Ерітінділер теориясы пәніне кіріспе


Ерітінділер туралы ұғым.

Екі немесе одан да көп заттардың біркелкі араласу нәтижесінде түзілген өн бойында қасиеті бірдей жүйелер ерітінділер деп аталады.
Заттардың агрегаттық күйлеріне байланысты ерітінділер былай бөлінеді:
Газ күйіндегі ерітінділер қатарына газдар қоспасы – ауа, тұман, мұнай бетіндегі газ күйіндегі көмірсутектер қоспасын жатқызуға болады.
Сұйық ерітінділер – сұйық бойында еріген қатты, сұйық, газ заттары, теңіз, мұхит сулары, бензин, керосин, бояулар және т.б. дүниеліктер.
Қатты ерітінділер түрі – құймалар (болат, шойын) түрлі минералдар.
Табиғатта таза зат өте сирек кездеседі, көбісі қоспа, ерітінді түрінде ұшырасады.
Жан – жануарлар, өсімдік дүниеліктерінде орын алатын биохимиялық, физикалық және химиялық құбылыстар сұйық ерітінді түрінде өтеді.
Сұйық ерітінділер – еріткіш бір немесе бірнеше затты еріту арқылы алынатын болғандықтан, бұлардың түзілу табиғатын талдау барысында екі түрлі көзқарас бар – физикалық және химиялық.

Ерітінділердің физикалық теориясы.

ХІХғ – ң соңында ерітінді физикалық түзіліс, онда еріткіш пен еріген зат арасында ешбір әрекеттесу жоқ деп есептелді. Ерітіндінің түзілуін еріткіштің енжар ортасында еріген зат бөлшектерінің таралуымен түсіндірген. Кейін келе бұл теория тек идеалды ерітіндінің тәртібін ғана сипаттайтыны белгілі болады (мысалы, көптеген газ ерітінділері), онда еріген зат бөлшектерімен еріткіш бөлшектері өзара ешбір әрекеттеспейді. Бұл теорияны Я.Вант – Гофф, С.Аррениус, Оствальд т.б. ғалымдар жақтады.

Ерітінділердің химиялық теориясы.

Д.И.Менделеев ерітінділерді зерттеуге 40жылдай ғылыми жұмысын арнаған оның ерітінділердің химиялық теориясы 1887ж жасалды және экспериментпен бекітілді.
Бұл теорияның негізгі шарты:
1. Еру – ол, физика – химиялық күрделі процесс, оған энергияны жұмсауды талап ететін (∆H>0), бөлінуімен (∆H2<0) байланысқан, еріген заттың молекуласы мен еріткіш молекуласының әрекеттесуі енеді.
2. Еру процесі экзотермиялық (мысалы, суда NaOH H2SO4 ерігенде), эндотермиялық (мысалы, суда NH4NO3 ерігенде) болуы мүмкін. Зат ерігенде бөлінетін жылуды еру жылуы деп атайды.
3. Еріткіш пен еріген заттың химиялық әрекеттесуі нәтижесінде сольваттар немесе гидраттар (егер су еріткіш болса) түзіледі. Құрамында су молекуласы болатын кристалды заттарды криссталлогидраттар деп атайды.
Ал, кристаллогидрат құрамына енетін суды кристалдық су дейді. Табиғи минералдардың көпшілігі кристаллогидратқа жатады:
Na2SO4 ∙10H2O – глаубер тұзы
KAl (SO4)2 ∙10H2O – алюминий ашутасы.
Сольваттар (гидраттар) донорлы – акцепторлық, ион – дипольдік әрекеттесу

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге


Ерітінділер теориясы пәніне кіріспе
Ерітінділер туралы ұғым.
Екі немесе одан да көп заттардың біркелкі араласу нәтижесінде түзілген
өн бойында қасиеті бірдей жүйелер ерітінділер деп аталады.
Заттардың агрегаттық күйлеріне байланысты ерітінділер былай бөлінеді:
Газ күйіндегі ерітінділер қатарына газдар қоспасы – ауа, тұман, мұнай
бетіндегі газ күйіндегі көмірсутектер қоспасын жатқызуға болады.
Сұйық ерітінділер – сұйық бойында еріген қатты, сұйық, газ заттары,
теңіз, мұхит сулары, бензин, керосин, бояулар және т.б. дүниеліктер.
Қатты ерітінділер түрі – құймалар (болат, шойын) түрлі минералдар.
Табиғатта таза зат өте сирек кездеседі, көбісі қоспа, ерітінді түрінде
ұшырасады.
Жан – жануарлар, өсімдік дүниеліктерінде орын алатын биохимиялық,
физикалық және химиялық құбылыстар сұйық ерітінді түрінде өтеді.
Сұйық ерітінділер – еріткіш бір немесе бірнеше затты еріту арқылы алынатын
болғандықтан, бұлардың түзілу табиғатын талдау барысында екі түрлі көзқарас
бар – физикалық және химиялық.
Ерітінділердің физикалық теориясы.
ХІХғ – ң соңында ерітінді физикалық түзіліс, онда еріткіш пен еріген
зат арасында ешбір әрекеттесу жоқ деп есептелді. Ерітіндінің түзілуін
еріткіштің енжар ортасында еріген зат бөлшектерінің таралуымен түсіндірген.
Кейін келе бұл теория тек идеалды ерітіндінің тәртібін ғана сипаттайтыны
белгілі болады (мысалы, көптеген газ ерітінділері), онда еріген зат
бөлшектерімен еріткіш бөлшектері өзара ешбір әрекеттеспейді. Бұл теорияны
Я.Вант – Гофф, С.Аррениус, Оствальд т.б. ғалымдар жақтады.
Ерітінділердің химиялық теориясы.
Д.И.Менделеев ерітінділерді зерттеуге 40жылдай ғылыми жұмысын арнаған
оның ерітінділердің химиялық теориясы 1887ж жасалды және экспериментпен
бекітілді.
Бұл теорияның негізгі шарты:
1. Еру – ол, физика – химиялық күрделі процесс, оған энергияны жұмсауды
талап ететін (∆H>0), бөлінуімен (∆H2 |∆Hсольв| болса, онда еру процесі эндотермиялы, егер |∆Hтор|
< |∆Hсольв| болса, онда еру процесі экзотермиялы.
Құрамдастардың арасында химиялық әрекеттесудің болуы еріген кездегі
көлемдік эффектіні де түсіндіреді. Айталық, 1л этанолды 1л суды еріткенде
2л ерітінді емес, керісінше 1,93л алынады. Мұндай жағдайдағы көлемнің
кішіреюі су мен спирттің гидроксиді топтарының арасында сутектік
байланыстардың түзілуімен түсіндіріледі.
Д.И.Менделеевтің ерітіндінің химиялық теориясы негізінде физика –
химиялық талдау, кешенді қосылыстар химиясы, сусыз ерітінділердің
электрохимиясы сияқты жаңа ғылыми бағыттар пайда болады. Бұл теорияға үлес
қосқан ғалымдар: Д.П.Коновалов, И.А.Каблуков, Н.С.Курнаков,
В.А.Кистяковский т.б.
Ерітінділердің концентрациясы.
Ерітіндінің концентрациясы дейтініміз – ерітіндінің белгілі бір
салмақ мөлшерінде, не белгілі бір көлемінде еріген заттың мөлшері.
Ерітінділердің концентрациясын, яғни ерітінділердің құрамын кескіндеудің
бірнеше әдісі бар:
1. Массалық процент пен өлшенетін (проценттік) ерітінділер, яғни
ерітіндінің 100 масса бөлігінде еріген заттың массасы. Мысалы, қанттың 12
проценттік ерітіндісі десек, ол ерітіндінің 100 грамында 12г қант, 88г су
бар. Еріген заттың массалық үлесі ω(омега) – ол еріген зат массасының
ерітіндінің жалпы массасына қатынасын көрсететін өлшемсіз шама. Өлшем
бірлігі үлес, %.

Еріген заттың массалық үлесін ерітіндінің пайыздық (проценттік)
концентрациясы деп атайды.
2. Мольдікпен өлшенетін (мольдік) ерітінділер. Ерітіндінің метрінде бір
моль зат еріген ерітіндіні мольдік ерітінді дейді, сондықтан ерітіндінің
бір литрінде мольдің қаншасы ерігендігін көрсететін сан сол ерітіндінің
мольдік концентрациясын көрсетеді: оны М әрпімен белгілейді.
См немесе еріген зат мөлшерінің 1л ерітіндіге қатынасын көрсетеді. Өлшем
бірлігі моль/л;

1М – бір молярлық ерітінді (1л – де еріген заттардың 1мольі болады).
0,5М – жарты молярлық ерітінді.
0,1М – децимолярлылық ерітінді.
0,01М – сантимолярлық ерітінді.
0,001М – миллимолярлық ерітінді.
Мысалы, 3М делінсе, 1л ерітіндіде 3моль, ал 0,2М делінсе 0,2моль зат
ерігені. Мольдік концентрациялары бірдей ерітінділер эквимольді
(эквимолярлық немесе эквимолекулалық) деп атайды.
3.Нормальдықпен өлшенетін (нормальдық) ерітінділер. Ерітіндінің 1
литріндебір моль – эквивалент зат ерісе ерітіндіні нормаль ерітінді дейді;
сондықтан ерітіндінің бір литрінде моль – эквиваленттің (заттың
эквивалентіне тең етіп алынған грамм саны) қаншасы ерігенін көрсететін сан,
сол ерітіндінің нормальдық концентрациясын көрсетеді. Оны Сн немесе Н
әрпімен белгілейді. Өлшем бірлігі моль/л:

Мысалы, ерітіндінің 1 литрінде 3моль эквивалент ерітілсе, оны 3 нормальдық
(3н), ал 0,5моль эквивалент ерітілсе, оны жарты нормальдық (0,5н) ерітінді
дейді.
4. Титр – еріген зат массасының ерітінді көлеміне қатынасын көрсетеді.
Өлшем бірлігі г/мл:

мұндағы: m – еріген заттың массасы (г);
V – ерітінді көлемі (мл);
Э – эквиваленттің молярлық массасы;
Сн – эквиваленттік концентрациясы.
Титрі белгілі ерітіндіні (титрленген ерітіндіні) дайындай үшін, қажетті
көлемге есептелінген заттың дәл өлшендісін алып, дистилденген суда толық
ерітіп, оны керекті көлемге жеткізеді.
5. Моляльдықпен өлшенетін ерітінділер.
Еріткіштің 1000 грамында еріген заттың бір молі болса, ондай ерітіндіні
моляльдық ерітінді деп атайды. Еріткіште еріген заттың мөлшеріне сай
ерітінді 0,1 0,05 2,0 т.б. моляльды бола алады. Мәселен, қанттың С12Н22О11
судағы децимоляльды ерітіндісі 34,2г қанттан және 1000г немесе 1 литр судан
тұрады.
Лекция №1
Ерітінді түзілген кезде жылу бөлініп немесе жылу сіңірілуі химиялық
құбылысқа жатады. Химиялық құбылыс кезінде ерітінді түзетін заттардың
қасиеттері (кенет) бірден өзгереді. Мысалы, химиялық реакция нәтижесінде
заттардың түсі кенет секірмелі түрде өзгереді, бірте – бірте өтеді.
Химиялық процесс өткенде заттардың тығыздығы, жылу сиымдылықтары,
оптикалық, термиялық т.б. қасиеттері кенет өзгереді.
Физикалық процесте ерітіндінің көлемі оны түзетін заттардың алғшқы
көлемдерінің қосындысына тең, демек көлем аддитивті болады. Аддитивті
қасиет ерітінді құрамына пропорционал болады:
у = увСА + увСв
мұндағы
у – А және В компаненттерінен тұратын ерітіндінің аддитивті қасиеті;
уА – А заттың таза күйіндегі қасиеті;
СА – А заттың ерітндідегі концентрациясы;
ув – В заттың таза күйіндегі қасиеті;
Св – В заттың ерітіндідегі концентрациясы.
Кейде ерітінді қасиетінің өзі емес, оның қандай уА бір функциясы жоғарыдағы
аддитивтік теңдеуге бағынады.
Мысалы,
lgу = САlg уА + СВ lg уВ.
Сөйтіп, ерітіндінің түзілуі физикалық болса, оның қасиеттері аддитивті
қаситтерге жатады. Ал, ерітінді химиялық процестердің нәтижесінде түзілсе,
оның қасиеті аддитивті заңдылықтан ауытқиды.
Көп атомды молекулалардың қасиеттері.
Үш немесе одан көп ядролар мен оларға сәйкес электрондардан тұратын
тұрақты жүйе көп атомды молекулаларға жатады. Үш атомды сызықты молекула ең
қарапайым болғанымен оны сипаттау үшін екі тәуелсіз табиғи координаттар
керек. Олар к1(А-В) және r2(В-С) және де АВС бұрышы 1800 – қа тең болу
керек. Молекуланың потенциалды энергиясы осы екі координаталардың функциясы
болып Е = f (r1r2) кеңістікте жазықтық түрінде кескінделеді. Молекуланың
потенциялды энергиясы өз орнындағы ядролар төңірегіндегі электрондар
энергиясы мен ядролардың тебісу энергияларынан тұрады. Минимумда ол бір
ғана мәнеге ие болуға тиіс Е(re) = E E – электрондық деңгей. Минимумы бар
потенциялдық жазықтық үш атомды молекуланың тепе – теңдік конфигурациясын
анықтайды. Мұндайда молекуланың параметрлері мынадай болады.
re (A – В), re (В-С), Е(re) = EАВС.
Сызықты емесе үш атомды және одан күрделі басқа молекулалардың тепе –
теңдік конфигурациясы көп өлшемді кеңістіктегі потенциялды энергияның
минимумымен анықталады. Мысалы, НСО молекуласы үшін керекті параметрлер:
тепе – теңдік радиустар re (Н-С), rt (С-О) және бұрыш < НСО немесе re (Н-
С), re(С-О) және re (Н....О). Сонымен, көп таомды молекула деп, ядролар мен
электрондардан тұратын тұрақты динамикалық жүйені айтамыз. Бұл жүйенің тепе
– теңдік конфигурациясы оның потенциалдық энергия жазықтығының
минимумындағы координаттарымен анықталады. Минимумның тереңдігі молекуланың
диссоциациялану энергиясын De белгілейді. Көп атомды молекулалар әр түрлі
электрондық күйлерде болады. Онда күй өзінің потенциялдық жазықтығы мен
тепе – теңдік параметрлері арқылы сипатталады. Егер потенциалды энергияның
жазықтығында екі не одан көп минимумдар болса, молекула екі изомерлі деуге
болады. Әр изомер тепе – теңдік конфигурацияның параметрлерімен
сипатталынады. Потенциалды жазықтықта минимум болмаса жүйенің электрондық
күйі тұрақсыз дейді. Электрон күйлерінің ең төмен энергиялы күйі негізгі,
ал қалғандары қозған күйлер болып табылады. Молекуланың электрондық
термдерін талдағанда салыстырудың ыңғайына қарай негізгі күйді нольдік
санақ ретінде алады.
Электрондар қозған жағдайда ядролар аралығы өзгереді, сонымен қатар
тепе – теңдік конфигурацияның формалары да өзгеруі мүмкін. Қозған күйде
молекуладағы имиялық байланыстың мықтылығы азаяды, ядролар аралығы өседі,
диссоцациялану энергиясы кемиді. Тепе – теңдік конфигурация молекуланың
негізг күйде болу белгісі. Классикалық көзқараспен алғанда тепе – теңдік
конфигурацияда молекуланың ядролар аралығы өзгермей қатқыл деп
қарастырылады. Сондықтан реалды молекулалардың қатқыл жүйе үрінде алынуы
қателерге әкеледі. Дегенмен де молекуланың көбінде ядролар тербелісінің
амплитудасы ядролар аралығының өзерістерімен салыстырғанда өте аз,
сондықтан оны ескермей молекуланы қатқыл жжүйе деп қарастырады.
Бутлеров өзінің химиялық құрылыс теориясында атомдар аралығында
химиялық баайланыс белгілі реттілікпен қалыптасады дейді. Мұны Бутлеров
химиялық құрылыс деп атайды. 1863 жылы ол өзінің еңбектерінде келешекте
ғылыми әдістердің дамуына байланысты молекуладағы атомдардың кеңістік
орндары ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Электролиттердің ерітінділердің тепе-тенділігі3 бет
Африканың араб елдерінің эканомикалық - саяси географиялық жағдайы22 бет
Гольджи аппараты3 бет
Коллоидтық химиядан дәрістер127 бет
Физикалық материалтануға кіріспе141 бет
Химиядан олимпиадалық есептерді шығару әдістерін зерттеу55 бет
Биологиядан зертханалық жұмыстарды өткізу әдістемесі20 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет
Сұрақ кітапшасы 3804 нұсқа 8 сынып12 бет
HTML-ге кіріспе. Web-дизайнның негізгі ұғымдары11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь