Алаяқтық жолмен ұрлаудың саралау белгілері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 4

I ТАРАУ. АЛАЯҚТЫҚТЫҢ ҚҰРАМЫНЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫ 6

1.1. Алаяқтық жолмен ұрлаудың түсінігі мен белгілері. 6
1.2. Алаяқтықтың объектісі мен объективтік белгілері 10
1.3. Алаяқтықтың субъектісі мен субъективтік белгілері 24
1.4 Алаяқтықты оған ұқсас қылмыстардан ажырату. 31

II ТАРАУ АЛАЯҚТЫҚ ЖОЛМЕН ҰРЛАУДЫҢ САРАЛАУ БЕЛГІЛЕРІ 39

2.1. Адамдар тобының алдын.ала сөз байласуы бойынша жасалған алаяқтық 39
2.2. Бірнеше рет алаяқтық жасап меншікті ұрлау 45
2.3. Қызмет бабын пайдаланып жасаған алаяқтық 50

Ш ТАРАУ АЛАЯҚТЫҚ ЖОЛМЕН ҰРЛАУДЫҢ ЕРЕКШЕ САРАЛАУ БЕЛГІЛЕРІ 52

3.1. Ұйымдасқан топ болып алаяқтық жасау 52
3.2. Алаяқтықпен ірі мөлшерде ұрлау 56
3.3 Ұрлау немесе қорқытып алушылық үшін бұрын екі немесе одан да көп рет сотталған адам жасаған алаяқтық 59

ҚОРЫТЫНДЫ 62

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 64
КІРІСПЕ

Елімізде жүзеге асырылып жатқан экономикалық және саяси салалардағы түбегейлі өзгерістер қоғамдағы дағдарыс құбылыстарын туғызып, тиісінше жағдайға сәйкес құқықтық инфрақұрылым құруды талап етеді, Қазақстан Республикасының заң шығару жүйесі де белгілі дәрежеде дағдарысты бастан кешуде. Құқықтық реформа нарықтық экономика талаптарына сай емес, көп жағынан кенжелеп келеді.
Әрине, қоғамдағы дағдарыс заң шығару құқық қолдану қызметінен де көрініс табады.
Қазақстан Республикасының Конституциясында (негізгі заңында) мемлекеттік меншіктің және жеке меншіктің бірдей қорғалатыны туралы маңызды қағида бар. Бұл конституциялық қағида 1990 жылы қабылданған “Қазақ ССР-дағы меншік туралы” Заңда жан-жақты талданған. Мысалы, осы Занның 2 бабының 3п. былай деп көрсетілген: “Мемлекет тарапынан мемлекеттік және жеке меншік мүлкінің қай жерге тұрғанына қарамастан меншік құқын шектеудің немесе артықшылық берудің қандай да түрлеріне жол берілмейді”.
Бұл айтылғандардан шығатын қорытынды сол, меншік түрлерінің бірдей екендігі айтылып ғана қоймаған, оған мемлекет тарапынан кепілдік берілген.
Қолданылып жүрген заңдарда жеке еңбекпен байланысты және меншік иесінің жеке басының мүдделеріне мақсатты түрде арналған өзіндік меншік туралы түсінік жоқ.
Меншік түрлерінің тең екендігі бірдей құқықтық қорғау дегенді ғана емес, мемлекеттің ерекше меншігінде болатын кейбір объектілерді есепке алмағанда, меншік құқы объектілердің теңдігі де қорғалған, деп түсіну қажет.
Меншіктің барлық түрлерін бірдей қорғау дегеніміз меншік құқы бұзылған жағдайда бірдей негізде, оның ішінде қылмыстық жауапкершілікте бар, жауапқа тартылады. Алайда, меншікке қарсы бағытталған қылмыстар үшін қылмыстық жауашершілік 1959 жылғы Қылмыстық кодексте Конституцияға да, Меншік туралы Заңға да, қазіргі құқықтық идеологияға да сәйкес келмеген болатын. Жалпыға мәлім, 1959 жылғы ҚК социалистік меншікті Кеңес қоғамының экономикалық негізі деп қарап, оны алдымен және күшті қорғауға бағытталған. Оның мәнісі мынада еді: біріншіден, социалистік меншікке қарсы және өзіндік меншікке қарсы қылмыстар Кодекстің әртүрлі салаларында болды; екіншіден, өзіндік меншікке қарағанда социалистік меншікке жасалған қастық неғұрлым кең және тәтпіштеп қарастырылды; үшіншіден, жеке меншікке жасалған қастықтан гөрі соищалистік меншікке жасалған қастық қатаң жазаланды.
Ал, ҚР ҚК мұндай тұжырымдар жоқ. Қазақстан Республикасындағы меншік түрлерінің бәрі бірдей қорғалады.
Меншікті қорғау қылмыстық заңның маңызды мәселесі болып табылады және заңдылық сақтаудың кепілі ретінде есептеледі.
Меншікке қарсы жасалған қылмыстардың бір саласы алаяқтық болып табылады. Тонау, қарақшылық, ұрлау т.с.с. қылмыстарға қарағанда сот тәжірибесінде алаяқтық көп орын алмайды, бірақ оның қоғамға өте қауіпті екендігі рас. Өйткені, бөгденің мүлкін иемдену үшін алдау-арбау тәсілдері қолданылады. Ал, мұндай шаруа белгілі бір дәрежеде алдау-арбауға қабілетті адамдардың ғана қолынан келеді. Ұрмай-соқпай, басқадай қылмыс жасамай, мүлікке иемдену шын мәнісінде қауіпті қылмыс,
Сонымен бірге, алаяқтық - өзіне тән белгілері бар күрделі қылмыстардың қатарына жатады. Әдетте бұл қылмысты азғындаған адамдар, алдаудың алуан түрлі амалдарын қолданып жасайды. Сондықтан да алаяқтық үшін заңда қатаң жаза белгіленген.
Қолданылып келе жатқан ҚК 177 бабында алаяқтық үшін жауапкершілік алаяқтық жасау жолымен меншікті ұрлау деп көрсетілген.
Алаяқтық үшін қылмыстық жауапкершілік мәселелерін зерттеудің теориялық және практикалық маңызы бар. Қылмыстық құқық ғылымы қылмыстық заңдарды дұрыс қолдануға көмектесетін құқықтық мәселелерді саралап, пайымдауы қажет.
АРНАЙЫ ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Ашитов З.О. Социалистическая законность //квалификация преступлений. А., 1983
2.Беляев Н.А., Ковалев М.И. Уголовное право. М., 1977
3.Владимиров В.А. Квалификация похищений личного имущества. М., 1974
4.Дурманов Н.А. Преступления против личной собственности. // Сов. Юстиция. 1990, №3,
5.КапланЕ.О. Квалификация имущественных преступлений. М., 1991
6.Кригер Г.А. Квалификация хишений социалистического имущества. М., 1971
7.Ляпунов Ю. Критерии и порядок определения размера хищения. М., 1986
8.Никифоров Б.С. Борьба мошенническими преступлениями. М., 1952
9.Петрова.Г.О. Уголовная ответственность за обман покупателей и заказчиков. М., 1982
10.Сабитов Р. Квалификация хишения. //Советская юстиция, 1973, № 19
11.Советское уголовное право. Особенная часть. М., 1965
12.Туров А.И Мошенничество и его профилактика. М., 1984
13.Шимбарева Н. Определение ущерба как значительного для потерпевшего по делам о хищениях личного имущества //Советская юстиция. 1984, №21
14.Г.Н.Борзенков. Ответственность за мошшеничество. М., 1971.
15.Панов. Н.И. Уголовная ответсвенность. Харковь, 1977.
16.Иванов Н. Мотив преступления удовольствие// Сов.юстиция, 1993.
17.Маргуновский А.Д. Уголовно-правовые проблемы борьбы с мошшеничеством. Ташкент. 1971.
18.Хакимов. И.Х. На страже собственностей. Ташкент, 1976
19. Чинхоев Ш. Квалкфикация хищений государственного и общественного имущества в особо крупных размерах. А., 1983
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 4
I ТАРАУ. АЛАЯҚТЫҚТЫҢ ҚҰРАМЫНЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫ 6
1.1. ... ... ... ... мен белгілері. 6
1.2. Алаяқтықтың объектісі мен объективтік белгілері 10
1.3. Алаяқтықтың субъектісі мен ... ... ... ... оған ұқсас қылмыстардан ажырату. 31
II ТАРАУ АЛАЯҚТЫҚ ЖОЛМЕН ҰРЛАУДЫҢ САРАЛАУ БЕЛГІЛЕРІ ... ... ... ... сөз ... ... жасалған алаяқтық 39
2.2. Бірнеше рет алаяқтық жасап меншікті ұрлау ... ... ... ... ... ... ... ТАРАУ АЛАЯҚТЫҚ ЖОЛМЕН ҰРЛАУДЫҢ ЕРЕКШЕ САРАЛАУ БЕЛГІЛЕРІ 52
3.1. Ұйымдасқан топ ... ... ... 52
3.2. Алаяқтықпен ірі мөлшерде ұрлау 56
3.3 Ұрлау немесе қорқытып алушылық үшін бұрын екі немесе одан да көп ... адам ... ... ... 62
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 64
КІРІСПЕ
Елімізде жүзеге ... ... ... және ... салалардағы
түбегейлі өзгерістер қоғамдағы дағдарыс құбылыстарын туғызып, тиісінше
жағдайға сәйкес ... ... ... ... ... ... заң ... жүйесі де белгілі дәрежеде дағдарысты бастан
кешуде. Құқықтық реформа нарықтық экономика талаптарына сай ... ... ... ... ... ... заң шығару құқық қолдану қызметінен де
көрініс табады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және жеке ... ... ... туралы маңызды
қағида бар. Бұл конституциялық қағида 1990 жылы ... ... ... туралы” Заңда жан-жақты талданған. Мысалы, осы Занның 2 бабының ... деп ... ... тарапынан мемлекеттік және жеке меншік
мүлкінің қай жерге тұрғанына қарамастан меншік ... ... ... ... ... да түрлеріне жол берілмейді”.
Бұл айтылғандардан шығатын қорытынды сол, меншік ... ... ... ғана ... оған мемлекет тарапынан кепілдік берілген.
Қолданылып жүрген заңдарда жеке ... ... және ... жеке ... мүдделеріне мақсатты түрде арналған өзіндік ... ... ... ... тең ... ... ... қорғау дегенді ғана
емес, мемлекеттің ерекше меншігінде болатын кейбір объектілерді ... ... құқы ... ... де ... деп түсіну
қажет.
Меншіктің барлық түрлерін бірдей қорғау дегеніміз меншік құқы бұзылған
жағдайда ... ... оның ... қылмыстық жауапкершілікте бар, жауапқа
тартылады. Алайда, меншікке қарсы бағытталған қылмыстар үшін қылмыстық
жауашершілік 1959 ... ... ... ... да, ... ... да, қазіргі құқықтық идеологияға да сәйкес келмеген болатын. Жалпыға
мәлім, 1959 жылғы ҚК социалистік ... ... ... ... деп ... оны алдымен және күшті қорғауға бағытталған. Оның мәнісі
мынада еді: біріншіден, социалистік меншікке қарсы және ... ... ... Кодекстің әртүрлі салаларында болды; екіншіден, өзіндік
меншікке қарағанда ... ... ... ... ... кең және
тәтпіштеп қарастырылды; үшіншіден, жеке ... ... ... ... ... жасалған қастық қатаң жазаланды.
Ал, ҚР ҚК мұндай ... жоқ. ... ... ... бәрі ... ... қорғау қылмыстық заңның маңызды мәселесі болып табылады және
заңдылық сақтаудың кепілі ретінде ... ... ... қылмыстардың бір саласы алаяқтық болып
табылады. Тонау, қарақшылық, ұрлау ... ... ... ... ... көп орын ... бірақ оның қоғамға өте қауіпті
екендігі рас. ... ... ... ... үшін алдау-арбау тәсілдері
қолданылады. Ал, мұндай шаруа белгілі бір дәрежеде алдау-арбауға қабілетті
адамдардың ғана қолынан ... ... ... ... ... иемдену шын мәнісінде қауіпті қылмыс,
Сонымен бірге, алаяқтық - өзіне тән белгілері бар күрделі қылмыстардың
қатарына жатады. ... бұл ... ... адамдар, алдаудың алуан
түрлі амалдарын қолданып жасайды. ... да ... үшін ... ... ... келе ... ҚК 177 ... алаяқтық үшін жауапкершілік
алаяқтық жасау жолымен меншікті ... деп ... үшін ... ... ... зерттеудің теориялық
және практикалық маңызы бар. ... ... ... қылмыстық заңдарды
дұрыс қолдануға көмектесетін құқықтық мәселелерді саралап, пайымдауы қажет.
I ТАРАУ. АЛАЯҚТЫҚТЫҢ ... ... МЕН ... ... Алаяқтық жолмен ұрлаудың түсінігі мен белгілері.
Қылмыскерлер арасында алаяқтық арқылы баю ... орын ... атап ... қолданылып жүрген заңдарда алаяқтық
үшін жауапкершілік түбегейлі ... ... Бұл ... қоғамға
қауіптілігін күшейтетін бірқатар жағдайлар есепке алынып, ҚК 177 ... ... ... ... ... жеке ... көрсетілген.
Алаяқтық дегеніміз - бөгденің мүлкін заңсыз иемдену немесе өз
мүлкіндей пайдалану ... ... ... болып табылады. Ол үшін қылмыскер
алдау-арбау амалдарын қолданады немесе басқаның сеніміне кіріп алып, ... Бұл ... ... еске алу ... алдау және сенімге кіру жолымен
басқа қылмыстар да жасалуы ... ... олар ... ... ... қарастырылады. Алаяқтық әрекеттерінің әрбір жағдайында
істің мәнісін жан-жақты қарастырып, оған ұқсас қылмыстардан ... ... ... жауапқа тарту және айыпты деп тану үшін сол әрекеттерде
қылмыс құрамының болған-болмағаның анықтап алу ... ... өзі ... қылмыстық жауапкершілікке тартуға бірден-бір негіз болып табылады.
Қылмыстың ... ... ... ... объективтік және субъективтік
белгілерінің ... ... Олай ... бұл ... алаяқтық
құрамына қатысты қарастыратын болсақ, мұндай қылмыстардың сырын ... ... ... ұғымының жалпы анықтамасы жоқ, бірақ меншікке қарсы
жекелеген қылмыс құрамдарының анықтамаларында қылмыстық ... ... ... ... бұл ... мазмұнын анықтауға мүмкіндік беретін негізгі
өлшемдер мазмұндалған.
Кеңестік ... ... ... ... ... әртүрлі
анықтамалары бар, олардың көпшілігі әрекет етуі кезінде қалыптасқан.
Негізінен ... ... ... ... және ... белгілерін
бірдей білдіреді.
Ең дұрыстары ұрлауды, мүлікпен пайдакүнемдік мақсатта (немесе оған
меншігіндегі билік ету мақсатында, қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... олардың саны 1993
жылғы 2,9 мыңнан 2001 жылы 6,4 мыңға дейін өскен, яғни 2,9 есе көбейген ... ... ... ... бұл ... ... ... жасау
тәсілдерінің жеткілікті түрде кең ... ... ... ... жағдайларға байланысты ол да өзгеріп отырады.
1991-2001 жылдары (мың) Қазақстанда ... ... пен ... ... ... ... түрде жасалмайтындығын және өзара әрекетін
оның алдын-ала болжап білуге болмайтынын, әлеуметтік деңгейдегі ... ... ... жеке ... ... шығаруға болмайды. Формалармен өзара байланыстардың құрылымдық ... ... ... ... ... өзгеруі қоғамдық
қатынастардың жаңа дамушы тәртібі үшін жаңа заңдылықтар мен жаңа өзіндік
белгілерге тән өзара ... ...... ... ... ... ... ұрлаудың өсуі,
оған жетілмеген заңдық базадағы және кәсіпкерлік қызметтің қазіргі заманғы
формаларына бейімделуші ... ... ... ... сапалық
өзгерістермен қоса қабаттасып жүреді. Жаңадан қалыптасып жатқан ... пен ... ... ... мақсатта жасалатын қылмыстарды және
тиісінше оның виктимділігін туғызуда. ... ... ... ... әлеуметтік-саяси, әлеуметтік-
психологиялық, ұйымдық-құқықтық, демографиялық және т.б оны ... ... ... орны ... ... байланысты байқалып
отырған қылмыстың өсуі қоғамдағы келеңсіз қылмыстық (криминалдық) жағдайды
қиындатып, тереңдете ... ... ... ... ... ... құрбанына айналамын деген қауіп-қатермен байланысты, үрей ... та өмір ... ... алаяқтықтың мүлікті алдау және сенімге кіру
жолымен иемдену екендігі заңда ... ... ... ... ... ... ... сеніміне кіреді, сөйтіп мүлік иелері ... ... ... өз ... ... ... береді. Басқаша
айтқанда, алдау және сенімге кіру алаяқтық жолмен қылмыс жасаудың ... ... ... үстіндегі алдау дегеніміз шындықты қасақана бұрмалап ... ... ... жеке ... ... ... ... алу болып
табылады. Және де алдау-арбау амалдары әртүрлі болуы мүмкін. ... ... мен ... ... нақты іс-әрекет жасай отырып,
заттың түрін өзгерту ... ... ... ... ұсыну т.с.с. түрлері
болады.
Алдаудың белсенді және ... ... ... ... Мысалы,
айыпкер өзі кабарлауға тиісті кейбір жағдайларды бүгіп қалу арқылы ... ... ... ... ... ... жолымен ұрлау да
кездеседі. Сенімге кіру ... - ... ... мен ... ... жасау мақсатында қолдану әрекеті. Сенімге кіріп алып,
алаяқтық жасағанда, қылмыскер жасырынбайды, меншік иесімен ... ... ... ... кіреді. Мысалы, тұрмыста
пайдаланылатын ... ... кету ... ... сенімге кіріп алып, жасағанда айыпкер меншік ... ... ... ... ... ... Сенім, деп жазады Н.И.Панов,
- меншік ... ... оның ... ... ... ... өз ... алуы, немесе сол мүліктің пайдаланылуын бақылау
міндетін мойынына алуы түрінде де кездеседі.
Демек, негізгі әрекетті орындауға бағытталған ... және ... ... ... ... ... ... қылмыс субъектісінің әрекеттері
салдарынан мүлік иесі одан айырылады.
Ал, мешікті ... ... адам ... ... ... ... ... “Меншікке мейлі заңды, ... ... ... ... ... ... алып ... бұлда алаяқтыққа жатады”, -
деп көрсетеді.
Ұрлықтың басқа түрлеріне қарағанда, мүлікке алаяқтықпен иемденген адам
ол мүлікті ... құқы жоқ, ... ... құқы оған ... ... ... жолымен берілген, заңсыз деп танылады.
2001 жылдағы бөтен мүлкін күштеу емес арқылы ұрлаудың ... ... ... 2001 жылы ... ... мүлкін күштеу
емес жолмен ұрлау құрылымы келтірілген. Суреттен ... ... ... ... қылмыстар құрылымында 76% үлесін ұрлық құрайды,
осы уақытта тонаудың үлесі - 12%, алаяқтық - 8%, бөтеннің затын иеленіп ... ... ету - 4% ... ... ... өзінің объективтік жағының белгілері ... ... алу, ... ... ... ... ұрлау сияқты
қылмыстардан өзгеше ... ... ... мен ... белгілері
1990 жылы Қазақ ССР Жоғарғы кеңесі – “Қазақ ССР - дағы меншік туралы”
Заң ... Онда ... үш түрі ... ... ... ... менлекеттік меншік, ұжымдық меншік және азаматтардың
өзіндік мешігі.
Бұған қоса “Шаруашылық қызметіне бостандық беру туралы”, ... мен ... ... ... “Жеке кәсіпкерлікті қорғау
және қолдау туралы” т.б. заңдар қабылданды. Бұл құжаттар бойынша әрбір адам
өзінің ақыл-ойы мен ... ... ... өз ... ... тең құқылы деп танылды. Бұл Заңдарда кәсіпкерлер қанша адам болса
да жалдап ала алатын, барлық адамдардың ... және ... ... ... ... иесі ... жағдайларға кепілдік берілді, Осы заңға
9.04.1993ж. енгізілген өзгерістер мен толықыруларда Қазақстанда ... екі түрі ғана бар ... ... ... мемлекеттік және жеке
меншік.
Мемлекеттік меншік республикалық немесе ... ... ... ... ... түсіндірілді. Ал, азамттардың меншігі жеке меншік
ретінде танылды. Осылайша, бұрын ... және жеке ... деп ... ... бұл ... ... жалпы әлемдік үрдіске қайшы келеді деп есептелді.
Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясында және ... ... жеке ... ... ... ... теңестірілді. Осыған
байланысты меншіктің екі түрі де қылмыстық-құқықтық ... ... ... Бұрынғы кейбір қайшылықтар жаңа ... ... 1959 ж. ҚК ... ... ... берілді: “Алдау-
арбау жолымен немесе сенімге кіру арқылы мемлекеттік ... ... ... (ҚК 76-3 ... ... ... жеке ... (136 бап) басқаша айтқанда азаматтың жеке меншігі ұрланатын болса,
бұл әрекетті жасаған адам ҚазССР ҚК 136 ... ... ... ... әдебиеттерде алаяқтықтың объектісін анықтауға қатысты бір пікір
жоқ. ... ... ... ... ... бойынша қоғаммен
өндірілетін материалдық игіліктерді үлестіру жөніндегі ... ол ... ... ретінде – «.. жекелеген азаматтарға
тиесілі бөтеннің мүлкін» тануды ұсынады. Бұл көзқарасты ... ... ... ... ... ... ... объектілерінің табиғаты
туралы жалпы теориялық ережелерге қайшы келеді. Сонымен қатар қылмыстың
объектісі мен заты ұғымдары ... ... ал бұл ... ... ... ... ... бойынша берілген позиция дұрысырақ. Әрине, өзге де
меншікке қарсы қолсұғушылықтардың объектісі сияқты алаяқтықтың ... ... жеке ... ... жеке тұтынуға арналған материалдық
игіліктерді өндіру, ... және ... ... ... тану қажет.
Қылмыстық құқық – меншікке қарсы қылмыстарда тікелей объектіні меншік
және ... қол ... ... ... ... ... құқықтық
сипаттамасы оның объектісімен байланысты.
Алаяқтықтың заты – қылмыскер ... ... ... қиянат жасау
нәтижесінде иемденетін мүлік. Тұлға мүлікке немесе мүліктік сипаттағы өзге
кіріске қол сұққан жағдайда ... пәні ... ... ... заңсыз
ұстап қалған мүлік табылады.
Қарастырылып отырған қылмыстарда мүлікке құқық бұзылады, ол ... ... ... ... өзгерістерге ұшырамайды.
Әрине, «меншік» және «мүлік» ұғымдары белгілі дәрежеде ... ... ... ... Сондықтан алаяқтық қол ... ... және ... объектісі мен затын анықтау үшін бұл ... ... ... ... жеке ... ... мазмұнына заңмен
белгіленген шектерде мүлікті иелену, пайдалану және билік ету ... ... ... заты ... ... ... меншік қатынастары
туындауы мүмкін. Материалдық дүниенің барлық ... ... ... ... ... ... ... мүлікке құқық алаяқтық қол
сұғушылықтың заты бола ... ... ... ішінде меншік құқығын да заңсыз иелену мүмкін
емес. Себебі, құқық материалдық категория емес ... ... ... ... ... жағдайда қылмыстың заты ретінде оған қатысты
құқықты алдаудың немесе сенімге қиянат жасаудың нәтижесінде алған ... ... ... ... ... объектісі, ал мүлік меншіктің
материалдық көрінісі болып табылатын қылмыстың заты.
Алаяқтыққа ... ... ... ... иелену, пайдалану және
билік ету мақсатын көздейді. Қылмыскер әрине, бұл мүлікке меншік ... ... ... ... заты – материалдық дүниенің
заты, яғни... экономикалық құндылығы бар және ... ... ... кез ... ... ... мойындалған.
Қылмыстың затын экономикалық шаруашылық пайдалылық қасиеттеріне ие
заттар немесе олардың эквиваленттері ретінде ... ... ... қылмыстардың заты ретінде ақшалай бағаланатын мүлік қана ... бұл ... ... ... ... ... еңбегі жұмсалатындығымен
байланысты. Сонымен қатар мүлік қылмыскердің ... өзге ... ... ... ... ... ... қылмыстың заты болып ... ... ... ... ... ... құқықтарын куәландыратын
ұсынбалы бағалы қағаздар табылуы мүмкін.
Мұндай құжаттардан айырылу ... ... тең, бұл ... ... залал келтіріледі, бірақ кінәлі ... ... ... емес ол ... ... ... ... алған кезде ғана
мүліктік пайда табады.
Тәжірибеде көрсетіп ... ... ... қол сұғудың заты
болып ... ақша және т.б ... ... ... ... ... көпшілігі ақша қаражаттарын иемденуге арналған. Әдетте
алаяқтықтың заты ... ... ... ... жанама ақша кінәлінің жеке
қажеттіліктерін қанағаттандыра алатын немесе өткізіліп жіберілуі ... ... ... ... ... үшін ... қол ... пәні
болып табылған мүлік кімге тиесілі ... ... ... ... мүліктің қатыстылығы алаяқтықтың объектісіне тікелей
нұсқайды. ... егер ... ... ... ... ... ... берілуі тиіс мүлікке қол сұқса, меншік құқығының ... ... үшін ... ... Объективті жағынан алаяқтық алдау
немесе сенімге қиянат жасау жолымен ... жеке ... ... өзге ... ... ... құқық алудан көрініс табады.
Алаяқтықтың ... жағы үш ... ... ...... әрекет (әрекетсіздік), қылмыстың салдары және бұл әрекет
әрекетсіздік және ... ... ... ... ... мүліктік
қылмыстардың көпшілігі сияқты алаяқтық материалды құрамды қылмыстарға
жатады. Бұл ... ... мәні ... ... ... ... көшетіндігін де бұл оң залал. Сонымен қатар, ... ... ... ... салдар алынбаған пайда түрінде де болуы
мүмкін. Мысалы, егер жәбірленуші кінәлінің іс ... ... ... ... ... ала ... алаяқтықта мұндай сипатқа мүліктік пайда
алуы тиіс. Қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... жоқ. Бір ... алаяқтяқты қылмыскер жәбірленушінің мүмкін
иеленуімен қатар мүліктік пайданы немесе ... ... ... ... ... ... деп ... Екіншілері алаяқтықты кінәлі
алдаудың немесе сенімге қиянат дасаудың нәтижесінде жәбірленушінің мүлкін
иемденген сәттен бастап аяқталған деп ... ... ... осындай
көзқарас дұрысырақ.
Алдау адамның мінез құлық актісі ... ... ... ... ... ... теріс бағаланады. Сонымен қатар ол ... ... ... ... айналғанда қылмыстық жазалануға жатады. Іс жүзінде алдау
мен ол арқылы ... ... ... іс-әрекет қылмыстық жазалануға
жатады деп есептейтін авторлармен келісуге болады.
Алаяқтық кезінде қоғамға қауіпті іс-әрекет алдау немесе сенімге қиянат
жасау жолымен ... ... ... ... ... ... пайданы
алудан тұрады. Алаяқтық қолсұғушылықтарда алдау және сенісге қиянат жасау
оларды жасау әдістері болып табылады.
Алаяқтық ... ... ... ... ... мен ... мүлікті беретін жалған мәліметтерді жәбірленушіге хабарлау. Бұл
мәліметтер заттың санына, сапасына, бағасына ол ... ... ... ... ... кезіндегі алдау шыңдықты бұрмалаудан ғана
емес, сонымен қатар ол туралы айтпаудан да ... ... ... ... ... алдаудың екі нысаның ажыратады: белсенді шыңдықты
бұрмалау және ... ... ... ол туралы айтпау.
Белсенді түрі сөз жүзінде немесе әрекеттерден көрініс табады. Алдаудың
бұл нысаны кезінде алаяқ мүлікті оған ... ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін жәбірленушіні белгілі ... ... ... ... ... ... бұрмалайды.
Бұрын алаяқтық үшін бірнеше рет ... ... ... әмбебап
дүкенінде студент А-деген азаматпен қойманың қызметкері ретінде танысып екі
жапондық сырт киім алып беруді ұсынды. Жәбірленушіден мың ... алып ... ... ... ... ... Сөзбен алдау-арбаудың ең кең тараған түрі
ол ауызша да, жазбаша да болуы мүмкін. Алаяқтық алдаудың ауызша түрі жиірек
қолданылады, ... ... мен ... ... ... ... ықпал етеді. Нәтижесінде, жәбірленуші кінәліге мүлікті
ерікті ... ... ... және билік етуге беретіндей дәрежеде
сенеді.
В-деген және ... ... ойын ... көмегімен
азаматтарға «тағдырын айтып ... ... ... ... В
жәбірленушілерді іздеп оларды карта ашуға көндірген.
Психологиялық қысым көрсету кезінде Ү-деген азамат бөтен адам ретінде
келіп жәбірленушіні келісім беруге ... ... ашу ... алаяқтар
өздерінің клиенттерінің ақшаларын және құнды заттарын иеленіп кеткен.
Қылмыскер жазбаша алдауды жәбірленушілер өзге елді ... ... ... ... ... ... ... заңдық маңызы бар фактінің бар
немесе жоқ екендігін куәләндіруға тырысқанда қолданады. Осылайша ... ... үшін ... ... ... ... азамат С-деген азаматпен
бірлесе отырып жалған құжаттармен электр монтерлері ... ... ... ... ... ... ... үшін
тұрғындардан ақша жинаған.
Алаяқтық алдаудың белсенді нысаны кезінде мүлікті ... ... ... ... ... үшін ... көп жағдайда түп нұсқа
затарды ... ... және ... ... т.б.). ... ... азаматтық авиация қызметкерлерінің тағы басқа
арнайы киімдерін пайдаланады.
Пассивті алдау дегеніміз жәбірленушінің оларды білуі мәмілені жасауға
кедергі ... ... оның ... ... едәуір өзгертетін
фактілер, мән-жайлар туралы айтпауы. Алаяқтық алдаудың бұл нысанына шындық
туралы ғана айтпау емес, сонымен ... өзге ... ... ... түрде
пайдалануда жатады. Бұл жерде кінәлі шындық ... ... ... ... ... оған берілгенге дейін берілу кезінде немесе одан
кейін сот ... ... ... ... ... кінәліге берілгенге дейін
немесе берілу сәтінде заңдық адамгершілік міндеттемеге сәйкес ... тиіс ... ... ... алдау деп таниды. Егер кінәлі
мүлік оған өткеннен кейін шыңдық туралы ... ... ... ... орын
алады, себебі бұл жағдайда ... ... ... ... ... себептік байланыс жоқ.
Н-деген азамат П-деген азаматқа он бес мың теңгеге шет елдік ... ... ... алған Н-деген азамат ақшаны есептеген жоқ. ... ... ол ... алушы қателесіп он бес мың теңгенің орнына он ... ... жүз ... ... ... ... алынған соманы қайтарудын орнына
Н-деген азамат оларды иемденіп кетті.
Қылмыстық құқық ғылымында ... ... ... ғана ... ... оның ... ... үшін белгілі мән-жайларды растау
немесе жоққа ... ... ... ... ... ... ... пікірі бойынша пассивті алдау жауапкершілікке әкеп соқпайды
дегенмен жекелеген елдерде ... ... ... ... деп ... ... зерттеу Қазақстанда еңбекпен түзеу ... ... ... ... ... әртүрлі
тәсілдерін қолданатындықтарын көрсетті. Алаяқтық жасау кезінде ... ... ... жеке ... ... ескереді.
Бірқатар жағдайларда жәбірленушілердің өздері алаяқтармен «мәміле» жасауға
қызығушылық танытқан: өз қажеттіліктердің белгіленген ережелерді ... ... ... ... алу, ... оқуға түсу,
автокөлік сатып алу және арзанға қымбат заттарды алғылары келген және т.б.
Бұл мән-жайды ... ... ... жету үшін ... ... ... ... тұлғаға қатысты өзі немесе қоса орындаушылары туралы
жалған мәліметер ... және тағы ... ... ... олардың көлемі,
сапасы, саны қасиеттеріне бағасына тағы басқа әртүрлі ... ... ... бір әрекеттерді орындауға нақты жағдайлардың бар
немесе жоқтығына ... ... ... уәде беру ... ... соңғы түрі соңғы кезде кең таралған таптыртпайтын тауарларды
алып беруге, демалыс ... ... ... ... алуға, оқуға түсуге
жәрдемдесуге уәде беру және тағы басқа және ... ... ... ... ... қол сұғушылықтардың 70 процентің
құрайды. Мысалы, Р-деген азамат өзін темір жолшы ретінде таныстырып азамат
С-ға «Саратов» ... ... ал ... К-ға ... ... алып
беруді уәде береді. Осы мақсатпен ол біреуінен отыз мың теңге, ... екі мың ... алып ... ... Бұл жағдайлардың барлығында Р-деген
азаматтың әрекетіне жәбірленушілердің өздерінің белсенді әрекеттері ықпал
етті. Олар өздері осындай «мәмілелерге» ... ... ... ... ... қатар алаяқтық сенімге қиянат жасау жолымен жүзеге ... ... ... ... ... мүліктік сипаттағы өзге пайданы алу
әдісі ретіндегі сенімге қиянат жасау сирек ... Көп ... ... ... ... ... жәбірленушіні алдауды жеңілдету үшін
онымен сенімді қатынас орнатуға тырысады, сонымен қатар сенімге ... ... ... ... ... ... жалпы ереже
бойынша адамдар арасында қатынастардың болуын көздейді, сенім ... ... ... ал ... адам ... ... ... сенім ретінде әлдекімнің адалдығына сеніп және оған негізделеген
көзқарас түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... жәбірленушінің сенімін пайдаланып белгілі оқиғалардың ... ... ... ... ... өз ... ... берілген мүлікті иемденудің немесе ұрлаудың белгілері болмағанда бұл
меншіктік шағым қояды. ... ... ... жәбірленушінің сенімін
пайдаланудан көрініс табады. Осы сенімді пайдаланып және ... ... ... ... ... уәде бере тұра
қылмыскер мүлікті ... ... ... ... кең ... бірі – азаматтардан оларды орындау ... ... ... жасауға немесе қызметтер көрсетуге мәмілелер жасасу жолымен ақша
алу. Әдетте алаяқ ең алдымен ... ... ... ... ... тырысады. Мысалы, Т-деген азамат Алматыда болған кезінде
шаң сорғыш сатып алғысы келген ... ... ... ... танысып жақындасты. Т-деген азамат оған Бишкектен шаң ... уәде ... ... ... ... Азамат В-ның сенімді
қатынас орнату үшін азамат Т ... да ... ... үйіне қажетті
маркалы шаң сорғыш әкеп берді. Бір айдан ... ... Т ... ... В-
ның үйіне қонаққа келіп, қалада автокөлік сатыр алу мүмкін бе?– деп сұрады.
Азамат В оған ақша ... ... ... ... ала ... жүргенін
айтты. Азамат Т оған көмектескісі келгенін білдірді. Азамат Т-ға ... В оған ... жүз ... мың теңге берді. Азамат Т оларды алған соң
жасырынып кетті.
Бұнда тұлғаға белгілі ... үшін ... ... үшін ... ... ... алдағаны үшін қылмыстық жауаптылықты көздейді. Бұл
жерде меншік иесінің яғни ... ... ... ... бар бұл ... ... ... белгілі алаяқтық кезінде
кінәлі жеке мүлікті иемденеді немесе мүліктік сипаттағы өзге пайда алады.
Ал жеке мүлікті ... ... ... ... ... ... ... тапсырылған мүлікті иемденеді. Құрамдарды ... ... сәті ... ... ... іс ... ... сәті алаяқтық
алдау кезінде сенімге қиянат жасау мүлік алынғанға дейін жүзеге асырылады,
ал иемдену кезінде алдаудың ... ... ... екі ... ... ... ... жасау орын алады.
Алаяқтықтың объективті жағының міндетті белгісі қылмыстың нәтижесінің
туындауы. ... ... ... ... мен ... қоғамға қауіпті
әрекеті әрекетсіздігі арасында себептік ... ... ... [17, ... үшін ... ... алдау немесе сеніміне
қиянат жасау әрекет немесе әрекетсіздік нысанында туындаған ... ... ... ... ... иемдену немесе мүліктік сипаттағы өзге пайда
табу арасында себептік байланыс ... ғана ... Бұл ... ... ... мүлікті немесе оған құқықты беру ниетін
туындатқан немесе бекіткен жағдайда да ... ... ... ... екінші тұлғаға берілгенге дейін орын ... ... ... ... ... ... ... себептік байланыс мүліктін
жәбірленушінің иелігінен кінәліге өту ... ... ... ... өзі ... қатысатындығынан көрініс табады. Мүлікті
қылмыскерге берудің себебі жәбірленушінің жаңылысуы, ал жаңылысудың себебі
алдау. Бұл ... ... ... ... ... ... жаңылысу себептік
байланыс тізбегінде қажетті аралық буын болып табылады: бір жағынан мүлікті
беру шарты болса, екінші жағынан ... ... ... ... ... боласа алаяқтықта жоқ. Алаяқтық кезінде алдау немесе ... ... ... мүлікті иемдену алдында болады немесе уақыты бойынша
онымен сәйкес келеді.
Керісінше жағдайда олар иемденумен ... ... ... ... ... ... беруге тудыруға немесе оны нығайтуға бағытталып, бірақ
қажетті нәтиже бермесе ... ... ... оқталу ретінде
сараланады.
Алаяқтық кезінде алдау мүлікті берудің ... ... ... ... ол ... ... қорқытып алу кезінде қолданылатын жағдайлар
кездеседі. Егер алдау қылмыстық нәтижені туындатуда басты рол ... ... ... ... ... болады. Тек қана алаяқтықта алдау
қылмысты жасау ... бола тұра ... ... өзге мүліктік пайданы ерікті
беруге қол жеткізу үшін кінәлінің жәбірленушіге психикалық ықпал етуін
көздейді. Өзге ... ... ... мақсаты оны жасырын алу үшін
мүлікке қол жеткізуді (ұрлау, тоңау). Мысалы ұрлық ретінде ... ... алу оны ... ... ... ... ... Бұл жағдайларда жәбірленуші кінәліге өзінің мүлкін немесе иелену
құқығын бермейді және бұл жерде алдау мүлікті ... ... ... ... ... етуші қылмыстық заңдамаға сәйкес азаматтардың
меншігіне алаяқтық қол сұғушылықтың ... ... ақыл есі ... ... ... он алты жасқа толған жеке тұлға табылады. Қарастырылып
отырған қылшмыстың түрі үшін ... ... ... ... белгілеу
алаяқтық әрекеттер жасөспірімдер мен сирек жасалатындығымен ... ... екі ... ... даму ... және ... іс-әрекетке қабілеттіліктің болуын көздейді.
Өзіндік меншікті бірден жеке меншікке айналдырып жіберу ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде, әсіресе, қылмысты саралауда заңның
әрбір сөзінің, әрпінің, әрбір тыныс белгісінің қандай маңызы бар екенін
әркім ... ... алып ... жаңа Қылмыстық кодексте меншіктің барлық
түрлеріне қарсы жасалған қылмыстардың “меншікке қарсы қылмыстар” деген бір
тарауға топтастырылуын дұрыс деп ... ... ... “бөгденің мүлкін
иемдену немесе бөгденің мүлкін пайдалану құқына иемдену”, деп сараланған.
Демек, ... ... ... жаңа ... ... ... объектісі туралы зерттеушілердің пікірлерін ескеретін болсақ,
бұл қылмыстың объектісі меншік, яғни ... ... ... ... және пайдалану құқынан туатын қатынастар, деген
тұжырымға келдік.
Экономикалық ... ... ... ... тікелей байланысты.
Бірақ, бұл байланыс бөлу және айырбастау қатынастары арқылы жүргізіледі.
Демек, біз ... ... ... ... ... ... ... кең мағынасында меншік қатынастары болып табылады.
Немесе материалдық игіліктерді өндіру, тарату және ... ... ... ... Бұл қылмыстың тікелей объекітісі деп, біздің ойымызша,
меншік қатынасының тар мағынасын, яғни, жеке ... ... ... ... және ... ... ... жөн.
Яғни, меншікке қарсы бағытталған қылмыстардың тікелей объектісінің
экономикалық ... ... ... және ... ... жеке ... ... жеке адамның мүліктік мүдделері екен.
Меншіктің экономикалық мәні және меншік құқығы туралы айтылғандарды
қорыта келіп, біздің ойымызша, бұл ... ... ... ... ... меншік қатынастары, яғни жеке адамның пайдалануына арналған
материалдық игіліктерді өндіруге, бөлуге және ... ... ... ... ... бекітілген және реттелетін
қоғамдық қатынастар болып табылады. Ал, ... ... ... - ... ... ... ... объектісін қылмыстың тікелей заттарынан айыра білу
қажет. Кылмыскер қылмыс объектісіне қастық жасай ... әсер ... ... ... ... ... заты болып есептеледі.
Қылмыс затының құқықтық сипаты объектімен байланысты. Ақша, зат, басқа
да бағалы мүліктер түрінде ... ... көп. ... ... қолданған заттар қылмыс заты емес. Мысалы, айырбасталған тауар,
ақшаның орынына қаттап берген ... ... ... заты ... ... алдау-арбау және сенімге кіру жолымен иемденген
мүлкі алаяқтықтың заты болып табылады.
Демек, объектіге байланысты айтатын болсақ, ... заты ... ... зат ... ... заты болуы үшін заттың
тұтыну қасиеті ғана емес, сонымен ... сол құны ... ... ... ... ене ... қасиеті де болуы шарт.
Қылмыстық құқықта заттық сипаттағы құнды құжаттарды ұрлық заты табыла
ма, табылмай ма деген әртүрлі ... бар. ... ... да ... ... ... ... кез-келген құжаттарды иемдену де
ұрлық болып табылады деген пікір де бар. Енді ... ... ... ... қағаздардан басқа) иемдену ұрлық болып табылмайды, деп
санайды. Егер мұндай ... ... ... ... ... ... ... оны алаяқтыққа дайындық ретінде бағалау қажет. [11, ... ... ... ... ... ... көрінеді. Мүлікке
құқық беретін құжаттардың жеке ... ... құны жоқ, ... құжатты ұрлағанда емес, сол ұрлаған құжатты көрсету арқылы мүлік
алған жағдайда ғана жәбірленуші материалдық зиян ... ... ... ... ... құжаттарын: төлқұжат,
диплом, куәлік т.с.с. ұрлау да мүлік қатынастарын бұзбайды. Сондықтан ... ... ... ... ... ... қылмыстар қатарына қосқан
(ҚК 324 бабы). Өйткені, мұндай қылмыс жасау үшін алдау ... ... ... табылмайды. Алаяқтықтың құрамы ретінде қарастырғанда алдау,
егер бөгденің ... ... ... ... ғана ... ... ... “Алдау
дегеніміз - алданатын адамның немесе басқа да адамдардың мінез-құлқына ... үшін ... ... адасқандықты қолдау болып табылады”, деп жазады
Ф.Сабитов, өзінің алаяқтыққа арналған мақаласында [10,13-15].
Қолданылып жүрген заң ... ... ... ... ... ... мағлұматтар беріп, немесе шындықты қасақана бұрмалап,
сол арқылы жәбірленушінің мүлкін ... ... ... да, екінші жағдайда да алдаудың мәнісі біреу ғана.
Яғни, қылмыскер жәбірленушіні қасақана жаңылдырып немесе шыңдықты ... өз ... ... ... ие болу ... ... ... беретіндей мақсат
көзделеді. Жоғарыда айтқанымыздай, алдау белсенді түрде (өтірік айту) және
пәс түрде ... ... ... ... ... ... ... сипаты, тиісінше қылмыскердің көздеген мақсаты
әртүрлі нысанда ... бір ... ... ... айтуы оған мүлікті
беруге тікелей себеп болады. Басқа жағдайларда қылмыскер алдау ... ала ... одан әрі ... ... сенімге кіру үшін, кейінгі
алдауын оңай жүзеге асыру үшін пайдаланады.
Мысалы, теміржол бекетінде жүрген К. ... ... ... ... ... Алматыға билет алып беремін деп И. деген бейтаныс адамынан
1500 теңгесін алдап алып, ... ... Бұл ... ... берілуіне К.-
ның жалған уағдасы негіз болған.
Міне осылайша, алаяқтық жасағанда қастандық заты алаяқтың ... ... ... заты ретіндегі бөгденің мүлкі айыпкердің меншігі
емес, оның бұл мүлікті өз меншігіндей иемденуге ешқандай құқы жоқ.
Алаяқтықтың ... жағы ... ... ... сипатын
көрсететін, заңда айтылған белгілердің жиынтығынан құралады. Мұның ішінде:
қоғамға қауіпті ... ... ... ... ... ... нәтижесі) және әрекет пен зардаптың арасындағы себеп-салдарлық
байланыстар бар.
Алаяқтықтың объективтік жағының өзіндік ерекшелігі - оны ... ... ... және ... кіру ... ... яғни мүлікке
иемденудің тәсілдері болып табылады. [14, 187]
Қылмыстық мақсатқа жету үшін қылмыскер, мысалы, билет алып беремін
(ниетпен ... деп ... ... ... ... оның ... бар ... айтып алдау) деген жалған мәліметі жатыр. Алаяқ бұл
өтірікті өз ... ... ... дәлелдеу, сөйтіп ақшаны алдап алуды
жеңілдету мақсатында пайдаланады.
Осылайша алаяқтық жасағанда мүлікке иемдену ... ... ... ... да, ... болып табылады. Алдаудың заттарға, адамдарға,
әрекеттерге, ... т.б. ... ... ... ... қарағанда, алдаудың мәнісі олардың түрлерін, санын,
бағасын т.с.с. жалған хабарлауға байланысты. Осылайша, қылмыскер ... ... ... ... болып, айыпкер жоқ немесе нақты бағасына ... зат үшін ... ақша алып ... ұқсастығы немесе сапасына байланысты алдау үстінде қылмыскер
жәбірленушіге келісілген заттың орнына құны ... ... ... ... беруі мүмкін. Алаяқтық алдаудың ... ... ... ... ... ... түрлі оқиғалар немесе адамдардың
әрекеттері де болуы ... ... ... ... күзетуші адамға
өтірік нұсқау бергізу, орындалмаған немесе аз орындалған жұмыс үшін жалған
мағлүмат беріп, ақша алу т.с.с. ... ... ... ... түрлері өте ұқсас болады, тек ... мен ... ... ғана ... болуы мүмкін.
Алаяқтыққа жауапкершілік көрсетілген ҚК 177 бабында мұндай қылмыстың
алдау немесе сенімге кіру ... ... ... Заң шығарушы
сенімге кіруді алдаудан бөлек, алаяқтық ... ... ... ... Бірақ, бұл баптың пәрмені онымен өзгермейді.
“Сенім” деген сөздің өзі белгілі бір ... ... ... ... ... жуық мағына береді. Яғни, “сенім” сөзін
“сенгіш” сөзімен шатыстыруға болмайды. Өйткені сенгіштік адам мінезінің бір
көрінісі, ал, сенім әрқашан бола ... айту ... ... кіру ... ... ... ... ұқсас тұстары да аз емес.
Қызмет бабындағы адамның өзіне жүктелген сенімді қылмыстық ... ... ... теріс пайдалану деп есептеліп, ҚК 117 және 307
баптарындағы қылмыстардың ... ... ... Ал, қамқоршылық
өкілдікті бас пайдасына пайдалану КР ҚК 139 бабындағы қылмыстың құрамына
кіреді.
Сенімге кіру ... ... ... ... Әдетте қылмыскер
келешекте оңай алдау үшін алдымен сенімге кіріп алуға ... ... өзін ... сене ... ... ... мақсатына
жетпегендігі.
Алдау жәбірленушінің мүлкін иемдену үшін ғана емес, сонымен бірге,
оның ... ие ... ... ... ... ... мұндай
алдау сенімді теріс пайдалану деп аталады. Сондықтан сенімге кіру мен алдау
алаяқтық қылмыста бірімен-бірі ... ... еш ... ... ... Н. ... гараж салып
бермек болып, екі жыл бойы түрлі адамдардан ақша алып ... ... ... ... ... Н. әрекетін сенімге кіру арқылы жасалған
қылмыс деп бағалайды. ... бұл ... ... ... ... ... уәде) болып отыр. Өйткені, Н. жасаған келісім-шарттар азаматтарды
алдап ақша алудың құралы ғана.
Алайда, жіктеуі қиын болса да, сенімге ... ... ... ... деп ... авторлармен келісуге болады. Мұның өзі алдау мен сенімге
кіруді қылмыс ... ... ... ... ... ... заң
шығарушының қағидасына да қайшы келмейді.
Алаяқтықтың бұл тәсілінің ... ... ... мен ... ... ... ... болып табылады. Бұл ... бір ... ... ... да мүмкін. Сондай-ақ, нақты жағдайларға
байланысты болуы да (жәбірленуші мен ... ... ... ... мүмкін. Сенімге кіре отырып, қылмыскер ... ... ... негіз болатын жағдайларды (туыстық, келісімдік т.с.с.) да
пайдаланады.
Көптеген зерттеушілер мүлікті өз ... ... ... ... ... қарастырады. Шынында, ұрлықтың басқа түрлеріне қарағанда,
жәбірленуші қылмыскерге өз мүлкін еркімен бергендей болады.
1.3. Алаяқтықтың субъектісі мен субъективтік ... ... ... ... көп ... Бұл барлық
азаматтардың заң алдында теңдік принципіне байланысты.
Қылмыскердің жеке басының ... ... оның ... ... ... ... қасиеттерін бөліп алып қарастырған жөн. Өйткені,
қылмысқа қабілеттілік қасиеттерінің қылмыстық-құқықтық мәні бар. ... ... ... жаста жету және ес-ақылдың бүтіндігі кіреді.
Демек, алаяқтықтың субъектісі ... ... ... ... ... бір ... яғни 16 жасқа жеткен жеке адам бола алады.
Алаяқтық үшін қылмыстық жауапкершіліктің 16 жастан басталуының мәнісі
бұл ... тек ... ... қауіптілігінде ғана емес, сондай-ақ,
жасөспірімнің қылмыс жасау ... және ... бұл ... ... ... көп тарағандығына байланысты болса керек. Осы тұрғыдан
алып қарағанда алаяқтық қарақшылық пен тонаудан мүлде өзгеше.
Адамның өз іс-әрекеттеріне жауап беруі және өз ... ... ... яғни ес-ақылдың бүтіндігі туралы мәселе алаяқтық жағдайында
сирек ... ... ... адам қылмысты жан-жақты ойластырып,
белгілі бір мақсат көздеп жасайды. Ал, ес-ақылы дұрыс емес адам ... ... таба қоюы оңай ... ... мен сарапшылар алдында мұндай мімдеттер кездесіп
қалып жүр. Бірақ, оның мәнісі басқа. Алаяқтар әділ жазадан құтылу үшін ... ... ... өзгере қалады. Мұндай жағдайда тергеуші ... ... ... ... Өтірікті кәсіп қылып алған адамның
бет пердесі сонда ашылады.
Алаяқтық субъектісінің ... ... және 16 ... ... белгілерін заң көрсетпеген. Сондықтан алаяқтықта ... бар ... ... ... ... ... ... басқа
қылмыстық-құқықтық нормаларда көрсетілген алдау әрекеттерін жасаса, олар
алаяқтық субъектісі болмауы мүмкін. ... ... ... ... ... ... сараланады. Мысалы, қызмет бабындағы адам, қатардағы
адам өз әрекеттеріне әртүрлі жауап береді.
Қызмет бабындағы адам ... және ... кіру ... ... ... пайдаланып, мемлекеттік мүлікті ұрласа, оның әрекеттері 177-баптың 2
б. “в” тармағына жатады. Қылмыс субъектісінің жеке ... ... оның ... ... ... ... дәрежеде көмектеседі.
Субъектінің жеке басын сипаттайтын жағдайлар оның жасаған қылмысын
саралауға, қылмыстық заңды қолдануға әсер ... ... ... ... міндетті белгілері қатарында ... ... жеке ... ... ... ... болуы мүмкін. Сондай-ақ, субъектіні
сипаттайтын ... ... ... жаза ... да ... ... қылмыстың субъектісінің заңдық белгісі – ақыл есінің дұрыс
болуы. Бұл сұрақ алаяқтық туралы істер ... ... ... ... қол ... ерекшеліктері мен түсіндіріледі.
Он алты жасқа толу мен ақыл есінің дұрыстығынан басқа заң ... ... өзге ... ... ... ... ел ішіндегі және шетелдегі негізгі
оқиғаларды, ғылым мен ... ... ... ... ... ... Олардың көпшілігі мерзімді басылымдардың
жүйелі түрде қарастырып тұрады. Мысалы, киноға, ... ... ... ... ... ... орнатып қылмыстық мақсатқа жету үшін
қажет.
Субъективті жағынан алаяқтық кінәлі де жеке мүлікті иеленуге ... ... ... ... алуға бағытталған тікелей қасақаналықтың
болуымен сипатталады. Кез келген ақыл есі дұрыс тұлға үшін алаяқтық құқыққа
қайшы және ... ... ... ... түсінікті. Алаяқтықтың
әдісі алдаудың өзі қылмыс субъектісінің ... ... ... ... алдаудың болуы мүмкін емес.
Егер субъект белгілі фактілерге қатысты өзі жаңылыса тұрып ... ... ол ... ... ... ... иеленуге тырысуы
мүмкін емес.
Алаяқтық субъектісі өз іс-әрекетінің қоғамдық қауіптілігін сезінеді.
Алдауды шыңдықты бұрмалау немесе ол туралы ... ... ... ... ... ... ... байланыстың дамуын және қоғамға
қауіпті салдардың оған бөтеннің мүлкінің өтуін туындасуын алдын-ала ... Бұл ... ... ... Алаяқтықтың қажетті белгісі
кінәлінің иемденетін мүлікке ... ... ... ... ... бұл ... өзіне тиесілі емес екенін біледі. Мұндай сезімнің
болмауы іс-әрекетті алаяқтық ретінде ... ... ... ... ... ... ... оның қалыптасу жағдайларына
байланысты алдын-ала ойластырылған және ... ... деп ... ... ... кезінде қасақаналық көбінесе алдын-ала
ойластырылған болады. ... ... ... алдында белгілі дайындалу
әрекеттері жүргізіледі. Жәбірленушіні іздестіру қажетті ... ... алу ... ... ... ... ... жағдайларда
әскери қызметтердің, милиция, прокуратура қызметкерлерінің арнайы киімдерін
дайындау және тағы ... ... ... ... ... К ... сатып алғысы келді. Ақшасы болмағандықтан ол
нақты әрекет ету жоспарын құрды. Қысқа мерзім ... ... ... ... ... ... тұлғалардан олардға тұрғын үйге ордер
алып беру үшін елу мың теңге алды. Азамат К-ның қасақаналығының алдын-ала
ойластырылған оның ... ақша ... ... ... басқа қалаға
көшкенін дәлелдей алады. Алаяқтық қолсұғушылықтар кезінде ... ... ... ... анықтылығы алаяқтықты
өзінің қоғамға ... ... ... ... ... біле
алатындығында және белгіленген мақсатқа жетуінде тырысатындығында.
Кейбір жағдайларда алаяқтық ... ... ... бұл ... ... ниет ол ... ... бірден жүзеге
асырылады. Мұндай жағдайлар егер ... ... ... ... ... тыс ... фактілерге қатысты тұлғаның, ... ... ... бар ... ... ... ... мұндай
жағдайларда алаяқ жәбірленушінің жанылысқанын білгенімен шыңдықты айтпайды.
Оның жаңылысуын өз мақсатында пайдаланады.
Алаяқтық құрамының міндетті ... ... ... ... болуы.
Қылмыстың мақсаты дегеніміз тұлғаның өзінің ... ... ... ... ... ... үрдістін элементі. Мақсат
адамның саналы, ерікті іс-әрекетінің нәтижесі «бұл дегеніміз тұлғаның ... ... ... ... ... ... мақсатпен қатар ниет, яғни кінәлі қоғамға
қауіпті іс-әрекетті ... ... ... ... ... құрайды. Ниет
қасақаналықтың қалыптасуына ықпал етеді, оның алдын ... ... ... ... сонымен қатар қойылған мақсатқа жету құралдарын анықтауға ықпал
етеді.
Алаяқтық қолсұғушылықтарда ниет ... ... ... ... балаға ұмтылуы өзіне тиесілі емес мүлікті, оған құқықтарды
немесе ... ... ... қарсы иемденуге итермелейтін негізгі
фактор болып табылады.
Пайдакүнемдік мақсаттың ... ... ... ... Ал пайдакүнемдік ниет алаятықтың міндетті белгісі болып
табылмайды. Мысалы, мүлікті өзге ... беру ... ... ... ... пен ... ... анықтау – кінәліні алаяқтық
үшін жауапкершілікке тартудың қажетті шарты.
Алаяқтықты бір қасақаналықпен және мақсатпен біріккен адамдар ... оның ... ... ... ... себебі қылмысты
жасауға бірнеше адам қатысады. Сонымен қатар қылмыстық ... ... ... ... ... қауіпті іс-әрекетке дайындалу кезеңінде
қылмыстың барлық сәттерін және іздерді жасыруды ойластырғанын білдіреді.
Қылмыстық заңнама ... егер оны ... ... ала ... кем емес тұлғалар қатысса, топпен жасалған деп таниды. Екі ... ... ... ... деп тану үшін қажеттң минимум.
Әркімге жеке жаза белгілегенде сот жасалған қылмыстың сипаты ... ... ... ескеріп ғана қоймайды, сонымен бірге
қылмыскердің жеке ... ... ... ... да еске ... ... оның ... іс-әрекеті, тіпті қоғамға қауіпті
болса да саналы, ерікті түрде басқарылады. Өйткені, ерік пен сана ... ... ... ең ... және ... ... Қоғамға
қауіпті қылмыс жасаған сәтте ес-ақылы ... ... өз ... ... ... ... ұрынған адам қылмыстың субъектісі бола
алмайды, қылмысты жауапқа және жазаға тартылмайды.
Мастық және есірткі тұтыну жағдайында ... ... ... деп ... олар жауапқа тартылады. Мұның мәнісі ескерту және
тәрбиелік жағында жатыр. Маскүнемдік, нашақорлық сияқты ... ... ... ... ... Асқынған маскүнемдер мен нашақорлар
көбінесе қылмыс жасауға бейім тұрады.
Жоғарыда аталғандармен ... ... ... туралы да сөз қозғаған
дұрыс болар еді. Бұл арада басқаның мүлкін алаяқтықпен алған аса ... ... ... Оның қылмыс жасауы ұрлық субъектісінің қоғамға
ерекше қауіпті екендігін көрсетеді. Сондай-ақ, ... ... оның ... де ... ... ... қауіпті рецидивистер ... ... ... ... ... ... ... арнаған адамдар. Бұл айтылғандар бұрын
бірнеше мәрте сотталған және бөгденің мүлкін тағы да ... ... бар. [6. 244 ... ... ... ерекше қауіпті рецедивист деп тек қана сот
өзінің айыптау үкімінде тұжырымдай алады. Үкімде ... ... ... ... деп тану ... шешімі жан-жақты негізделген болуға
тиіс. Заң нормалары бойынша аса қауіпті рецидивист деп тану үшін ... ... ... ... дейін үкім бойынша аса қауіпті қылмыскер
(рецидивист) деп ... ... ... [3. 59 бет]
Алаяқтықтың субъективтік жағы дегеніміз адамның өзі жасаған қылмысқа
психикалық қатынасы болып табылады. Субъективтік жақта айыптың ... ... мен ... қамтылады. Яғни, объективтік жағы алаяқтықтың
сыртқы сипатын көрсетсе, субъективтік жағы ішкі мазмұнын ... ... ... ... адам жан-жақты ойластырылып, бөгденің мүлкін иеленуге
немесе сол мүлікке деген құқықты ... ... ... алаяқтықтың
анықтамасы ретінде қасақана жасалған әрекет немесе әрекетсіздік (алдау,
сенімге кіру) те ... ... ... ... Адам ... ... Егер ... өзінің білместігінен, абайсызда біреуді
алдап, жаңылдырса да, ... ... ... ... иемденуге ұмтылмайды.
Алаяқтық пиғылдың мазмұнына қылмысты әрекеттің қоғамға қауіптілік
сипаты ғана емес, сонымен ... ... ... және ... қауіпті
зардаптардың болатындығын алдын-ала сезіп, білу де ... ... ... ... ... алдап алған мүлікке құқының
жоқтығы болғандықтан, бұл жағдай да алаяқтық пиғылдың ... ... ... ... өз ... емес ... түсінбесе, мұндай
жағдайдағы әрекет алаяқтық болып табылмайды. Алаяқтықтың ... ... да ... ... ... ... ... біледі (топ болып
жасап отырғандығын, қайталап жасағандығын т.с.с.). ... ... ... көмектесетін нақты жағдайларды саналы түрде
түсінсе жеткілікті. Бұл арада оның өз ... ... ... баға
берген-бермегені шарт емес.
Алаяқтық жасаған кезде, субъектінің өз әрекеттеріне де, әрекеттерінің
зардаптарына да бірдей психикалық ... ... ... ... ... ... немесе аралас түрлерімен шатыстыруға болмайды.
Алаяқ өзінің алдап тұрғанын ... және ... ... ... алдаудың нәтижесінде бөгденің мүлкі оған тиетінін біледі және
сол ... ... ... Бір ... ... алаяқтық, көбінесе, алдын-
ала ойластырылып, жасалады. Әдетте, алаяқ ... ... ... ... сыннан өткізіп, екшеп алады. Алайда, қылмыстық пиғыл аяқ астынан
пайда болып, алаяқтық тез ойластырылатын жағы да ... Тез ... ... алаяқтық жасауға көбірек тән. Сол сияқты жайбарақат алдауға
да ұқсас.
Басқа да ұрлық түрлері сияқты, алаяқтық кұрамының міндетті ... ... ... ... ... мақсаты дегеніміз - адам
белгілі бір нәтижеге ұмтылып, соған жету үшін ... ... ... ... Пайдақорлық - алаяқтық пиғылдың бір көрінісі, пайда табуға
ұмтылушылық. Ал, “пайда табуға ұмтылу - ... ... ғой. ... ... жоқ. ... бұл ниет екі жолмен: заңды және заңсыз түрде
орындалуы ... 19] ... ... ... ... жағы
қылмыстық пиғылды яғни қылмыскерді қоғамға қауіпті әрекет жасауға ... де ... ... басқа да ұрлық сияқты пайдақорлық ниеті көзделеді.
Бұл ... де, ... ... мақсат пен ниет біріне-6ірі сай келетін
қылмыс түрлері көп. Соған қарамастан пиғыл мен ... ... аша ... ... олар ... қылмыс жасаудағы психикасына әр түрлі әсер
етеді. ... ... ... ... ... нені ... алғанын, ал
мақсат қылмыскердің нендей ... ... ... Мысалы,
алаяқтықтың пиғылы - пайдақорлық, ал мақсаты - мүлікке ие болу.
Егер, пайдақорлық мақсат болмаса, ... ... ... жоқ ... ... ... топ болып ... ... ... ... ... алынған затты өзі иемденбей, екінші бір
әріптесіне материалдық көмек ретінде беретін болса, пиғыл ... ... Ал, дәл осы ... ... ... ... ... екінші адамның пайдасына жасалған.
Мынадай да жағдайлар болады. Алаяқ ұрланған затты ... бір ... ... ... ... ... немесе басқа бір пиғылда беруі
.мүмкін. Бұл жағдайда пиғыл қозғаушы ниет ... да, кең ... сөз жоқ ... ... ... оған ... қылмыстардан ажырату.
Алаяқтық мүлікті талан-тараж етудің өзге нысандарынан әрекет етудің
ерекше тәсілі арқылы ажыратылады. Мұндай тәсіл ретінде ... ... ... ... ... ... Бірақ алдау, ұрлық, қарақшылық, тонау,
қорқытып алушылық жасалған кезде де қолданылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ойыншық тапаншамен қорқытатын болса, ол
алдаған ... ... ... ... ... да ... ... жасағанда қолданылуы ықтимал. Сондықтан бір ғана алдауды
(немесе сенімге қиянат жасауды) қолдану фактісі ... ... ... ... үшін ... болады. Алаяқтықты басқа меншікке қарсы
қылмыстардан ажырату кезінде мына мән-жайды ескеру ... ... ... ... ... ... алаяқтық құрамының негізгі белгісі болып
табылады (мұндай тәсілдерсіз ... ... ... ... Бұл ... ... кодексінің 177-бабында айтылған: «Алаяқтық, яғни бөтен мүлікті
ұрлау немесе бөтен ... ... ... ... ... ... жасау арқылы
алу». Алаяқтық кезінде жәбірленуші өзіне қатысты қолданылған алдаудың
нәтижесінде мүлікті ... ... ... ... ... ... ... жасау) бұл жерде қылмыс құрамының міндетті белгісі болып табылады.
Егер алдау ... ... ... үшін ... ... ... иеленіп
алудың орын алған тәсіліне қарай саралануы тиіс [14,128].
Алаяқтықты ұрлықтан ажырату қажет. Ұрлық ... ... ... ... ... алғанда соны жеңілдететін шарт қана болып табылады (мысалы,
үй-жайға, қызметтік немесе өндірістік жайға кіруді ... үшін ... ... ... ... ... субъектіге берудің негізгі себебіне
айналады. Ұрлық жасалғанда мүлік жәбірленушіден жасырын, оның ... Ал ... ... қылмыскерге «ерікті» түрде беріледі. [2, 235]
Алдауды қолдана отырып жасалған ұрлыққа А. деген азаматтың ісін мысал
ретінде ... ... ... жол ... А. ... да бір ... ... онымен біраз әңгімелеседі, өзінің де әскери
қызметкері болғандығы туралы ақпараттар ... ... ... ие ... А. аталған жәбірленушімен вокзалда, буфетте немесе асханада бірге
уақыт өткізеді. Бұдан кейін А. әскери қызметкерге өзімен бірге ... ... ... ... Ал ... қолында болған чемоданды
автоматты сақтау ... ... ... кеңес берген. Бірақ жәбірленуші
сақтау камерасын қалай пайдалану керектігін білмегендіктен, А. ... ... ... ... ... ... да, ... шифрді теру арқылы шкафты ашқан
және ондағы заттарды алып кеткен.
Көріп отырғанымыздай, бұл ... ... ... ... ... ... ... жеңілдететін шарт ретінде қолданылып отыр. Ал мүлікті алу
жасырын тәсілмен жүргізілген, яғни ... ... бұл ... ... ... ... ажырата білу қажет. Алдау және мүлікті ... өзге ... ... ... ... ... де ... мүмкін.
М., Л., Ч. есімді азаматтар «Спорттовары» деген дүкенде сатуға
қойылған мотоциклді көріп тұрған Р. ... ... ... ... ... ... ... ақша болуы мүмкін деп ... М., Л., және ... ... ... ... ... «Кама» атты электромоторды сұрастырып
тұрғанын естіп қалған Ч. мұндай мотордың ... ... ... Р. көрсетілген мекен-жайға қарай беттейді. Көшеде оны М. басып
озып, бос кошелекті қасақана түрде түсіріп ... Мұны ... Р. ... ... ... оны ... болып жүре береді. Осылан кейін Р.
көшелекті көтеріп, жүгіріп барып, М.-ге ... М. ... ... ... және «онда болған» ақшаны Р.-дан қайтаруды ... ... ... ... ... ақша ... және оны Р. ... де алмаған.
Осы кезде Л келіп Р-дің кошелектен бірнәрсені алып, қалтасына ... деп ... Р ... ... Осы ... Л өзін друженник ретінде
таныстырып, ол екеуінің өзімен ... ... ... ... ... қай ... орналасқандығын білмей, Р олармен бірге жүріп кетеді.
М және Л Р-ді тұрғын үйдің ... ... ... күш ... арқылы оны
тінтіп шығады да, 71 ... ... ... алып ... Осы ... айыптау
үкімінде айыпталушылар “Алаяқтық жолымен Р-ді ... ... ... оны ... деп ... Алайда Г.Н.Борзинков мұндай саралаумен
келіспейтіндігін білдіреді. Мүлікті иеленіп ... ... ... ... ... ашық түрде талан-тараж ету қолданылған, яғни ... ... ... ... ... ... Қылмыскерлер алдауды тонаудың
қолайлы жағдайларын қалыптастыру үшін ... [14, ... ... ... жағынан алаяқтық қылмысына алдау
немесе қиянат жасау жолымен мүліктік залал келтіру (182 ... ... ... Заң ... ... екі құрамның құрылысына “Алдау немесе сенімге
қиянат жасау” тәрізді элементтерді енгізген. ... ... осы ... ... біраз қиындықтар туғызатыны сөзсіз.
Алаяқтық талан-тараж етудің бір ... ... ... ... заңда
көрсетілгендей талан-тараждық деп пайдакүнемдік мақсатта бөтен мүлікті осы
мүліктің меншік ... ... өзге ... ... ... ... немесе басқа адамдардың пайдасына заңсыз қайтарымсыз алып қою
және (немесе) айналдыру ... Ал ... ... ... қиянат жасау
жолымен мүліктік залал келтіру мүлікті талан-тараж ... ... ... ... ... ... нысандары
бөлініп қарастырылады:
Ұрлық, сеніп тапсырылған ... ... алу, ... ... ... ету, ... тонау, қарақшылық. Бұл екі құрам арасындағы
бірінші айырмашылық.
Меншік ... ... жеке ... ... ... ... мүдделер сияқты, жіберіп алған ... ... ... қорғау мақсатында республиканың жаңа ҚК-нде алдау немесе сенімге
қиянат жасау жолымен мүліктік залал келтіру құрамы (182 бап) ... ... ... алғанда бұл қарастырылып отырған қылмыс ... ... ... жолымен немесе сенімге қиянат жасап,
мүліктік залал ... ... ... ... ... жоқ ... жиынтығы; жіберіп алған ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінмен соның нәтижесінде жіберіп алған
пайда арасындағы себептілік байланыс. Іс әрекетті жасау тәсілі осы ... ... ... ... ... алдау жолымен немесе сенімге
қиянат ... ... ... Бұл ... мазмұны алаятықтағы
осындай түсініктермен бірдей. Екі қылмыс та аталған екі тәсілдің біреуін
қолдану арқылы жүзеге асырылады. ... ҚР ... ... 182 ... ... үңілсек, мүлік иесіне мүліктік залал ұрлық ... ... ... заң ... ... ... ... белгіні
енгізу арқылы алдау немесе сенімге қиянат жасау ... ... ... ... мүлікті талан-тараж ету қылмыстарынан шектеген. ... ... 177 ... қарстырылған қылмыс құрамы (алаятық) бөтеннің
мүлкін талан-тараж етудің жеке нысаны болып табылады.
Алаяқтықтың осы аталған қылмыстың ... ... ... ... ... ... ал екіншісінде осындай нышан жоқ.
Талан-тараждық жасалғанда мүліктің заңды иелену қорынан заңсыз иеленіске
өтуі ... ... ... ... залал келгенде меншік
иесінің қорына келіп түсуге тиісті мүлік оған келіп түспейді, яғни бұл ... ... ... ... иесі өзінің алуға тиісті материалдық
игілігін ала алмайды.
Алаяқтық ... ... ... ... ... ... ... сенімге
қиянат жасау арқылы алады, ал қарастырылып отырған іс-әрекетте ... ... не ... ... ... мүліктің меншік иесіне
өтуін тоқтатады. ... ... ... ... ... ... ... өз купесіне отырғызған жолсерікке немесе ... не өзге ... ... ... ... ... немесе өзге мүлікті
тегін пайдаланған адамға немесе көрсетілген ... не ... ... ... ... кінә ретінде тағылуға тиіс. Меншік иесіне
жіберіп алған пайда ретінде мүліктік ... ... ... бастап қылмыс,
яғни алдау немесе сенімге қиянат жасау жолымен мүліктік ... ... ... танылады.
Алаяқтықтың объективтік жағынын ... тән ... ... ... ... ... немесе мүлікке құқықты өз
еркімен береді. [2, ... ... ... қиянат жасау арқылы мүліктік залал келтірілген
кезде жәбірленуші қателескендіктен мүлікті басқа бір тұлғаға өз ... ... ... ... ... ... ... алуға тиісті
материалдық игіліктерін өз меншігіне түсіре ... ... ... ... жасау жолымен мүліктік залал келтіру
қылмысы бұрынға кеңестік ... ... ... сенімге қиянат жасау
жолымен мемлекетке немесе ... ... ... залал келтіру деп
аталған. Осыған орай кеңестік ғылыми әдебиеттерде мынадай мысал келтіреді.
Таксопарктің ... Б ... ... ... ... үшін ... ... автомашинаны алған, бірақ қажетті бағыт бойынша жұмысқа шықпаған.
Таксометрлік құрылғыны бұза ... ол ... ... ... алу үшін әуе
жайға барған және оларды Внуковадан ... ... ... ... қаласына
апарған. Сонда өзінің достарымен екі күн бойы қыдырып жүрген. Тек үшінші
күні ғана машина автопаркке ... Осы ... ... ... ... мемлекеттің пайдасына 109 рубль ақша келіп түсетін еді.
Б өзіне ... ... ... жасай отырып мемлекеттік ұйымға
мүліктік зиян келтірілгендіктен, ал ... ... ... 94 ... ... [14, ... пен ... қарағанда алаяқтық жәбірленушінің мүліктік
қылмыскерге “өз ... ... ... Алдаудың салдарынан
жәбірленуші істің мән-жайларына қатысты шатасуы мүмкін және осы ... ... ... ... ... алу ... ие ... жәбірленуші мүлікті берудің сипатына да қатысты ... ... ... тұлға өз мүлкін уақытша пайдалануға немесе өзге де
арнайы ... үшін ... ... деп ойлайды, ал кінәлі бұл мүлікті өз
пайдасына айналдырады.
Жәбірленушінің кінәлі адам ... ... ... ... ... ұрлықпен жақындастырады. Бірақ алаяқтық жасаған тұлға
мүлікті жасырын түрде алып ... ... ол оны ... ... алады. Алаяқтық кезінде мүлікті берудің ең басты себебі болып алдау
танылады. ... ... ... кінәліге тапсырылған және жөндеу
жұмыстарын жүргізу, сақтау т.б үшін берілген мүлікке ... ... ... топтағы қылмыстар сот тәжірибесінде сирек кездеспейді.
Ш. орта мектепті бітіргеннен кейін үш жылдың ... ... ... ... ең соңында институтқа түсу үшін Мәскеу қаласына келеді.
Бірақ та ол институтқа ... ... да ... ... ... ... ... көп уақыт өткізе отырып, Ш өзінің жасындағы
қыздармен танысқан, өзінің белгілі бір жоғарғы оқу орнының студенті ретінде
немесе жас ... ... ... ... жүру ... жаттап алған
Ш өзімен танысқан адамдарға өзінің қай уақытта және қай ... дәл айта ... Өзге ... айрықшаланбау үшін оның
қолында жол жүруге арналған заттар болған. Өзара сенімгерлік ... ... Ш ... ... ... ... осы заттарды өзі
танысқан адамдарға қалдырып отырған. Ал басқа адам Ш-ға ... ... ... ... шығып келуге кеткен кезде соңғысы заттарды ... ... ізін ... Ш ... ... ... 147 бабы ... жауапкершілікке тартылған. Қылмыс жасау үшін Ш ... ... ... ... да қолданған. Алдау жолымен жәбірленушінің ... ... ол ... қатысты білдірілген сенімді жәбірленушіге зиян келтіру
үшін пайдаланады.
Алаяқ жәбірленушіге өзінің мүлкін ұстай тұруды, ... бір ... ... ... ... ... ... ол әртүрлі айла-тәсілдерді
қолдана отырып басқа адамның сеніміне кіре алады, нәтижесінде соңғысы да
алаяққа өз ... ... ... кетуі мүмкін. Екі жағдайда да алдау
әрекеті мүлікті ... ... ... ... ... ... алаяқтыққа қатысты күрделі істер көп ... ... тағы да ... ... ... ... ... алады. Оған Н деген азаматша жақындап, екеуі
әйелдер аяқ ... ... ... ... Н ... ... алынған
туфлилердің өлшемі туралы сұрайды. Соңғысы өзінің әдетте 37 ... ... ... ... осы жолы 36 аяқ киім дәл келгендігін алға ... ... Н дәл ... ... ... апасына алып бергісі келетіндігін
айтып, М-нен екінші бір туфлиді киіп көруін сұрайды. М бұған келісті және
туфлиді киіп көру үшін ... ... Ал ... ... ... ... ... ұстай тұруға береді. М туфлиді киіп көріп ... Н ... ... ... ... орындары бұрын сотталған Н-ді ... ... ... ... үшін жауапкершілікке тартқан. Аудандық халықтық сот ... ... ... ... оны ... жасағаны үшінт соттаған. Мұнымен
толық келісуге болады. Өйткені, М өзінің сатып ... ... ... ... азаматшаға сенім білдіре отырып тапсырады. Н М-нің сенімінет кіру
үшін әртүрлі тәсілдерді қолданып, онымен белгілі бір ... ...... ... ... Н ... көрсетілген сенімге қиянат
жасай отырып, бөтеннің мүлкін алып кетеді.
Кейбір жағдайларда қылмыскерлер қорқытып алушылық жасау үшін алдауға
жүгінеді. Бұл ... да ... ... құрамынан ажырата білген
жөн.
Аудандық халық соты П және К ... ... У-ға ... алаяқтық
әрекеттерін жасағаны үшін кінәлі деп таныған. Іс бойынша келесі мән-жайлар
анықталған. П өзімен таныс бір әйелден соңғысының ... және ... ... ... ... естиді. Бірнеше күн өткеннен соң П және К-
нің ... ... әйел У-ды ... үшін ... ... ... арыз ... Осы арызды ала отырып П және К У-дың жұмыс ... ... ... ... ... ... таныстырады және егер
соңғысы 400 рубль ақша ... ... іс ... деп ... ... қорқыту арқылы олар У-дан 300 рубль алады. ... ... ... ... ... сот ... ... адамдардың іс-әрекеті дұрыс
сараланбаған деп танылды. П және К өздерін милиция қызметкерлері ретінде
таныстырып және қылмыстық ... ... ... ... түптеп
келгенде У-дан белгілі бір ақша сомасын қорқытып алады.
Алаяқтық қылмысын жалған ақшаны (немесе бағалы қағаздарды) ... ... білу ... ... ие. ... ... немесе бағалы қағаздарды
сату дегеніміз – жалған ... және ... ... ... ... ... әртүрлі болуы мүмкін – тауарлар мен көрсетілген қызмет үшін
төлеу, валютамен айырбастау, ақша ... ... ... ... беру ... ... сол ... айыпты басқа адамға беруі тиіс. Жалған ақшаны
өткізудің ... де ... ... ... сай ...... ... мүлкін иеленіп алу. Бірақ мұндай алдаудың қоғамдық
қауіптілігі жоғары ... ... ... ақша ... ... сату
мемлекеттің ақша жүйесіне нұқсан келтіреді. ... заң ... бұл ... жеке тарауға бөліп қарастырған.
Г.Н.Борзенков атап өткендей, кеңестік сот ... ... ... ... ақша ... құнды қағаздарды өткізу
нәтижесінде ... ... алу ... ... баптар бойынша қосымша
саралауды қажет етеді. Алайда, автордың өзі ... ... ... ақша тек бір ... ... және ... оларға белгілі бір
мүліктер сатып алу. Алдаудың бұл түрі арнайы нормамен ... ... ... нормалар бұл жағдайда қолданылуға жатпайды. [14]
Ақшаны немесе бағалы қағазды жасау дегеніміз осы қылмыстың заттарын
толық немесе жарым-жартылай ... ... Бұл ... осы ... ... және ... қағаздардың нағыз ақшамен және ... ... ... ... және ... да ... ... ұқсастық
фактісін анықтау керек. Мұндай ұқсастық болмаған жағдайда айыптының
әрекетін ... ... ... деп ... ... (ҚР ... түсінік. А.,2001) Осы айтылғанды ... ... ... ... Р ... ... ... жазасын өтеп жүріп, қағазға
түрлі түсті ... ... ақша ... ... аз
бірнеше мемлекеттік қазынашылық билеттерінің нұсқасын ... ... ... отырып және ғимараттың нашар жарықтандырылғанын
пайдалана отырып, ол өзі жасаған сондай 13 ... ... оған шай ... ... жағдайда тұлғаның іс-әрекеті алаяқтық ретінде сараланады, ал
ҚК-тің 206 бабын ... ... ... жоқ. ... ... орындаған
жалған ақшалары нағыз ақшамен онша ұқсас емес және оны ... ... ... ... ... еді.
Сонымен, біз осы бөлімде алаяқтық және оған ұқсас ... ... ... ... алдау және сенімге қиянат
жасау мүлікті кінәлі адамға берудің негізгі ... ... Ал ... да ... екі ... ... жасауды жеңілдету үшін қолданылуы
мүмкін.
Дегенмен, алаяқтыққа құрылым жағынан ұқсас келетін қылмыс құрамдарының
қатары мұнымен шектелмейді. Кейбір ғалымдар олардың ... ... да ... ... біз ... ... ... және іс-әрекетті
сарлау кезінде қарама-қайшылықтар туғызуы мүмкін құралдарды назарға алуға
тырыстық.
II ТАРАУ АЛАЯҚТЫҚ ЖОЛМЕН ҰРЛАУДЫҢ САРАЛАУ ... ... ... ... сөз байласуы бойынша жасалған алаяқтық
Қылмысқа қатысу-бұл қылмыстық іс-әрекеттің ерекше түрі, оның ... ... ... ... ... қатысу нысанын айқындау
бірлескен қылмыстық іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігі ... ... ... ... ... ... қылмысқа қатысушылардың
жауапкершілік ... ... ... ... жасау мақсатында алдын ала сөз байласып адамдардың бірігуі
қылмысқа қатысудың кең таралған, классикалык түрі болып табылады. ... ... ... адамдар тобы Қылмыстык кодекстің Ерекше ... ... ... Оның қауіпті дәрежесінің жоғарылығы сол, ... және ... ала ... ... ... қылмысқа бірлесіп жасау туралы күні бұрын уағдаласқан ... ол ... тобы ... ала сөз ... жасаған қылмыс деп
танылады. Топтың әрбір мүшесі сол топтың көзқарастары мен идеяларын сақтап
жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... өз мүдделерінен топтың мүддесін жоғары қояды. Мәселен, профессор У. С.
Жекебаевтің пікірінше социалистік мүлікті ұрлауға салу ... ... ... ... ... ... әсіресе қылмыстың ниеті
мен мақсатын қалыптастыруда, қолсұғушылықтың объектісін ... ... ... ... ... ... тәжірбиелері, ой-
білімдерімен өзара бөлісу ... ... ... ... бірін-бірі сендірушілік міндетті түрде орын алады [1,137]. Бұл
адамдар тобынан алдын ала сөз ... ... ... ... ... айырмашылығы бар. Алдымен бұл екі ... ... ... ... ... іс-әрекеттің екі нысанында да
саны шектелмеген адамдар тобы, қылмыс ... ... ... ... ... күні ... уағдаластық болады. Олардың ерекшелігі алдын ала ... ... оның ... күні ... бірігіп бір қылмыс
жасау туралы уағдаласады, ал ұйымдасқан топ бір ... ... ... ... күні бұрын бірігеді. Сондай-ақ бұл жерде алдын ала ... ... ... айыра білу қажет. Бұл терминдердің лексикалык ... ... ... С. И. ... ... ...... алдын ала сөйлесу негізінде келісімге келу.
Уағдаласу — қалай ... ... ... кейін келісімге келу [2, 157].
Синонимдер сөздігі бойынша уағдаласу — сөйлесу арқылы ... ... ... 123]. ... С. И. ... ... ... — біртұтас, бірлік кұрып,
қосылу (бірігу) [2,401]. Синонимдер сөздігі ... ... - ... ... ... ... Бірігу — қосылу, топтасу, ұйымдасу
[3, 314].
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 31-бабының ... ... ... ... ... ... күні ... уағдаласу қылмыс
жасауда мақсатқа жету үшін ... ... және ... ... ... ... келісімге келуді білдіреді.
Меншікке қарсы жасаған қылмыстың қоғамдық қауіптілігі заңда тиісті
қылмыстардың құрамының элементтері ретінде көрсетілген ... ... өсіп ... Ол ... ... келісіп жасаған топтың;
ұйымдасқан топтың; қызмет бабын пайдаланып бірнеше мәрте қылмыс жасау;. ірі
мөлшерде ұрлау; ... ... ... немесе алаяқтығы үшін екі немесе ... көп ... ... ... ... ... топ жай қоса ... оған іс-әрекеттерді келістірудің
жоғары нысаны тән екендігімен ерекшеленеді. Оның қатысушылары өз күштерін
жай ғана ... топ ... ... Көп ... ... ... қатысушылардың рольдерін үлестіруді, олардың ... ... ... ... ... құралдарын (жалған
құжаттарды, заттарды, сәйкес арнайы кесімді) алуды немесе жасауды ... ... қоса ... ретінде бірнеше тұлғаның бір қылмысты
жасауға ... ... ... Қоса ... екі ... ... ... ала сөз байласумен және алдын ала байласусыз. Алдын ала
байласпай ... ... ... қоса орындау кезінде ғана мүмкін, қоса
қатысудың екінші нысаны үшін мұндай сөз байласу қажет. Барлық ... ... ... ... қиянат жасау жолымен алуға бағытталған іс-
әрекеттерді орындайды. Алдын ала ... ... қоса ... жеке ... қол сұғушылықтарға тән. Берілген нысан алдын ала сөз байлаусыз
қоса қатысудан ұзақ уақыт әрекет ... ... ... ... оның ... жоғары дәрежесімен ерекшеленеді. Мұндай топтарға
қатысушылардың іс-әрекетері ерекше ... ... ... ... ... ала ... олардың әрекеттері
мұқият ойластырылады.
Әдетте алаяқтық топтың барлық мүшелері қылмысты жасауға ... яғни қоса ... ... ... ... ... бір ... жәбірленушіден мүлікті алады, бірақ қалғандарының ... ... ... және оның ... ... ... ... жасау кезінде жәбірленушіні сендіретін және оның
мүлкін ... ... ... ... ... ... ... арасында рольдер үлестірілуі мүмкін.
Дегенмен алаяқтықты жасау кезінде пассивті қатысу берілген қылмыстың
құрамын бермейді.
Алдын-ала келісіп, топ болып ... ... деп тану үшін ... ... ... ... ... түрі болуы шарт.
Әдетте, бірнеше адамның топқа бірігіп ... ... ... ... түседі. Мысалы, бірнеше алаяқ топқа қосылып, ... ... ... ... Сотының Пленумы өзінің 1996 ж. 25-
шілдедегі Қаулысында: “Топқа біріккен адамдардың ұрлық ... деп, ... екі ... одан да көп ... ... ... жасауға келісіп алған
болса, осындай қылмыс ... деп ... ... ... келіскендігіне қарай қылмысқа қатысушылардың сипаты:
1) алдын-ала келіспей қылмысқа қатысу және 2) ... ... ... ... және ... сипаты мен дәрежесіне қарай
қылмысқа қатысудың екі түрін қылмысты ... ... және ... ең ... қылмысқа бірігіп қатысу деп бөліп қараймыз. Бірінші жағдайда
қылмысқа қатысушылардың бәрі тікелей ... ... ... ... ... не ... ... Екінші жағдайда қылмысқа қатысушылар
өзара міндет бөліседі. Демек, кемінде екі адам ... және ... ... қоса ... ... ... топ ... жасалған деп айтуға
толық негіз бар. [3,181]
Алаяқтыққа қатысушылардың орындаушылық сипаты ... ... ... ... ... келісіп, өзара міндет бөліседі.
Мысалы, алаяқтардың біреуі белгілі бір мекеменің қызмет бабындағы
адамы болып ... ... Ол осы ... ... алдағалы тұрған адаммен,
айталық, белгілі тәртіпті бұзып, автомобиль сату немесе пара беру ... ... Дәл осы ... ... ... ... мүшелері әңгімеге
кездейсоқ қатысқан болып, “қызмет бабындағы ... ... ... ... ... сырт қарағанда ... ... ... ... “ісі оңға басатынын” көрсететіндей ... ... ... Демек, алаяқ топтың мүшелерінің қылмыс жасау үстінде
атқарған міндеттерінің маңызды-маңызсыз екені бәрібір.
Қосылып қылмыс жасаудың ... ... ... ... ... ... асыру жөнінде белгілі бір жерде, бір уақытта әрқайсысы қылмыс
құрамының жеке бөліктерін орындауы ... ... ... ... ... бір қылмыстық тізбектің қажет буындары ретінде тұтас
қылмысты құрайды. Алдын-ала ... және ... ... ... ... әрқайсысы сол бір қылмыстың әртүрлі бөліктерін
орындайды. Бұл бөліктер өзінің сипаты және бірігіп жасалған қылмыс ... ... ... ... ... ... ... қорытынды: қылмыстық топтың ішінде біреуі жетекші,
басқалары қосалқы рөл ... да, ... ... ... ... ... қосқандықтан, олардың бәрі қылмысқа қатысушылар болып есептеледі.
Қосылып қылмыс жасағанда топты ұйымдастырушы ... ... ... әрбір мүшеге қылмыстық міндеттерді бөліп береді.
Қылмысты топ болып жасағандық деп ... үшін оған ... ... - ... қылмыс жасау жөнінде келісу фактісі анықталса болды.
Алайда, қылмысқа қатысушылардың өз арасында ... ... ... ... жасағанда талданған келісім болуы да мүмкін. Алдын-ала
келісудің мазмұнына ... ... ... ... ... күш ... қару ... мүмкіндігі, ұрланған затты жасыру ... ... ... ... ... келісім қылмысқа әрбір
қатысушының атқаратын қызметінін ... мен ... ... ... ... да ... тұстарын қамтиды.
В.А.Владимировтың көрсетуі бойынша: “Егер топ бірақ арандатушылар мен
жағдай жасаушылардан (мейлі олар қылмысты орындаушы мен алдын-ала келісімі
болса да) ... ... ... ... ғана топ ... ... деп саралануға тиіс”. [3,180]
Әрине, топ ... ... ... да ... ... жағдай жасаушының қатысатыны әбден мүмкін. Алайда,
бұл жағдайда да ол қылмыстың өзін ... ... ... ... ... ... Оның рөлі қылмысқа ... ... ... ... ол ... ... ... жасаған қылмысына біле тұра
қатысқандықтан, топ болып жасалған қылмысқа қатысқан ретінде сараланады.
Мысалы, қызмет бабындағы адам басқа бір жеке ... ... ... мүмкіндік беретін жалған құжат жасап берген болса, қызмет ... ... ... және ... ... жасағандығы үшін жауап
береді.
Алаяқтық жолмен ... ... ... ... ... жасаушысы
“ортақ” болса да, қылмыстық топқа жатбайды. Мысалы, класы үшін ... ... ... ... жүргізушінің жалған қағаздарын жасаушы мен
сатушы әрбір жеке ... ... ... ... болып табылады. Бірақ,
олардың “қызметтерін” пайдаланып ақша алған ... ... ... ... ... топ ... ... отырған саралаушылық белгінің екінші бір міндетті элементі
топқа ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар жиі кездеседі: тергеушілер қылмыстың топтың сипатын тіпті
келісімнің де болғанын дәлелдей тұрып, алаяқтық үшін ... ... - ... ... ... ... шығарып алады.
“Алдын-ала” деген атаудың өзі әрекеттің алдында немесе әрекеттен бұрын
дегенді білдіреді. ... ... ... ... ... бойынша жүзеге
асырылған деп тану үшін қылмысқа қатысушылар ол келісімді ... ... ... ... ... ... ... дайындық кезеңіндегі алдын-
ала келісім ... ... ... ... ... кезеңі уақыт жағынан ұзақ немесе
қысқа болуы мүмкін және оның ... ... ... табу және ... ... ... ... Дәл осы кезеңде қылмыстық топқа ... ... ... ... алдын-ала келісімнің қылмыс басталғаннан
едәуір уақыт бұрын жасалуы міндетті емес.
Қылмыстық құқықта қылмыс қылмыстық әрекеттің басталуы ... ... ... топты құруға ... ... ... ... олар ... ... ... жағдайларда ұйымдасқан топ түріндегі адамдардың қылмысқа жәй
келісім ... ғана ... ... бір ... ... ... топ ретінде қатысуы да мүмкін. Әлбетте, мұндай топ қылмыстық ұйым
белгісіне ұқсас болғандықтан тіпті қауіптірек болып саналады.
Ұйымдасқан топтың ... де ... ... ғана емес, сонымен
бірге қылмыстағы өздерінің қызметін алдын-ала бөлісіп алушылар түрінде де
қатысады. Олай болса, ... ... ... бір ... ... ... ал басқалары өздеріне жүктелген міндет бойынша бұл қылмыскерлерге
көмектеседі. ... ... ... ... ... мүшелерінің әрекеті
қылмыстық топқа қатысып, қылмысты тікелей орындағандық ретінде сараланады.
2.2. ... рет ... ... ... ... ... ... рет алаяқтық жасауы айыпкердің қоғамға қауіптірек
екені қылмыстық заңда көрсетіліп келді. Бұл ... ... ... баюға ұмтылуы оның қоғамға қарсы ... ... ... ... ... заңда бірінші рет жасаған
ұрлықтан гөрі бірнеше рет жасаған ұрлық үшін ... ауыр жаза ... ... 171-181 ... ... 248, 255, 260 баптарда
көрсетілген қылмыстардың ... ... адам тағы да ... ... ол
бірнеше рет алаяқтық жасаған болып бағаланады.
Осылайша, қолданылып жүрген заңда бірнеше реттік ... бұл ... ... және ... ... жасаудың бұдан бұрынғы белгілерін
ескеру есебінен едәуір кеңейтіле ... ... жөні де бар, ... ... да пайдақорлық ниетпен
меншікке қастандық жасаған ... ... ... еңбегі
есебінен баюға деген құмарлығы арта түседі.
Әуелі, бірнеше рет жасалған ұрлықта көптік белгісін дәлелдеп ... ... ... ... ... ... барлық
эпизодтарында бір ғана субъект көрінуі қажет. Екіншіден, ол кемінде екі ... ... ал, ... ол әрекеттердің әрқайсысы қылмыстық жазаға
тартуға лайық болуы шарт.
Егер, ұрлаудың бір эпизодына әкімшілік жаза ... ... ... ... ал, ... эпизод қылмыстық жазаға лайық болса, қылмыс бірнеше рет
жасалған болмайды.
Төртіншіден, әрбір жасалған қылмыстың ... ... ... құрамдары
болуы шарт. Бірнеше рет жасалғандықтың ... ... бір ... ғана құралады. Бұл жерде де бірнеше рет жасалған ... ... ... ... ... білу ... ... эпизодтардың кемінде екеуінің құқықтық мәні болуы
керек. Бұл арада, атап айтқанда ҚК 69 және 75 ... ... ... тарту мерзімі өткен-өтпегендігін немесе ҚК 77 ... жою ... ... ... қажет. Көптікті
көрсететін жалпы белгілерге қарағанда бірнеше рет жасалғандықтың ... ... ... ... қылмысты бірнеше рет жасағандық сипаты
бар. ҚК 11 ... ... ... рет ... деп ... үшін ... ... құқықтық белгілері (екі үрлық, екі тонау т.с.с.) жағынан
толық сәйкес болуға тиіс. ... ... ... ... ... жағдайларда
ҚК әртүрлі баптарында немесе ҚК 1 бабының әртүрлі бөлімдерінде көрсетілген
біртекті қылмыстар ғана бірнеше рет ... ... ... ... осы жағдайларға жатады.
ҚК 175 бабына берілген ескертпеге ... ... ... және ... ғана емес, меншікке қарсы бағытталған ... ... ... ... ... ... да ... рет
жасалғандық белгісін қүрайды. Демек, ұрлық жағдайында бірнеше ... ... ... кең. Атап айту ... ұрлықтың бірнеше рет
жасалғандық белгісін ... ... ... ... ... (ҚК 240
бабы) көрсетілмеген. Ал, шындап келгенде, басқаның мүлкін заңсыз ... күш ... ... ... ... ... теңіз, өзен кемелеріне шабуыл
жасаудың өзі қарақшылық немесе күш жұмсап тонау емес пе? Біздің ойымызша,
заң ... бұл ... ... ... ... ... бірнеше рет жасалғандығының екі түрі бар. Біріншісі - соның
алдында сотталғандықпен байланысты бірнеше рет ... ... ... ... ... көрсетілген қылмыстардың біреуін жасағаны үшін
сотталып, сотталғандығы жойылмай тұрған ... ... тағы да ... ... жасады делік. Бұл жағдайда қылмыстың ҚК 13 ... ... ... ... ... ... заң шығарушы бұрын сотталғандықпен және рецидивпен
байланысты бірнеше рет ... ... ... жіктемей, өткендегі
қатені қайталаған, түсініктерді ... ... ... көбінесе,
теориялық сипатта ғана больш келсе, қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... рет жасалуы ұрлықтың барлық түрлерінің саралаулық
белгісі болып табылатындықтан, заң шығарушы бұл баптардың жаза шамасын
көрсеткенде, ... ... бұл ... қоғамға неғүрлым қауіпті
екендігін ескерген. Алайда, қылмыстың асқынуына байланысты тағайындалатын
жазаның ауырлығы нақты белгіленуі ... еді. ... ... бірнеше рет
жасалуы соның алдындағы сотталғандықпен байланысты болса, сот ... ҚК 54 ... ... ... ... тиіс пе, жоқ па?
Бір жағынан алып қарағанда, саралау ... ... ... ... ... ... отыр, демек, басшылыққа алуға тиіс. Ал, екінші жағынан,
бірнеше рет жасалғандық соның алдындағы сотталғандықпен байланысты, ... ... ... ... жағдай ретінде екінші рет қолдануға да
болмайтын сияқты.
Қылмыстың бірнеше рет жасалғандығының ... түрі - ... ... ... түрі. Бұл жағдайда субъект қылмыстық жауапқа
тарту мерзімі өтпеген уақыттың ... екі ... одан да көп ... ... ... ... ... жауапкершілікке тартылмаған. Мұның екі
варианты бар: 1) ұқсас және 2) аралас ... рет ... ... заң тұрғысынан алғанда бірдей (мысалы, әрбір эпизод жеке ... ҚК 177 ... 1 б. ... делік) екі немесе одан да көп ... Бұл ... ... әрекеттері ҚК 177 бабының 2 б. “б” п.
сәйкес ... ... ... эпизодты жеке-жеке қылмыстық-құқықтық тұрғыдан
бағалап қажеті жоқ.
Бірнеше рет жасалғандықтың аралас түріне мынадай екі немесе одан ... ... ... жатады: а) ҚК әртүрлі баптарында көрсетілген қылмыстар
(тонау, ұрлау), ә) бір ... ... ... ... ... ... ұрлау, қәдімгі ұрлау); б) қылмыстық әрекеттің әртүрлі кезеңдерінде
аяқталған ұрлықтар (бір ұрлық ... ал, ... ... ... ... іске ... қалған); в) қылмыскер әр жағдайда әртүрлі
құқықтық қызмет атқарған (бір ... ... ... ... ... ... жағдай жасаушы).
Бірнеше рет жасалғандықтың аралас болып аталатын себебі, бір мезгілде
жиынның екі түрі қатарынан ... ... Олар ... ... ... Осыдан барып ұрлықты саралағанда екі баптың қосындысы
түрінде қараған жөн, ... ... ... ... ... де ... ... жалғасқан ұрлықтан айыра білу керек.
Жалғасқан ұрлық дегеніміз мүлікті қайтармай, ... ... ... ... айтады. Бұл орайда қылмыскердің бір ғана мақсатқа бағынған және бір
ғана ... ... ... қылмыстық әрекеттері жалғасқан ұрлық деп
танылатындығын еске алу ... ... ... көрініп тұрғандай,
бірнеше рет жасалған және ... ... ... ... ... (екі ... да екі немесе одан да көп дербес ... ... ... ... жеке ... ... ... ол ең алдымен, бір
әдіспен жасалған, ұқсас ұрлықтар (бірнеше ұрлық, бірнеше ... ... әр ... әдістермен ұрлау (бір жағдайда ұрлық, екінші ... ... ... рет ... көрсетеді. Жоғарыда
айтқанымыздай, жалғасқан ұрлықтың барлық ... ... ... ... бір ғана ниетке бағындырылған. Мысалы, троллейбустың
жүргізушісі жол қағаздарын қылмыстық ... ... ... бухгалтерияға
тапсырып отырады. Бухгалтерия жүргізушінің нақты атқармаған жұмысына
қосымша ... ... ... ... қағазды бұзып жасау
зпизодтарының санына ... ... ... алаяқтық болып
табылмайды, егер айыпкер ақшаны заңсыз бір ғана рет ... ... ... ... жалғасқан алаяқтық пен қайта жасалған алаяқтықты айыра
білу керек.
Қылмыстардың нақты ... - ... ... олар ... Кодекстің
Ерекше бөлімінің әртүрлі баптарымен қамтылуға тиіс, тек жекелеген айырықша
жағдайларда ғана қылмыстық ... бір ... ... ... ... ... санкциялар түрінде ғана қамтылады.
Айталық, егер айыпкер екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... үшін ... ... болса, олардың әрқайсысы
заңның тиісті бабымен жеке-жеке сараланады. Бұған қоса екінші ... ... одан арғы ... ... ... жасалғандық деп танылуға тиіс.
Қайталап жасалғандықтың белгісі болуы үшін әрбір қылмыстың өзіне тән дербес
құрамы ... ... ... ... аяқталған-аяқталмағанына қарап немесе субъект
алғашқыда қылмысқа ұмтылғандығына қарай сараланады. Ал, бірінші қылмысқа
қатысушы, ... ... ... ... ... де, қылмыстың
саралауы өзгермейді. Бұл арада қылмыстың ... ең ... жеке ... ... ... қылмысқа бірінші рет
қатысқандарға қайталаушылық белгісі жатпайды.
Сот тәжірибесінде қылмыскер әуелі ҚР ҚК 177 ... 1 б. ... ... ... ал ... ... ... ұмтылса, қалай
саралау керектігі жөнінде әр түрлі пікірлер бар. ... ... үшін бұл ... сот ... ... деген азамат басқаның мүлкін алаяқтықпен ұрлауды көздеп, әуелі
чекке С. аты-жөнін жазып қояды, С. ... ... ... ... ... да, ... сатушысына көрсетіп, бөгденің 15 300 теңгелік мүлкін
алып кетеді. Бір күннен кейін тағы сол В. ... ... ... 16 ... ... тағы да ... ... иемденіп кеткелі тұрған жерінде
әшкереленіп қалады. Осы әрекеттерді саралаудың үш варианты ... ... ... тұтас қарастырып, ҚК 24 бабымен
және 177 баптың екінші бөлімімен саралауға болады. ... бұл ... ... өзі де ... ... зардабы болған дербес қылмыс
екендігі ескерілмей қалады.
Екішіден, ҚР ҚК 24 бабына ... ... 177 ... ... ... ... еді. Алайда, бұл жағдайда екінші қылмыс аяқталған
сияқты көрінеді. Іс жүзінде ол екінші рет қылмыс ... ... ... ... В. ... ... ҚК 24 ... сілтеме жасап, 177 баптың I
бөлімімен және 177 ... 2 ... ... тура ... ... отырғанындай, бұл саралау жасалған қылмыстың барлық ерекшеліктерін
толық қамтиды, қылмыстық әрекеттердің қоғамға қауіптілігін дәл ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Осылайша, біз қылмысқа ұмтылғандықтың саралау белгісін оған
тағайындалатын ... ... ... ... ... пайдаланып жасаған алаяқтық
Бөгденің мүлкіне қастық жасау көріністерінің ішінде ... ... және ... ... ... ... бағалы мүліктер ақша
қаражатын қызмет бабын ұрлаудың аса қауіпті екендігі ... ... ... мүддесіне қарамастан өзінің жеке басының ... ... ... ерекше екендігінде. Атап көрсету керек, ... ... ... ... құрамы да болмайды.
Тергеу, сот тәжірибесін жинақтай зерттеп қарастырғанда, қызмет бабын
пайдаланып ұрлаудың әдістері мен ... өте көп ... ... ... ... қызмет бабындағы адам мемлекет қаржысын түрлі төлемдер
түрінде заңсыз үлестіру, орындалмаған жұмыстар көлемін көбейтіп жазу арқылы
басқаға ақша төлеп, ... бір ... өзі ... ... ... және ... ... сеніп берген қызметті пайдаланып жалған келісімдер мен
шарттар жасау ... ... ... ... ... ... ... ұрлаудың ерекшелігі - қылмыс субъектісінің тек
қана қызмет бабындағы және өзіне мүлік сеніп берілген, ... ... ету ... ... ... арқылы ұрлау екендігі. Біз
қарастырып отырған қылмыстың бұл түрінің айырықша белгісі қызмет ... ... ... ... ... ... ... қастандық жасауы болып табылады. ... қоса ... ... ... ... аса ... ... ол, заңмен қорғалған
қоғамдық қатынастарға зиян келтіреді, меншік иелеріне ... ... ... ... ... ... ... бабын пайдаланып ұрлаудың қауіптілігі
- бір мезгілде ... ... ... ... ҚК 307 ... көрсетілген қылмыстық жауапкершілік лауазымдылық
өкілеттілік пәрменін теріс пайдаланғандық ретінде ҚК 107 ... ... ... ... ... белгісі болып табылады, Бұл орайда
аталған қылмыс басқа ... ... ... ... ... әрекеттің барлық белгілерінің толық немесе толық
еместігіне байланысты шешіледі. Демек, ҚК 177 ... ... ... қызмет бабын пайдаланып жасалған ұрлықты саралауға ҚК 307
бабын қолданудың қажеттігі жоқ.
Осыған ... ҚСРО ... ... ... 1972 ... ... ... “Мемлекеттік немесе қоғамдық мүліктерді ұрлағандығы
туралы істерді қараудағы сот тәжірибесі” деген қаулысында былай деп ... ... иесі ... ... ... ... ... парақорлық
ниетпен мемлекеттік және қоғамдық мүлікті өзінің және басқаның мешігіне
тегін айналдырғандығы ұрлық ретінде Қаз ССР ҚК 76-3 бабы ... ... ... қоса ... лауазым иесі адамның қызмет бабын теріс
пайдаланып, мемлекет қаржысын иеленіп ... ... ... ... ... ҚазССР ҚК 143 бабы бойынша саралануы қажет емес деп атап көрсетті.
[7,3]
Бұл қағида қызмет ... ... ... ... ... ... табылады. Зерттеушілер М.Панов пен Г.Кожевников та жалпы және арнайы
нормалар жарысып келгенде ... ... ... ... деп бұл ... ... ... бабын пайдаланып ұрлауын “...қызмет бабын ... ... ... ... ... және ... ... залал келтірсе, бірақ басқаның мүлкін өзіне иеленсе немесе
басқаға иелендірсе ұрлық ... ... алу ... ... ... ... мемлекеттің мүлкін иемдену ниеті ... ... сол ... ... ... ... төлемдер алу жағдайы болса, оны ... ... ... ... қарап, лауазымдық немесе шаруашылық
қылмыс деп ... ... деп ... ... ... қорытып айтсақ, қызмет бабын пайдаланып
жасалған ұрлықта ұрлықтың нақты көріністері және ... ... ... ... жиынтығы бойынша саралаудың қажеттігі ... ... ... ... ... ... ... ЕРЕКШЕ САРАЛАУ БЕЛГІЛЕРІ
3.1. Ұйымдасқан топ болып алаяқтық жасау
Ұйымдасқан топ - ... ... аса ... ... ... ... топқа бірлесіп қылмыс жасауы сол ... ұзақ ... ... ... арнайы бейімделуімен, өздеріне ұқсас басқа да
қылмыстық топтармен бірігуімен ерекшеленеді. Ұйымдасқан қылмыстық топтың
мүшелері ... ... ... ... ұйымдастырушысы болады. Ішкі қатаң
тәртіпке бағынады және әрбір қылмысты жасаудың белгілі уақытын жоспарлайды.
Қылмыстық топтың мүшелері, әдеттте, жеке бір ғана ... ... ... ... бас қосып, қылмыстық әрекетті жасауға келіседі. Міне, бұл
жағдайлар ... ішкі ... ... ... Е. Оңғарбаев пен Б. Нұрғалиевтің пікірлерінше "ұйымдасқан
қылмыстық топтың", "қарапайым" ... ... ... — оның ... ... Бұл ерекшелік сонымен қатар қылмыстық топтар мен ұйымдарға
тән нәрсе [10]. 1996 ж. 25-шілдедегі Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ұрлауды саралаудың кейбір мәселелері туралы"
қаулысында "қылмыстық іс-әрекет нәтижесінде қол ... ... ... ұйымшылдығы мен тұрақтылығын мынандай белгілер:
ұйымдасқан кұрылымдардың және құрамдарының тұрақтылығы, оның ... ... мен ... ... ... ... ... әдістері мен нысандарының ... ... оған ... ... қатысушыларға міндеттерін
бөлуі, қылмыстарын жасыруы, ... ... ... ... ... ... ала шара қолданулары дәлелдей алады", делінген
[11].
Негізінен алдын ала сөз байласқан адамдар тобынан ұйымдасқан ... ... оның ... ... ... шамалы
ауытқудан кейін қалпына келетін, күш әрекетімен ... ... ... ... [12, 365]. С. И. ... ... ... — кұламай, шайқалмай, ... тұру [12, 772]. ... ... топтың конструктивтік белгісі ретінде бірнеше қылмыс
жасауда ... ... ... ... ұзақтығын және
беріктілігін білдіреді. Адамдар тобының ұйымшылдығы олардың арасыңдағы
байланысты, ортақ ... ... ... ... ... заңда "ұйымдасқан қылмыстық топтар" мен ... ... ... ... ... ... Оларды
айқындау қылмыстық құқық теориясының соттық практикаға жүктелген.
Бұл мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... ... құруга (ҚК 28-баптың 3-тармағы) және оны басқаруға (ҚК 235-
бабының 1-тармағы) нұскау жасай отырып, заң ... ... ... ... ... рөлі тән ... көрсетеді. Қылмыстық топтың
қылмыс жасау үшін құрылатындығына ... ... ... үшін
қалыптасатындығына (209-6.) және т. б. нұсқа жасалына отырып, ... ... ... немесе ұйымдасқан дайындалумен не орындалумен
жүзеге асырылатын бір қылмысты жасау үшін пайда болатындығы көрсетіледі.
¥йымдасқан кылмыстық ... ... ... ... ... ... бар, бұл оны ... қауымдастыққа
жақындастырады /13, 301/. Бірақ қылмысқа қатысудың бұл формасы қылмыстық
қауымдастықтан (қылмыстық ұйымнан) өзінің көлемімен ... ... ... мөлшеріне байланысты ерекшеленеді. Кей жағдайларда
ұйымдасқан қылмыстық топтардың ... ... ... ... ... ... ... көрінуі мүмкін. Бұл жай Қылмыстық кодекстің 31-
бабының 4-тармағының текстінде де көрсетілген.
Қазақстан ... ... ... ұйымдасқан қылмыстық
топтың түсінігін қаліыптастыру талпынысы ... ... Бұл ... теоретикалық және практикалық маңызы зор өйткені Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... саралаушы
белгі болып табылады және ол қатал жаза ... ... ... ... қылмыстардың 66 құрамында берілген.
Профессор Б. Нұрғалиевтің пікірінше "ұйымдасқан қылмыстық топ — бұл
пайда табу ... ... ... ... ... және
әлуметтік бақылаудан қорғану жүйесін құрайтын тұрақты әрі бір ... ... ... ... ... ... [14, ... топтың ұйымдасқандығы тұрақтылығы туралы мынадай белгілері
куәландырады: оның орнықтылығы, ... ... ... болуы,
мүшелерінің беріктігі қылмысты жоспарлауы мен оған жан-жакты даярлануы
ұйымдастырушы мен жетекшілердің нұсқауларын ... және ... ... [15, ... ... топтың белгілері ретінде мынадай жағдайларды
көрсетуге болады: қылмыс жасауға дайындалу, ... ... топ ... бір ... және ... нұсқауларына бағынуы. Шын
мәнісінде аталған жағдайларды ұйымдасқан ... ... ... ... Ал ... таңдау және тарту туралы айтсақ, бұлар
ұйымдасқан қылмыстық топтың белгілері бола алмайды, ... оның ... бір ... ... ... ... байланысты оның
құрамына жаңа мүшелердің кіруі, одан шығу сияқты, белгілі бір қиындықтарды
туғызады.
Қылмыстық топты ұйымдасқан ретіңде бағалау ... ... ... ... ... ... мәселе мынада болып отыр: ... — бұл тірі ... ... ол ... тән заңдылыққа байланысты ылғи
жетіліп, дамып отырады. Даму жай қылмыстық топтардан, адамдар тобымен алдын
ала келісім бойынша адамдар ... одан ... ...... қылмыстық сыбайластыққа өтеді. Өз дамуында кейбір қылмыстық ... ... ... ... ... мысалы алдын ала келісім бойынша
тұлғалар тобымен ұйымдасқан топтық белгілері қатар ... ... ... ... ... ... ... тек кейбір белгілеріне ғана ие
болатын қылмыстық ... ... ... Бұл ... ... ... ... топтарды қалай бағалау тиіс?
Мұнда заңда көрсетілген ұйымдасқан топтың белгілерін, содан кейін
аталған белгілердің көбісін назарға алу ... Егер ... ... іс
бойынша ұйымдасқан қылмыстық топтың кейбір белгілері ... де, ... ... ... деп санауға себеп бола алмайды. Мысалы, жекелеген
топтарда ортақ ақша қоры болмауы мүмкін немесе қылмыстық ... тең ... ... ... бұлар топты ұйымдаскан қылмыстық топтың белгілері,
әсіресе заңда көрсетілген ... ... ... ... тиіс.
Аталған қылмыстық топ оған қатысушылардан тұрады, алдын-ала келісім
бойынша, ... ... ... ... Сонымен бірге, алдын-ала
келісу үстінде міндеттер бөлісудің ерекше жағдайлары да байқалады. ... - ... ... ... ... ... жалған құжаттарды
дайындау көріністері де болады. Мұндай ... ... ... ... бірнеше рет жасау міндетін мойнына алуы мүмкін.
Республикамызда қолданылып жүрген заңдарға сәйкес ұйымдасқан топтың
жасаған қылмысы үшін ... ... ... мынаны қосып айтуға болады, ұрлықтың саралаулық белгісі ... ... ... ... алуы және ұйымдасқан топ болып қылмыс
жасауы біріне-бірі толық сәйкес емес. Бұл жөнінде зерттеушілердің ... бар. ... ... бір тобы ... топ деп ... үшін
ұрлыққа алдын-ала келісудің өзі жеткілікті деп ... ... ... ... топ мүшелерінің ... ... ... толық анықтап алу қажет.
Ғалымдардың екінші тобының пікірі бойынша, бір немесе бірнеше қылмысты
жасауға топ мүшелерінің алдын-ала келіскендігін анықтаудың өзі ... ... ... ... салыстырып қарасақ, “бірнеше адамның алдын-
ала келісуі” деген ұғымға, ... ... ... ... ... осал топтар да кіріп кетуі мүмкін.
Топ алдын-ала келіскенде, қылмысты бірігіп жасауға ғана жұмылмайды,
қылмыстық әрекетпен айналысу үшін ұйымдасқан топ ... Осы ... ҚР ... бабы ... бір немесе бірнеше қылмысты жасауға алдын-ала келіскен
тұрақты ... ... ... ұйымдасқан топ жасаған болып есептеледі.
Топтың басшысы болуы, оған басқалардың бағынуы, топ ... ... ... ... ... ... жоғарғы дәрежеде
ұйымдасқандығын көрсетеді. Мұндай топтың тиянақтылығы оның мүшелерінің бір
ғана қылмыс жасау үшін ... ... рет ... ... келіскендігімен
сипатталады.
Алаяқтыққа байланысты ұрлықтарды зерттегенімізде, ұйымдасқан топты
неғұрлым қауіпті қылмыс түрі екендігіне теориялық және ... ... ... ... ... ... ұйымдасқан топтың жасаған ұрлықтарына
жеке бап тағайындалуы өте дұрыс болған.
3.2. ... ірі ... ... мөлшерде ұрлық жасау. ҚР ҚК 175-бабына сәйкес егер ... ... 500 есе ... ... ... болса, Қазақстан Республикасында
ірі мөлшердегі ұрлық деп есептеледі. Бұл ірі мөлшер қылмыстың бір ... ... ... ... қылмыстың нәтижесіне де қолданылуы мүмкін.
Егер бірыңғай ... ... ... рет ... ... ... зиянның
басын қосуға болмайды. Мұндай жағдайда ... рет ... ... ... ... Егер ... ниеті ірі мөлшерде ұрлық
жасауға бағытталған болса, бірақ, оның еркінен тыс жағдайларға байланысты
ұрланған мүліктің құны ірі ... ... де, ірі ... ... ... деп бағалау қажет.
Сайып келгенде, ұрланған мүліктің мөлшері қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев 21.03.1995 ж.
баяндамасында қылмыстылықпен аяусыз күрес жүргізу қажеттігін көрсете келіп,
былай деген ... ... ... ... жаңа ... ... ... саласында жаңа қылмыс түрлерін туғыздық. Бұл күнде біздің
экономикамызда мынадай жағдайлар қалыптасты:
- астық, мұнай, металдар, мал ... ... ... ұрлануда. Іс жүзінде еліміздің ұлттық байлығы ұрлауға салынуда. Тек
қана ірі мөлшердегі ұрлықтың саны 1700-ден асып кетті”. ... ... ... ... ... ... ... байлық ұрлауға
салынғанына қарамастан, ұрлық мемлекетіміздің ... аса зор ... ... ... ... ... ... мүліктің белгілі бір
бағасына және мөлшеріне ... ... ... ... белгілі
бір мазмұны белгілі бір қылмысты бағалауға негіз болады. Яғни, ұрланған
заттың мөлшері ... ... ... ... ... ... әлбетте,
мүліктердің құны. Демек, қылмыстың қоғамға қауіптілігін анықтау үшін және
оны дұрыс саралау үшін ұрланған ... ... және құны аса ... ... ... ірі ... ұрлау аса қауіпті және оның нәтижесінде
мүлік иесіне үлкен зиян келеді.
Егер бөгденің мүлкін ірі ... ... ... ... ... ... ... сай бағалану қажет, ал, басқа түрде болса, қылмыстың амал-
әрекетіне қарай бағаланады.
Бөгденің мүлкін ірі мөлшерде ұрлау алаяқтық ... де ... ... ... алаяқтық пайдақорлық тұрғыда жасалынған қылмыстардың
ішінде жиі ... ... ... ауыр ... ... ... ұрлық белгісі біздің заңдарымызда әрқашан ... ... ... қандай екендігіне қарамастан, ұрланған мүліктің
мөлшері жаза ... ең ... шарт ... ... мөлшерде жасалған ұрлыққа анықтама бергенде теория және практика
жүзінде “ірі залал” және ... ... ... ... кездесіп қалады.
“Ірі мөлшер” және “ірі залал” ... ... ... ... ... арасында түрлі дау туғызып жүр.
Көбінесе, ұрлықтың мөлшерін анықтағанда келген тікелей ... ... ... ... ... байығанын көрсету жеткілікті болмайды
екен. Өйткені, ұрлық ... ... зиян ... мүліктің шамасына
сәйкес келе бермейді. Бұл зиянды жоғалған мүлік, одан алынуға ... ... ... ... жақтарын да қосу керек. Бұл залал ... ... ... ... ... заңнан сырт тұрған бұл
сипаттар залалдың мөлшерін анықтауға әсер етпейді. ... ... ... заң ... ... бермейді, өйткені, ол, ҚК 177
бабының 3 бөлімінде ұрлықтың ірі ... ... ... ... ... ... “ұрлық мөлшері” мен “залал мөлшері” деген атаулар түрі
жағынан біраз алшақ болғанымен, мазмұны жағынан ... ... ... ... ғылыми әдебиетте ұрлықтың ірі
мөлшері ғана сөз ... ... ... ... айтылмайды. Бұл орайда біз
зерттеуші Ш.И.Чинхоевтың “Ірі залал” түсінігі “ірі мөлшер” ... ... ... ... нәтижесінде жәбірленушінің ірі
мөлшердегі ... ... да оған ірі ... зиян ... ... ... ұрлау жалғасқан бір қылмыстың тізбегі ретінде екі немесе
одан да көп эпизодтардан тұруы мүмкін, ... ... ... қастық
түріндегі бір қылмыстың нәтижесі болуы мүмкін.
А.А.Пинаев осы ... ... бір ... болмаса да, қайталанған
қылмыстық әрекет ретінде ірі ... ... қоса ... ... ... Бірақ бұл пікір бір қылмыс және ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ,
әр эпизоды елеулі мүліктік зиян келтіретін жалғасқан қылмысты, ... ... ... ірі ... ... ... қылмыс деп бағалау
жөніндегі Г.А.Кригердің пікіріне де күдігіміз бар.[6, 19]
Сонымен бірге Қазақстан Республикасы Президентінің І995ж. 12 мамырдағы
жарғысына ... ірі ... ... немесе ірі мөлшердегі зиян ретінде ең
аз жалақының 100 есе мөлшерінен асатын ұрлықты есептеу, аса ірі мөлшердегі
зиян деп 500 есе ... ... ... ... ... зиян деп ... 1000 есе ... соманы есептеу қажеттігін естен шығармауымыз
қажет.
Қарастырылып отырған қылмыс түріне қатысты сөз ... ... ... ... ... қандай жолмен ұрланғаны маңызды емес. Бірақ,
әрбір қылмысты істе қылмыскердің ... ... ... ... ... мөлшерде ұрлау жөніндегі қылмыстық жауапкершілік ... ... ... ... және қандай амалмен жасалғандығы ғана емес, сонымен
бірге “қайталанғандығы”, “алдын-ала келісім жасалған топтың қылмысы” деген
ауырлататын жағдайлар да ... ... ... ... және құқықтық маңызын ескере
отырып, “ірі мөлшерде ұрлаудың түсінігін ... түсу ... ... ... ... және ... ... жасалған: “таза” қылмыс
па (ұрлық, алаяқтық) немесе түрлі ... ... ма ... ... ... осы ... ... алу керек.[18,57]
Біздің пікіріміз басқаша: ірі мөлшердегі ұрлық деп ұрлықтың ... ... ... ... айту қажет. Яғни, ірі мөлшердегі
ұрлықты жеке, дербес бап түрінде бөліп қажеттігі жоқ.
Атылатын ... ... мен ... ... ірі ... және
аса ірі мөлшерде ұрлағанда қылмысты саралаудың басқа тәртібі ... ... ... ... тек ... ... ғана ... бірге, меншікке қастандық жасалған деп ... жөн, ... ... түрде мүліктік зиян келеді. Бұл орайда З.О.Ашитовтың
мына пікірі ... деп ... ... ... ... ... Кодекстің меншікке қарсы қылмыстар үшін жауапкершілік көздейтін
тиісті баптар бойынша саралануы қажет”. [1, 91]
3.3 Ұрлау немесе ... ... үшін ... екі ... одан да ... ... адам жасаған алаяқтық
Меншікке қарсы пайдақорлық ... ... ... ... ... ... ... алғандығы үшін екі немес одан да ... ... ... Бұл ... ... арнайы қайталаудың
бір түрі ретінде бағалау қажет. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... түрінде
бағаланып, қылмыскердің ұрлықты ерекше шеберлікпен жасауына және әділ ... ... ... ... ... деп ... ... мына жағдайларда қолдану қажет: а) бұрын сондай ... үшін ... рет ... ... ә) ... ... үшін сотталуы мүмкін, тек қана
ұрлық немесе қорқытып алу үшін сотталған болса. ... ... ... ... ... ... ғана болып отырған жоқ.
Сондай-ақ, мүндай жағдайда қарақшылық жөнінде сөз болуы мүмкін емес,
өйткені, заң ... ... бұл ... ... ... ... ... рецидив болады, өйткені, ... ... екі ... үшін ... үшін ... заң бойынша сотталғандық белгісі жойылуы да
мүмкін ғой.
Ұрлық, тонау, алаяқтық сияқты қылмыстарды заң ... ... ... ... және ... жасаған адамдардың басына қарай баға
береді.
Рецидивист қылмыскерлердің жеке басының қасиеттері мен ... ... ... ... ... ... қарсы көзқарас,
әлеуметтік тұрмысқа қарсы ... ... мен ... ... ... әрқайсысы өзімшіл, арамтамақ, түзеу ... ... ... ... ... жолы ... ... дағдысы
қалыптасқан.
Қылмыскерлерді аса қауіпті рецидивист деп бағалау жөнінде заңда нақты
жағдайлар белгіленген. Алдымен, 18 жаста дейін қылмыс ... ... ... Оған ... ... деп ... үшін ... сотталғандығы,
сотталғандығының алынып тасталғандығы немесе жойылғандығы заң жүзінде
белгіленгендігі еске еске алынады.
Рецидивист ... ... ... ... ... ... және қылмыскерлік үлкен тәжірибесімен олар өз
қатарына солқылдақ адамдарды, әсіресе, жастар мен ... ... да, ... қылмыстық кәсібінің қаруына айналдырады.
Мысалы, Ақмола қаласының соты Н. деген азаматты соттады. Ол ... ... ... ... ... ... бірнеше ай бойы
әкімшілік бақылауында жүрсе де, Б. ... ... ... ... ... бір
қиылысында Б. көшеден өткелі тұрып, бағдаршам күтеді. Сол кезде ... ... таяп ... ... бет ... одан ... ... түкіреді. Б. өзіне зәбір көрсеткен баланы жазаламақ болып, машинадан
шығып, қуып кетеді. Сол ... Н. ... ... ... ... ... Н. осындай әдіспен 5 авто машинаны ұрлаған екен. Осы іс ... ... ҚК 177 ... 3 б. сотталды, ал, кәмелетке жетпеген Б. жөнінде ҚР ҚК ... ... ... іс ... жоқ, ... ол, ... субъектісі емес
еді.
Қауіпті рецидивист деп тану үшін заң тексерілгән қылмыстардың ... ... ... неғұрлым ауыр болса, қылмыскердің сотталғандығы
бар болса, ол ... ... ... ... ... ауыр жаза ... ... оның
бұрынғы жасаған ... ... ... ... ... ... қатаң қылмыстық жаза ... еске ... ... ... ол жаңа ... жасайды,
сондықтан, оның қоғамға қауіптілігі арта түседі, сондықтан, оған қатаң жаза
қолданылуы қажет.
Бұрын екі немесе одан да көп рет ... ... ... ... ... үшін ... ... қоғамға ерекше қауіпті екендігі мәлім.
Себебі, ол жоғарыда айтқанымыздай, мемлекетке, қоғамға және жеке ... аса ... ... ... зиян ... ... ... көп жағдайда бұрын сотталған немесе қаңғыбас т.б, адамдарды
қылмыс ... ... ... ... ... ... ... адал еңбекпен
өмір сүрмейтін, түзелмейтін адам.
Бұрын ұрлығы ... ... ... үшін екі немесе одан да көп рет
сотталған ... ... деп ... үшін Казақстан Республикасының
Соттары мемлекеттің қолданылып жүрген ... және ... ... алуы ... ... ... ... Пленумы 1996ж. 25-шілдедегі
"Басқаның мүлкін ұрлауды саралаудың ... ... ... ... ... ... яғни, 1991 ж. 8-желтоқсаннан кейін ТМД елдерінде
сотталғандар, егер мұндай ... ҚР ... ... ... ... саралауда және рецидивист деп тануда еске алынбауы
қажет деген болатын.
Сотталғандықтың мұндай түрі ТМД елдерінің ... ... ... ... көмек және құқықтық қатынастар жөніндегі Минск
конвенциясының 76 бабына байланысты қарастырылуы қажет (1993 ж. 22 ... ... ... ... ... сол ... ниетпен жасалған мүліктік қылмыстарды қамтиды.
Қазақстан Республикасының ҚК 175 бабына берілген 4-ескертпеге сәйкес
"Бұрын ұрлық үшін ... ... ... ... ... осы ... 176, 177, 178, 179, 180, 181, 248, 255, 260 ... осындай бір
немесе бірнеше қылмысқа байланысты сотталғандарды рецидивист деп тануға
болады" деп көрсетілген.
Жоғарыда айтылғанындай, ... бір ... үшін екі ... одан да көп
рет сотталған адам жөнінде елеулі құқықтық қағидалар ... ... ... ... қоғамға қауіптілігін бағалағанда, заң
қайталанған қылмыстардың қауіптілік дәрежесін ... ... ... жағдайда алаяқтық жасаған адам, бұрын екі немесе одан да көп
рет сотталса, немесе ірі мөлшерде ... үшін ... ... болып
танылуы мүмкін.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мемлекетіміздің қолданылып жүрген қылмыстық заңында меншікке қарсы
қылмысқа тиісті баға ... ... ... ... ... тарауында мемлекеттік және жеке меншікке қарсы қастандық қылмыстары үшін
жауапкершілік тағайындалған. Олардың ішінде, меншікке ... ... кең ... ... бірі ретінде, алаяқтық ерекше орын
алады.
Алайда, қоғам дамуының жаңа жағдайында меншікке ... ... ... ... ... ... өзгерген. Жаңа экономикалық
жағдайда бұрын меншіктің жекелеген түрлерін бөліп қарастыратын сипаттар
жойылған. ... ... ... ... ... заман талабына
қарай, әсіресе, меншік түрлеріне қатысы жөнінде қайта қараса артық ... ... атап ... ... ... жөніндегі
қағиданы қылмыстық-құқықтық нормалармен қамту қажет. Бұл - біздің құқықтық
реформа ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының жаңа қылмыстық кодексінің арнайы
қағидасындағы бүкіл меншікке қарсы қылмыстардың бір ... ... ... ... ... ... деп ... бұл жұмысымызда алаяқтық жасап, мүлікті ұрлауға тағайындалған
жауапкершілік жан-жақты қарастырылған. Бұл қылмыстың ... ... ... және оған ... ... ... айыратын белгілер терең
анықталған. ... ... ... қылмыстарды саралаудың тергеу
тәжірибесіне байланысты түрлі авторлардың пікірлері салыстырылып, қаралды.
Меншікке байланысты қылмыстарды бағалағанда, ... ... ... ... ... ... Олар ... қоғамымыздың
Негізгі Конституциялық қағидасы - қандай қылмыс болса да, ... ... ... бұзады.
Алаяқтықтың қылмыс екенін жұрттың бәрі біледі, бірақ, бұл қылмыспен
күрестің көкейкестілігін әркім түсіне бермейді. ... ... ... ... бұл ... ... ... қажет. Ең маңыздысы,
алаяқтықты басқа ... ... ... ... дұрыс бағалау жөнінде әркім
өз пікірін айтуы ... деп ... ... ... ... ... ... болар еді:
1. Қазақстан республикасының жаңа Конституциясы қабылдануына және
Құқықтық реформа жөніндегі мемлекеттік ... ... ... ... елімізде заң тұғырнамаларын жетілдіріп, қолданылып ... ... ... ... ... ... қажеттігі туып отырғандығын
байқадық. Атап айтқанда, Қылмыстық Кодексте өзіндік меншік институты ... ... ... ... Кодексінде өзіндік меншік институты бар еді.
Сондықтан, ҚР ҚК қайта қаралған жағдайда меншікті ... ... ... ... ... толықтырулар, түзетулер
енгізу қажет деп ойлаймыз.
2. Қылмыстық Кодексті адам баласының ең ... ... ... ... ... қорғалатын ең мәртебәлі әлеуметтік құндылықтар
ретінде қарастырып, ... ... ... және идеологиядан
алшақтатып, азаматтық жеке құқықтық қоғам дәрежесіне лайықтау қажет.
Жұмысымызды қорыта ... ... ... ... ... ... ішінде тақырыбымызға тікелей қатысты алаяқтық тұрғысында ... ... бар. Бұл ... ... ... көптеген есеп-санақ
мәліметтерімізді келтіре отыра, тұжырымдап айтсақ, алаяқтық асқынып барады,
оның ғылыми-құқықтық негізі терең талдануы қажет.
Біздің бұл ... ... ... ... ... ... қылмыстың бүге-шігесіне дейін қарастырды дей алмаймыз, алайда, сот-
тергеу тәжірибесінен, құқықтық теория мен практикадан, Қазақстанның ... да ... ... қолдану тәжірибесінен қорытқан кейбір
ойларымыздың нәтижесі болып ... ... ... ... Республикасының Конституциясы. Алматы, Жеті Жарғы 1998 ж.
2.Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. Алматы. 1998 ж.
3.Қазақстан Республикасының Қылмыстық Іс ... ... ... ... 1998 ... Республикасының Жоғары Сотының “Бөтеннің мүлкін заңсыз иемдену
жөніндегі істер бойынша сот тәжірбиесі туралы” 2003 жылғы 11 ...... ... ... ... ... ... үшін жауапкершілікті
шешу жөніндегі істер бойынша сот тәжірбиесі туралы” 1997 жылғы қаулысы.
6. 25 шілде 1996 жылғы №9 ... ... ... ... ... туралы” Жоғары Сотының Қаулысы.
7. 28 маусым 1985 жылғы №5 “Ұрлау жөніндегі істер ... сот ... ... ... ... 7 желтоқсан 1961 жылғы №5 “Тонау және қарақшылық жөніндегі істер ... ... ... Жоғарғы Сотының Қаулысы. (12 маусым 1968 жылғы №5,
25 желтоқсан 1989 жылғы №13 және 20 ... 1996 ... №11 ... Қаулыларымен толықтырулар енгізуімен).
9. 22 желтоқсан 1995 жылғы №11 “Қорқытып алушылық ... ... ... тәжірибесі туралы” нормативті мінездегі Сотының Қаулысы . (25 ... ... №10, 5 ... 1997 ... №5 ... ... ... мен
түзетулері енгізілген).
АРНАЙЫ ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Ашитов З.О. Социалистическая законность //квалификация преступлений. А.,
1983
2.Беляев Н.А., Ковалев М.И. Уголовное право. М., 1977
3.Владимиров В.А. ... ... ... ... М., ... Н.А. Преступления против личной собственности. // Сов. Юстиция.
1990, №3,
5.КапланЕ.О. Квалификация имущественных преступлений. М., ... Г.А. ... ... ... имущества. М., 1971
7.Ляпунов Ю. Критерии и ... ... ... ... М., ... Б.С. ... ... преступлениями. М., 1952
9.Петрова.Г.О. Уголовная ответственность за обман покупателей и заказчиков.
М., ... Р. ... ... ... юстиция, 1973, № 19
11.Советское уголовное право. Особенная часть. М., 1965
12.Туров А.И Мошенничество и его профилактика. М., 1984
13.Шимбарева Н. ... ... как ... ... по ... о ... ... имущества //Советская юстиция.
1984, №21
14.Г.Н.Борзенков. Ответственность за мошшеничество. М., 1971.
15.Панов. Н.И. Уголовная ... ... ... Н. ... ... ... Сов.юстиция, 1993.
17.Маргуновский А.Д. Уголовно-правовые проблемы борьбы с мошшеничеством.
Ташкент. ... И.Х. На ... ... ... ... ... Ш. ... хищений государственного и общественного
имущества в особо крупных размерах. А., 1983

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алаяқтық және онымен күресудің проблемалары мен болашақ мәселелері91 бет
Алаяқтық құрамының негізгі белгілері40 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет
Мүлікті қорғаудың қылмыстық құқықтық маңызы85 бет
Әйелдер қылмыстық әрекетінің психологиялық негізі7 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері67 бет
Адам денесінің морфологиялық белгілері. Пропорциясы, дене бітімі, келбеті3 бет
Аралас экономика туралы ұғымды түсіну, оның сипаттамалары мен белгілерін талдау және қазіргі Қазақстандағы аралас экономиканың ахуалы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь