Мұнай мен газдарды айдау және ректификациялау жөнінде


Кіріспе
1 Әдеби шолу
1.1. Мұнай мен газдарды айдау және ректификациялау жөніндегі жалпы мәліметтер
1.2. Ректификация процесінің негізгі мақсаты
1.3.Ректификация колонналары
1.4. Ректификация колонналарындағы температуралық режимді реттеу әдістері
1.5. Ректификация колоннасында қысым мен температура режимін таңдау
2 Технологиялық бөлім
2.1 Мұнайды бірінші реттік айдау технологиясының схемасы.
2.2 Қондырғының материалдық балансы
2.3 Қондырғының жылулық балансы
2.4 Бензинсіздендіру колоннасын есептеудегі қолданылатын мәліметтер
2.5 Колонна диаметрін анықтау
Диаметрді анықтау кезінде максималды бу шығыны мен сол будың
2.6 Бензинсіздендіру колоннасының биіктігін есептеу
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Процестің негізгі мақсаты мұнайды фракцияларға бөлу болып табылады. Электротермиялық қондырғысында (ЭТҚ) сусыздандырылған және тұссыздандырылған мұнай насос арқылы жылуалмастырғышқа жіберіледі. Онда мұнай 220-2300С температураға дейін қыздырылады да, ары қарай ректификациялық колоннаға жіберіледі.
Ректификациялық колонна деп арнайы қондырғылармен-ректификациялық табақшалармен немесе насадкамен-қамтамасыз етілген вертикаль цилиндр тәріздес мұнайды айдап өндеуге арналған аппаратты айтады. Табақшалар мен насадка колоннаның бойымен көтерілген будың төмен қарай ағатын сұйықпен тығыз жанасуын қамтамасыз етеді. Ректификациялық колоннаның жоғарғы жағынан төмен жатқан тарелкелерге үнемі сұйық (флегма) ағып түсіп жатады.
Дайын өнімнің бір бөлігі (ректификат) конденсацияланғаннан кейін байытылған сұйық (суармалау) түрінде жоғарыдағы тәрелкеге қайтарылып отырады. Колоннаның төменгі жағынан бу үздіксіз жоғары қарай көтеріліп отырады. Колоннада бу ағымын үнемі тудырып отыру үшін колоннадан шығарылатын қалдықтың бір бөлігі қыздырылып буға айналдырылады да колоннаға кері қайтарылып отырады.
Ректификациялық колоннаның құрылысы жоғары көтерілетін будың жартылай конденсациялауына, сөйтіп табақшаларда жиналуына мүмкіндік береді. Жиналған сұйық фракция арнайы ағын арқылы төмен ағып кетеді. Қалған бу түріндегі өнімдер сұйық арқылы өтіп,жоғары көтеріледі. Көтерілу булары мен төмен түсетін сұйық (флегмамен) арасында жанасуды қамтамасыз ететін құрылымының ішкі құрылысына сәйкес ректификациялау тізбектері қондырылмалы, табақшалы, роторлы және т.б болып бөлінеді.
1. Ахметов С.А. Лекции по технологии глубокой переработки нефти в моторные топлива.Учебное пособие.- СПб.: Недра, 2007.- 312с.
2. Бишімбаев Г.Қ., Букетова А.Е. Мұнай және газ химиясы мен технологиясы.- Алматы: Бастау,2007. 242б.
3. Мановян А.К. Технология первичной переработки нефти природного газа: Учеб.пособие. М.: Химия ,2001.-586с.
4. Кузнецов А.А., Кагерманов С.М.- Расчет процессов и аппаратов нефтеперерабатывающей промышленности. Л.: Химия. 1974.-388c.
5. Фарамазов С.А. Оборудование НПЗ и его эксплуатация.- М.: Химия. 1984.-428с.
6. Сарданашвили А. Г., Львова А.И. Примеры и задачи по технологии нефти и газа. -М.: Химия. 1986.-280с.
7. Бухаленко Е.И. Нефтепромысловые оборудование: Справочник – 2-е изд. М. Недра, 1990 г.
8. Мановян А.К. Технология первичной переработки нефти природного газа: Учеб.пособие. М.: Химия ,2001.-586с.
9. Омаралиев Т.О. Мұнай мен газды өңдеудің химиясы және технологиясы. – Алматы,2001.278б.
10. Эрих В.И., Расина М.Г. Химия технология нефти и газа. – М.:
Химия, 1985. 256 с.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 22 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 1500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Кіріспе
Процестің негізгі мақсаты мұнайды фракцияларға бөлу болып табылады.
Электротермиялық қондырғысында (ЭТҚ) сусыздандырылған және
тұссыздандырылған мұнай насос арқылы жылуалмастырғышқа жіберіледі. Онда
мұнай 220-2300С температураға дейін қыздырылады да, ары қарай
ректификациялық колоннаға жіберіледі.
Ректификациялық колонна деп арнайы қондырғылармен-ректификациялық
табақшалармен немесе насадкамен-қамтамасыз етілген вертикаль цилиндр
тәріздес мұнайды айдап өндеуге арналған аппаратты айтады. Табақшалар мен
насадка колоннаның бойымен көтерілген будың төмен қарай ағатын сұйықпен
тығыз жанасуын қамтамасыз етеді. Ректификациялық колоннаның жоғарғы жағынан
төмен жатқан тарелкелерге үнемі сұйық (флегма) ағып түсіп жатады.
Дайын өнімнің бір бөлігі (ректификат) конденсацияланғаннан кейін
байытылған сұйық (суармалау) түрінде жоғарыдағы тәрелкеге қайтарылып
отырады. Колоннаның төменгі жағынан бу үздіксіз жоғары қарай көтеріліп
отырады. Колоннада бу ағымын үнемі тудырып отыру үшін колоннадан
шығарылатын қалдықтың бір бөлігі қыздырылып буға айналдырылады да колоннаға
кері қайтарылып отырады.
Ректификациялық колоннаның құрылысы жоғары көтерілетін будың жартылай
конденсациялауына, сөйтіп табақшаларда жиналуына мүмкіндік береді. Жиналған
сұйық фракция арнайы ағын арқылы төмен ағып кетеді. Қалған бу түріндегі
өнімдер сұйық арқылы өтіп,жоғары көтеріледі. Көтерілу булары мен төмен
түсетін сұйық (флегмамен) арасында жанасуды қамтамасыз ететін құрылымының
ішкі құрылысына сәйкес ректификациялау тізбектері қондырылмалы, табақшалы,
роторлы және т.б болып бөлінеді.

1 Әдеби шолу

1.1. Мұнай мен газдарды айдау және ректификациялау жөніндегі жалпы
мәліметтер
Айдау (дистилляция) - бұл бастапқы қоспадан қайнау температуралары
бойынша бір-бірінен ажыратылатын мұнай мен газдардың фракцияларға физикалық
бөліну процесі. Процесті өткізу әдісі бойынша қарапайым және күрделі деп
бөледі.
Қарапайым айдау біртіндеп, бір мәрте және көп мәрте буландыру арқылы
жүзеге асырылады.
Біртіндеп буландыру арқылы айдау мұнайды бастапқы температурадан
соңғы температураға дейін біртіндеп жылытудан тұрады және процесс кезінде
пайда болған буды үздіксіз бөліп және конденсациялап отырады. Мұнайды
айырудың бұл әдісі лаборатоиялық тәжирибеде оның фракциялық құрамын анықтау
үшін қолданылады.
Бір мәртелік айдау кезінде сұйықтық (мұнай) тиісті температураға
дейін жылытылады, пайда болған және теңестірілуге жеткізілген буды сұйық
фаза - қалдықтан бір рет бөледі. Бұл әдіс біртіндеп булау арқылы айыруға
қарағанда бірдей температура мен қысым жағдайында айырудың көп үлесін
қамтамасыз етеді. Мұнай айыру тәжірибесінде бұл жақсы қасиетті, мұнай
крекингін болдырмайтын шектеулі температурада буды барынша іріктеп алу үшін
қолданылады.
Көп мәрте буландыру арқылы айдау мәні – алдыңғы процестегі қалдық
қатынасымен салыстырғанда бір реттік айыру процесін барынша жоғары
температурада және төмен қысымда ұдайы қайталау болып табылады. Күрделі
айыру процесін дефлегмациялық және ректификациялық процестерден ажырата
қарайды.
Дефлегмациялы айдау кезінде пайда болған буды конденсациялайды да,
конденсаттың бір бөлігін флегма түрінде бу ағынына қарсы береді. Бу мен
сұйықтық ағынынның түйісуі нәтижесінде, жүйеден кеткен бу төмен қайнайтын
компоненттермен қосымша байиды, сөйтіп қоспалардың ажыратылуы жақсарады.
Ректификациялы айдау - Ректификациялық колонна деп арнайы
қондырғылармен-ректификациялық табақшалармен немесе насадкамен-қамтамасыз
етілген вертикаль цилиндр тәріздес мұнайды айдап өндеуге арналған аппаратты
айтады (1 -сурет). Табақшалар мен насадка колоннаның бойымен көтерілген
будын төмен қарай ағатын сұйықпен тығыз жанасуын қамтамасыз етеді.
Ректификациялық колоннаның жоғарғы жағынан төмен жатқан тәрелкелерге үнемі
сұйық (флегма) ағып түсіп жатады.

1-сурет. Мұнайдың ректификациясы.

Дайын өнімнің бір бөлігі (ректификакт) конденсацияланғаннан кейін
байытылған сұйық (суармалау) түрінде жоғарыдағы тәрелкеге қайтарылып
отырады. Колоннаның төменгі жағынан бу үздіксіз жоғары қарай көтеріліп
отырады. Колоннада бу ағымын үнемі тудырып отыру үшін колоннадан
шығарылатын қалдықтың бір бөлігі қыздырылып буға айналдырылады да колоннаға
кері қайтарылып отырады.
Қарапайым және күрделі қоспаларды ректификациялау периодты немесе
үздіксіз жұмыс жасайтын тізбектерде іске асырылады. Мерзімді (периодты)
жұмыс жасайтын тізбектер өнімділігі төмен қондырғыларда қөп мөлшердегі
фракцияларды алу және бөлудің жоғарғы нақтылығы қажет болған жағдайларда
қолданады (2-сурет). Шикізат айдаушы кубқа 1 оның диаметрінің 23
биіктігіне дейін түседі, онда тұйық газдың буымен қыздырылады.
Ректификациялық қондырғының жұмыс атқарушының бірінші кезеңінде қоспасының
ең ұшқыш компонентін шығарып алады, мысалы: бензолдық басты одан соң ауа
температурасын көтермеле отырып, қайнау температурасы жоғарырақ компонентті
алады (бензол, толуол және т.б). Өте жоғары температурада қайнайтын
қоспалар кубта қалады және кубтың қалдығын қалыптастырады. Ректификациялау
процессі аяқталғаннан кейін, ол қайтадан шикізатпен толтырылады және
ректифиуациялау қайтадан басталады. Кезендік процесі жылудың көп
шығындылығымен және қондырғының төмен өнімділігімен шартталады. Үздіксіз
әрекеттегі қондырғыда (3-сурет) аталып өткен көп кемшіліктер жоқ. Мұндай
қондырғының принципі схемасы суреттее көрсетілген. Шикізат жылу алмасу
бөлімімен 1 қыздырушы 2 түседі және әрі қарай ректификациялау тізбегінің 3
әртүрлі деңгейіне түседі. Төменгі фракцияларды 4 қайнатушыда қыздырады және
содан соң қайтадан ректификациялау тізбегіне түсіреді. Бұл жағдайда ең ауыр
бөлік қайтнатушыдан тізбектің төменгі жағына түсіріледі, және сұйық
тұнбамен бірге, әрі қарай ауыр фракцияларды өндеуге жіберіледі. Ал жеңіл
фракциялар жоғарыдан тоңазытқыш-конденсаторға түсіп, және әрі қарай 6
аккумулятордан ішінара кері тізбекке суландыру үшін түседі, ал ішінара
жеңіл фракцияларды әрі қарай өндеу үшін жіберіледі. Алынатын өнімнің санына
байланысты, ректификациялау тізбектері қарапайымды және күрделі болып
бөлінеді. Біріншіден, ректификациялауда екі өнім алынады, мысалы жанармай
және жартылай мазут. Екіншілері үш және одан да көп өнімдерді шығаруға
бағытталады. Олар бір бірімен жалғас қосылған қарапайым тізбектерді
сипаттайды, олардың әрқайсысы өзіне түсетін қоспаны екі компонентке бөліп
отырады. Айдап шығаратын немесе бумен өндейтін секция шикізатты ендіретін
жерден төмен орналасады. Бөліну үшін ыдысқа берілетін шикізат қоректендіру
ыдысы деп аталады. Айдап шығаратын секциясының мақсатты өнімі болып,сұйық
қалдық саналады. Концентрациялау немесе бекіту секциясы қоректендіру
ыдысының үстінде орналасады. Бұл секцияның мақсатты өнімі болып ректификат
буы саналады. Ректификациялау тізбегінің концентрациялау секциясының
қалыпты жұмысына суландыру және жылу беру (қайнатушы арқылы), немесе айдап
шығу секциясына өткір су буын ендіру қажет болады.

2-сурет. Периодты жұмыс жасайтын қондырғының принципті схемасы:
1-айдаушы кубы, 2-ректификациялық қондырғы, 3-конденсатор-тоңазытқыш, 4-
аккумулятор, 5-тоңазытқыш, 6-сораптар

3-сурет. Үздіксіз әрекеттегі қондырғының принципті схемасы:
1-жылуалмастырғыш, 2-қыздырғыш, 3-ректификациялық колонна, 4-қайнатушы, 5-
конденсатор-тоңазытқыш, 6-аккумулятор

Ректификациялық колоннада әр табақша арқылы 4 ағын өтеді:
1.Жоғарыда орналасқан тәрелкеден төмен ағатын сұйық-флегма;
2.Төменде орналасқан тәрелкеден келетін бу;
3.Төменде орналасқан тарелкеге ағатын сұйық-флегма;
4.Жоғарыда орналасқан тәрелкеге көтерілетін бу;
Ректификациялық колоннаның құрылысы жоғары көтерілетін будың
жартылай конденсациялауына, сөйтіп табақшаларда жиналуына мүмкіндік береді.
Жиналған сұйық фракция арнайы ағын арқылы төмен ағып кетеді. Қалған бу
түріндегі өнімдер сұйық арқылы өтіп,жоғары көтеріледі. Көтерілу булары мен
төмен түсетін сұйық (флегмамен) арасында жанасуды қамтамасыз ететін
құрылымының ішкі құрылысына сәйкес ректификациялау тізбектері қондырылмалы,
табақшалы, роторлы және т.б болып бөлінеді. Қысымға байланысты олар:
жоғарғы қысымдық ректификациялау, атмосфералық және вакуумдық тізбектеріне
бөлінеді.
Біріншілері мұнайды және жанармайды тұрақтандыру, және оларды крекинг
қондырғыларында газофракциялауда және гидрогенизациялауда қолданылады.
Атмосфералық және вакуумдық ректификациялау тізбектері негізінде мұнай
қалдықтарын, қалдық мұнай өнімдерін және дистилляторларды айдауда
қолданылады. Бұларды және сұықтарды біркелкі бөлу үшін қондырмалы
тізбектерде қондырғы ретінде шарлар, призмалар, пирамидалар, цилиндрлер
(әртүрлі материалдардан жасалған)-әдетте тығыздалған көмір шаңынан
жасалынады, олардың сыртқы диаметрлері 6-дан 70 мм дейін және бетінің
ауданның көлеміне қатынасы 500-ден бастап жоғары. Қондырғыны себу арқылы
арнаулы табақшаларға орнатады, олардың бу және флегманың ағып өту үшін
тесіктері болады. Қондырғыларды қолданудың мақсаты болып, бірін-бірі
қаныстыру үшін флегма мен булардың бір-бірімен жанасу ауданын ұлғайту
болады. Қондырмалы тізбектің дұрыс жұмыс атқаруы үшін өте мәнді болып ағып
түсетін флегма мен булардың тізбекті көлденең кесу бойынша біркелкі таралуы
болады. Бұдан жақсы әсерді қондырғы денесінің біркелкілігі, жоғары шығатын
бұлар ағымының мүмкін болатын ең үлкен жылдамдығы, қондырғы қабаттарының
біркелкі бөлінуі және тізбектің қатаң түрдегі тіктігі тигізеді. Тәжірибеде
мүмкін болған булар мен флегмалардың алғашқы біркелкі бөлінуі бұзылады,
себебі бу сұйықты тізбек қабырғасына шығаруға және қондырғының ортасы
арқылы жылжи отыруға ұмтылады. Осыған байланысты, қондырғы бірнеше қабатқа
бөлінеді, ал қондырғылар орналасатын табақшалардың арнаулы конструкциясы
болады, олар қайтадан ағымдарды қондырғынын әрбір қабатынан кейін біркелкі
қайта бөлуге мүмкіндік жасайды. Қондырмалы тізбектерді пайдаланудың
тиімділігі өте жоғары болады, дегенмен де қолайсыздықтар да бар: қондырғыны
кезең-кезенде тізбектен шайырлық бөлшектерден бірте-бірте оларды қамтып
алатын және оның сулануын төмендететін тазарту үшін шығарып алып отыру
керек, сонымен қатар қондырмалы тізбектерді қолдану будың белгілі бір
қысымын және түсетін флегманың мөлшерін ұстай тұру үшін өте қатаң
талаптарды алға қояды. Тізбекте будың қысымы төмендеуде флегманың ағып
түсуі жылдамданады және бу мен сұйықтың бірімен-бірінің жанасу беті күрт
төмендейді. Будың қысымының өсуінде флегманың ағып түсуі баяулайды, бұл
оның қондырғының жоғарғы қабатында жинақталуына және будың тізбектің
төменгі жағында жабылып қалуына келтіреді (тізбектің булығуына). Бұл бу
қысымының тізбектің төменгі жағында одан да әрі көтерілуіне алып келеді
және қиын сәтте бу флегма арқылы тізбектің жоғарғы бөлігіне өтеді.
Тізбектің булығу салдарынан бу мен сұйықтың жанасу бетінің күрт төмендеуі
орын алады. Табақшалы тізбектерде (4 – сурет) бу ағымымен флегманың жанасу
бетін көтеру үшін қондырғының орнына арнаулы құрылымдағы көптеген
табақшаларды қолданады. Флегма табақшадан табақшаға төмен жіберетін
құбырлар арқылы ағып түседі, бұнда аралықтар, табақшадағы сұйық қабатының
тұрақты деңгейін қамсыздандырып тұрады. Бұл деңгей қалпақтар шеттерін
флегмаға салынған жағдайда ұстап тұрады. Аралықтар келесі табақшаға ағып
түсу үшін түсетін флегманың артық мөлшерін ғана жібереді. Табақшалы
тізбектің әрекект принципі-бу мен флегманың бірін-бірінің қанықтыруы
саналады бу қысымымен флегма қабаты арқылы төменнен жоғары қарай әрбір
табақшаға өту есебінен. Будың флегмадан өте майда көпіршік ретінде өтуі
есебінен бумен сұйықтың жанасу беті өте биік болады.

Сурет 4. Ректификациялық колоннадағы бу мен сұйықтықтың қалпақты табақшалар
арқылы контактілеу

Табақшалар құрылымы сан алуан келеді.Торлы,шарбақты,
каскадты,клапанды, инжекционды және комбинацияланған табақшалар
қолданылады. Табақшалар құрылымын нақты технологиялық талаптарға байланысты
тандайды. Қазіргі кезде мұнайды өндеу үшін пайдаланылып жүрген
қондырғыларда қарапайым колонналармен бірге күрделі колонналарда қолданылып
жүр. Күрделі колонналар бірнеше қарапайым колонналардан құралған. Мысалы
бүйірінен шығарылған айдау секцияларлы күрделі ректификациялық колонналар
(5-сурет)
Мұнайды өндеу бағытына қарай өндірісте ректификация процесін күрделі
колонналардың әртүрлі комбинациялары іске асады. Шикізаттардың және
арадағы өнімдердің ауысуына байланысты күрделі ректификациялық
колонналардың, мысалы тізбектелген және асылмалы түрлері болады.(6-сурет).
Тізбектелген колонналарда әрбір кейінгі колоннаның ауыр өнімі біржолы өткен
колоннаның флегмасы болып келеді (6-сурет, а). Асылмалы колонналарда
негізгі колоннаға оның әртүрлі деңгейлерінен тіркелген көмектес
колонналарға қосымша тазалауға дистилляттар келеді. Көмектес колонналардың
қалдықтары қайтадан негізгі колоннаға түседі. (6-сурет,б)

5-сурет. Бүйірінен шығарылған айдау секциялары күрделі ректификациялық
колоннаның сызбанұсқасы.
І-шикізат, ІІ-ректификат, ІІІ, ІV, V - бүйірінен шығарылған өнімдер,
VІ-қалдық, VІІ-су буы

6-сурет. Асылмалы колонналар
а) колонналардың тізбектелген және б) асылмалы схемалары

1.2. Ректификация процесінің негізгі мақсаты
Процестің негізгі мақсаты мұнайды фракцияларға бөлу болып табылады.
Электротермиялық қондырғысында (ЭТҚ) сусыздандырылған және
тұссыздандырылған мұнай насос арқылы жылуалмастырғышқа жіберіледі. Онда
мұнай 220-2300С температураға дейін қыздырылады да, ары қарай
ректификациялық колоннаға жіберіледі. Атмосфералық қысымда біріншілік айдау
барысында мынадай өнімдер түзіледі:
1.Негізінен пропан мен бутаннан тұратын сығылған (сұйыққа айналдырған)газ.
Құрамында газ мол мұнайды өндегенде пропан-бутан фракциясы айдау
қондырғысынан сұйық түрінде ғана емес, сонымен бірге газ түрінде де бөлініп
шығады.
2.Бензин фракциясы 30-1800С аралығында айдалады. Бензин фракциясын
автобензиннің компоненті ретінде, каталитикалық риформинг қондырғысының
қажетті шикізаты есебінде пайдаланады.
3.Керосин фракциясы 120-3150С аралығында айдалады. Реактивті авиация
двигательдердің жанармайлары, шарық шаммайларында, тракторлық карбюраторлық
двигательдердің отыны ретінде қолданылады.
4.Дизель фракциясы 180-3500С аралығында айдалады. Бұрындары дизель
фракциясын атмосфералық газойль деп атаған. Бұл фракцияны автомобильдерде,
тракторларда, тепловоздарда,теңіз және өзен кемелерде орнатылған
двигательдерінің жанармайы ретінде пайдаланылады.
5.Мазут-мұнайды атмосфералық қысымда айдағанда түзілетін қалдық. Оның
бастапқы қайнау температурасы 330-3500С. Мазут термиялық крекингтің
шикізаты болып саналады және отын ретінде де пайдаланады. Мазутты өндегенде
түзілетін вакуумдық дистиллят 350-5000С температурада айдалады және
каталитикалық крекинг пен гидрокрекингтің шикізаты ретінде қолданады. Бұл
фракцияны кейде вакуумдық газойль деп атайды.
6.Гудрон-мазутты вакуумдық айдау кезінде қалатын қалдық, ол 5000С-та
айдалады. Гудрон тұтқырлығы жоғары, 30-400С-та қатып қалатын өнім болып
саналады. Оны термиялық крекинг, кокстеу, битум мен тұтқырлығы жоғары
майлар өндіруде пайдаланады.

1.3.Ректификация колонналары
Мұнай және газ өңдеуге қолданылып жүрген ректификация колонналары
бөлінеді:
1. Қолданылуы бойынша арналады:
- мұнай мен газды атмосфералық және вакуумда айдау үшін;
- бензинде қайталай айдау үшін;
- мұнайды, газ конденсаттарын, тұрақсыз бензиндерді тұрақтандыру үшін;
- мұнайзауыттық, мұнай және табиғи газдарды фракциялау үшін;
- майларды тазарту кезінде еріткіштерді қайнату үшін; мұнай шикізаты мен
газдарды және т.б. термодеструктивті және катализдік процестері өнімдерін
бөлу үшін;
2. Сұйықтықтың сатыаралық әдісі бойынша:
- қайта ағынды жабдықтарымен бірге (бір, екі және одан да көп);
- құлау типіндегі ағынсыз жабдықтармен;
3. Булы-газды және сұйық фазалармен түйістіруді ұйымдастыру әдісі бойынша:
- тарелкалық;
- сұғындырмалық;
- роторлық.

1.4. Ректификация колонналарындағы температуралық режимді реттеу
әдістері
Ректификация колонналарының қалыпты жұмысы мен айыру өнімдерінің
сапасы жылу режімін реттеу жолдарымен – жылуды концентрациялық колонна
секциясына бөлумен, жылуды колоннапардың қайнату секциясына бұрумен, сондай-
ақ шикізатты қолайлы температураға дейін жылытумен қамтамасыз етіледі.
Өнеркәсіптік процестерде мұнайды айырар кезде колонналар биіктігі бойынша
температура режімін реттеудің мынадай әдістері қолданылады. Жылу
концентарциялық секцияға мына жолдармен беріледі:
- парциалды конденсаторды пайдалану;
- буланатын (салқын) бөктіруді ұйымдастыру;
- буланбайтын (айналмалы) бөктіруді ұйымдастыру;
Жылу қайнату секциясына мына жолдармен беріледі:
- ректификация қалдығын булы кеңістігі бар қайнатқышта жылыту;
- құбырлы пеш ішінде ысытылған қалдық бөліктерін айналдыру.
Парциалды конденсатор - колоннаның жоғарғы жағына көлбеу немесе тік
орнатылған, сырты қапталған құбырлы жылу алмастырғыш аппарат (7а-суретті
қараңыз). Суытқыш агент ретінде су немесе бастапқы шикізат пайдаланылады.
Құбыраралық кеңістікке келген бу ішінара конденсацияланып, жоғары тарелкаға
бөктіру түрінде қайта келеді, ал ректификат буы конденсатордан бұрып
жіберіледі. Монтаждау мен әр түрлі қызмет көрсетудің қиындығынан бұл әдіс
шектеулі қолданылып жүр (бу түрінде ректификат алу жағдайында және шағын
тоннажды қондырғыларда).

а) б)
в)

г) д)
7-Сурет. Ректификация колоннасында температуралық режімді реттеу
әдістері: парциалды конденсатормен жылуды бұрып жіберу (а);
булы салқын өткір бөктірумен (б);
буланбайтын айналмалы бөктірумен (в);
және жылуды -жылытқыш - қайнатқыш арқылы жеткізумен (г);
ыстық бұрқақпен (д).

Салқын (өткір) бүктіру (7б-суретті қараңыз). Колоннаның жоғарғы
жағынан жылуды бұрып жіберудің бұл әдісі мұнай өңдеу тәжірибесінде кең
қолданылады. Колонна үстінен шығатын, бу ағыны конденсатор - тоңазытқышта
(сулы немесе ауалы) толық конденсацияланады да ыдысқа немесе сепараторға
барады, ол жерден ректификаттың бір бөлігі насоспен салқын булап бүктіру
ретінде қайтадан ректификация колоннасына беріледі, ол оның баланстық
мөлшері мақсатты өнім ретінде бөлек алынады.
Айналмалы буланбайтын бүктіру (7в-суретті қараңыз). Жылуды
концентрациялау секциясына жіберетін бұл вариант мұнай өңдеу
технологиясында тек қана жоғарғы жақтың емес, сонымен бірге күрделі
колоннаның ортаңғы қимасындағы температураны реттеу үшін қолданылады.
Алмасатын бүктіруді жасау үшін колоннаның кейбір тарелкасынан флегманың
немесе жақтаудағы дистилляттың бір бөлігін шығарып тастайды да жылу
алмастырғышта суытады, ал ол жылуды бастапқы шикізатқа береді, бұдан соң
насос арқылы жоғарыда орналасқан тарелкаға қайтарылады.
Мұнайды өңдеудің қазіргі қондырғыларында біріктірілмелі бүктіру
схемасы қолданылады. Аралық бүктіру ішінде қыр жақ погонды іріктеуге немесе
айналмалы бөктіруді жасау үшін жақтаулық погондарды іріктеуге қолданылатын,
соңғысын қайнату секциясындағы буды қайтару нүктесіне беретін айналмалы
бүктіруді жиі пайдаланады. Ол әдетте жақтаудағы погондар астына орналасқан.
Концентрациялық секциядағы мазуты вакуумдық айыру кезінде жылу негізінен
айналмалы бүктіру арқылы жүзеге асырылады. Ректификация колонналарында бір
ғана өткір бөктіруді пайдалану тиімсіз, өйткені жоғары погонның потёнциалы
төмен жылуының жылу алмастырғышпен регенерациялау үшін жарамдылығы шамалы.
Мұндай кезде флегмалық көрсеткішті колонна биіктігі бойынша тиімді бөлу
қамтамасыз етілмейді. Өйткені оның жоғарғы жағы жоғарыға, ал төменгі жағы
колоннаның теменгі тарелкасында. Тиісінше колоннаның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Айдау туралы алғашқы мәліметтер
Ректификация процесі
Мұнай мен газдарды айыру және ректификациялау жөніндегі жалпы мәліметтер
Ректификация процесі жайында
Органикалық заттардың химиялық технологиясы
Майларды асфальтсыздандыру процесі
Алғашқы айдау өнімдері
Газ өңдеу
Мұнайды алғашқы айдау
Газ өңдеу жайында
Пәндер