Ақша қаражаттары есебі мен аудиті

Мазмұны

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1.тарау Ақша қаражаттарының есебi бухгалтерлiк есеп нысаны ретiнде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.1. Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.2. «Оптика» АҚ жалпы эконмикалық сипаттамасы және есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2.тарау Ақша қаражаттарының есебiн ұйымдастыру . ... ... ... ... ... ... ..20
2.1. Кассадағы қолма.қол ақшаның есебi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.2.Есеп айырысу шотындағы қолма.қол ақшаның есебi ... ... ... ... ... ...26
2.3.Валюта шотындағы қолма.қол ақшаның есебi ... ... ... ... ... ... ... ... 31
2.4.Банктегi арнайы шоттардағы қолма.қол ақшаның есебi ... ... ... ... ... .38

3.тарау Ақша қаражаттары есебiнiң аудитi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
3.1. Ақша қаражаттары есебi аудитiнiң мақсаты мен мiндеттерi ... ... ... ...43
3.2.Касса операцияларының аудитi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
3.3. Есеп айырысу шоттарының аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67

Қолданылғын әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69

Қосымша
Кіріспе
Бухгалтерлік есеп жүйесі Қазақстан Республикасының экономикасының дамушы секторының бірі болып табылады. Еліміздің жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өзі қоғам өмірінің барлық салаларына үлкен өзгерістер алып келді. Бүгінгі күнде бухгалтерлік есеп басқару жүйесінедгі басты орынды алуда.
Еліміздің экономикасындағы өзекті мәселелердің бірі бухгалтерлік есеп және есеп беру жүйесін халықаралық стандарттар мен нормалар талаптарына сәйкестендіру. Ол әрине халықтың жағдайын жақсартуға және мемлекетіміздің экономикалық тұрақты өсуіне әсер етеді.
Қаржы – несие институттары мен операциялардың қайта бағытталуына, кәсіпорындар өзара қатынас жүйесінің өзгеруіне байланысты бухгалтерлік есеп және есеп беру үздіксіз жаңарып отырады. Бухгалтерлік есеп, басқару үрдісінің бір бөлігі болып табылғандықтан ол маңызды ақпараттар алуға мүмкіндік береді.
Бухгалтерлік есептің ерекшелігі операция сипатына, есеп жұмыстарын ұйымдастыруға, сондай-ақ бухгалтерлік және басқа да есеп құжаттарының мазмұнына байланысты.
Бұл дипломдық жұмыс ғылым мен тәжірибеге сүйене отырып, бухгалтерлік есепті түсініп, оны игеруге мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмыс үш тараудан тұрады. Әрбір тарау халықаралық стандарт бойынша бухгалтерлік есепті ұйымдастыру тәжірибесіне сәйкес келеді. Дипломдық жұмыс қолданыстағы заңдар мен нориативтік базаларға сәйкес жазылады.
Нарықтық реформалар нәтижесінде отандық экономиканың түпкілікті өзгеруі іскер адамдардың – кәсіпкерлер, менеджерлер, қаржы қызметкерлерінің жұмысына маңызды өзгертулер мен толықтыруларды енгізуді қажет етіп отыр. Бұл мамандардың көнеден келе жатқан бөлігі – бухгалтерлерге де тікелей қатысты.
Әрбір кәсіорын шаруашылығының нәтижесінің көрсеткіштерін бір жүйеге келтіріп есепке алатын бухгалтерлік есеп анықталады. Шарушылық есептің негізгі мақсаты, сол құбылыстар нәтижесінің көрсеткіштерін топтап талдау жасап, олардың өзара бір-бірімен қандай байланыста екенін анықтап қорытынды жасау болып табылады. Одан ары осы анықталған шаруашылық есеп көрсеткіштерінің адамзат қоғамының, өндіріс шаруашылығының өсіп-даму жолында қандай әсері бар екенін негізге ала отырып, сол есеп көрсеткіштерін тиімді әдіспен шаруашылықты басқаруға пайдалану болады.
Шарушылық есептің мазмұнының негізін құрайтын – бухгалтерлік есеп. Бухгалтерлік есеп экономикалық ғылымдар ішінде бөлек ғылыми сала. Осы орайда, қоғамдық өндіріс процестері бухгалтерлік есепке алынатын бір тұтас тұлға деуге болады. Өйткені бухгалтерлік есеп қоғамдық өндірістің даму жолында жүйелі көрсеткіш – мәлімет ретінде қажет. Себебі, бухгалтерлік есеп болмаса, қоғамдық өндірістің өсіп дамуы мүмкін емес. Бухгалтерлік есептің негізгі міндеті халық шаруашылығының барлық салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік талапқа сай бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізу. Осымен бухгалтерлік есеп бұл ұйымның меншіктік капиталы, активтері, міндеттемелері және қызмет ерекшеліктері туралы ақпараттарды, оны әр түрлі пайдаланушылардың: меншік иелерінің, инвесторлардың, банктердің, бақылаушы органдардың, акционерлердің және тағы басқа қолдануы үшін жинаудың, өңдеудің және берудің тәртіптелген жүйесі.
Есеп тізімдемесі, журналдарда, ведомостарда, бастапқы құжаттарда шаруашылық операцияларын жаппай, үздіксіз құжаттық негізделген түрде көрсету тәсілі негізінде жасалады.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есептің жүйесін құруды реттейтін құқықтық нормативтік актілер төрт деңгейді білдіреді.
1. «Бухгалтерлік есеп туралы» 26.12.95 жылы №2732 Заң күші бар Жарлық
2. Бухгалтерлік есептің стандарттары және 18.11.2001 жылы №6 Шоттардың бас жоспар – ұйымдарға шаруашылық операцияларды есепке алуда балама нұсқаларды көрсетуді білдіретін шаруашылық операцияларды есепке алу тәртібін анықтайтын ресми қағида.
3. Уәкілетті мемлекеттік орган - Қазақстан Республикасының Қаржы министірлігі бухгалтерлік есеп және аудит Департаменті бекітетін нұсқаулықтар, ақыл-кеңестер, нұсқаулар, басшылықтар, мұнда ұйымнан салалық тиістілігіне, мөлшеріне және өндіріс үлгісіне және басқа факторлеріне байланысты есепті ұйымдастырудың нұсқаулары ұсынылады.
4. Жоғарыда аталған құжаттарда ұйымның нақты қызмет ерекшеліктерін ескере отырып анықталған тәсілдерге қағидаларға және қағидаттарға негізделеген нормативтер мен нормалардың жүйесі, нұсқаулар, нұсқаулықтар, ережелер, бұрықтар, мұны ұйымның басшысы немесе оның меншік иесі келесі есепті жылға жасап, бекітеді.
Қазіргі таңда ақша қаражаттар есебіне үлкен көңіл бөлінеді. Бұл шаруашылық жүргізуші субъектілердіңтұрақты жүріп отыратын ақша қаражаттар айналымына байланысты. Өйткені барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер тауарлы-материалды қорларды, шикізаттарды, қызметтер мен жұмыстарды сату және сатып алу арқылыөз жұмыстарын атқарады.
Ақша қаражаттар есебінің негізгі мақсаты: толық және шынайы ақпаратпен ішкі қолданушыларды қамтамасыз ету, бухгалтерлік есепте ішкі және сыртқы қолданушыларға бақылау үшін қажет. Операциялар жүргізілген кезде Қазақстан Республикасының Заңдарының сақталуы және ақша қаражаттарының мақсаттылы қолданылуын қамтамасыз етеді.
Осы жоғарыда айтылғанның бәрі дипломдық жұмыстың тақырыбын таңдауға әсер етті. «Ақша қаражаттар есебі мен аудиті» оқулықтар мен «Оптика» Акционерлік Қоғамының мәләметтеріне сүйене отырып жасалынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Қазақстан Республикасы Президентінің 2000 жылғы 1қаңтардағы «Бухгалтерлік есеп туралы» заң күші бар жарлығы.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 28 қаңтардағы «Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп пен аудитті дамыту мен жетілдірудің 2000-2030 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» туралы жарлығы.
3. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 20 қарашадағы «Қазақстан Республикасы аудит» туралы заңы (2001ж. Енгізілген толықтырулар)
4. «Қазақстан -2030» Стратегиялық бағдарлама, Алматы, 1997-2002ж.
5. Бухгалтерлік есеп стандарттары мен ұсыныстар,Алматы,1998ж.
6. Әбдіманапов. «бухгалтерлік есеп теориясы». Алматы,1995ж.
7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003ж. 24 қаңтардағы №91 қаулысы.
8. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002ж. 11 қаңтардағы №41 қаулысы.
9. «Оптика» АҚ есеп саясаты.
10.Стандарты по аудиту РК, Алматы,1995ж.
11. Радостовец В.К. ,Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Бухгалтерский учет на предприятии», Изд. «Центраудит – Казахстан», Алматы, 1998ж.
12.Ажибаева З.Н., Укашев Б.Е. «Бухгалтерлік есеп теориясы». Алматы, 1999ж.
13. Бабаев Ю.А. «Теория бухгалтерского учета», Москва, «Аудит»,1999ж.
14. Тулегенов Е.Т., Бралиевв Н.Б., Стороженко Л.А., Матвеева И.А. «Бухгалтерские информационные системы» , Алматы, Экономика, 1999г.
15. Дюсембаев К.Ш. «Теория аудита», Алматы, 1995г.
16. Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятия», Алматы, 1998г.
17. Тасмаганбетов Т.А., Тлеужанова М.А., Омаров А.Ш., Мурзагалиев Ж.Н., Юсупова Н.П. «Анализ и аудит в системе управления предпринимательской деятельностью», Алматы, 1999г.
18. Кеулімжаев К.К. «Қаржылық есеп» , 2002ж.
19. Радостовец В.К. ,Родостовец В.В. «Финансовый и управленческий учет», Алматы, 2003г.
20. «Бюллетень бухгалтера» № 24,26,31,41. 2004-2005г.
21. Абленов Д.О. «Аудит негіздері», Экономика, Алматы, 2005ж.
22. Ажибаева З.Н. «Аудит», Экономика, Алматы, 2004ж.
23. Назарова В.Л., «Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов», Экономика, Алматы, 2003г.
24. Кеулімжаев К.К., Ажибаева З.Н, Құдайбергенов Н.А. «Қаржылық есеп». Экономика, Алматы, 2001 г.
25. Абдыманапов А., «Концептуальные основы и принципы бухгалтерского учета» Алматы, 2003 г.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Факультет: «Қаржы және есеп»
Кафедра: «Бухгалтерлік есеп және ... ... Ақша ... ... мен ... 4 курс ... ... есеп және аудит»
Ғылыми жетекші:
Рецензент:
________________________
Жұмыс қорғауға жіберілді:
«____»_________________20__ж.
Кафедра меңгерушісі:
Мазмұны
Кiрiспе………………………………………………………………………....3
1-тарау Ақша қаражаттарының ... ... есеп ... Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы ……………………...........8
1.2. «Оптика» АҚ жалпы эконмикалық ... және ... Ақша ... ... ... . ………………........20
2.1. Кассадағы қолма-қол ақшаның есебi……………………………….......20
2.2.Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақшаның есебi……………….....26
2.3.Валюта шотындағы ... ... ... ... ... ... ақшаның есебi………….........38
3-тарау Ақша қаражаттары есебiнiң аудитi……………………………........43
3.1. Ақша ... ... ... ... мен ... операцияларының аудитi………………………………………….51
3.3. Есеп ... ... ... ... есеп ... ... Республикасының
экономикасының дамушы секторының бірі болып табылады. Еліміздің жоспарлы
экономикадан нарықтық экономикаға өзі ... ... ... ... ... алып ... Бүгінгі күнде бухгалтерлік есеп басқару
жүйесінедгі басты орынды алуда.
Еліміздің экономикасындағы өзекті мәселелердің бірі бухгалтерлік
есеп және есеп беру ... ... ... мен ... ... Ол әрине халықтың жағдайын жақсартуға және
мемлекетіміздің экономикалық тұрақты өсуіне әсер етеді.
Қаржы – ... ... мен ... ... ... өзара қатынас жүйесінің өзгеруіне байланысты бухгалтерлік ... есеп беру ... ... отырады. Бухгалтерлік есеп, ... бір ... ... ... ол ... ... ... береді.
Бухгалтерлік есептің ерекшелігі операция сипатына, ... ... ... ... және ... да ... ... байланысты.
Бұл дипломдық жұмыс ғылым мен тәжірибеге сүйене отырып, ... ... оны ... мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмыс үш тараудан тұрады. Әрбір ... ... ... ... ... ұйымдастыру тәжірибесіне сәйкес келеді.
Дипломдық жұмыс қолданыстағы заңдар мен ... ... ... ... ... ... экономиканың түпкілікті
өзгеруі іскер адамдардың – кәсіпкерлер, менеджерлер, ... ... ... ... мен ... енгізуді қажет етіп отыр.
Бұл мамандардың көнеден келе жатқан бөлігі – ... де ... ... шаруашылығының нәтижесінің көрсеткіштерін бір
жүйеге келтіріп есепке алатын бухгалтерлік есеп ... ... ... ... сол құбылыстар нәтижесінің көрсеткіштерін топтап
талдау жасап, олардың өзара бір-бірімен ... ... ... ... ... ... ... Одан ары осы анықталған шаруашылық есеп
көрсеткіштерінің адамзат қоғамының, ... ... ... ... ... бар ... ... ала отырып, сол ... ... ... ... басқаруға пайдалану болады.
Шарушылық есептің мазмұнының негізін құрайтын – ... ... есеп ... ... ... ... ғылыми сала. Осы
орайда, қоғамдық өндіріс процестері бухгалтерлік есепке алынатын бір тұтас
тұлға деуге болады. Өйткені ... есеп ... ... ... ... ...... ретінде қажет. Себебі, бухгалтерлік есеп
болмаса, қоғамдық өндірістің өсіп дамуы мүмкін емес. Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... тұжырымды
мемлекеттік талапқа сай бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізу. ... есеп бұл ... ... ... ... міндеттемелері
және қызмет ерекшеліктері ... ... оны әр ... ... иелерінің, инвесторлардың, банктердің, бақылаушы
органдардың, акционерлердің және тағы басқа ... үшін ... және ... ... ... ... журналдарда, ведомостарда, бастапқы құжаттарда
шаруашылық операцияларын жаппай, үздіксіз құжаттық негізделген ... ... ... ... Республикасында бухгалтерлік есептің жүйесін құруды
реттейтін құқықтық нормативтік актілер төрт ... ... ... есеп ... 26.12.95 жылы №2732 Заң ... Жарлық
2. Бухгалтерлік есептің стандарттары және 18.11.2001 жылы
№6 Шоттардың бас жоспар – ... ... ... ... балама нұсқаларды көрсетуді
білдіретін шаруашылық операцияларды есепке алу ... ... ... Уәкілетті мемлекеттік орган - Қазақстан Республикасының
Қаржы министірлігі бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... ... ұйымнан салалық
тиістілігіне, мөлшеріне және өндіріс ... және ... ... ... ... ... Жоғарыда аталған құжаттарда ұйымның ... ... ... ... ... ... және қағидаттарға негізделеген нормативтер
мен нормалардың ... ... ... ... мұны ... басшысы немесе оның
меншік иесі келесі есепті жылға жасап, бекітеді.
Қазіргі таңда ақша қаражаттар есебіне үлкен көңіл бөлінеді. ... ... ... ... ... ақша қаражаттар
айналымына байланысты. ... ... ... ... субъектілер
тауарлы-материалды қорларды, шикізаттарды, қызметтер мен ... ... ... алу ... жұмыстарын атқарады.
Ақша қаражаттар есебінің негізгі мақсаты: толық және ... ішкі ... ... ету, ... ... ... ... қолданушыларға бақылау үшін қажет. Операциялар жүргізілген
кезде ... ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз етеді.
Осы жоғарыда айтылғанның бәрі дипломдық жұмыстың тақырыбын ... ... ... ... ... мен ... ... мен «Оптика»
Акционерлік Қоғамының мәләметтеріне сүйене отырып жасалынды.
Бұл дипломдық жұмыстың негізгі міндеттері:
- ақша қаражаттарына жалпы сипаттама беру;
- есеп ... ... ... ... ... ... экономикалық сипаттама беру;
- кассадағы қолма-қол ақша есебінің қалай жүргізілетінін көрсету;
- есеп ... ... ... ақша есебінің қалай
жүргізілетінін көрсету;
- валюта шотындағы қолма-қол ақша есебінің қалай ... ақша ... ... ... мақсаты мен міндеттерін
анықтау;
- касса операцияларының аудитін қарастыру;
- банк ... ... ... ... ... Қоғамының ақша қаражаттар есебі талдауын
жүргізу.
1-тарау Ақша қаражаттарының ... ... есеп ... ... Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер өз ақша қаражаттарын
банкі мекемелерінің тиісті шоттарында сақтап және міндеттемелері ... ... осы ... арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шегінде нақты ақшамен есептесуді жүзеге асырады. Егер де заңды
тұлғалардың арасындағы төлем сомасы 4000 ... ... ... ... онда олар тек ақшасыз тәртіпте айырысуларды жүзеге асырады. Бұл
келтірілген мәлімет ... ... ... ... мәміле бойынша
шартты түрде пайдаланылады. . Егер де контракт сомасы көрсетілген ... ... онда ... ... тәртіпте орындалуы керек, тіптен олар
жартылай орындалса да, әрбір төлемнің ... 4000 ... ... ... ... қаражаттарын сақтау үшін және заңды тұлғалардың
арасындаесепайырысу үшін Қазақстан Республикасының банк ... ... ... Банк шоттары_бұл банк пен ... ... ... ... ... Банк ... ... де,
шетелдік валютамен де жүргізіледі және ол ағымдық, ... ... ... ... ... - банк ... ... мен
ұйымдардың кейбір операция түрлерін жүзеге асырады.
Ағымдағы және жинақ шоттары – бұл да банктік шоттар, бірақ
олар жеке және ... ... ... ... ... тұлғаның оқшаланған
бөлімшелері үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы қаржаттардың қолда бары мен қозғалысын
есептеу үшін субъектіге арнап ағымдағы ... ... ... Ол сыртқы
экономикалық қызметін жүзеге асыратын және өнімін валютаға сататын субъект
үшін ашылады. Аккредитивтер, чек ... ... және ... ақша ... ... ... үшін және ... жүргізу үшін ашады.
Субъект шоттарындағы қаражат олардың иелерінің әмірі
бойынша ... ... ... ... шоттағы қаражатты
есептен шығаруға соттың, мемлекеттің салық қызметінің рұқсатымен ... ... ... ... ... ... ғана жол ... шоттарынан төлем жасау, егер заңдарда
өзгеше ... ... ... белгіленген кезектілікпен жүзеге
асады.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен аударуды жүзеге
асыруда келесі әдістерді: қолма-қол ... ... ... ... ... беруді; төлем карточкасын пайдалануды; тікелей дебеттік
банкі ... ... ... төлемдерін ұсынуды; инкассалық
жарлығын ... ... заң ... ... басқа да
әдістерін пайдаланады.
Ақшасыз есеп айырысудың негізгі нысандары: ... ... ... ... төлемдері; кеден мен салық қызметінң органдарының
инкассалық жарлықтары болып ... мен ... ... есеп ... ... ... анықтайды, сондай-ақ олардың арасында ... ... ... ... да ... алады.
Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу. Төлем тапсырмалары онда
көрсетілген соманы ... ... ... ... қызмет
көрсететін банк – алушының ақшаны аударғаны туралы тапсырмасы ... ... пен ... және ... құндылықтарды өтеу
үшін есеп айырысу кезінде, сондай-ақ қызмет пен тауарға алдын-ала төлем
жасаған кезде, ... ... ... ... ... тапсырмаларын
пайдаланады.
Төлем жасаушы банкке белгіленген нысандағы ... ... ... ... қоса ... ... ... талап етуі
бойынша салынатын салықтың шот-фактуралары және төлемдердің мақсатын
растайтын басқа да ... ... ... ... ... жазылып
берілген күннен бастап 10күн бойы күшінде болады. ... ... ... шотында қаражат болғанда ғана орындауға қабылданады. Төлем
құжаттарын электрондық түрінде де, қағаз ... де ... ... Бұл
құжаттардың данасын әрбір банк өздері дербес анықтайды. Негізінен алғанда,
олар екі дана да ... ... ... ... да , ... ... ... жіберіледі, ал екіншісі иесіне, яғни
ақшаны жіберушіге қол қойылып, штамп басылып қайтарылады.
Төлем тапсырмасын – (№1 ... ... ... ... ... ... тапсырмасының нөмірі;
• төлем тапсырмасының жазылған күні;
• жеке теңестірілген немесе теңдестірілген коды;
• жіберуші мен бенефициардың банкі шоттарының нөмірі;
... коды және ... коды – бұл ... ... ... ... – резиденттік белгісін, ал екіншісі –
экономиканың секторын көрсетеді;
• бенефициар – аудару жаслған ... ақша ... ... банк-алушы – банк атауы, аударылған ... оның ... ... ...... пайдасына келіп түскен ақша
қаражатын қабылдайтын банк ... ... ... ... ... ... күні;
• жеке теңестірілген немесе теңдестірілген коды;
• жіберуші мен бенефициардың банкі шоттарының нөмірі;
• бенефициардың коды және ... коды – бұл ... ... ... ... – резиденттік белгісін, ал екіншісі –
экономиканың секторын ... ...... ... ... ақша қражатын алушы;
• банк-алушы – банк атауы, аударылған ақшада, оның ... ... ...... пайдасына келіп түскен ақша
қаражатын қабылдайтын банк ... ... ... ... теңестірілген немесе теңдестірілген банктік коды –
филиаларалық айналымдарының коды;
• төлем арналымының коды – ҚР ҰБ ... ... және ... ... ... ... ... кодтық
белгілер, ал ол үш символдан тұрады;
• бюджеттік классификациясының коды – ... кері ... ... ... күні - ақша ... ... ... шотына ақша
қаражатын аударған күні төлем жасаушының ынтасымен анықталады.
Төлем құжатына кез келген жөндеудің түрін жасауға рұқсат ... ... ... арсындағы жасалған келісімдері бойынша
төлем тапсырмалары: жедел мерзімді, мерзімінен бұрын және ... ... ... ... ... ... ... мынадай нұсқалар бойынша жүзеге асырылыды:
аванстық төлем, яғни тауар тиелгенге дейін; тауар тиелгеннен ... ... үшін ... тікелей акцептеу жолымен; ірі мәмілелер кезіндегі
ішінара төлемдері.
Мерзімінен бұрын немесе ... ... ... ... ... аясында тараптардың қаржылық жағдайына ... етіп ... ... жеке ... ... ... жекелеген азаматтардың
атына; жалақы төлеуге арналған, банк мекемелерінде аударым алушының атын,
оның нөмірін, сондай-ақ егер ... ... ... тиіс ... онда ... ... аты мен нөмірін көрсетеді. Тапсырмаға ... ... қоса ... онда кім, ... ... ақша
алатындығы көрсетіледі. Байланыс кәсіпорындары кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... ... сомасына төрт дана
етіп жазылатын төлем құжаттары келіп түскеннен кейін төлейді.
Чектермен есеп айырысу. Чек беру төлемді ... ... ... ... ... онда ... чек беруші аттас құжатын ұстаушыға беру
жолымен ... Чек беру өз мәні ... ... ұстаушының ақшалай
міндеттемесін орындау болып табылмайды, бірақ ол соны орындау үшін ... ... ... ... тек чекбойынша ақшаны алатын кезде ... ... ... және жабылмайтын болып бөлінеді. ... ... ... ал ...... болып бөлінеді. Бұл
кезде чектердің төленетіндігі жөнінде банктердің ... ... ... ... ... ... ... да. Чекті қолданумен байланысты банк
пен чек берушінің міндеті мен құқығы, чекті ... ... ... ... ... ... яғни бұл ... банк өз клиенттеріне чек
берушіге чегін ... яғни чек ... ... ... ... ал
клиенттер өз кезегінде банкі белгілеген ережелерін сақтауға міндетті. Чек
ұстаушылардың құқығы чек ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу шотының төлем құжаттарына қол қою құқығына ... ... ... және ... ... ... ... таңбасы
болуы керек. Чектер жарамсыз болып қалатындықтан чекте жазылғандарды түзету
және өшіруге болмайды. Егер чекті ... ... ... жіберілсе,
онда чекте және чектің түбіртегінде қиғашынан «бүлінген» деп жазу жазылады,
мерзімі қойылады және кітапша ... қолы ... тек ... ... чек ... күні қабылдайды және төлеуге
қабылдаған күннің ертеңіне чек ұстаушы ... ... ... ... ... Чек ... ... чектің күшінде болу мерзімі,
жазылған күнін есептемегенде, әдетте, 10 күннен аспайды.
Банк чек ... ... ... болады, егер де мынадай
жағдайларды анықтаса:
• егер де жазумен жазылған сомасы цифрмен көрсетілмеген болса;
• чектің мерзімі өтіп ... ... ... жасанды жазулардың белгілері бар болса;
• чек әртүрлі қолмен және әртүрлі ... ... ... ... ... ... оның ... сай келмесе;
• чекте көрсетілген реквизиттер қате болса;
• чектегі қойылған қолда үлгі ... ... ... ... ... чектің жабу сомалары жеткілікті болмаса;
• чектің басқа да дефектілері бар болса.
Дефектісі бар ... чек ... ... ... қайтарылады.
Чектердің дефектілері табылса, банктің бас бухгалтері ол туралы Клирингтік
палатаға хабарлайды, ал олар ондай чектердің өңделуін тез ... ... ... бар чектерге акт жасалады, ол акт төрт данада болады:
біріншісі – банкте қалса;
екіншісі – көшірмесімен бірге ішкі ... ... ...... палатаға беріледі;
төртіншісі – чекті беруші банкке беріледі.
Мерзімі өтіп кеткен чек кітапшалары пайдаланбауына байланысты чекті
беруші банкке ... ... АҚ ... ... ... және есеп ... Акционерлік қоғамы заңды тұлға болып саналады. Қоғамның
өз балансында есептелінетін жеке меншігі бар және ол өз атынан ... ... ... алуға, сотқа арыз беруге және жауапты болуға құқылы.
Қоғам құрылған күнінен бастап құқықтар мен міндеттерге ие. Қоғамның өз ... онда оның ... мен ... ... ... ұлттық және
шетелдік валютада шоттар ашуға құқылы.
Қоғамның құрылу мақсаты:
- табыс табу;
- оптика нарығының сұранысын қамтамасыз ету;
- тауарлар мен қызметтер ... ... ... мен ... ... ... ... табу арқылы
әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту;
Заңмен шектелмеген шаруашылық жүргізу үшін Қоғамның ... мен ... ... ... шаруашылық жүргізу нысаны мыналар;
- көзәйнектер, линзалар мен линза салатын ерітінділер мен күннен
қорғайтын ... ... және ... ... ... жөндеуі;
- оптика қызметтері;
«Оптика» АҚ-мының есеп саясаты
1.1. «Оптика» АҚ-мы ҚР-ның Әділет ... 1994 ... ... ... ... ... нөмірі №3163-1910-АО) Меншік түрі
– жеке ... ... ... ... ... акционерлері – жеке тұлғалар
1.4. Негізгі шаруашылық түрі – оптикалық өнімдерді бөлшектеп сату.
1.5. «Оптика» АҚ өз шаруашылығын ... ... мен ... ... ... «Оптика» АҚ жарғысы.
• ҚР азаматтық кодексі №409-1 01.07.99г ... ... ... отырып);
• ҚР Заңы 13.05.2003ж №415-11 «Акционерлік қоғамдар туралы»
(өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып);
• Өзге де ... ... ... ... ... ұйымдастыру құрылымы
2.1. «Оптика» АҚ-ның басқару органдары мыналар:
Жоғарғы басқару органы – акционерлер жиналысы; ... ... ... АҚ ... ... мен ... ... заңдарына және АҚ жарғысына сәйкес жүргізіледі.
2.3. Президент қарамағында: заң сұрақтары жөніндегі вице- президент,
сату жөніндегі вице-президент және бас бухгалтер.
2.4. Сату ... ... ... ... жоспарын құру; меншікті айналым қаражатының
керектігін ... және ... ... Бас ... ... жұмыстары мыналар: ақша қаражаттары
операцияларын бақылау; ақша қаражаттары қозғалысы туралы есепті құру; қаржы
есебін ... ... ... мен ... ... ... ... анықтау,
белгіленген мерзімде шаруашылық туралы толық және дұрыс ... ету; ... ... ... құру және ... ... есебі; бухгалтерлік жұмыстарды ... ... ... ... бір ... жүйеге біріктіру; келіп түскен
ақша қаражаттары мен ... ... ... дұрыс жүргізілуін
бақылау; шығын сметаларын бақылау мен түгендеу жүргізу; ішкі аудит.
3. Бухгалтерлік есеп пен ішкі ... ... ... АҚ ... есебі келесі нормативтік құжаттарға
сәйкес орталық бухгалтерияда жүргізіледі:
- «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... №2732 ... ... ... №542 қаржылық есепті дайындау мен ұсынудың концептуалды
негізі;
- Бухгалтерлік есеп ... ... есеп ... әдістемелер;
- Бухгалтерлік есепке алу шоттарының үлгі жоспары;
- Бухгалтерлік есепке алу ... үлгі ... ... ... АҚ Есеп саясаты;
- «Оптика» АҚ жұмыс шоттар жоспары;
- Әдістемелер, нұсқаулар мен басқа да бухгалтерлік есепті ... ... ... ... АҚ бухгалтерлік есеп пен қаржы есебінің негізгі міндеті
АҚ қаржы жағдайы туралы, шаруашылығы және қаржы ... ... ... және ... ... ... бар тұлғаларды қамтамасыз
ету.
3.3. Алдыңғы кезеңдегі қаржы есебін құрған кездегі қате ... ... ... таза ... ... зиянды есептегенде,
түзетілген қате ... ... Ақ ... ... ... сапа ... түсініктілігі,
сенімділігі, салыстырмалылығы болып келеді.
3.5. «Оптика» АҚ есеп саясатында мына жағдайларда ... ... егер ... ... ... ... сонымен қатар бухгалтерлік есеп
туралы заңға;
- егер бұл ... ... АҚ ... ... ... одан да
дәл болуына әкелсе.
4. Бухгалтерлік құжаттар
4.1. Бухгалтерлік жазулар щаруашылық операциялар ... ... ... ... ... ... ... әсер етуші барлық шаруашылық операциялар мен басқа да оқиғалар
меншікті капитал, міндеттемелер, кірістер мен шығыстар бухгалтерлік есепте
көрініу ... ... ... ... АҚ ... ... ... егер бұл мүмкін болмаса – операция аяқталғаннан кейін құрылады.
4.2. Бухгалтерлік ... ... және ... есеп ... көмегімен жасалынады.
4.3. Бірыңғай шаруашылық операцияларына жиынтық есеп ... ... есеп ... бастапқы құжаттар қыстырылса, олар
дәлелдеу күшін сақтайды.
4.4. Бастапқы құжаттар мен бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл ақпаратты
«Оптика» АҚ ... ... бар ... мен ҚР ... сәйкес
мемлекеттік органда қызмет ететін тұлға ала алады.
4.5. Бухгалтерлік есеп құжаттарына қол қою ... және қол ... ... ... ... «Оптика» АҚ басшылары белгілейді.
4.6. «Оптика» АҚ бастапқы құжаттарды бухгалтерлік есеп регистрлерін
қағаз және ... ... ... ... есеп ... ҚР ... ... аралығында сақтайды. «Оптика» АҚ құжаттарды сақтаудың
келесі мерзімдері ... ...... АҚ құжаттарды сақтау мерзімдері
Кесте №1
|№ |Құжаттар атауы ... ... |
|1 ... ... ... мен | |
| ... түсініктеме: | |
| |А. ... ... ... |
| |Б. ... ... |
| |В. ... |5 жыл |
| |Г. ... ... ... мен|5 жыл |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | |
|2 ... шоттар: | |
| ... мен ... |75 жыл – «в» |
| ... мен ... |5 жыл |
| ... ... | |
|3 ... басқа да жоғарыда |5 жыл |
| ... ... | |
5. ... ... есеп пен ... есебінің мәліметтері дұрыс
болуы үшін «Оптика» АҚ мүліктер мен ақша міндеттемелерін тугендеу жылына
бір ... кем емес ... ... ... өткізу түріне байланысты жоспарлы және кенеттен
болады.
Жоспарлы тугендеу «Оптика» АҚ белгіленген мерзімде өткізіледі :
- ... ... мен ... қорлады тугендеу жылдық
бухгалтерлік есепті құрудың алдында бір реттен кем ... ... АҚ ақша ... мен ... ақша құжатарын тоқсан
сайын бір рет түгендеу жүргізіледі.
- «Оптика» АҚ ... және ... есеп ... ... бір рет түгендеу жүргізіледі.
Кенеттен түгендеу «Оптика» АҚ ... ... ... ... ... ... ... «Оптика» АҚ міндетті түрде өткізілетін түгендеулер:
- материалдық жауапты тұлғаның ауысуына байланысты;
- тауарлы-материалдық ... ... мен ... орын ... Өрт, ... опат және басқа да зілзалалар болған жағдайда;
- Кәсіпорынды тарату кезінде ҚР Заңында белгіленген тарату балансын
құру алдында.
5.4. ... ... ... ... АҚ бас бухгалтері
мен түгендеу комиссиясның міндеті. Комиссия құрамына мыналар кіреді:
Комиссия ...... ... – АҚ ... меңгерушісі
- оптик-консультант
- бухгалтер
2-тарау Ақша қаражаттарының есебiн ұйымдастыру .
2.1.Кассадағы ... ... ... ... ... қабылдау мен беру үшін ... ... ... ... болады.
Кассир – материалдық жауапты адам. Ол касса опера-цияларын жүргізу
тәртібімен таныс ... ... ... ... ғана оның ... ... ... жауапкершілігі туралы онымен шарт жасалынады. Егер еңбек ақы мен басқа
да ... беру үшін ... ... ... ... ... басқа
адамдар тартылатын болса, онда бұлардың материалдық ... жеке ... ... ... де ... жасалынады.
Кассадағы операциялар есебі 45-«Кассадағы ... ... ... ... шоттарында:
451-«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша» және 452-«
Кассадағы шетелдік валюта түріндегі қолма-қол ақша» шоттарында ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкісі бекіткен кассалық операцияларды жүргізу
тәртібіне ... ... ақша ... ... кіріс ордерлері №2 қосымша ... ... оған бас ... мен ... қол қояды. Кассаға ақша
салған жеке немесе заңды тұлғаларға бас ... мен ... қол ... ... ... ... беріледі. Төлемдерге ақшаны қабылдаған
кезде кассир «Төлем таңбаларын анықтау тәртібін» басшылыққа алуға ... ... ... ... ... жазылып, тиын сандармен жазылады.
Кассадан ақша беру кассаның шығыс ордерлерімен №3 қосымша ... мен бас ... қол ... тиісінше рәсімделген ... ақша ... ... ... шоттармен және басқа да
құжаттармен ... Егер ... ... ... қоса тіркелген
құжаттарда субъект басшысының рұқсат берілген қолы болса, ордерге оның қол
қоюы міндетті ... ... ... ... ... ... бойынша ақша
берген кезде кассир алушының төлқұжатын немесе жеке басының куәлігін
көрсетуді ... ... Оның ... мен ... оның кімнің және қашан
бергенін ордерде көрсетеді. Алушы касса ... қол ... және ... ...... ... – сандармен көрсетеді.
Сенімхат бойынша берілген ақша жағдайында касса шығыс ордерінде ақшаны
алуға сенім білдірілген адамның тегі, аты мен ... аты ... ақша ... ... бойынша жүргізілетін болса, ол тізімдемеге:
«Сенімхат бойынша» деген жазу ... Бұл ... ... шығыс ордеріне
немесе ведомостқа қоса тіркейді.
Кіріс және шығыс касса ордерлері мен оның ... ... ... дәл әрі ... етіп ... немесе түтікше қаламмен жазып береді.
Жалақы, уақытша ... ... ... ... мен
сыйлықтар төлем тізімдемесі №4 қосымша бойынша таратылады, оның қас ... ... ... мен оның жалпы сомасы көрсетіледі және оған басшы мен
бас бухгалтер қол қояды.
Банктен ақша алғаннан ... үш күн ... соң, ... ... ... ... ... тиесілі сомасын алмаған адамдардың ... ... ... ... ... ... салынды» деп қолымен жазып
белгі соғады, ... сома ... ... ... ... ... ... сома мен депозитке салынуға тиісті сома жөнінде
жазылады. Егер төлемді кассир емес, уәкілдік алған адам ... ... ... ... ... ақша ... ... жазу
жазылады. Касса ордерлерінде өшіріп жазуға, бүлдіруге және түзетуге ... ... ... ... олардың орнына жүретін құжаттар кіріс
және шығыс касса құжаттарын тіркеу журналында тіркеледі, ол кіріс ... ... ... ... ... Онда ... көрсетіледі: кіріс
және шығыс ордерінің толтырылған күні мен нөмірі, кассаға ... ... ... ... ... ... Егер ақша қаржаттарының
нысаналы мақсаты ... ... ... ... алатын болса,
кіріс және шығыс ... ... ... журналында тек құжаттың
толтырылған ... ... мен ... ... ... ... ақшаны қабылдау мен беру тек олардың
рәсімдеген күнінде ғана жүргізіледі. Ордерді ... ... ... мен ... ... ... ... рәсімделуін; ордерлерде көрсетілген
қосымшалардың болуын тексеруге міндетті. Операциялар жүргізіліп болғаннан
кейін ордерге кассир қол ... ал оған ... ... ... ... ... ... күнін, айы мен жылын көрсете отырып ... ... деп ... ... операцияларының есебін кассир Касса кітабында №5 қосымша
жүргізеді, ол ... ... және оған ... ... тиіс; ондағы
парақтар санын басшы мен бас бухгалтер қол ... ... ... ... ... тең екі бөліктен тұрады. Олардың бірін
кассир бірінші дана ретінде ... және ол ... ... ... ... ... ... және сыртқы бетін толтырады. Ол кассирдің ... ... ... ... ... ... Касса операцияларының
жазбалары парақтың жыртпалы емес бөлігінің бет жағынан юасталады. ... ... ... бөлігі кітапта қалатын ... сай ... ... ... ... бойымен қойғаннан кейін жазу үшін жыртылатын
парақтың бөлігін жыртылмайтын бөлігінің бет ... ... ... ... ... сыртқы жағынан көлбеу сызығы бойымен ... одан ... ... ... ... дейін бір күн бойы жыртылмайды.
«Соның ішінде жалақыға» ... ... ... ... ... ... ... жалақыға арналған төлем тізімдемелері бойынша сомасы да
көрсетіледі.
Касса операциялары шағын болса, онда ... ... 3-5 ... бір ... мүмкін. Касса кітабында ақшаның кімнен алынғаны және ... ... ... нөмірі, коррес-понденцияланған шоты, сомасы
көрсетіледі. Күн сайын, ... ... ... ... берілген ақшаның
жиынтығын шығарады және күн аяғында ... ... ... ... түзетулер енгізуге кітапта жол берілмейді. Түзетулерге ... бас ... қол ... ... ... ... шоттарға белгі жасалады,
содан соң оның деректері 451-«Кассадағы ұлттық ... ... ... шотының дебеті мен кредиті бойынша ... ... ... ... операциялардың , яғни 451 шоттың дебеті мен кредиті
есебін ... ... ... ... ... ... ... қарай жүргізіледі. Бірыңғай корреспонденцияланған шоттардың
сомалары ... ... ... ... ... ... бірінші
жұлдызына регистрлердегі қалдық шығарылады, ол кассирдің есебіне және Бас
кітаптағы 451 шоттың қалдығына сәйкес келуге тиіс.
Кассаға ақша ... ... ... ... ... ... ақша» шоты дебеттеліп, мына төмендегі шоттары ... ... ... ... шоты – ... есеп ... шотынан
алынған сомаға;
333-«Қызметкерлердің және басқа да ... ... ... ... ... ... ... талан-
таражға түскен сомалар және т.б. бойынша ... ... ... ... (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан түскен табыс»
шоты материалдар,жұмыстар мен қызметтер үшін қолма-қол ... ... ... ақша ... ... ... кредиттелінеді және мына
төмендегі шоттар дебеттелінеді:
681-« Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есептесу» шоты – ... ... ... ... ... және басқа да тұлғалардың берешегі» шоты –
кәсіпорын қызметкерлерінің есебіне берілген ... ... ... ... шоты – ... есеп ... өткізілген, депозитке салынған жалақы және басқа да түсімнің
сомасына.
Валютамен есеп ... ... ... ... ... ... түріндегі қолма-қол ақша» шотын ашады.Валюта кассасындағы
есеп субъект кассасындағы операцияларға ... ... тек ... ... ... және ... касса ордерлерінде, касса кітабында
каражаттарсомалары шетел валюталарымен және теңгеге айнал-дырылған түрінде
көрсетіледі.
Валюта ... үшін жеке ... ... ... ... ... ... жүргізілген кезде жеке машинограммалардың және басқа да есеп
регистрлердің жүргізілуі мүмкін.
Валюта түскен кезде 452-шоты ... де және мына ... ... ... ... ... ... валюта шотынан валюта түскен
кезде;
301-«Алынуға арналған есептеулер» шоты – кассаға алынған валюта
түсімінің ... ... ... ... шоты – ... шетел
валюталарына қатысты ... ... ... ... ... ... және басқа да тұлғалардың берешегі» шоты – есеп
беретін адамдардың кассаға өткізілген валюта түріндегі сомаларына.
Валюта кассасынан валюта ... ...... ... және
мына төмендегі шоттар дебеттелінеді:
333-«Қызметкерлердің және басқа да ... ... шоты ... берілген шетел валютасының сомасына;
431-«Ел ішіндегі валюталық шоттағы ақша» шоты – ... ... ... ... ... ... ... шоты – тиісті валюталарға
қатысты теңге бағамының ... ... ... ... ... оперативтік кассасындағы қолма-қол ақшаның есебі. Қоғамдық
тамақтандыру мен бөлшек сауда кәсіпорындарының ерекшелігіне байланысты
олардан түскен түсімнің ... ... ... ақша ... ... оларға оперативтік кассасының есебін жүргізуге тура келеді.
Оперативтік касса, әдетте, сауда залында орнала-сады. №1034 ... ... ... ... ... ... есеп
айырысатын барлық шаруашылық жүргізуші субъектілердің Ережесі бекітілген.
Аталған ережеде тыңшылық жадысы бар бақылаушы ... ... ... ... ... көмегімен есептеуді жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... машинаның чегін
беруге міндетті, өйткені ол сатушы мен сатып алушының арасындағы алып-сату
келісім-шарты бойынша міндеттемелерінің орындалуын ... ... ... оны ... өткізу үшін салық органына арыз
жіберіледі. Оны тіркеуден өткізу үшін келесідей құжаттарды ұсыну қажет:
арыз, ... ... ... ... ... туралы куәлігінің
көшірмесі , БКМ паспорты; қолма-қол ... ... ... т.б. ... арыз бланкісінің дұрыс толтырылғандығын және БКМ-ның белгіленген
талапқа сәйкес келетіндігін ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мерзімі біткен соң салық ... БКМ ... ... салық органының өкілетті инспекторы
тыңшылықты жадында сақтайтын қондырғыға пароль енгізеді. Пароль ... ... ... ... ... ... сақталады.
Ақша операциялық кассаға түскен кезде 451-«Операциялық кассадағы қолма-
қол ақша» аралық шоты дебеттеледі және мына ... ... ... ... ... ... алынатын кіріс»
шоттары және басқа да шоттар – кассаға алынған түсімнің сомасына;
301-«Алынуға ... ... шоты – ... ... мен ... ... алынған сомаға.
Кәсіпорын кассасына түскен түсімді өткізгенде – 451 шоты ... ал 451 ... ... кассадағы қолма-қол ақша» аралық шоты
кредиттеледі.
2.2. Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақшаның есебі.
Банкі шоттары теңгеменде, шетелдік ... де ... ... ... ... ... немесе корреспонденттік шоттарын ашқан кезже, шот
иесінің ... ... ... ақшаны қабылдауды, оның өзіне немесе үшінші
тараптарға тиесілі ақша сомаларын аудару жөніндегі ұйғарымын ... ... да ... түрлерін көрсетуді өз міндетіне алады.Банк шоттары
бойынша жасалған келісім-шарты келесі мәліметтерден тұрады: ... мәні ... ... жасалған нәрсесі; салық ... ... ... ... ... ... нөмірі; банктің
көрсететін қызметінің шарты және ... ... ... ... ... келісілген басқа да жағдайлар қарастырылуы мүмкін.
Банк пен Қазақстан ... ...... ... мен оның
жекелеген құрылымдық бөлімшесі арасында келісім жасау үшін: қойылған қол
үлгілері және мөр ... бар ... ... ... ... ... салық қызметі органдары берген, белгіленген үлгідегі ... және ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектінің Қазақстан Республикасының ... ... ... ... тіркелгендігі жөніндегі фактісін растайтын
белгіленген ... ... ... ... ... ... органдар берген белгіленген үлгідегі құжаттың көшірмесі немесе
оған теңестірілген құжаттың ... ... ... ... ... куәландырылған құрылтайшылық құжаттың көшірмесі
тапсырылады.
Банкте ... ... ... ... ... ... ... келісім-шартта көрсетілген тәртіпте, оларға марапаттау төлеуге
және әрекет етіп ... заң ... мен ... қарастырылған
тәртіпте және келісілген жағдайында салымдарды қайтаруға өз ... де ... шот ... ... жаңылыс аударылып кеткен ақша
қаражатының ... ... онда ол сол ... шот ... ... ... құқылы. Бірақ бұл жағдай келісім-шартта
қарастырылғаны жөн.
Банктегі шоттардың көшірмесін беру ... ... ... ... ... шот ... ... есеп шоттарының
көшірмелерін беру қызметін элекрондық ... егер бұл ... ... ... адам жұмсау арқылы атқаруға құқылы. Банктердегі
есепшоттары бойынша операцияларды тоқтату Қазақстан Республикасының заңына
сәйкес, шот ... ақша ... ... ... ... ... құқығы бар өкілетті органдардың тиісті шешімдерінің негізінде ... ... ... бойынша операциялардың ... ... ... ... ... ... ... немесе
қаулыларының негізінде жүзеге асырылады.
Жаңадан ашылатын заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының заңына
сәйкес жарлық капиталын төлегенін ... ... ... ... ... өткен соң заңды тұлғаға ағымдағы шоттар ашады.
Есеп айырысу және басқа да ... ... үшін ... ... ... ақша жарнасына берілетін хабарлама. Шот иесінің банктегі
шотына қосып ... үшін ... ... және қолма-қол ақшамен
салынатын ... да ... ... ... ... ... Хабарлама
сиямен бір дана етіп жазылады; Қабылданған ақшаға банк түбіртек береді және
ол кассаның ... ... қоса ... ... шоты бойынша операциялардың есебі 441-«Есеп айырысу
шотындағы ... ... ... ... Субъектілер шоттары бойынша
банк екі дана етіп бет есебін ашады. Бірінші дана бет есептің ... ... және ол ... ... ... ... жүргізуші
субъектіге беріледі, екіншісі – бет есебі болып қалады.
Көшірме атқарушының ... ... және ... ... ... ... ... әрбір түзету атқарушы мен бас бухгалтердің немесе оның
орынбасарының қойған қолдарымен куәландырылуы және банк мөрінің ... ... ... қоса ... ... ... қол
қойған операцияны жүргізуші ... ... ... штамп және осы
құжаттардың бет есебі бойынша ... ... күні ... ... ... тиіс. Көшірмелер бірінші немесе екінші болып
қолқою құқығы бар ... ... ... ... бекітілген
мерзімде беріледі. Көшірмелер субъектілерге почта арқылы жіберілуін немесе
банк клиенттері үшін қолайлы жерде ... ... ... ... ... қате ... ... мән-жайын анықтағанға дейін 441-
«Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақша» шоты ... ... ... ... ... ... ... шығарылады, ал есепке алынған
сомалар 441-шоттың дебеті және ... ... ... ... ... ... оның иесінің өтініші бойынша жабылады.
Заңды тұлға – шот иесін тарату ... ... ... ... заңды тұлғаның шотын бір жылдан астам, ал жеке тұлғалардың шотына үш
жылдан астам кезінде ақша ... ... ... ... ... ал ... ... оны жабуға тыйым салынады.
Банкідегі есепшот жабылғаннан кейін субъект осы жөнінде он күндік
мерзім ішінде шот ... ... ... ... туралы хабарлама
жасауы тиіс.
Есепшоты жабылған кезде сондай-ақ иесінің аты немесе есепшоттың нөмірі
өзгергенде – шот иесі ... ... ... ... қайтаруы
керек.
Есеп айырысу шоты бойынша мынадай шаруашылық операциялары көрініс
табады:
441-«Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ... шоты ... ... ... ... ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша» шоты ... ... ... ... және ... ... ақы сомасы;
301-«Алынуға арналған есептеулер» шоты – сатылған өнім, жұмыс ... ... ... бергені үшін алынған аванстар», 662-
«Жұмыстарды орындағаны және қызметтерді көрсеткені үшін алынған аванстар»,
«Алынған өзге де аванстар» ...... ... мен ... ... ... ... шотындағы ақша» шоты кредиттеледі де, мына шоттар
дебеттеледі;
671-«Төлеуге ... шоты – ... ... қорлар, орындалған
жұмыстар, көрсетілген қызметтер үшін жабдықтаушылар мен ... ... ... ... валюта түріндегі қолма-қол ақша» шоты – еңбек
ақыға, іс-сапарларға және басқа да ... ... ... ... ... ... ... 142-«Тәуелді ұйымдарға
инвестициялар»,143-«Бірлесіп ... ... ... инвестициялар» –
шоттары кәсіпорындардың жарғылық капиталына ... ... ... ... де ... шоттары – сатылып алынған акциялар , ... ... ... ... ... ... үшін ... аванстар»,
352-«Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін ... ... - ... мен ... төленген аванс
сомаларына;
601-«Банктердің қарыздары», 602-«Банктен тыс мекемелердің қарыздары»
шоттары – есеп ... ... ... банк несиелері мен заем
қаражаттарының сомасына;
641-« Еншілес ұйымдарға ... 642-« ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға берешек» шоттары – еншілес және
тәуелді серіктестерге есеп айырысу шотынан қарыздарды өтеуге;
633-«Қосылған құн ... ... де ... ... ... төленетін міндетті төлемдер» шоттары – ... ... ... ... ... - жеке және ... ... қарыз сомасын төлегенде;
631-«Төленетін корпорациялық табыс салығы» - бюджетке корпоротивтік
табыс салығын ... ... ... ... ... ... жасалатын төлем операцияларының ... ... ... ... тек ... ... тиіс. Қазақстан Республикасындағы резиденттер және резидент
еместер арсындағы валюталық операциялар Ұлттық ... ... ... пен ... ... ... ... өкілетті банктер және банктік емес қаржылық мекемелер арқылы
жүргізіледі.
Валюталық операцияларды жүргізу үшін 24 желтоқсан 1996 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы және 20 сәуір 2001
жылғы №115 Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... ... ... негіз болып
табылады.
Қазақстан Республикасында ... ... ... органы болып
Ұлттық банкі саналады. Кез келген валюталық операцияны өкілеттілігі ... ... ... етілмейді. Осындай операцияларды жасау үшін өкілетті
банктер заңды тұлғалар ұшін валюталық шоттар ашады.
Заңды тұлғалар – резиденттері ... ... ... ... ... ... 2 ... 2000 жылғы №266 «Қазақстан Республикасының
банктердегі клиенттердің банктік шоттарын ашу, ... және жабу ... ... қарастырылған болатын.
Заңды тұлғалардың өкілетті банктердегі есеп ... ... ... ... ... ... ... шектеусіз түрде есепке
алынады.
Заңды тұлға-резиденттер, ... ... ... төлемдер
жүргізген кезде, өкілетті банктерге тиесілі ... ... ... ... ... ... ... бұл бойынша талап Ұлттық банкіде
тіркелгені жөнінде куәлік ... ... ... ... ... ... өкілетті банкке тиісті құжаттарын тапсыруы тиіс.
Өкілетті банктер валюталық заңдарды ... ... ... мен ... ... ... ... мен резидент еместер арасындағы операциялар ... екі ... кез ... ... ... келісімдері бойынша жүзеге
асырылады. Резиденттер мен резидент еместердің ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
24 желтоқсан 1996 жылғы №54-1 «Валюталық ... ... ... ... және 31 ... 2001 жылғы №88 ҚР ҰБ басқармасының
қаулысымен бекітілген ... ... ... валюталық
операцияларын тіркеудің Ережелеріне» сәйкес ... ... ... пайдасына көшуін қарастыратын капитал қозғалысына
байланысты операциялардың есебін жүргізу және ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... ... Республикасының келіп
түсетін 100 мың АҚШ долларынан астам немесе соған сәйкес ... ... ... ... міндетті түрде тіркеуге жатады:
• резидент еместерден 120 ... ... ... ... лизингіні де қоса алғанда;
• резидент еместердің төлем ретінде интеллектуалды ... ... әрі ... ... ... жағдайда;
• резидент еместердің экспорттық-импорттық мәмілелеріне
сәйкес алған несиелері;
• резидент еместердің төлем ретінде қозғалмайтын ... ... ... ... ... операцияларды тіркеу дегеніміз, ондағы тиесілі келісім-шарттарды
тіркеу және әрекет етіп тұрған заңмен белгіленгендей, ... ... ... ... ... қозғалысы туралы тоқсан ... ... ... ... табылады. Заңды тұлға-резидент өзінің келісім-
шартын тікеген орны бойынша тіркелген келісім-шарттың әрекет етуі ... ... ... мен ... ... ... отыруға міндетті.
Капитал қозғалысына байланысты қаражаттардың резидент еместерден
резиденттердің пайдасына ... ... ... операциялардың
түрлері тәртіп бекітілген келесі тәртіп бойынша жүргізіледі: 120 күннен
астам мерзімге ... алу; 120 ... ... ... жасалынған
экспорттық-импорттық мәмілелерге байланысты есеп айырысуларды жүзеге асыру;
инвестициялар;мүліктік және ... ... ... ... ... төленетін аударымдар болған жағдайда жүзеге асады.
Заңды тұлғалар – резидент еместермен шетел валютасында есеп ... есеп ... ... бар ... ... ... қолсыз тәртіппен жүзеге асырылады. Валюталық қаражаттардың шығу тегі
жариялы болуы және келесі ... ... ... алынуы тиіс: экспорттық
валюталық түсім; жарғылық капиталға төленетін жарналар; резидент ... ... ... ... шетелдік банктерден, қаржылық
мекемелерден және ... ... ... ... ... ... жеке ... еместер берген қарыздар; өкілетті банктер
және айырбас пунктері ... ішкі ... ... сатып алынған валюта.
Заңды тұлға резиденттерінің банк шоттарында шетелдік валютасында қолма
қол ақшасынан резиденттік емес еңбеккерлеріне жалақы төлеу үшін қызмет ... ... ... ... ... ... кеткен
шығыстарын жабуға алынуы мүмкін. Осы ... алу үшін ... ... ... банкісіне тиісті дәрежеде рәсімделген ... ... мен ... ... арқылы шетел валюталарын алып-
сату арқылы екі ... ... ... сатып алушылар мен сатушылардың өз
беттерінше ... ... ... алуға құқылы.
Резидент – заңды тұлғалар ішкі валюталық нарығында шетелдік валютаны
және тек ... ... есеп ... үшін ... ... ... несие бойынша міндеттемелерін орындайды. Шетел валютасында несиелер
қолма қол ақшасыз тәртіппен беріледі.
Валюта шоты бойынша жасалынатын оепрациялар мына төмендегі ... банк ... және ... ... мен ... қолдарымен куәландырылған банктік валюталық кіріс
ордері валюталық шығыс касса ордерін ... үшін ... ... ... қол ... беру Тапсырмамен рәсімделеді. Банк
куәландырған тапсырманың көшірмесі валюталық кіріс касса
ордерін ... үшін ... ... ... ... ... ... қаражаттарын аудару «
Аударға берілетін өтінішті» жазу ... ... ... ... ... есебі 431-« Ел ішіндегі
валюталық шоттағы ақша» және 432-«Шетелдегі валюталық ... ... ... ... және ... да құжаттарың негізінде банк валюталық шотының бет
есебіне тиісті ... ... ал оның ... ... ... шот оның иесінің өтініші бойынша жабылады, содан соң осы
өтінішін өзіне қызмет көрсететін банк ... ... Шот ... ... ... атауы өзгерсе немесе шоттың нөмірі өзгерген
жағдайда шот иесі валюталық шоттағы қаржының қалдығын растайтын ... қоса ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген
заңға сай келуін, ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ резидент еместердің Қазақстан
Республикасының валютамен операцилары бойынша есепке алу мен есеп берудің
толықтығы мен ... ... ... ... бақылау Қазақстан Республикасында валюталық бақылау
органдары және агенттері арқылы ... ... ... ... сай ... ретке келтіру
міндеттерін ... ... ... бар Мемлекеттік органдар, ... ... ... органдары болып табылады.
Алған лицензияларына сәйкес операциялар жүргізген кезде валюталық
заңның сақталуын бақылау міндеті ... ... ... тыс ... ... мен ... ... банкілер валюталық
бақылаудың агенттері болып табылады.
Валюталық бақылау органдары өз міндеттерін жүзеге асыру үшін валюталық
бақылаудың агенттерін жұмысқа тартады және ... ... ... үшін ... ... ... ... валюталық операцияларды жүзеге асырып
жатқан резидент те, резидент емес те ... ... ... осы ... ... ... мен тиым салынған құжаттарды
валюталық бақылау агенті мен органдарына беруге ... ... ... және ... ... ... кіруін қамтамасыз етуді;
тексеру барысында да, сондай-ақ олардың нәтижесі ... да ... ... ... ... ... ... тиіс.
Шетел валютасын сатып алу. Заңды тұлға-резиденттер шетел ... ... тек ... ... есеп ... ... асыру үшін және
міндеттемелерін орындау үшін, сондай-ақ заң актілерінде қарастырылған басқа
да жағдайларда ғана ... ала ... ... ... ... ... алуға тапсырысты әзірлеу
кезінде сатып алу мақсатын көрсетуді, сондай-ақ резидент еместермен есеп
айырысуда жүзеге ... ... ... құжаттарды қоса тапсыруы
немесе өкілетті банктерден ... ... ... ... және осы валютаны, егер ол өз мақсаты бойынша пайдаланылмайтын
болса, онда ... ... ... ... отыз ... ішінде ағымдағы
нарықтық бағамы бойынша ішкі валюталық саудада сатуға тек ... ... ... ... ішкі ... саудада сатып алған шетел
валютасы резидент ... ... ... ... ... ... күннен бастап, отыз күннің ішінде өкілеттік банкке аударылуы тиіс.
Заңды тұлға – резидент толықтай ... ... ... ... ... отыз күннің мерзімі өткенше пайдаланбаса, онда ол ішкі ... ... ... ... ... валюталық операциялар бойынша көрсетілген
банктік қызмет түрлеріне банктер ... ... ... ... ... шетел валютасы түрінде төлемақы алады.
Теңгемен алынған несиелерді, сондай-ақ олар бойынша пайыздар мен ... ... ... ... ... ... ... салынады.
Тауарлар экспорты төлем, сондай-ақ несие немесе инвестиция ретінде
заңды тұлғалар-резиденттер арқылы алынған болса, онда ол осы ... ... 1997 ... №130 шетел валютасын пайдалануға байланысты қызметін
лицензиялау тәртібі ... ... ... ... банкілер арқылы төлем
жасалынады.
Заңды тұлға – резиденттердің ... ... ... ... ... және ... да түсімдер ретіндегі шетел
валютасы ... ... ... ... төленеді.
Өкілетті банкілерден шетел валютасын сатып алған кезде келесі ... ... және 432 ... ... ... шоттардың кредитімен
коррепонденцияланады:
452-«Кассадағы шетелдік валюта түріндегі қолма қол ақша» - валюталық
кассадан валюталық шотқа өткізілген ... ... ... ... шоты – ... ... Орындалған
жұмыстар мен көрсетілген қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ... шоты – шетелдік валютаның
ұлттық валютаға қатысты бағамының өсуінің нәтижесінде пайда болған оң бағам
айырмашылығының ... және 432 ... ... келесідей шоттардың дебетімен
коррепонденцияланады:
452-«Кассадағы шетелдік валюта түріндегі қолма қол ақша» - ... ... ... ... ... ... шоттар» - жеткізілген материялдық қорлар, атқарылған
жұмыстар және көрсетілген қызмет үшін шетелдік фирмалардың инвойсы төленді;
844-«Бағам ... ... ... - ... ... ұлттық
валютаға қатысты бағамының төмендеуінің нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын есепке алу.
Кәсіпорындар банкілердің арнаулы шоттарында жасалатын операцияларының
есебі 42 ... ... ... ... ... бөлімшесінің
шоттарында жүреді. Олардың қатарына келесі шоттар кіреді:
421-«Аккредитивтердегі ақша» шоты. Бұл шота аккредитивтегі ... ... ... ... ...... тапсыруымен
өзі келісімге отырған контрагенттің пайдасына берілген банкісінің сөзсіз
орындалуы ... ... Ол ... ... ... ... төлем жасай алады немесе осындай ... ... ... ... ... ... ... банкілердің жүзеге
асыруына өкілеттік бере алады.
Аккредитивтің келесі түрлері ашылады:
жабылатын; қайтарып ... ... ... ... және
трансферабельдік болып бөлінеді.
Жабылатын аккредитивті ашқпн кезде банк-эмитент орындаушы ... ... тең ақша ... оның ... ... ал ол ... ... ету мерзімінде осы ақшаны мүмкіндігінше аккредитив
бойынша төлем жасау үшін пайдаланатын жағдаймен ... ... ... ... ... ... жоюы немесе өзгертуі мүмкін. Қайтарып алынатын аккредитив
жағдайында барлық билікті өзгерту ... ... ... тек ... бенефициарға бере алады. Бірақ өзгерту мен жоюдың ... ... ... жағдайына сәйкес, бенефициар қойған және бенфициар банкісі
қабылдаған ... ... ... ... ... ... ... орындаған
кезде аккредитив бойынша төлем жасауды қатаң түрде өз міндетіне алады.
Қайтпайтын аккредитив ... ... ... ... ... ... ... өз мерзімінен бұрын ... егер де ... ... ... ... аккредитив – бұл банк-эмитент болып саналмайтын ... ... ... ... бар ... ғана ... ... аккредитив – бұл бенфициардың өзінен басқа бірнеше
тұлғаның немесе аккредитивті толық немесе ішінара пайдаланатын мүмкіндігін
қарастыратын ... тек бір ғана ... есеп ... ... ... бойынша есеп айырысу тәртібі және оның мерзімі бенефициар ... ... ... ... Сондай-ақ келісімнің
ішінде: банк-эмитенттің атауы, аккредитивтің түрі және оны ... ... ... ... ... хабардар ету тәсілі,
аккредитив бойынша қаржы алу үшін ... ... ... ... және ... ... ... тиегеннен кейін құжаттарды ұсыну
мерзімі, оларды рәсімдеуге қойылатын талаптар, басқа қажетті ... ... ... ... ... ... алу үшін бенефициар тауарларды тиеген соң,
тауарлардың тиелгені жөнінде және ... да ... ... ... ... ... банк ... ұсынады. Аккредитив
бойынша төлемді растайтын құжаттар жабдықтаушы арқылы банкке аккредитивтің
мерзімі өткенге ... ... және ... барлық шарттарының
орындалғанын айғақтауы ... Осы ... ... ... жағдайда
аккредитив бойынша төлеу жүзеге асырылмайды.
Бенефициар банкісі аккредитив ... ... ... ... сол үшін аккредитив беруші оған аккредитив сомасынан ... ақша ... ... ... ... ... ... жеке көрсетіледі.
Егер аккредитивтің шарттарында уәкілетті ... ... ... ... онда ... ... бар ... және уәкілдің қолының
ұсынылған үлгіге сәйкестігі тексеріледі.
Сатып алушының уәкілі жабдықтаушыдан тауарды ... алар ... ... ... ... ... тауарлы-көлік құжаттарының нөмірі,
тауарды байланыс мекемелері арқылы ... ... ... ... ... ... құжаттарының нөмірі немесе толтырылған
күні және тауар жөнелтілген көліктің түрі көрсетілмесе шот-тізбесін төлеуге
беруге болмайды.
Жабдықтаушы ... ... ... үш ... ... ... бір ... мемориалды ордер ретінде пайдаланылады, үшінші данасы шот-
тізбесінің қабылданғанын білдіретін қолхат ретінде жабдықтаушыға беріледі
де, ал ... ... ... ... ... және ... ... тапсыру үшін банк-эмитентке жіберіледі.
Аккредитивті қолма қол ақша түрінде төлеуге рұқсат етілмейді.
Егер ... ... ... ... ... ... ... онда аталған тұлғалар атқарушы банкіге келесі құжаттарды:
төлқұжат немесе оны ... ... ... жоқ болған жағдайда өз
қолының үлгісін; іс-сапар куәлігі немесе аккредитив ... ұйым ... ... міндетті.
Аккредитив есебінен төлеу үшін, акцептелінген шоттар тізбесінде немесе
тауарлы-көлік құжаттарында өкілеттік берілген тұлға акцепт жөнінде жазбаны
береді.
Аккредитивтің мерзімінің ... ... ... ... ... аккредитив жабылады. Аккредитивтің жабылғаны жөнінде
атқарушы банк банк-эмитентті ... ... ... ... ... ... сомалар оның көрсетуімен қаржылар алынған
шотқа қайтадан аударылады; сатып ... ... ... ... бөлшектеп
кері қайтарылған аккредитив тің сомаларына банк-эмитенттен мәлімдеме келіп
түскен күні кеітіледі. Аккредитивтің ... ... ... ... ... жіберілген кемшіліктерден басқа барлық бенефициарға
түскен шағым банктің қатысуынсыз тараптардың өз арасында қаралады.
Егер аккредитив қысқа мерзімге ... ... ұзақ ... ... есебінен ұсынылған болса 601 «Банктердің қарыздары» шотында, ал
егер аккредитив есеп ... ... ... ... 441 ... ... ... шотында аккредитивтің ашылуы мүмкін, ол кезде жоғарыдағы
шоттар кредиттеледі де, 421 «Аккредитивтердегі ... шоты ... ... ... 421 шотың кредиті бойынша және 671 «Төлеуге
шоттар» шотының дебеті бойынша көрсетіледі; пайдаланылған аккредитивті
тұтастай ... ... кері ... ... ... және 421 ... кредитінде көрсетіледі.
Банктерге комиссиондық төлемдері төленген ... 821 ... ... ... шоты ... де, 441 шоты ... «Чек ... ақша» шоты бойынша есеп ... ... ... ... ... алынады. Чек – бұл өзінің шот
есебінен қаражатты алушының ... ... бір ... ... жөніндегі
арнаулы қағазға толтырған клиенттің өзіне қызмет көрсететін банкке берген
жазбаша тапсырмасы.
Чек кітапшасы ... ... ... ... ... 422 шот
дебеттеліп, 431,432,441,601 шоттары кредиттеледі.
Кітапшалардағы чектерге төлем жасалуы үшін ... чек ... ... чек ... ... Чек ... есеп ... және басқа тұлғаларға беру кезінде 334 «Өзге де дебиторлық
берешек» ... ... ... чек ... бойынша есеп беретін
тұлғалар» деп аталатын аналитикалық шоты дебеттеліп, 687 ... ... ... ... есеп ... ... есеп айырысу» деп
аталатын аналитикалық шоты кредиттеледі. Төленген ... ... ... дебеттеліп, 422 шоты кредиттеледі.
423 «Банктердегі арнаулы шоттардағы ... ... ... ... ... ... есепке алынады. Бұлар үкіметтің жәрдемі ретінде
алынған қаражат, жергілікті бюджеттен мақсатты ... ... ... ... ... ... және ... да
ұйымдардың қаражаты, мәдени-ағарту мекемелерінің, демалыс ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары,
кәсіпорынның өтініші бойынша жеке шоттан күрделі ... ... және ... ... ... өзге де шоттардағы ақша» шотының субъектінің құрамына
кіретін филиалдардың, құрылымдық бірліктердің ақша ... ... онда ... ... ... ... үшін ... банк
мекемелерінде ағымдағы шотын ашады.
3-тарау. Ақша қаражаттарының ... ... Ақша ... есебі аудитінің мақсаты мен міндеті.
Транзиттік экономика жағдайында функционалды ... өте ...... ... ең ... және ... өтімді элеменнтері
қатарына жататын ақша мен оның баламаларының төлеу циклі мен ... ... ... ... ... қарқынды кең ауқымды сипатта.
Дәл осы учаскеде үлкен резервтер мен әр ... ... ... және ... ... жүргізу заңнамалық, жалпы
ммлекеттік, ведомствалық және басқа нормативті актілермен жеткілікті түрде
қатаң реттелген. Сондықтан төлеу ... ... ... ... ... ... ... стандарттардың, бухгалтерлік
есептің, аудиттің, ақша тасуын, қолданылуын, ... ... ... ұйымдастыру ережелерінің талаптарын мұқият оқып-білу қажет. Операциялық
аудитор кәсіпорынның төлеу мен қозғалыс ... ... мен ... ... ... ... анық ... қамтамасыз ету
қажеттілігіне байланысты проблемалық ... ... ... ... ... есептік, экономикалық мәселелерді
шешудің баламалы мүмкіндіктерін қарастырған жөн.
Дегенмен жалпы аудитте ақшалай операцияларды тексеру мен ревизиялау
тәсілдерінің ... ... бар. Олар ... ... ... ... бұл ... уақтылы және тиімді атқаруға ерекше көңіл аударатын
төлеу циклінің функционалдық ... ... ... ... ... ... күн ... сай бағыты ақшаны ... ... ... ... мен ... талдау
болып саналады.
Ақшалай ағымның төлем мен ... ... ... ... ... ... мен ... классикалық әдістерімен
қатар сарапшылық бағалау, жай және ... ... ... ... ... және ... ... желілік, желілік емес және
өсіңкі бағдарламалау әдістерін, операцияларды, ойын теорияларын, ... және т.б. ... ... ... Функционалды аудиттің арнайы
әдіс тәсілдерінің көмегімен ақшаны басқару мен ... ... ... мен ... ... әр ... ... болады. Мәселен, инкассация мен төлемді тездету, флоутты, электронды
ақша аударуды, сейф жүйесін, репо мәмілесін, бақылау шегі ... ... ең көп ... молайту сияқты тәсілдерді дұрыс және уақтылы қолдану
нақты ақша мен құнды қағаздарды шапшаң және ... ... ... ... төлем мен ақша қозғалысы циклін ... ... ... ... ... операцияларын атқаратын қызметкерлердің сандық және
сапалық құрамы;
- касса-банк құжаттарын жасап, өңдейтін адамдар үшін есеп пен ақша
бақылауды ... және ... ... ... ... бұл ... учаскесінің қызметкерлері кімге есеп береді;
- касса-банк және басқа ақшалай операциялардың ... ... және ... ... ... ... ... бар-жоғын кенеттен тексеруді жүйелі
жүргізуге арналған тұрақты жұмыс істейтін комиссияны тағайындау
туралы басшының бұйрығы бар ма?
- Бұл ... ... ма, ... ... тексеру, актілері бар ма
және олардың мазмұны қандай?
- Аналитикалық және синтетикалық есеп, шаруашылық-ішілік ... ... ... ... қлдау жолға қалай қойылған?
Осыларға сүйене келіп, төменгі кестеде ақша мен олардың баламаларының
төлемі мен ... ... ... аудитін өткізу бағдарламасының
ықтимал нұсқаларының бірі келтірілген:
Кесте №2
|Аудит процедуралары ... ... ... |
| ... мен ... ... ... |Кадр бөлімінің мәліметтері, білім |
|атқаратын қызметкерлер |мен ... ... ... ... білу |жұмыс өтімі, зияткерлік және |
| ... ... т.б. ... алу, ... және ... ... |
|қолдану үшін әдістемелік, |стандарт-тардың, нормалардың, ... және ... ... ... ... ... |бланкі-лерінің, касса, сейф |
|қам-тамасыз етуді тексеру ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... мен ақша басқару |ордерлерді тіркеу журналы, ... ... ала ... ... ... ... ... |есебі кітабы, бастапқы құжаттар |
| ... т.б. ... ... ... ... мен ... ... |журнал ордерлер, тізімдемелер, |
|көрсе-тудің дұрыстығын, ... ... ... ... ... ... чек түбіртектері және|
|тексеру |т.б. ... ... мен ... ... ... ... ... |істйтін комиссия мен кассирді |
|ақшаны, құнды ... ... ... ... жеке|
|және қатаң есептегі ... ... ... ... ... |шарт, кассаны түгендеу актісі, |
| ... және ... ... |
| ... КО-2), ... құжаттарды |
| ... ... ... касса |
| ... ... ... ... |
| ... ... ақша есебінің кітабы |
| ... ... ... журнал-ордер |
| |1, 1 ... Бас ... |
| ... 411, 421-424 ... және|
| |т.б. ... ... мен | ... ... | ... | ... | ... атқару мен | ... ... ... | ... үшін ... | ... және ... | ... ... | ... түгелдігі мен | ... ... | ... ... ... | ... және ... | ... ... ... ... ... ... ... көшірмелері мен бастапқы ... ... ... ... тіркелген; |
|аккреди-тивтік және чектік|аккредитивтер, чек кітапшалары, ... ... ... ... ... ... ағымдағы басқа|аударымының түбіртектері, 1 – 3 |
|шоттарын ашудың дұрыс-тығы|журнал-ордерлері; 1,2,3 ... ... ... ... ... |
| ... заңнамаларға |
| ... ... |
| ... ... |
| ... мен ... ... |
| ... ... ... ақша |3 ... 3 ... ... ... |тізімдеме, 411 «Жолдағы ақша» шоты|
|өнімді және ... ... Бас ... ... ... және |тауарлық-көліктік жүкқұжаттар, |
|көрсетілген қызметті |қабылдау-тапсыру актілері және ... ... ... ... құжаттар ... ... | ... Баланс ... 401-403, 411, 421-424, ... Бас ... 441, 451-452 шоттар |
|кітап мәліметтері-нің ... Бас ... ... ... | ... Ақша қозғалысының |Бас кітап, 1-4 журнал-ордерлер, |
|синтетикалық және |1-3 ... ... ... ... касса кітабы және |
|жүргізу дұрыстығын тексеру|ақша қозғалысы туралы басқа |
| ... ... ... ... ... облигациялар, |
|инвестициялар бойынша ... ... ... ... бондар, қазынашылық |
|тексеру ... ... ... ... мәмілелер ... ... ... оның ... ...... ... операциялар – міндетті тұтастай тексеруді талап етеді. Ықтимал
бұрмалаулар мен ... ... ... ... – касса-банк операцияларын
бақылаудың маңызды міндеті.
Іс-тәжірибеде ... ... ... ... ... атқарылуы мен шот төлемдері процесіндегі қызмет бабын теріс
пайдалану мен бұрмалаулар былайша жіктеледі:
1. Рәсімделген құжаттармен және ... ... ... ... ... ... ... Банктен, әртүрлі тұлғалар мен ұйымдардан кірістік
ордерлер бойынша, ... ... ... ... ... ... ... және иемдену.
3. Кассадағы ақшаны есептен ... бір ... ... ... құжаттар мен есептерде
жиынтықты дұрыс есептемеу.
4. Ақшаны жалған құжаттар ... ... ... ... ... заңды рәсімделген
құжаттардағы жалғандық
5. Әр түрлі тұлғалар мен ұйымдарға ... ... ... ... соның ішінде еңбекақыны,
депонентті соманы негіссіз иелену.
6. Контрагенттермен ... ... ... үшін ... есеп ... ... ақпараттарды
қолданбай, жұмыс орындау мен қызмет көрсету.
Мұндай ... мен ... ... ... дұрыс
іріктемеу,тәжірибесіз және сенімсіз, кассаны жүйелі тексермеу, ... ... және тағы сол ... ... болады.
Төлем циклінің функционалды аудитінің күрделі учаскелерінің бірі –
кассалық операцияларды тексеру. Ең алдымен кассадағы кассалық ... және ... ... білу ... ... ... ... бухгалтер және кассир қол қоятын акті жасаумен рәсімделеді. Ақшалай
қаражаттың немесе ақшалай құжаттың және ... ... ... ... кем ... ... жағдайда кассирден жазбаша түсініктеме алу
керек. ... ... көп ... ... ... ... ... тексеру анықталғанша міндеттерінен шеттету туралы мәселе
қояды.
Жол-жөнекей ақша ... ... ... есепте саналатын
сомалардың шынайылығын, контрагенттер аударған, алайда ... есеп ... ... айда ... ... қалайша
көрсетілуін тапсыру керек.
Бұрмалаулар мен теріс пайдаланулардың алдын алу үшін ... ... ... есеп шот ... ... көшірмелерге тіркелген
негіздемелермен үнемі салыстыру;
- жабдықтаушылармен құжаттарды ... ... ... рәсімдеуге талапты арттыру;
- дебиторлармен және кредиторлармен, қызметкерлермен және басқа
контрагенттермен есеп айырысуларды ... ... ... ... ... ... мен шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қызметін сараптау іс-тәжірибесін талдау ... ... ... ... ... ... және ... ақшасын
басқаруды жақсарту жөніндегі ұсыныстарды әзірлеуге мүмкіндік береді.
Ақшаның есеп шот бойынша ... ... ... ... үшін
кәсіпорын банк көшірмелері мен бастапқы құжаттардың мәліметтерін салыстыру
қажет. Сонымен ... ... ... құжаттардың
нөмірленетінін, ақшаны есептен шығару ... ... ... ... Алынған ақпаратты мынадай тәртіппен топтастыруға болады:
Кесте №3
|Банк көшірмелері ... ... ... |
| | ... ... ... ... |№,ай-күн,ж. |
| ... ... ... | ......... |
| | | | | | | |К-ті |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... бір өрескел қате – ақшаны кәсіпорын кассасына ... ... ... ... бар ... ... ... іс жүзінде жасалған
төлемді дебиторлық борышты өтеу сомасы мен касса есебіне алынған ... ... ... ... ... тапсырудың мерзімділігін мұқият зерттеп, бақылау және
оның әр түрлі қажеттіліктерге шығыс жағдайларын ... ... ... үшін ... жинау мен өңдеуді мынадай кесте көмегімен іске
асырады:
Кесте №5
|Ай, ... ... ... |
| ... ... ... күн, ... үшін ... пен ... |
| | ... қызмет | |
| ... ... ... ... ... |
| |№ ... ... |Шот |Шот К-ті|Шот |Шот |
| | | | |Д-ті | |Д-ті |К-ті |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... мен ... циклі функционалды аудит
бағдарламасын түп-түгел орындау үшін ... ... ... ... ... ... кәсіпорындағы нақтылы жағдай мен көлем циклі
функционалды ... ... ... ... ... ... ... жағдайын анықтауға, ақшаның сақталуын қамтамасыз етуге,
бухгалтерлік ... ... ... ... және анық ... көрсету
үшін талдауға мүмкіндік береді.
Мұндайда төлеу циклі мен ақша басқарудың тиімділігін ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы,
бағалаудың балдық тәсілінде «иә» жауабы үшін ақша қозғалысын ұйымдастыру
деңгейіне байланысты 1-ден 3 ... ... ... ал ... - 0 ... ... ... жағдайын тестілеу қорытындыларын жалпы бағалауда
қойылған балдар сомасы бойынша: 50 балға дейін өте төмен; 54-65 төмен; ... ... 81-90 ... ... ... өте ... операцияларының аудитi
Кассада сақталатын ақша 451 «Ұлттық валюта түрінде кассадағы қолда ... және 452 ... ... ... кассадағы қолда бар ақшалар» 45
бөлімшесінің «Кассадағы қолда бар ақшалар» шоттарында ескерілуге ... ... ... ... ... ... ал кредитіне – кассалық
есептен ... ақша ... Бұл ... ... жазбалар кірістік және
шығыстық кассалық ... ... ... операцияларды аудиторлық тексеру бағдарламасы төменгі кестеде
ұсынылады:
Кесте №8
|Аудит процедуралары ... ... ... Ақша мен ... ... ... бойынша |
|басқа құндылықтардың ... ... ... ... мен ... ... туралы кәсіпорын |
|түгендеу ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... кассалық құжаттар (КО-1, |
| ... ... ... ... |
| ... актілері, 1 тізімдеме, 1 |
| ... Бас ... және т.б. ... ... операциялар-ды|Кассалық құжаттар (КО-1, КО-5), |
|құжаттық рәсімдеудің |аванстық есептер, кассаны ... ... ... 1 ... 1 |
| ... Бас ... және т.б. |
|3. Қолма-қол ақшаны ... ... чек ... ... ... ... және жеке |
|мерзімділі-гі мен ... ... банк ... ... ... ... бастапқы |
|тексеру ... ... ... (КО-1,|
| ... 1 ... Бас ... |
| ... т.б. ... ... ... ... КО-2, КО-3, КО-4, КО-5, 1 ... ... |журнал-ордер, Бас кітап және т.б. |
|тексеру | ... ... ... ... ... 1 ... ... |журнал-ордерге 1 тізімдеме, 1 |
|көрсетудің дұрыстығын ... Бас ... және т.б. ... ... ... және |
| ... мен ұсыныстарды |
| ... ... ... ... ... ... актісі, ... ... ... ... жою жөніндегі |
|бойынша тұжырымдар мен ... ... ... | ... кассадағы ақша қозғалысын ішкі бақылаудың болмауы немесе
жеткіліксіздігін білдіретін белгілер мыналар:
- кассадағы ... ... ... қайта санау мен ... ... ... ... ... ксіпорында
жолға қойылмауы;
- кәсіпорында тексерудің мерзімділігін белгілейтін басшы бұйрығының
жоқтығы;
- ... ... ... ... барлығы – ревизия
өткізетін комиссияға тұрақты тек бір ... ... ... парақтап қайта санауды айғақтайтын,
ревизия ... ... ... жұмыс жазбаларының болмауы
және т.б.
- кәсіпорын басшысы өкімінде ... бас ... ... ... жанай өтіп, басқа адамдарға кірістік ... ... қол қою ... ... ... ауысқанда кассаға ревизияны сырт көзге ғана өткізу;
- штатта кассирдің ... бұл ... ... ... өкімінсіз есеп қызметкеріне жүктелсе;
- кассирмен толық материялдық жауапкершілік туралы шарттың жоқтығы;
- мұндай процедура ол үшін ... ... ... ... ревизиялауға дайындығының болмауы.
Касса мен кассалық операциялардың аудиті негізінде үш бағыт бойынша
өтеді: ... ... ... ... ... және ... ... алуды
тексеру; ақшаны шығыстарға есептен шығарудың дұрыстығын тексеру.
Жалпы алғанда касса мен кассалық ... ... ... ... ... ... ... тексеру орнына келгенінеде бірден
өткізіледі. Оны өткізуге дейін ... ... ... ... ... кассадағы ақшаның бар-жоғын кенеттен тексеруді жүйелі жүргізу
үшін тұрақты жұмыс істейтін комиссия туралы бұйрығы бар ма, бұл ... ма? ... ... тексеру актілері бар ма және олардың мазмұны
қандай; тексерілетін кәсіпорынға бір кассир немесе бірнеше кассир ... ме, ... тек ... ... ғана ... ... ме немесе
өз міндеттерін басқа ұйымдарға қызмет етумен қоса ... ма, ... ... ... және кәсіпорын әкімшілігі кассирмен ... ... ... шарт бар ма, ... ... ... ... танысты ма?
2. Кассаға тексеруді жүзеге асырғанда, аудитор мынадай шарттарды
сақтауға ... ... ... ... ... мен бас ... ... кіруге тиісті, кәсіпорын басшысы тағайындаған тұрақты жұмыс
істейтін ... ... ... ... ... ... ... бөгде кісілерге кіруге рұқсат етілмейді және кассадан тыс
операциялар тоқтатылады.
3. ... ... ... ... немесе бірнеше касса болғанда
олардың ... ... ... ... Кілт ... ... ал мөр
аудиторда болады. Бұл бір кассадағы ақшаның жетіспеушілігін басқа кассадағы
бар ақша ... ... жабу ... болдырмау мақсатымен жасалады.
4. Кассир түгендеу комиссиясының қатысуымен соңғы күндегі кассалық
операциялар жөнінде есеп жасайды. Кассалық ... ... ақша ... ... ... және ... ... касса есебіне
кіргізілгені, ... ... ... ... ... және ... ақшалай қаражат жоқ екендігі жайлы қолхат береді. Бұл қолхат
кассаны түгендеу ... ... ... бөлігіне кіреді.
5. Касса есебіне бас бухгалтер қол қояды және тиісті ... ... ... ақша ... ... ... ... үшін
бухгалтерияға беріледі.
6. Кассадағы бар ақшаны жекелеген ... ... ... орауда
тұрғанына қарамастан түгел қайта санау жүргізіледі.
7. Мұндай міндетті процедура кассада сақталатын ... ... баж ... вексельдік маркілер, жолақы билеттері, төленген
авиабилеттер, төленген, бірақ әлі ... ... ... ... және т.б.) ... ... мен басқа да
құндылықтар бойынша жүргізіледі.
8. Ақша мен құндылықтар екі ... ... ... ... ... басқа мүшесі санайды. Аудитордың өзі бұл аудиторлық
процедураның ... ... ... жасауға тиіс. Ақшалай қаражаттар ... ... ... Ақшалай құжаттар аудитінде мыналарды тексеру керек: бұл құжаттар іс
жүзінде бар екендігін, билеттер мен жолдамалар ... ... ... ... есебі дұрыстығын тексеру қажет. Олардың есебі ақшалай
қаражат ... ... ... ... ... ... құжаттардың түсуі
мен есептен шығарылуы кассалық кірістік және шығыстық кассалық құжаттармен
рәсімделуі тиіс. Осылайша, ... ақша ... ... ... ... ... да есеп жасайды және оны бас бухгалтерге тапсырады.
10. Түгендеу жүргізу кезеңінде кассада ішінара төленген тізімдемелері
болуы ... ... бас ... мен ... ... белгіленген тәртіп
бойынша жабуды, оларға кірістік ордер рәсімдеуді және кассирге оны есепке
енгізуді ұсынуға тиіс. Егер ... ... ... беру ... ... келсе, тізімдеме бойынша көптеген адамдарға әлі төленбесе, ... ... ... ... ... ... ... енбеген,
ішінара төленген шығыстық кассалық құжаттар ретінде актіге жазылады. Мұндай
жағдайда әрбір төлем ведомосінде еңбекақы қандай реттік нөмір ... ... ... ... ... Көрсетілген жазба ... ... және ... ... ... ... ... рәсімделмеген кассалық шығыс ордерлері мен
ведомостері, сондай-ақ әр түрлі ... ... ... ... есепке алынбайды және кассадағы бар қалдыққа кіргізілмейді. ... ... ... ... ... актісінде ақша кімнің өкімімен,
қашан, қандай мақсаттарға және қандай сомада берілгенін ... ... атап ... ... бар ... ақша мен ... ... осы
кәсіпорынға тиесілі деп саналады, өйткені кассада ... ... мен ... ... сақтауға тыйым салынады.
12. Ақша мен басқа құндылықтарды санау аяқталған соң ... ... ... ... ... қалдық жайлы мәліметтермен
салыстырылады.
13. Ақшалай қаражатты тексеру ... ... бір ... ... ақша ... ... ету, техникалық нығайту мен ... ... ... жөніндегі талаптарға сай болуын тексереді.
Мұндайда анықталған бұрмалаулар түгендеу актісінде көрсетіледі.
14. Іс жүзінде ақшаның және олардың ... бар ... ... ... ... ... қол ... түгендеу актісімен
рәсімделеді. Ол үш данада жасалады: бір данасы кәсіпорын бухгалтериясына
беріледі, екіншісі ... ... ... ... ... ... ... есептелген барлық ақшалай қаражат енімді сақталуда тұр деген
кассирдің қолхаты келтіріледі.
15. Кем шығу табылған жағдайда аудитор кассирден кем ... ... ... жазбаша түсіндірме жазуды сұрайды. Елеулі кем шығу немесе
қызметті теріс пайдалану ... ... бұл ... кәсіпорын
басшысын хабардар етеді және кассирді дереу тексеру аяқталғанша қызметтен
босату және істі ... ... ... ұсынады.
Ақша жалған құжатсыз тікелей ұрлау ісі кассаны тексергенде кассадағы
барды түгендеу жолымен анықталады. ... ол шын ... ... не ... лауазымды қызмет адамы жасаған ысырапты жасыратын лауазымды ... ... ... ... ... ең қарапайым түрі
болып саналатын қаражаттықымқырудың бүркемеленбегендері де ... ... кем ... ... ... ... бұзу ... ақшаны ысырап қылу
мен ұрлауы салдарынан ғана болмауы мүмкін, ол ... ... ... ... ... ала тұрумен де байланысты болуы ықтимал. ... мен ... ... ... кассирді дұрыс таңдамау,
кассаны жүйелі түрде ... және ішкі ... ... ... ... ... ... кіріске алмау алынған соманы тікелей ... ... ... кірістік операцияларды жасырумен байланысты.
Есеп шоттан ... ... ... ... ... жағдайлары өте жиі
кездеседі.
Аудитор банктен чек бойынша аалынған ақшаны кіріске ... ... ... чек ... ... ұқсас сомамен, ... және ... ... ордерлермен салыстыру жолымен
тексеруі тиіс. Кейбір аудиторлар банктен алынған қолма-қол ақшаны ... ... тек қана ... ... ... қате ... сондай-ақ банк көшірмелері бойынша да жасау қажет. Егер көшірмелерде
тазартып өшіру, ... ... бар ... ... ... ... ағымдағы немесе есеп шоттан ... ... ... ... ... ... ... салыстыру
керек. Қатаң есептегі құжат деп саналатын банктегі ... ... ... ... етеді. Сондықтан есеп көшірме мазмұнына байланысты болатын
кассир мен басқа тұлғаларға көшірме ... ... ... ... операцияларды жүргізу тәртібіне сәйкес ... ... ... ... ... ... өкімімен бұған уәкілетті адам
мен бухгалтер қол ... ... ... ... ... ғана ... қызметтіөтеу, борыштың орнын жабу, материалдарға, пәтер
ақысын төлеу және т.с.с. тәртібімен кірістік кассалық ... ... ... ... ... ... және ... адамдарды өтелмеген
берешегін талдау мен тексеру арқылы ашылады. Есеп шотардағы төленген соманы
иемдену нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай адамдар мен есепті жүйелі ... мен ... бұл ... ... оңды ... бере ... ... құжаттарды тіркеуді тексеру мен тіркелген құжаттарды төленген
құжаттармен салыстыру да ... ... ... тәсілі болып
табылады. Кірістік ордер ... ... ... иемденудің жеңілдететін
жағдайлар тұрғысынан алғанда, кассалық одерлерді ... ... ... ... ... ... ... еместігін, уақытылы
салыстырмау мен борышты өндірмеу екендігін баса айту қажет. Белгілі бір
нөмір ... ... ... ... ... ... және
шығыстық одерлерді дұрыс тіркеу, бухгалтерияға ... ... ... ... ... анық сенімділігін арттырады және
қызметті теріс пайдалануды болдырмайды.
Басқа кәсіпорындардан ... ... ... ... ең алдымен,
барлық мүмкін жағдайларда қолма-қол ақшасыз есеп айырысу ісін ... ... ... бұл ережені бұрмалау қызметті ... ... ... ... жағдайлары байқалғанда ол міндетті түрде
тексерілуге тиісті. Сонымен бірге, едәуір сомадағы ... ақша ... ... кәсіпорындармен есептесулерді салыстырған жөн.
Басқа кәсіпорындардан ақшалай сома алуға ... ... және ... іс ... ... ... де қызметті теріс
пайдаланудың бір жолы болып ... мен ... ... ... жөніндегі кассалық операциялар
мүмкіндігінше тексерілуге жататын барлық кезең ішіндегі ... ... ... ... ... ... кассалық операциялар
бойынша есептік құжатаманың мынадай пішіндері қолданылады: КО-1 «Кірістік
ордер», КО-2 «Шығыстық кассалық ... КО-3 және КО-3а ... ... ... ... ... пішіндері. Ақша қабылдау мен берудің
ордерсіз рәсімделетін ... КО-4 ... ... КО-5 ... және берген ақша ... ... ... ... ... ... ... назар аударылады: әрбір
құжатты алушылардың қолхаттары бар ма, құжаттар – кірістік – ... ...... мөртабанымен, ай-күні, жылы көрсетіліп,
жабыла ма, оларды тазартып өшіру мен түзету іздері жоқ па? ... ... ... ... кассалық құжаттар сапасыз жасалатынын,
көбіне ... және ... ... ... ақша ... немесе
кассадан ақша алған жауапты адамдардың қойылған қолдары және ... ... ... жоқ ... көрсетеді. Мұндай құжаттардың күші
жоқ деп, ал олар бойынша операциялар – негізсіз деп саналады. Егер ... ... ... шұғыл шаралар қолдану мақсатымен кәсіпорын
басшысын және бас бухгалтерді бұл ... ... ... тиіс.
Тексерудің келесі кезеңінде мыналарды ... ... бұл ... және ... ... ... ... белгіленген түрде
жүргізіле ме, барлық ... ... ... ... бе, ... қалдырылып кеткен нөмірлер жоқ па, ақшалай қаражаттың түсуі мен
жұмсалуы жөніндегі операциялардың ... ... ... ... мөрмен басылуға тиісті парақтар саны кәсіпорын басшысы мен бас
бухгалтердің қойылған қолдарымен куәландыруға ... ... ... ба? ... ... ... сол ... операциялардың жиынтығын
кассалық кітапта есептеуге және келесі күнге ақша қалдығын шығаруы тиіс. ... ... ... екі ... бір мезетте көшірме қағаз арқылы
жүргізуге тиіс. Кітаптың бір парағы жыртылмалы, оны ... күн ... ... ... және шығыстық операциялар бойынша санақ ретінде
тапсыруы тиіс.
3.3. Есеп айырысу шоттарының аудиті.
Ақшалай ... ... ... ... ... көп ... ... етеді. Қолданылып жүрген заңнамаларға сәйкес кәсіпорындар
өзінің ақшалай қаражатын қызмет ... банк ... ... Банк ... есеп ... ағымдағы, корреспонденттік, жинақ
шоттарында ақша сақтауға, қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... өтеумен және қайта рәсімдеумен, шоттарда жаңылыс жазулар
жөніндегі талап-тілекпен байланысты туындайды. Кәсіпорындар ... ... ... есеп ... есептесудің қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... ... ... ... №9
|Аудит процедуралары ... ... |
|1 |2 ... ... ... ... ... |
|есептік, ағымдағы, валюталық | ... ... да ... бар | ... ... | ... Банктегі ақша шоттарын-дағы|Заңды және жеке тұлғалармен |
|операциялардың заңды-лығын, |шарттар, үкім қағазы және |
|анықтығын және ... ... ... ... ... | ... | ... ... ... ... ... ... |
|алудың дұрыстығын, уақтылығын |құжаттары тіркелген ... ... ... ... 2 ... |2 ... №2 |
| ... Бас кітап, баланс|
| ... т.б. ... ... ... |Банк көшірмелері мен бастапқы|
|тө-ленген қаржының ... ... ... және | ... ... | ... Бюджетке салық және ... ... мен ... тыс ... ... ... төлемдер аударудың | ... ... | |
| ... ... ... |
|6. Банктен алынған және ... және ... ... ... алынған, |журналы ... ... ... | ... ... | ... Кәсіпорынның төлем |Өтемділік коэффициенттері, |
|қабілеттілігін және әр ... ... ... ... ... ... |есептеулер, шот-фактуралар, 1|
|банкпен несиелер бюджетпен |– 3 журнал-ордерлер және ... ... есеп ... ... |
|айырысудың мерзімін өткізіп | ... ... ... | ... ... ... ... шарттар, |
|қолма-қол ақшасыз есетесу |төлем тапсырмалары, банк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... |Бастапқы құжаттар, ... ... бар ... чек ... мен қозғалысы туралы |кітапшалары, Бас кітап |
|мәліметтердің сәйкестігін | ... | ... Банк ... ... ... ... алу |
|шот корреспонден-цияларының |шоттарының анықтамасы және ... ... ... ... ... ... ... келесі жағдаяттарға назар
аудару қажет:
1. Ағымдағы шот ... банк ... ... банк көшірмелері бойынша, оларға тіркелген бастапқы
құжаттарда көрсетілген сомаға ... ... ... ... ... банк ... болуы; жасалған операциялардың дұрыстығын ... ... ... ... өткізіледі.
4. Банкке тапсырылған қолма-қол ақшаның және басқадай ақшалай
қаражаттың ... ... ... ... және ... ... ... қаражатты акцептелген төлем тапсырмаларымен
байланыстың пошта ... ... ... дәйектілігі,
сондай-ақ аударым алушылардың тізбеде көрсетілген пошталық
мекен-жайының анықтығы.
6. Теңгені конвертациялауға байланысты операцияларды ... ... ... өткізбе желілердің банктік операциялар бойынша
дұрыстығын, бұл операциялар ... ... ... ... бе? Бухгалтерлік есеп бойынша өндіріс
шығынына есептен шығару операцияларына ерекше ... ... Банк ... және ... нөмірленуі мен шоттағы
қаражат қалдығын ауыстыру бойынша анықталатын құжаттардың
толық ... ... ... ... кезең
соңының қаражат қалдығы шот бойынша келесі ... ... ... ... тең болуы тиіс. Егер банк
тізімдемесінде ескерілмеген түзетулер мен тазартып өшірулер
табылса, банк ... ... ... ... керек.
Банк көшірмелерін тексеру банк құжаттарының мәнділігі бойынша зерттеп
білумен ... ... ... ... ... ... анықтаы керек: заңсыз
банктік операциялар жасала ма, мысалы, тексерілетін кәсіпорынмен ешқандай
шарттық қатынастары жоқ, басқа ... ... өтеу ... ... ... есеп ... ... төлеу; кіріске алынған және
төленген материалдық құндылықтардың түгелдігі мен уақтылығы; несие немесе
қарыз алуға, ... ... ... мен ... көзі ... ... ұсынылған құжаттардың анықтылығы; қолма-қол ақшасыз есеп
айырысу үшін банктен ... чек ... ... дұрыс көрсетілген бе
және заңды қолданыла ма; олар есеп беретін адамдарға қолхат ... ... есеп ... ... чек ... ... туралы есеп жасай ма,
айналымдар мен сальдо есеп беретін адамдардың ... ... ... мен ... ... ... ме.
Аудитор жабдықтаушыға борышты өтеу үшін ақша аударудың қаншалықты
нақтылығы мен негіздігін ... ... ... ... сауда
кәсіпорнына сатып алынған азық-түлік тауарларына ақша аударуды мүмкін, ал
шын мәнінде қоймаға түспеген ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындар орындалмаған құрылыс-монтаж
және жөндеу жұмыстары үшін, сондай-ақ ... ... ... ... техника үшін ақша аударатын жағдайлар да аз емес.
Сондықтан банктегі ақшалай қаржат шоттары бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша өзара
байланысқан бастапқы құжаттарды мұқият тексеріп өткізу талап етіледі.
Валюталық шоттағы операциялар аудитінде төменде келтірілген ... ... ... ... бөлу және ... ... ... шот ашылған банк мекемесін.
2. Банк көшірмелері ... ... ... сома ... ... ... ... келе ме?
3. Сыртқы экономикалық істердегі есеп айырысу ... ... ... ... ... үшін комиссиялық сыйақы төлеудің
дұрыстығы.
5. Валютаны сату мен сатып алу операцияларын есепте көрсетудің
дәлдігі.
6. Есепте бағамдық айырманы ... мен ... ... ... өткізбелерді жасаудың жүйелілігі. ... ... 2 ... мен Бас кітап
жазбаларына сәйкестігі.
8. Резидент болып саналатын ұйым-экспортерлердің валюталық
түсімін ... ... ... ... ... ... мен уақтылығы.
9. Экспортерлерде ҚР Ұлттық банкінің рұқсатынсыз ашылған
шетелдік банктегі ... бар болу ... ... ... ... валюталық түсімін ... ... ... ... ... ... мен ... құндылықтың сақталуы.
11. Түсетін тауарлардың сату бағасы мәміледе қарастырылған құнға
негізделіп, кәсіпорындағы кіріске алу, кеден төлемі, көлік
шығыстары мен ... алу, ... ... ... шығындар
ай-күн, жылындағы импорт бойынша кәсіпорынның тауар ... ... ... ... ... ... операцияларын жасағанда, қаржылық
нәтижелерді ... мен ... ... ... ... көрсетілген ай-күн, жылға және мәміледе
қарастырылған құн бойынша жасалуын.
13. Салық салу мақсаты үшін түсім ... ... ... ... бағаларына сүйеніп, есептелген деңгейден
төмен ... ... және ... ... ... 421 «Аккредитивтердегі ақша», 422 «Чек
кітапшаларындаға ... 423 ... ... 424
«Банктердегі басқа да ... ... 42 ... аккредитивтегі, чектердегі, карт-шоттардағы
және басқа да шоттардағы ақша қаражаттары» арнайы ... ... ... ... тексеруге ерекше назар
аударғаны жөн.
Сонымен қатар аудитор мыналарды тексеруі қажет:
а) егер есеп айырысудың бұл ... ... ... және
жабдықтаушы сатып алушыны есептесудің есеп айырысудың аккредитивті түрін
қолданудың дұрыстығы мен заңдылығына көзін ... ... ... ... ғана ... ... ... Ол пошта немесе телефон
бойынша ашылады. Аккредитивтің іс-әрекет ету ... ... ... белгілейді. Аккредитивтен қолма-қол ақшамен төлеуге қолданыстағы
заңнамамен тыйым салынған;
ә) мекен-тұрағы бойынша дара ... ... ... ... шот ... ... мен ... Ағымдағы шоттарды есеп шот
ашуға мүмкіндік ... ... жоқ ... ... және ... бірлестіктердің өндірістік бірліктеріне; олардың ... тыс ... ... ... ... есептегі басқа
бөлімшелеріне ашылады;
б) дара балансқа бөлінген құрылымдық ... ... мен ... ... ... ба?
в) дара балансқа бөлінбеген құрылымдық бөлімшелер шығынын негізгі
өндірістің шығыстары ... ... ... ... ... ... алынған депозиттік сертификаттардың бар болуын;
ғ) бухгалтерлік өткізбе желілердің жасалу дұрыстығын, ... ... – 424 ... ... ... ... ... және басқа да шоттардағы ақша қаражаттары» 42 бөлімшесінің, 3
журнал-ордері жазбаларында және Бас кітапта ескерілетін операциялар ... ... ... ... арнайы шотта шетелдік валюта есепке алынса, онда олар жөніндегі
операциялар валюталық шот жөніндегі тәртіппен атқарылады.
Аудитор ... ... және ... ... қаражаттың
кәсіпорынның ағымдағы шотына немесе басқа шотқа есепке қосу үшін ... ... ... ... пошта бөлімшесінің кассасына салынған,
бірақ белгілеуі бойынша әлі есепке алынбаған ... ... ... ... ... ... 411 ... ақша» шоты бойынша есепке
алу үшін банк ... ... ... түбіртектері, банк
инкассаторларына тапсыруға арналған ілеспе тізімдеме ... ... ... ақша аудитімен бухгалтерлік есепте 411 «Жолдағы ақша» шотында
есептелетін соманың шынайылығын, сондай-ақ ... ... ... ... және ... құжаттардың 3 журнал-ордерде және Бас
кітапта осы шот жөніндегі жазбалардың сәйкестігін тексеру ... ... ... жазу барысында кіріспе бөлімінде қарастырамын
деген сұрақтар толық ашылды деп ойлаймын.
Дипломдық жұмыстың «Ақша қаражаттар есебі мен ... атты ... ... ... жағдай, бұл қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын дұрыс
және тиімді пайдалануындаболып табылады, сонда ғана сол ... ... ... ... ... екенін көре аламыз. Сондықтан қандай да
бір ... мен ... ... қызмет түрлерін, қаржылық
жағдайын, тұрақтылығын, өтімділігін, төлем қабілеттілігін және тағы ... ... біз ... есеп беру ... ... көре аламыз.
Мысалы кәсіпорынның балансы – бұл сол кәсіпорынның айнасы деп айтуға болады
деп ... ... осы ... ... баланс көрсеткіштері
қоғамның жағдайының жақсы және жаман әсерлі жақтарын талдай ... ... ... ... ... үшін, ол жақсы
жақтардан айырылмауға тырысатын болу ... ... ... атқаратын қызметі өте зор деуге болады және осыған
көз ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі ақша
қаражаттар мен қысқа мерзімді міндеттемелердің қатынастары негізінде
көрінеді. Бұл ... ақша ... көп ... қысқа мерзімді
міндеттемелерді жаба ... ... емес пе. ... да ... ... қоғамның мақсаты табыс табуды көздейді.
Сондай-ақ ақша қаражаттар есебін ұымдастыру және дұрыс жүргізудің
маңызы зор екенін ... ... ... ... өз ақша ... ... ... Оған дәлел ақша қаражаттар аудиті тоқсан сайын
жүріп отырады.
Бұл ... ... ... ... ... деп ... қаражаттар есебі мен аудиті» тақырыбына дипломдық жұмыс.
Оқулықтар мен «Оптика» АҚ ... ... ... ... ... ақша ... түсініктемелер берілді. Ақша қаражаттары қалай
және қандай заңдарға сәйкес жүргізілетіні анықталды.
Бұл тақырыпты қарастыра отырып ақша қаражаттар есебінің ... ... ... ... маңызы зор екендігін білдік.
«Оптика» АҚ жұмысын бақылай келе мынаадй қорытынды жасадық:
1. «Оптика» АҚ ... ... ... 1С:Бухгалтерия
бағдарламасының соңғы версиясын (7,8) қолдануын қажет деп есептейміз.
2. «Оптика» АҚ ақша ... ... ... ... соң ... ... ... жасап отыру қажет.
3. Банктегі шот көшірмелерін ... ... ... қателерді
банкке дер кезінде хабарлап отыруы керек.
4. Бухгалтерлік есептің дұрыс жүргізілуін тексеру үшін және де ақша
қаражаттарының мақсатты ... ... ... АҚ ... жыл сайын
дәстүрлі түде өткізіп отыруы қажет.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Қазақстан Республикасы ... 2000 ... ... есеп ... заң күші бар ... ... Республикасы Президентінің 1998 жылғы 28 ... ... ... есеп пен ... ... мен
жетілдірудің 2000-2030 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» туралы
жарлығы.
3. Қазақстан Республикасы ... 1998 ... 20 ... ... ... туралы заңы (2001ж. Енгізілген толықтырулар)
4. «Қазақстан -2030» Стратегиялық бағдарлама, Алматы, 1997-2002ж.
5. Бухгалтерлік есеп стандарттары мен ұсыныстар,Алматы,1998ж.
6. Әбдіманапов. «бухгалтерлік есеп теориясы». ... ... ... ... 2003ж. 24 ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2002ж. 11 қаңтардағы ... ... АҚ есеп ... по ... РК, ... Радостовец В.К. ,Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Бухгалтерский ... ... Изд. ...... ... ... З.Н., ... Б.Е. «Бухгалтерлік есеп теориясы». Алматы,
1999ж.
13. Бабаев Ю.А. ... ... ... Москва, «Аудит»,1999ж.
14. Тулегенов Е.Т., Бралиевв Н.Б., Стороженко Л.А., Матвеева И.А.
«Бухгалтерские информационные ... , ... ... ... ... К.Ш. ... аудита», Алматы, 1995г.
16. Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятия», Алматы,
1998г.
17. Тасмаганбетов Т.А., Тлеужанова М.А., ... А.Ш., ... ... Н.П. ... и ... в ... управления предпринимательской
деятельностью», Алматы, 1999г.
18. Кеулімжаев К.К. «Қаржылық есеп» , 2002ж.
19. Радостовец В.К. ... В.В. ... и ... ... 2003г.
20. «Бюллетень бухгалтера» № 24,26,31,41. 2004-2005г.
21. Абленов Д.О. «Аудит негіздері», Экономика, Алматы, 2005ж.
22. Ажибаева З.Н. «Аудит», Экономика, ... ... ... В.Л., ... учет ... ... ... 2003г.
24. Кеулімжаев К.К., Ажибаева З.Н, Құдайбергенов Н.А. «Қаржылық есеп».
Экономика, Алматы, 2001 г.
25. Абдыманапов А., ... ... и ... ... ... 2003 г.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттары аудиті39 бет
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізудің тәртібі43 бет
Ақша қаражаттарының есебі және аудиті89 бет
Ақша қаражаттарының есебінің аудиті28 бет
Ақша қаражаттарының есебінің аудиті туралы30 бет
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру, оның аудиті және алдауы54 бет
Кассадағы ақша қаражаттарының есебі және оның аудиті79 бет
КГП ПХВ «Ателье» шағын кәсіпорынның ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебін ұйымдастыру66 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь