқушылардың жалпы алынған білімі, тәрбиесі ... ... ары ... өсіп ... қажет. Бұл мәселе
бастауыш мектептің білім ... ... ... ... ... ... мәдениетті, тәлім – ... ... ... ... мәдениетіне байланысты білімдерді
сабақтастыру. Оқу үрдісі кезінде ... ... ... ... ... ғылымының ғылымаралық байланыстарын ұғындыру
сияқты түрлерін міндетті түрде ұстану ... ... ... ... ... нәр бермейінше,
жалпы түрде ғана ақылды ... ... ... ... ... ... ... соларды өңдеу ... ғана ... - ... ... бола алады [10, 11 ... ... ... ... ... беру ... ... мен оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін ... ... ... ... байланысты жүзеге асыруды талап
етеді.
Пәнаралық байланыстың мәні мен ... оның ең ... іс - ... бірі екендігін айта келе ... ... ... ... ... ... мектепте жан –
жақты ... ... ... түрде жүзеге асыра ... іс - ... ... ... ... ... көмектеседі. Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... отыру – оқушыларға
ғылымдар негізін ... ... ... ... беруді дамытудың
қажеттігі әрі келелі ... [1, 67 – 69 ... ... ... ... ... бұл ... арнайы зерттеген.
Сонымен бірге ... ұлы ... Әл – ... одан ... ... ... еңбектерінде пәнаралық
байланыс идеяларына үлкен мән ... ... ... ... ... еңбектері мен мақалаларында пәнаралық байланыс
проблемаларының ... және ... ... ашып ... ... ... ... танымдық, практикалық мақсатты
бағдарлы іс - ... ... ... ... ... қалыптасады.
Пәнаралық іскерлік оқушының бір ... ... ... ... ... екіншіде жақын пәндерді меңгеруде пайдалана білу
қабілетінен ... ... ... ана ... қазақ тілі,
дүниетану тағы басқа пәндерді оқып үйркнуде ... Сол ... бір ... ... ... екінші пәнді ... ... ... ... өткенде, оны басқа пәнмен байланыстыра ... ... ... бар. ... ... ... өріс алып
жүрген сабақ түрлері: ... ... ... ... ... ... басқа түрлері көптеп енгізілді. Математика пәнін
өткенде, оны ана тілі ... ... тілі ... де байланыстырып
өтуге болады [24, 30 ... ... – оқу мен ... ... ... ... ... оқу – тәрбие үрдісі арқылы жүзеге ... мен ... оқу – ... іс - ... бір ... ... керек. Мысалы, пәнаралық байланыс мақсатында тұтас бір сабақ
немесе ... ... бір ... ... кино – ... ... болады.
Пәнаралық байланыстың ең негізгі дидактикалық міндеті – ол ... ... ... ... ... ... сипатының арасындағы
байланысты ... ... ... ... маңызына мыналар
жатады:
1) Оқу пәндері арасындағы ... ... ... ... ... жан – ... ... беру жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... байланыс педагогикалық еңбектің ғылыми негізінде
тиімді ұйымдастырылуына көмектеседі.
Пән материалын оқып – ... оның ... ... ...... сынып оқушылары үшін күрделі психологиялық үрдіс.
Мазмұнды ... ... оңай ... ... ... да оқушы
оқулықтағы ... ... ... мен ... кездеседі.
Тәжірибеде байқалғаны мұндай қиындықтарды ... ... ... рөл ... [23, 125 ... қоғамымыздың тереңдеп келе ... ... ... негізінен білім беруді, ғылымдардың алуан салаларының өзара
байланысы мен ... жаңа ... ... ... ... етіп ... ... орай пәндерді әр ... ... , олар бір – ... ... ... ... өзара байланыстылықты танып ... ... жеке ... оқу материалы басқа кейбір
пәндердің тақырыптарымен өте ... ... ... ... ... сабақтың өнбойында пәнаралық байланысты жүзеге ... ... Бұл ... пәнаралық сабақтар деп аталады.
Қазіргі күні Қазақстан Республикасында бастауыш білім ... ... ... ... ... оқыту мен тәрбиелеу
маңызы түбегейлі ... ... ... ... ... ... білік және дағдылардың белгілі бір ... ... ... оқу ... іс - ... ... және тиімді
ұйымдастыру негізінде жеке бас тұлғасын ... ... ... Бұл өз ... ... мектептегі математиканы оқытуды
ұйымдастыру ісіне елеулі түрде ... ... оны ... ... ... [12, 4 б].
Бастауыш мектеп математика курсының негізгі ... онда оқу ... ... ... ... ... әр алуан сипаттағы математикалық жаттығулар жүйесін
орындауы ... ... яғни ... ... ... ... қайнар көзі қызметін де атқарады.
Қазіргі кезде білімнің ... ... ету, ... ... ... тұтастай алғанда ... ... тән ... ... ... күн ... ... орайда мектептің оқу – тәрбие үрдісінің пәнаралық байланыс
негізінде ... ... ... бір ... тоғысуы,
оқушылардың интеллектуалдық өрісін ... ... ... ... ... ... ... пәнаралық байланысты
жүзеге асыруда мұғалімдар ... ... ... ... Атап айтқанда, оқу үрдісін тиімді ұйымдастыру, жеке пәндер
арасындағы ... ... ... бір – ... ... ... оқушылардың ... ... іс - ... ... ... ... жинақтау,
тәжірибеде қолдана ... ... ... ... ... шешуді қажет етеді.
Осыған орай, пәнаралық байланыс төмендегідей ... ... ... ... - ... ... басты мәселесінің
бірі;
- мектептегі математиканы оқыту – тәрбиелеу үрдісіндегі ... ... ... және оның ... ... ... ... туралы ғылыми әдебиеттерде отыздан астам
анықтамалар берілген. Мәселен, ... ... ... оқу ... ... үйлесімділігі деп анықталған.
Пәнаралық байланыс ... өз ... ... үш ... ... ... ... амалы, байланыстың бағыттылығы.
Бұлардың әрқайсысын жеке ... ...... ... . Бұған байланыстың негізгі объектілері
кіреді (оқу пәндері арсындағы құрамы мен ... және ... ...... амалы. Бұл бір пәнен екінші пәнге және
басқаларына ... беру ... мен ... Байланыс амалдарын
таңдау әр түрлі ... ... ... ... ... әр түрлі жабдықтарды қамтамасыз ... ...... бағыттылығы: кейбір мәліметтердің бір пәнен
екінші пәнге беріп отыру бағыты. ... ... ... ... үш бөліктерінің құндылығы мынада: аталған ... ... ... болуы. Мәселен, ілеспелі, жалғаспалы, бірге ... ... ... ... ... ... ... – ала
жүретін байланыстар.
Сөйтіп, пәнаралық байланыс – маңызды ... - ... және ... жүйесінің бір проблемасы ретінде танылады.
Білімді меңгеру үрдісі ертерек алынған білім мен ... ... ... ... ... пәнаралық байланыс – нақтылы ақиқатты ... ... ... оқу – ... ... ... жүзеге асырады. Ең алдымен пәнаралық байланыс әдіснамалық
қызметті ... ... ... жүйесінде жалпы білімнің идеялық –
тәжірибелік құндылығын да, ... ... ... ... ... ... пән мұғалімдері пәнаралық байланысты ... тыс және ... тыс ... ... ... асырады [6, 153б].
Б.М.Кедров өзінің еңбектерінде сабақта ... ... жаңа ... тұрғыдан қарауды талап етеді. Пәнаралық
байланыс проблемасы бүгінгі күнге дейін бір ... бір пән бір ... ... байланысты болып шектеліп тәжірибеде қолданып келгенін
көрсетіп, ал ... ... бір ... ... пән ... ... – жақты қарастыра бастағанын дәлелдейді. Сонымен бір ... ... ... ... ғана ... ... ... басқа пәндермен
бірліктеболуы қажеттігі ... ... оқу – ... ... ... жағдайлардан
көруге болады: пәнаралық байланыстар теориялық білімді іс ... ... ... ... ... кең ... бар адамды
тәрбиелеуге мүмкіндік береді, ... ... ... ... беру
және олардың танымдық қызметін өркендеуге жағдай жасайды.
Көптеген ... ... ... ... ... ... білімдер мен біліктерді, бейімділіктердің
жеке элементтері арасындағы ... ... және ... ... ... түсіреді, ақыл – ойына серпіліс ... ... ... ... ... [19, 22 - 24б].
Ю.А.Самариннің пікірі бойынша пәнаралық ... ... деп ... керек. Пәнаралық байланыс әр ... ... ... ... ... байланыс – ол білімнің мазмұнына ғана ... ... ... ... ... ... құрамды бөліктерімен байланысты.
Дегенмен түрлі ... ... ... ... ... ... байланыстың мәніне
көзқарастары бірдей емес. ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөліктерінің мақсат бірлігін
көрсетеді ... ... ... ... ... ... ... асырудың қажетті ... ... ... ... ... көзқарастары
жоғарыда баяндалған пікірлерімен ... ... ... ... ... оның жаңа қызметінің қырлырын көрсететін
анықтамаларға басқа тұрғыдан келушіліктер байқалады. ... ... ... білім берудің құрамды бір бөлігі деп қарайды
да, бұл ... оқу ... ... ... ... ... ғылымаралық ұғымдардың дидактикалық байланысы ... ... пен ... ... ... ...... тұрғыдан жан – жақты зерттеп пәнаралық ... ... ... Олар ... ... әдіснамалық
қағидалардың бірі, ақыл – ой қызметінің ерекше түрі деп ... ... ... ... мәні ... ... ... бар проблема. Қазіргі педагогика ... ... ... қарастыратын, зерттейтін мәселесінің бірі. Демек, пәнаралық
байланыс білім беру ... ... ... және ... ... сапалық жағынан қайта құруға жетелейді.
Нәтижесінде оқытудың ... ... және ... ... ... ... ... біз пәнаралық байланыс идеясы білім мазмұнын айқындаудың
негізіне ... ... деп ... [12, ... ... негізіндегі жеке пәндер адам ақыл – ойы ... ... ... ... ... ... ... алынуы керек.
Қазіргі білім мазмұнындағы негізгі бағыт ... ... және ... ... ... ... және
жалпыадамзаттық құндылықтардың бірлікте ... ... ... жаңа ... Республиканың мәдени, рухани потенциалының
жаңа сапалық деңгейіне көтерілуінің бірден – бір ... ... ... Осыған байланысты білім мазмұнында қазіргі заман ғылымының
серпінді бағыты жалпы ... ... ... ... ... шығармашылық ойлауын еңбек ету дағдысының ... ... ... ... жалпы білім беретін мектептердің білім ... ... және ... ... ... ... ... қарастырамыз:
- оқыту үрдісіндегі пәнаралық және ... ... ... ... ... ... ... ғылымаралық
байланыстарын ұғындыру қағидасы;
- білім мазмұнын дербес жүйе ... ... ... ... жан – ... үйлесімді дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... да бір болмасын ғылым ... ... ... екі рет ... Бірінші рет ... ... ал ... ... ... ... ... демек білімнің «қосарлана жүру» қағидасы.
Қазіргі кезде оқушыларды даралап және саралап ... ... ... ... ... қайта қарауды оны әртүрлі білім
деңгейіне бөлу ... ... ... ... ... жаңа ... ... байланыстың
қажеттігін дәлелдейді [25, ... ... ... және оның ... ... ... ... сипатта әрбір адамның
интеллектуалдық мәдени ... ... ... ... ... ... білімін, іскерлігін, дағдысын үнемі ... ... ... ... қазіргі қоғам информация ғылым, ғылым,
техника ... ... адам ... ... ... қажет
етеді.
Қазіргі қоғамның өркениетті даму сипаты, ... ... ... үшін ... білімін, іскерлігін, дағдысын жай ғана қалыппен
жетілдіріп отыруы ... ... ... ғылыми – техникалық,
экономикалық - әлеуметтік, рухани, мәдени ағарту ... ... ... таласыз 30 – 40 еседен асып ... ... ... ... ... ... алға өрлеудің табиғи
заңдылығы. Осыған байланысты ... ... ... мектептерге бүгінгі
өмір барған ... ... ... ... Бүгінгі таңда Қазақстан
Республикасының «Білім беру ... ... ... ... ... және соңғы уақытта ... ...... ... ... мемлекеттік құжаттарда жалпы білім ... ... жаңа ... ... көтеру міндеті көзделіп отыр
[20, 3б].
Республикамыздағы Гуманитарлық ... ... ... ... объектісі деп қана емес, сонымен қатар үнемі ... ... деп ... атап көрсетілген.
Тұлғаны қалыптастырудың өзі ... ... ... арқылы
жүзеге асады. Олай болса, ... ... ... ... ... ... ... тұлғаны сапалы білім алумен
қамтамасыз етуі жолындағы ... ... ... борышын
атқаруы тұрғысынан ғана бағалай аламыз.
Математика пәні мұғалімдерінің бұл ... ... іс ... ... ... жаңа ... туындатады.
Айта кететін жағдай, математиканы оқытудың жаңа әдістемесі
дәстүрлі ... ... ... ... ол оқыту үрдісінде
психологиялық және ... ... ... ала ... жүргізілуі керек.
Математиканы оқыту ... ... ... - өту, ... ... ... бірі. Оған мұғалім мен ... ... - ... ... [5, 13 - ... оқытудағы зерттеу әдістері: оқушылардың өзін ... ... ... солардың негізінде ... ... ... қорытындылар жасауды, заңдылықтарды білуді
қамтамасыз ететін тәсілдер ... ... ... ... үш ... ... Оқытудың мазмұнын көрсететін оқулық, дидактикалық материалдар.
ә) Оқытудың ... мен ... ... оқу – ... жұмысын ұйымдастыру.
Математиканы оқыту мақсаттары: жалпы білім беру, тәрбиелік және
тәжірибелік. Білім беру ...... ... ... ... ... іскерлік пен ... ... ... ... және ... меңгеруін қамтамасыз ету;
математикалық тілді меңгеруге үйрету, қалапты емес ... ... ... бағдарлауға үйрету; оқушыларды нақтылы шындықты
математикалық әдістермен меңгеруіне көмектесу. Тәрбиелік ... ... ... ... ... ... табиғатты ғылыми
жағынан танудың заңдылықтарын математикадағы ... ... ... және ... ... ... ... ойлауын дамыту; математикалық мәдениетке ... ... ... ықыласының тиянақты болуын қамтамасыз
ету [28, 63б].
Тәжірибелік мақсаты – ... ... ... ... ... ... тәжірибелік есептерді шығаруға, сондай – ақ
басқа пәндерге ... ... ... математикалық құрал –
жабдақтарды пайдалануға баулу; оқушылардың ... ... ... [50, ... ... ... ... сапалық жәңа ... ... ... ұйымдастырудың дәстүрлі және дәстүрлі емес ... ... ... ... Олар ... кестеде
көрсетілген.
Кесте 2.2 Оқыту үрдісін ұйымдастырудың түрлері
| ... ... | ... емес ... ... сабақ ... ... ... ... ... ... сабағы |2.Панорамалық сабағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... факультативті|
|6.Оқушылардың білімін есепке алу,|сабағы ... ... ... |6.Ашық ой – ... ... ... сабағы ... ... ... |
|8.Лекция сабақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... сабақ ... ... ... ... ...... сабағы |
|13.Экскурсия сабағы ...... ... дағдыларды |14.Іскерлік – шеберлік сабағы ... ... ... салт – дәстүр сабағы |
|15.Жинақтау – қорытындылау сабағы |16.Әңгіме – лекция сабағы ... ... өз ... ... ... ... ... өткізуде пәнаралық байланысты тірек етіп ... [12, ... ... «78 + 22 және 100 – 22 ... қосу ... ... санның құрамы, амалдардың қасиеті, ... мен ... ... ... ... ой - ... ... деген қызығушылығын арттыру, еңбексүйгіштікке баулу
көзделеді.
Сабақтың жүру ... ана ... ... ... ... қосу мен ... кестесі, таратпа
материалдар пайдаланылды.
Сабақ ... ... ... ... Үй тапсырмасы
тексеріледі. Сабақтың мақсаттарымен таныстырылады.
1- жаттығу жазылып, ... + 22 70 + 20 = 90 8 + 2 = 10 90 + 10 ... үш ... мәнін пайдаланып, бірінші қосындының ... ... ... ... + 22 = (78 + 20) +2 ... 78 + 22 = (78 + 2) + 20 ... ... ... ...... «Кім ... ойынын ойната отырып орындайды.
| 2 – ... | 4 – ... ... + 34 60 + 30 = 90 6 + 4 = 10|100 – 34 90 – 30 = 60 10 – 4 ... + 10 = 100 |6 60 + 6 = 66 ... ... үш ... ... ... қасиетімен қалай ... ... ... ... ... ... |100 – 34 = (100 - 30) – 4 = 66 ... |100 – 34 = (100 - 4) – 30 = 66 ... + 34 = (66 + 30) + 4 = 100 | ... + 34 = (66 + 4) + 30 = 100 | ... ... Бір ... 10 кг ... ал ... сонша сәбіз бар.
2. Екі себетте неше сәбіз ... ... екі ... жоқты сұрап. (х)
5 – жаттығу. ... ... қою ... ... Оқу ... ... қарындаш неден жасалады?
- Ағаштан.
- Ендеше ағаштарды өсіруге атсалысамыз. Ағаштың қандай ... ... ... ... ... – 36 ... (қ) - ? 28 теңге қымбат
Шешуі: 36 + (36 + 28) = 100 тг
Жауабы: ... 100 тг ... ... ... ... ... ашып сұрақ береді.
Екі оқушы шығып тапсырма алады.
Ұлттық ойын «Қыз ... ... ... «Қыз қуу» деген ... ... ... ... қуу» ... тақтаға ілінеді, 2 оқушы тақтада ... Х + 5 = 27 | Х – 13 = 25 ... = 27 – 5 |Х = 25 + 13 ... = 22 |Х = 38 ... + 5 = 27 |38 – 13 = 25 ... = 27 |25 = 25 ... ... Шаршы дегеніміз не?
2. Периметрді ... ... ... ... ... «5» - тік баға ... сүйек» ойыны арқылы 6 – ... ... ... Б/.
Әр қатардағы сандарды кему ретімен жазу.
1) 98, 89, 87, 78, 64, 52, 46, 25
2) 91, 84, 71, 48, 32, 23, 19, ... ... ... ... ... ... ... Қосу, азайту компоненттері.
Сабақты бекіткенде «Санамақ» ... ... ... ... ... В/. ... байланысты мақалдар айту.
Үйге тапсырма беріліп, оқушылар мадақтау ... ... бұл ... біз ана тілі мен ... ... ... ... отырмыз. Барлық балалар жұмысты ... ... ... ... игеруді қабілетіне қарай өз ... Бұл ... ... ... ... ... ... [11,
30б].
2–ші сынып математика сабақтарында пәнаралық ... ... ... ... ... ... нәтижесін
талдау.
Экспериментке Өскемен қаласының А.Байтұрсынов атындағы №20 орта
мектебінің 2- «б», «ә» ... ... ... ... ... ... ... Математика сабағын ... ... ... оқытудың
мазмұнын айқындау.
1.2 Білім беру үрдісін, ... ... ... ... ... ... арқылы оқыту мүмкіншіліктерінің
негізін қалаушылардың ... ... ... ... ұйымдастырып оның нәтижесін жинақтау.
1.4 Бастауыш сынып оқушыларының ...... ... Озат ... мұғалімдердің іс – тәжірибелерімен ... ... ... ... бағдарламасын құру.
2 Эксперименттік кезең
2.1 Эксперимент және байқау ... ... ... ... ... ... ... математика сабақтарында ... ... ... ... эксперимент жұмысын жүргізу.
3 Қорытынды кезең
3.1 Эксперимент және байқау ... ... ... зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру.
3.2 Эксперимент жұмыстарын ... ... ... ... ... жасау.
Кесте 2.3 Бастауыш сынып оқушыларына математика пәні ... ... ... ... | ... ... |
| ... ... ... қосу және ... есеп шығару; |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... қосу және азайту; есеп шығару; |
| ... ... ... ... компонентті |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... қосу және ... есеп ... |
| ... ... теңдеуді шешу; белгісіз |
| ... ... ... ... ... кездеседі. |
| Төмен ... ... қосу және ... есеп шығару; |
| ... ... ... ... ... |
| ... табу ... қорытынды бар, бірақ |
| ... көп. |
1 ... ... ... негізгі мақсаты екінші ... ... ... ... ... ... талдау
және зерттеу болды. Бұл ... ... ... ... ... бағдарламасында анықталғандай теориялық – ... ... ... ... ... ... анықтап, оның
түрлері мен негізгі ... ... ... бұл ... ғалымдар А.Бейсенбаева, З.А.Бекбаева, Г.И.Беленький, И.Д.Зверев,
И.А.Лошкарева, М.И.Алиев, С.В.Тадиян, Л.Р.Маркина т.б. ... ... ... ... талдау жасалынды.
Екінші сыныптың математика сабақтарында пәнаралық ... ... ... ... дәрежесін анықтау үшін 2–ші сынып
оқушылырының педагогикалық – ... ... ... ... ... жинақтау, математика пәнінің оқу
бағдарламасына, мазмұныныа, ... ... ... ... зерттеу
жұмыстары белгілі мазмұндық жұмыстармен ұштасып отырды.
2 Қалыптастыру кезеңі
Қалыптастыру экспериментінің ... ... ... ... пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... қабілетін арттырып,
дамыту. Эксперименттің бұл кезеңі ... ... ... ... ... ... кешенді диагностикалық зерттеумен
басталды. Қалыптастыру экспериментінің ... ... ... ... ... ... үшін ... тест, арнайы
тапсырмалар, іс - әрекет нәтижесін ... ... ... /ТІРКЕМЕ
А,Ә/. Солардың негізінде эксперимент сыныбы ... – 27 - ... ... 50 - і ... ... 23 - і ... деңгейді
көрсетті, ал бақылау сыныбы оқушыларының 32 - і жоғары ... 48 -
і ... ... ал 2 – і төменгі деңгей көрсетті.
Диагностикалық зерттеу ... ... ... екі сынып
оқушыларының білім, ... ... ... ... ... ... деңгейлерін анықтауға мүмкіндік ... ... ... нәтижесіне сүйене отырып ... ... Бұл ... екі ... оқушыларының сапалық
көрсеткішін салыстырмалы түрде талдауға болады.
Эксперимент кезінде озат ... ... ... байланыс түрінде ... ... ... жаңа ... ... ... қолданылуымен
танысу, күнтізбелік жоспар бойынша өз тақырыбыма сәйкес ... ... ... ... ... ... іс – ... барысында осы мәселелерді жүзеге асыруға
мүмкіндік туды. Математика сабақтарында пәнаралық ... ... ... әр ... ... ойындарды қолдана отырып
/ТІРКЕМЕ / ... ... ... пәнінен «Ойын ... ... ... қою», «Дамытпалы саяхат сабақ», «78 + ... 100 – 22 ... қосу мен ... тақырыптарына ашық
сабақтар ... ... ... ... ... ... ... рет тест, бақылау жұмыстары ... ... ... ... жұмысы математика сабақтарында пәнаралық
байланыстарды ... ... ... ... ... ... екендігін байқатты.
Осы жүргізілген жұмыстардың ... ... ... ... кезеңмен салыстырғанда эксперименттің соңында
пәнаралық ... ... ... ... ... ... сапалық деңгейге жоғарылағаны анықталды /ТІРКЕМЕ Д/.
3 Қорытынды кезең
Зерттеу жұмысының ... ... ... және ... ... қорытынды диагностикалық зерттеу ... ... ... ... жинақталған материалды
талдап, жинақтау жұмысы жүргізілді. Солардың ... ... ... 27 - і ... ... 50 - і орташа деңгей, 23 - і
төменгі ... ... ... ... оқушыларының 32 - і жоғары
деңгей, 48 - і ... ... 20 - і ... ... ... эксперимент зерттеу жұмысының болжамының дұрыс
екендігін ... яғни егер ... ... математика
сабақтарында пәнаралық байланыстарды, озық іс – ... онда ... ... ... ... ... ... арттыруға, білім деңгейлерін жетілдіруге болады, себебі
бүгінгі ... ... ... сай ... әр ... жаңа
технологияларды, пәндерді бір – ... ... ... ... ... білімді беруге болады деген пікірдің
дұрыстығын оқушылардан ... ... тест ... көруге
болады. Біз осы жүргізілген ғылыми – тәжірибелік зерттеу ... ... ... байланыстарды жүзеге асырудың оң
нәтиже бергенін байқадық.
ҚОРЫТЫНДЫ
Диплом ... ... ... ... ... ... байланыстарды жүзеге асыру» болғандықтан 2 ... ... ... ... ... ... бөлінді. Жұмысты
орындау барысында бірсыпыра әдебиеттермен ... ұлы ... ... жұмыстарымен танысып, тақырыпқа қатысты
әдістемелік журналдардан озық ... ... ... бірқатар
ізденіс жұмыстары жүргізілді.
Диплом жұмысында төмендегідей мәселелер назарға алынды:
- ...... ... - ... ... ... озат ... іс – тәжірибесі;
- 2 – ші сыныптың оқулығына және ... ... ... ... ... педагогикалық -психологиялық
ерекшеліктері;
- эксперимент жұмысы.
Қазіргі мектептерде оқу – ... ... ... ... жаңа технологияларды пайдаланып оқыту, ізгілендіре оқыту,
пәндерді ... ... ... ... ... пәнаралық байланыста оқыту оқушы – тұлғаны
қалыптастыруға бағытталуы ...... ... ... дамыту, тәрбиелеу арқылы жүзеге асырылады [34, 53б].
Зерттеу ... ... ... ...... ... негізгі мектеп математика сабағын пәнаралық
байланыста ... ... әрі ... ... ... көрсетеді.
Қазіргі кезеңде республикамызда орын ... ... ... ... ... оқу ... мен ... дүниеге келуі, ауыл мектептерінің мүмкіншіліктері т.б.)
математиканы оқытуға жаңа ... ... ... ... пән ... ... мектепте
математиканы пәнаралық байланыста оқытудың ... ... ... жүзеге асыра бермейтіндігін байқатты.
Білім берудің негізгі қағидалары ... ... ... ... ... оқытудың мүмкіншіліктерінің негізгі
құраушылары сарапталды.
Пәнаралық байланыс оқушының ... ... ... ... ... ... жол ашады. Олардың сыни көзқарастары
қалыптасады. Анализ, синтез, өзіндік ... ... ... ... алу ... ... ... байланысқа негізделген тапсырмалар
оқу үрдісін дұрыс ұйымдастыруға көмегін тигізеді.
Пәнаралық байланыс ... ... ... ... ... мен үрдістердің өзара байланысын көрсетеді.
Олар жаңа ... ... және ... сұрақтарды шешуде
бірнеше пәндерден алған білімдерін ... Бұл ... ... және ... қабілеттеріне әсерін тигізеді. Оқушылардың
қызығушылығы бүкіл ... ... ... ... ... Сондықтан
математиканы оқыту үрдісін жетілдіру, ... ... ... белсенділігі мен ізденімпаздығын арттыруға ... ... ... ... ... ... мақсатымыз пәнаралық байланыстарды пайдалана отырып, озат іс
– тәжірибелерді ... ... ... ... карточкалармен
жұмыс, есептеу жұмыстарын жүргізу арқылы оқушылардың қызығушылыған,
көздеген ... жете ... пән ... ... ... ... үлес ... жұмысы барысында тақырыптың ... ... ... ... деп ... келгенде, пәнаралық байланыс негізінде оқушылардың ғылыми
– диалектикалық ой - ... ... ... әсер ... ... ... көзқарастарын қалыптастырады.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абдуллина Г. Оқыту әрекетінің дамытушылық сипаты
/ Г. ... // ... ... - 2005. - № ... 67 – 69 ... ... М. А. ... связи и их виды в
содержании обучения / Абсатова М. А // ... ... ... жағдайы, мәселелері және
болашағы, - 2000. - № 1. – 194 – 197 ... ... Г. ... сабақтарында сөздік
әдістерді қолдану жолдары / Г. Арынова // ... - 2004. - № 4. – 42 – 43 ... ... Е. ... - ... күре ... / Е.
Ахметов // Дидар. – 2003. – 4 – бет
5. ... Ш. ... / ... ... ... - 2005. - № 6. – 13 – 14 ... ... Ж. Педагогика / Ж. Әбиев, С. Бабаев. – Алматы:
Дарын, 2004 – 195 ... ... А. ... ... пәнаралық байланысы
оқушылардың дүниетанымын қалыптастырудың маңызды
құралы / А. ... // Ұлт ... - 2005. - ... – 38 – 40 ... ... Е. Пәнаралық байланыс және оқушылардың
дүниетанымы / Е. Әуелбеков // Бастауыш мектеп, ... - № 10. – 16 – 18 ... ... Е. ... ... маңызы үлкен /
Е.Әуелбеков // Бастауыш мектеп, - 2005. - № 4. – ... 51 ... ... Е. Пәнаралық байланыстың тиімділігін
арттыру / Е. Әуелбеков // Бастауыш ... - ... № 7. – 11 ... ... Г. ... ... жарысы / Г.
Бабашева // Бастауыш мектеп, - 2002. - № 11. – ... ... А. ... ... ... ... ұйымдастыру /А. Бейсенбаева . – Алматы:
Республикалық баспа ... 1995. - ... ... З. А. Пути ... ... в ... самостоятельной учебно –
познавательной деятельности ... ... ... / Бекбаева З. А // ... ... ... ... ... ... - 200. - № 1. – 122 – 127 стр
14. Бидосов А. А. ... ... ... / ... ...... ... 1989 – 224 бет
15. Бимашева С. ... ... ... ... ... беру / С. Бимашев // Білім әлемі.
– 2005. – 3 бет
16. Демесінова С. ... ... ... есептер арқылы анықтау / С. Демесінова
// Информатика. Физика. Математика. – 2000. - № 3. ... – 30 ... ... Г. Балалардың есін ... ... / Г. ... ... мектеп, - 2005. - № 7. – 23 – 24 бет
18. Ералиева М. Е. Жаңа буын ... ... ... ... сатысында
«Математика» пәнін ... ... ... - ... ... / М. Е. ... ... Образование, - 2005. - № 3. – 44 – 46 ... ... М. ... ... / М. Жайлауова //
Бастауыш мектеп, - 2004. - № 5. – 22- 24 бет
20. Жанабилова А. К. ... ... ... ... шығармашылық ... тіл ... ... / А. К. ... ... кандидаты ғылыми
дәрежесін алу үшін дайындаған диссертацияның
авторефераты. – ... – 2005. – 28 ... ... А. ... есептер жинағы / А. Жененова
// Бастауыш мектеп, - 1999. - № 5. – 63 бет
22. ... Г. Н. ... ... әдістемесі
бойынша терминологиялық түсіндірме ... / Г. ... А. ... С. М. ...... ... кабинеті, 1993. – 47 бет
23. Иманбекова И. Бастауыш мектепте оқу - ... ... / И. ... Т. ... ... ... 2004 – 125 бет
24. Кененбаева М. А. Бастауыш және негізгі мектепте
математиканы ... ... ... / М. А. ...... ... 2005
– 30 бет
25. Кішібаева Д. Пәнаралық байланыс ... ... / Д. ... // Қазақстан мектебі, -
2004. - № 8. – 34 бет
26. Кішібаева Д. ... ... / Д. ... ... ... - 2005. - № 1. – 31 – 33 ... Қазақ Совет Энциклопедиясы. – Алматы, Қазақ Совет
Энциклопедиясының Бас ... – 1975. – ... ... Ж. ... ... ... / ... // Бастауыш мектеп, - 1999. - № 5. – ... ... Ш. ... ... ... / ... // Қазақстан мектебі, - 2005. - № 2. – 32
– 33 бет
30. Қоянбаев Ж. Б. Педагогика / Ж. Б. ... Р. ...... ... 2004 – 535 бет
31. Маушанова Б. Ойын арқылы пәнаралық ... қою / Б. ... // ... ... ... - № 5. – 12 – 15 ... ... Қ. Оқулық мазмұны мен құрылымына
қойылатын ... / Қ. ... // ... - 2004. - № 12. – 53 – 55 ... ... М. М. Жас және ... психология /
М. М. Мұқанов. – Алматы: Рауан, 1982 – 325 бет
34. Нағымжанова Қ. М. ...... / Қ. М. ... - ... ... ... 2005 – 191 бет
35. Нақысқожаева Ж. Озат тәжірибе – көпке ... / ... // ... мұғалімі, - 2004. - № 9.
– 10 бет
36. Нұрсұлтанов Қ. Математикалық логика бастамалары /
Қ. ...... РБК, 1995 – 173 ... ... Б. ... байланыс негізінде / Б Ортаев
// Қазақстан мектебі, - 2004. - № 3. – 42 44 ... ... Ш. ... ... математика
сабағында / Ш. Орынбаев // Сынып ... - ... № 2. – 46 ... ... А. В. ... және жас ... / А. В. ... – Алматы: Мектеп,
1987 – 365 бет
40. Сабыров А. Жас ... ... / ... // ... мектебі, - 2005. - № 1. – 24 –
25 бет
41. Садыкова Д. Жас ... ... жеке ... зерттеу / Д. Садыков
// Сынып жетекшісі, - 2005. - № 1. – 3 – 5 ... ... Д. ... ... ... ... / ... // Бастауыш білім, - 2003 . - № 4 – 5. – ... 20 ... ... З. Д. ... ... ... курсын
ізгілік бағытта оқытудың ... / З. Д. ... ... ... ... ... алу
үшін дайындаған ... ... ... – 2004. – 25 ... ... Г. ... ... / Г. Сейілханова //
Әдіскер мұғалім, - 2005. - № 4. – 13 ... ... О. ... ойын / ... // ... ... - 2003. - № 3. – 33
– 34 бет
46. Тәжмағанбетұлы Ә. Математикалық білімге ... / Ә. ... // ... ... ... – 27 бет
47. Тожыбаева Р. Дидактикалық ойындар / Р. Тожыбаева //
Бастауыш білім, - 2005. - № 3 . – 27 - 29 ... ... Ә. ... ... / Ә. ... ... ... - 2004. - № 12. – 4 – 7 бет
49. Тұрбекова А. Пәнаралық ... / А. ... ... ... - 2005. - № 2. – 7 – 9 ... ... Р. О. Білімнің сапалық деңгейін
қамтамасыз ету ... / Р. О. ... ... ... - 2004. - № 3. – 142 ... ... Бұл санды бірдей қосылғыштардың ... ... ... = * + *
А) 10 + 6
Б) 8 + 8
С) 9 + 7
Д) 6 + ... ... ... ... салыстыр: 36 * 18 + 19
А)
С) =
3. Әлия мен Мәншүк 16 ... ... ... Оның 9 – ы Әлиянікі.
Мәншүк неше ... ... алды ... 5 ... 6 ... 7 дәптер
Д) 8 дәптер
4. теңдеуді шеш: х + 40 = 52
А) 12
Б) 11
С) 13
Д) 14
5. Айырманың ... ... ... 22 – 9 = 10
Б) 17 – 5 = 13
С) 20 – 6 = ... 15 – 4 = ... Қай ... өсу ретімен жазылған:
А) 0, 2, 4, 6, 8, 10
Б) 0, 2, 5, 3
С) 6, 5, 3, ... 0, 1, 3, 2, 4
7. ... құр және оның ... тап: а мен 46 – ның ... а = ... ... ... 99
Д) 69
8. Тиісті санды тауып қой: 65 + * = 82
А) 15
Б) 17
С) ... ... ... 2м 3см * 3м ... >
Б)
Б)

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауышта математиканы оқыту барысында пәнаралық байланыстарды іске асырудың кейбір жолдары48 бет
Материалдық ресурстарды басқару66 бет
Антрацен10 бет
Стратегиялық даму9 бет
Түрік тілін үйретуде оқулықтың және көрнекі құралдардың алатын орны10 бет
Халықаралық экономикалық қатынастар туралы5 бет
Қазақ тілін оқытуда қолданылатын оқу-әдістмемелік кешендер34 бет
Қазақстанның ең ірі жазушыларының шығармасы (шет тілінде)6 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь