Қимыл-қозғалыстарға үйрету


1 Қимыл.қозғалыстарға үйрету
2 Қимыл.қозғалыс функциясының дамуы
3 Ерікті қимыл.қозғалыстардың қалыптасуы
4 Баланы қимыл.қозғалыстарға үйрету
5 Спорт тәжірибесінде кездесетін ерікті қимыл.қозғалыстар
Тірек-қимыл аппараты мен дене сапаларының жетілген деңгейіжаңа қимыл қозғалыстарға үйретудің алғышарттары болып келеді.Ол оқытудың құрылымдық-функциялық негізі.Жаңа қимыл-қозғалыстар талаптарын бұл алғышарттар қанағаттандырады,сәйкес келеді немесе жеткіліксіз болады.Жеткіліксіз жағдайда оқу процесі созылып кетуі мүмкін.Сондықтан берік морфофункциялық іргетас қалауды жаңа қимыл-қозғалыстарға үйретудің ең тиімді жолы ретінде қарастыру қажет.Қандай жағдай болсын біртұтас организм үшін көзделген мақсатқа тиімді және үнемді жолдармен жеткізу ережелері өздерінің маңызын жоймайды.Күрделі қимыл-қозғалыстарға оқытуда логикалық соңына жеткен элементтерді бөлшектеуге болады.Алайда,балаларды оқыту барысында күрделі қозғалыстар элементтерінің ішкі тұтастығын сақтайтын әдістер басқадан артық келеді.Бастапқы кезеңде ол әдістер жеңілдетілген жағдайда өткізілуі мүмкін.Мұндай жеңілдетілген жол дене сапаларының максимал дәрежеде білінілуін талап ететін жағдайларда жаттығуларды меңгеру сатылары жақсы.Күрделі жаттығуларға үйретудің бірінші кезеңінде,қимыл-қозғалыстар автоматизмі пайда болғанша қосымша амалдар мен жағдайларды пайдаланудың қажеті жоқ.Жаңа қимыл-қозғалыстарды үйренудің табыстылығы балалардың қимыл әрекеттеріне оңтайлы жағдай жасаумен байланысты.Назарды белсенді күйге келтірудің түрлі әдістерін қолдану,сабақтың кіріспе бөлімінде болашақ әрекеттерге Жан-сезімдік сезінуді қамтамасыз ету орталық жүйке жүйесінің оңтайлы қозыштығын жасауға атсалысады. Күрделі қимыл-қозғалыстарға шаршаған жағдайда қолдану өте тиімсіз.Қалыптасқан қимыл дағдысының беріктігі үйреніп жатқан қимылдарды қайталау санына тәуелді.Орындалу дұрыстығын оқытушының тынымсыз бағалауымен қатар оларды қанша рет қайталауын қадағалау, жаттығудың жеткілікті меңгерілуінің негізгі шарттарының бірі болып келеді.Индиференттік тітіркендіргіштердің күші ,дәлірек айтқанда,үйренетін қимыл-қозғалыстардың өзі оңтайлы дәрежеде болуы керек.Шамадан тыс күшті тітіркендіргіштер, яғни өте күрделі жаттығулар,оқушының қимыл-қозғалыс функцияларының жастық даму ерекшеліктеріне сай келмейтіндері меңгерілмейді.Керісінше,күш жағынан әлсіз,баланың ынтасын тудыра алмайтын қарапайым қимыл-қозғалыстар,оларды қайталай орындау үшін қозғаушы бола алмайды.Ерікті қимылдарды қуаттаушы агенттердің индифферентті агентке қарағанда күші максимал болуы керек.Оқушылардың әрекеттерін бағалау, түсінік беру,қателіктерін түзету,үнемі назарда ұстау жаңа қимыл-қозғалыстарға үйретудің тиімділігін арттыруға септігін тигізеді.

Пән: Спорт
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қимыл-қозғалыстарға үйрету

Тірек-қимыл аппараты мен дене сапаларының жетілген деңгейіжаңа қимыл
қозғалыстарға үйретудің алғышарттары болып келеді.Ол оқытудың құрылымдық-
функциялық негізі.Жаңа қимыл-қозғалыстар талаптарын бұл алғышарттар
қанағаттандырады,сәйкес келеді немесе жеткіліксіз болады.Жеткіліксіз
жағдайда оқу процесі созылып кетуі мүмкін.Сондықтан берік морфофункциялық
іргетас қалауды жаңа қимыл-қозғалыстарға үйретудің ең тиімді жолы ретінде
қарастыру қажет.Қандай жағдай болсын біртұтас организм үшін көзделген
мақсатқа тиімді және үнемді жолдармен жеткізу ережелері өздерінің маңызын
жоймайды.Күрделі қимыл-қозғалыстарға оқытуда логикалық соңына жеткен
элементтерді бөлшектеуге болады.Алайда,балаларды оқыту барысында күрделі
қозғалыстар элементтерінің ішкі тұтастығын сақтайтын әдістер басқадан
артық келеді.Бастапқы кезеңде ол әдістер жеңілдетілген жағдайда өткізілуі
мүмкін.Мұндай жеңілдетілген жол дене сапаларының максимал дәрежеде
білінілуін талап ететін жағдайларда жаттығуларды меңгеру сатылары
жақсы.Күрделі жаттығуларға үйретудің бірінші кезеңінде,қимыл-қозғалыстар
автоматизмі пайда болғанша қосымша амалдар мен жағдайларды пайдаланудың
қажеті жоқ.Жаңа қимыл-қозғалыстарды үйренудің табыстылығы балалардың қимыл
әрекеттеріне оңтайлы жағдай жасаумен байланысты.Назарды белсенді күйге
келтірудің түрлі әдістерін қолдану,сабақтың кіріспе бөлімінде болашақ
әрекеттерге Жан-сезімдік сезінуді қамтамасыз ету орталық жүйке жүйесінің
оңтайлы қозыштығын жасауға атсалысады. Күрделі қимыл-қозғалыстарға
шаршаған жағдайда қолдану өте тиімсіз.Қалыптасқан қимыл дағдысының
беріктігі үйреніп жатқан қимылдарды қайталау санына тәуелді.Орындалу
дұрыстығын оқытушының тынымсыз бағалауымен қатар оларды қанша рет
қайталауын қадағалау, жаттығудың жеткілікті меңгерілуінің негізгі
шарттарының бірі болып келеді.Индиференттік тітіркендіргіштердің күші
,дәлірек айтқанда,үйренетін қимыл-қозғалыстардың өзі оңтайлы дәрежеде
болуы керек.Шамадан тыс күшті тітіркендіргіштер, яғни өте күрделі
жаттығулар,оқушының қимыл-қозғалыс функцияларының жастық даму
ерекшеліктеріне сай келмейтіндері меңгерілмейді.Керісінше,күш жағынан
әлсіз,баланың ынтасын тудыра алмайтын қарапайым қимыл-қозғалыстар,оларды
қайталай орындау үшін қозғаушы бола алмайды.Ерікті қимылдарды қуаттаушы
агенттердің индифферентті агентке қарағанда күші максимал болуы
керек.Оқушылардың әрекеттерін бағалау, түсінік беру,қателіктерін
түзету,үнемі назарда ұстау жаңа қимыл-қозғалыстарға үйретудің тиімділігін
арттыруға септігін тигізеді.Табиғи қимыл-қозғалыстарға жақын
(мысалы,жүгіріс).Спорттық жаттығуларға үйрету,олардың қимылдың іштен туа
біткен механизмдерінің(элементтерінің) басым болуы себебін жеңіл
келеді.Алайда оқытуда жіберілген қателіктер қимыл-қозғалыстардың табиғи
реттелу негіздерін жоюы мүмкін.Мұндай қауіпті салдарға қимылдардың қалыпты
физиологиялық реттелу механизмдеріне сәйкес келмейтін үйретудің алуан
түрлі нысанды әдістер мен амалдарыненгізусебеп болады. Күрделі қимыл-
қозғалыстар үйретудің әдістемесін алдын ала мұқият жасауды талап
етеді.Ондай әдістеме балалардың қимыл-қозғалыс функцияларының реттелуі мен
қалыптасуының жалпы заңдылықтары жөнінде білім негізінде құрылады.Күрделі
қимылдарды орындағн кезде оларға бағытталған жігерлі де санаулы
бақылаулар, қимылдардың табиғи формаларын меңгруге қарағанда ұзағырақ
сақталуы керек.Жеке бөлшегі не болмаса тұтас қимыл-қзғалыс
автматтандырылған сайын ,ны санамен бақылау әлсірей береді.Іштен туа
біткен қимыл-қзғалыс әреккеттеріне тән қимыл-қзғалыстар еріксіздік
бейнелеріне ие бола бастайды.Балалар мен жасөспірімдерді қимыл-қозғалысқа
үйретудің ерекшеліктері:Жаңа қимыл-қозғалыстарға үйрету қарапайым қимыл
актілерінің табиғи бейнелерінің жастық алғышарттарына негізделеді.Тұңғыш
балалық шақтағы бейберекет қимыл-қозғалыстардан, сансыз сынаулар мен
байқаулар арқылы,оларды орындаған шақтарда ұшырасатын сәтсіздіктерден аса
отырып,бара-бара мақсатты қимыл-қозғалыстарға қалыптасады.Мақсатқа сәйкес
қимыл әрекеттерін қуаттау-ерікті қозғалыстарды қалыптастыруға бағытталған
қажетті әрекеттер.Мысалы, баланың шап беріп ұстай алатын қимылдарын
бірнеше рет тамақ немесе басқа биологиалық маңызы зор агенттермен
қуаттаса,олар мақсатты сипатты қимыл әрекеттеріне айналады.Тұңғыш даму
кезеңдерінде баланың қимыл-қозғалыс(локомоторлық)функция сы өте қарапайым
формаларында іске асады.Бір-екі жастағы бала жүрісін еске түсірейік.Оның
қимыл белсенділігі көптеген спорт түрлеріндегі немесе әртістік өнердегі
қимыл-қозғалыстарға мүлде ұқсамайды.Қимыл-қозғалыс функциясының дамуы
біркелкі емес.Туғаннан соң бір жасқа дейін бала өте тез өседі.Тұңғыш
балалық шақта тұлға бұлшық еттерінің массасы тек артады.Тек мектепке
дейінгі жаста ғана(5-6 жаста)қолдарының ұсақ бұлшық еттері тез дамиды.бұл
жаста бала саусақтары дәл және нәзік қимыл-қозғалыстарға ие бола
бастайды.Тірек-қимыл аппаратының және орталық реттеуші механизмдерінің
жетілуі жоғарылаған сайын жаңа қимыл-қозғалыстарды меңгеру қабілеті
артады.Бастауыш сыныптағы балалар шапшаң шешім қабылдап орындауды талап
ететін,аяқ астынан пайда болатын қимыл-қозғалыс жағдаяттарына салыстырмалы
тез бейімделеді.Қимыл-қозғалыс дағдыларын үйрену және оларды орнықтыру
жеделдігі көптеген жағдайларда оқытушының шеберлігіне,қуаттау әдістерінің
ебін табуына, баланың сабаққа деген ынта-жігерін арттыра білуге
байланысты. Сондықтан физиологиялық әрі педагогикалық тұрғыдан алғанда да
түсінік беріп,жаттығулардың орындалуына баға беріп,баланың қимыл
әрекеттеріне тұрақты бақылау жасап отырғанымыз дұрыс.

Ерікті қимыл-қозғалыстардың қалыптасуы оқытудың алғашқы кезеңдерінде
шартты рефлекстік әрекеттердің жалпы заңдылықтарына тәуелді.Жастық даму
және түйсіктің қалыптасуы барысында осы заңдылықтар жаңа сапалық мазмұнға
ие бола бастайды.Қимыл-қозғалыстарға саналы ынта-жігерді бақылау оқудың
нәтижелі болуының басты кепілі болып келеді.Сондықтан қолда бар
қуаттаушыагенттердің ішіндегіәлеуметтік маңызы бар түрін пайдалануц
маңызды.

Баланы жаңа қимыл-қозғалыстарға үйрету жолындағы қуаттаушы
агенттер:мұғалімнің сөзі,әрекет жетістіктерін бағалауы,баланың өз
табыстарының маңызын ұғынуы және өзіне-өзі баға беруі.Алайда оқытудың
тұңғыш кезеңдерінде үйреніп жатқан дене жаттығуларындағы табыстары
қарапайым,сонымен қатар айқын,жағымды,табиғи,биологиялық мазмұны құпия
емес агенттерді пайдаланған жөн.Қимыл-қозғалысарды орындап жатқан
мезгілдің өзінде немесе орындалып біткеннен кейін нақты бейнелі қуаттаулар
оқуды жеңілдетеді.Мұндай әдістер бастауыш сыныптардағы оқушылардың ойлау
қасиетінің ерекше бейнелі болуымен байланысты.Оларда нақты
тітіркендіргіштердің әлі де болса көбісі сөз бейнесіне ие бола қойған
жоқ.Сондықтан балаларға қуаттаушы заттық агенттер әсер етеді.

Бастауыш сынып жасындағы балалар техникалық жағынан күрделі қимыл-
қозғалыстар формаларын меңгеруге қабілетті.Бұл 7-8 жаста жоғары жүйке
көрсетеді.Осы уақытқа дейін жүйке жасушаларының өте маңызды өсу сатысы
құрылымдық саралап жіктеумен аяқталады.Абстракциялық ойлау негізі болатын
іштен сөйлеу мүмкіндіктерінің қалыптасуы қарқынды түрде артады.Алайда
ішкі тежелу процестері әлі де болса жетілмегендіктен,жаңа қимыл-
қозғалыстарды жасау оларға қиынырақ түседі.

Баланы қимыл-қозғалыстарға үйрету шапшаңдығы оның сыртқы әсерлерге деген
бейімделгіштігіне байланысты.Балалардың жеке дамуында түрлі бағыттағы дене
жүктемелеріне сезімтал келетін кезеңдер байқалады.М ысалы,6-8 жастағы
баланы коньки тебуге 9-11 жас кездегіден үйрету жеңіл.8-12 жас аралығында
дәлдік пен үйлесімділікті,кеңістікті бағдарлай алу қасиетінің қарқынды
дамуына байланысты іс жүзінде қандай да болсынқимыл-қозғалысқа үйретуге
болады.Мектепке дейінгі жаста екі аяқ пен бір сәттілік қимылдарды
(мысалы,екі аяқпен теуіп секіру)жасау қиындық туғызады,өйткені туа біткен
қайшылас координация әлі де сақталған.Тек 7-8 жасқа дейін аяқпен бір
сәттілік симметриялық қимыл қозғалыстар жасауға қажетті үйлесімділіктің
физиологиялық механизмдері дамып жетіледі.8-9 жастан бастап жүгіріс пен
жүзудің жылдамдығы қарқынды өсе бастайды,ал 10-11жасқа жақын жүгіріс
адымдарының жиілігі максимал дәрежесіне жетеді ,тіпті 10-11жастағы балалар
осы жағынан 12-14жастағы жасөспірімдерден асып түседі.Жасөспірімдік
және бозбалалық жастарға дерексіздік ойлауғдың басым болуымен байланысты,
нақты,заттық тітіркендіргіштерге қарағанда ,сөз сигналдарына шартты қимыл
рефлекстері тез жасалады.Сондықтан (әсіресе бозбалалық
шақта),негізінен,сөздік әдістерді пайдалану арқылы арқылы қимыл-
қозғалыстарға үйрету физиологиялық тұрғыдан негізді.Жасөспірімдер жоғарғы
қозғыштығымен,өте жоғары қимыл белсенділігімен,қимылдарының ретсіздігімен
(ебедейсіздігімен) ерекшеленеді. Жыныстық жетілуге кезеңіне жақын
мидыңталдау-түзу функциясының мүмкіндігі жоғарылайды.Дене жаттығулары
сабақтарының мазмұны мен маңызын түйіну арқылы жасөспірім лардың түрлерін
тез меңереді.Жасөспірім психикасының тұрақсыздығы оның дене жаттығуларына
деген назарын үнемі қуаттап тұруды қажет етеді.Бірақ олардың аса күрделі
болмағаны жөн.Күрделі қиын жаттығуларға немесе өте қарапайым жеңіл
орындалатын жаттығулар сияқты қимыл-қозғалыстарға ынта-жігер тез
сөнеді.Дене жаттығуларына аса қол жетімділік техниканы меңгеруге деген
немқұрайлыққа әкеледі.Дәл осы жаста, жаттығуларды орындау арқылы физикалық
жан-жақты даму , проприоцепия апаратын жетілдіретін дұрыс техникамен
қабаттасуы керек. Тиімді құрылған дене жаттығуларының
сабақтары,организмнің мүшелері мен ұлпаларының дамуын,өсуін күшейте
отырып,биологиялық процестерді құрайды.Жасөспірімдер өзінің мүмкіндіктерін
асыра бағалай отыра күш жаттығуларымен, ауыр заттарды көтерумен,күрделі
акробатикалық,гимнастикалық және басқа жаттығуларымен өзін-өздері
жүктейді.Осындай ерекшеліктерді ескере отырып,спорттық жарақаттарға
әкелетін және техникалық делетанизмнің потенциялдық қайнар көзі болатын
жаттығуларды сабақ барысына кіргізуге болмайды.Адамның ерікті қимыл-
қозғалыстарының қалыптасуы санасының белсенді түрде қабаттасуымен
қатарласа жүреді.Қимыл-қозғалыстарға үйретудің нәтижесі жатталатын дене
жаттығуларының маңызын түсінуге , оқушылардың қызығушылығына,оқыту
әдістерңінің балалардың жастық ерекшеліктеріне сәйкес келуіне
тәуелді.Адамның қимыл-қозғалыс әрекеттері екінші сигналдық жүйенің
қызметіне тығыз бацланысты.Сондықтан қимыл амалдарына үйрету процесін
оларды іс жүзінде орындап көрсетумен қатар,сөзбен бейнелер жасаған
жөн.Алайда,ерікті қимылдарды бойғға сіңіру процесінде тәжірибесінің шешуші
рөл атқаратыны естен шығармаған жөн. Адамдардың ерікті қимылдардың
жануарлардың шартты рефлекстерімен теңеуге болмайды.Жануарлардың шартты
қимыл рефлекстері,әдетте,рефлекстерді немесе олардың өзгертілген
формаларын қайталайды.Ал адам іс-әрекеттерінің мақсатқа сәйкестілігі туа
біткен рефлекстерді қайталауға жатпайды. Керісінше, ол жеке даму
процесіндегі күрделі шартсыз рефлекстердің және қимыл-қозғалыстардың
бойға сіңірген жаңа формаларының бірлестігі болып келеді.Адамның қимыл-
қозғалыс әрекеттерінің ең жоғарғы психикалық функцияларымен,сана сезімімен
және ойлауымен байланысты.Адам мен жануар үшін бірдей шартты
тітіркендіргіштердің биологиялық маңызы мен күштерінің ерекшеліктері өте
маңызды.Сыртқы ортаның қандай болсын агенті адам мен жануарлар үшін
шартты рефлекстердің жасалуына сигнал бола алады.Бірақ адам үшін сөз-өте
жоғарғы маңызды сигнал.

Қимыл-қозғалыс белсенділігі-жоғары дамыған тірі материяның ерекшілігі ғана
емес,тіршілікке қажетті жағдай.Адамның эволюциялық дамуы оның барлық
мүшелері ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қимыл – қозғалыстарға үйретудің физиологиялық заңдылықтары
Адамдардың тірек –қимыл жүйесінің сипатамасы
Тірек қимыл аппаратының биомеханикасы
Дене тәрбиесі қасиеттерін дамытуға арналған қимыл-қозғалыс ойындары
Тірек- қимыл жүйесі, жас ерекшелігі. баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар туралы мәлімет
Дәрістер бойынша қысқаша конспект
Тірек-қимыл жүйесі, жас ерекшелігі, баланың аяқ-киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар жайлы ақпарат
Тірек-қимыл жүйесін оқытудың әдістемесі
ҚИМЫЛ-ҚОЗҒАЛЫС ДАҒДЫЛАРЫНЫҢ МӘНІ МЕН СИПАТЫ
Қозғалу сапасының тәрбиелік әдісі
Пәндер