Жалпы экономикалық тепе-теңдік


І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Жалпы экономикалық тепе.теңдік
2. Классикалық модельдегі жалпы экономикалық тепе.теңдік шарттары
3. Сыртқы тепе.теңдік экспорттық және импорттық операциялар

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Ұлы экономикалық депрессия кезінен бері экономикалық теорияның басты мәселесі болып келеді. Экономикадағы тұрақтылық жағдайы оның жалпы экономикалық тепе-теңдік жағдайында жұмыс істеуіне байланысты болады. Тепе-теңдік жағдайындағы айырбас пропорциясы сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігіне қол жеткізу арқылы жасалынады, және де рынок қатысушыларының бірде-біреуі өзінің жоспарланған сатып алу және сату көлемін өзгертуге мүдделі емес. Л. Вальрас моделі тұңғыш макроэкономикалық тепе-теңдік моделі болып табылады. Оның моделі барлық рыноктарда толықтай тепе-теңдікті қамтамасыз етіп тұратын тепе-тең баға негізінде құрылған. Вальрас моделінен келіп шығатын аса маңызды қорытынды – егер экономикада өзара байланысты рыноктардан тұратын, тепе-теңдік (n – 1) рыноктары арқылы қол жеткізілсе, бұл тепе-теңдік басқа n-ші рыногында да автоматты түрде орнайтын болады.
Экономикалық әдебиеттерде макроэкономикалық тепе-теңдікке қол жеткізу жағдайлары бір мағынада айтылуы жоқ екендігі, оның әртүрлі түсіндірілуі. Бұл мәселені классикалық, неоклассикалық және кейнсиандық концепциялар түрліше түсіндіреді.
Жалпы экономикалық тепе-теңдіктің классикалық моделі классикалық концепцияның басты постулаттарына негізделеді. Классикалық мектеп принциптеріне сәйкес экономика бір-бірінен тәуелсіз екі секторға бөлінеді: ақша және шынайы экономика секторлары. Шынайы экономикада тауарлар мен қызметтердің шынайы ағынының қозғалысы жүріп жатады. Ақша экономикасында осы ақша ағындарға тікелей зиянын тигізбей, тек қана осы ақша айналымына қызмет көрсететіп жатады.
Бұл моделде үш рынок қарастыралады: еңбек, капитал (құнды қағаздар) және игіліктер. Бұл рыноктарда екі макроэкономикалық субъектілер өзара ынтымақтастықпен әрекет жасайды: үй шаруашылығы және кәсіпкерлер.
Классикалық коцепцияда жинақ қоры пайыздық ставканың функциясы болып табылады. Кірісті тұтыну мен жинақтауға бөлген кезде үй іші шаруашылықтары жинақ деңгейін негізге алады.
Пайыз ставкасының жоғарылауы жоспарланған жинақ көлемін қайта қарауға алып келеді, яғни тепе-теңдікті қамтамасыз ететін пайыздық ставка орнағанша жоғарылау жағына және инвестицияларды төмендеу жағына қарай қайта қарауы. Капитал рыногында жинақ қоры көлемінің инвестиция көлемінен асып кеткен жағдайда бос кредиттік ресурстар пайда болады, бұл пайыз ставкасының тепе-теңдік күй жағдайына дейін төмендеуіне алып келеді.
Игіліктер рыногында бейбаланстың пайда болуының әсері капитал рыногында да көрінісін береді, сол капитал рыногында тепе-теңдікті қалпына келтіруге мүмкіндік беретін орнатылған тұрақтандырғыш бар болғандықтан, капитал рыногының тепе-теңдігін қалпына келтіру игіліктер рыногындағы тепе-теңдіктің қалпына келуіне алып келеді.
1. Несиелендірудің қазіргі заманғы формаларын пайдалану: әлемдік тәжірибе және Қазақстандағы қолданыс // Еуразия гуманитарлық институтының хабаршысы. – Астана. - 2006.
2. Қазақстанның экономикасын дамыту және республиканың дүниежүзілік сауда ұйымына кірудегі проблемасы // Т.Рысқұлов атын. Қазақ экономикалық университетінің хабаршысы. - Алматы. - 2006.
3. Эффективность использования кластерной системы в нефтегазовой отрасли // Т.Рысқұлов атын. Қазақ экономикалық университетінің хабаршысы. - Алматы. 2006.
4. Халықаралық сауда мен пайданың экономикалық негізі // М.Тынышпаев атын. Қазақ көлік және коммуникациялар академиясының хабаршысы. - Алматы. - 2006.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Жалпы экономикалық тепе-теңдік
2. Классикалық модельдегі жалпы экономикалық тепе-теңдік шарттары
3. Сыртқы тепе-теңдік экспорттық және импорттық операциялар

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

Жалпы экономикалық тепе-теңдік
Ұлы экономикалық депрессия кезінен бері экономикалық теорияның басты
мәселесі болып келеді. Экономикадағы тұрақтылық жағдайы оның жалпы
экономикалық тепе-теңдік жағдайында жұмыс істеуіне байланысты болады. Тепе-
теңдік жағдайындағы айырбас пропорциясы сұраныс пен ұсыныстың тепе-
теңдігіне қол жеткізу арқылы жасалынады, және де рынок қатысушыларының
бірде-біреуі өзінің жоспарланған сатып алу және сату көлемін өзгертуге
мүдделі емес. Л. Вальрас моделі тұңғыш макроэкономикалық тепе-теңдік моделі
болып табылады. Оның моделі барлық рыноктарда толықтай тепе-теңдікті
қамтамасыз етіп тұратын тепе-тең баға негізінде құрылған. Вальрас моделінен
келіп шығатын аса маңызды қорытынды – егер экономикада өзара байланысты
рыноктардан тұратын, тепе-теңдік (n – 1) рыноктары арқылы қол жеткізілсе,
бұл тепе-теңдік басқа n-ші рыногында да автоматты түрде орнайтын болады.
Экономикалық әдебиеттерде макроэкономикалық тепе-теңдікке қол жеткізу
жағдайлары бір мағынада айтылуы жоқ екендігі, оның әртүрлі түсіндірілуі.
Бұл мәселені классикалық, неоклассикалық және кейнсиандық концепциялар
түрліше түсіндіреді.
Жалпы экономикалық тепе-теңдіктің классикалық моделі классикалық
концепцияның басты постулаттарына негізделеді. Классикалық мектеп
принциптеріне сәйкес экономика бір-бірінен тәуелсіз екі секторға бөлінеді:
ақша және шынайы экономика секторлары. Шынайы экономикада тауарлар мен
қызметтердің шынайы ағынының қозғалысы жүріп жатады. Ақша экономикасында
осы ақша ағындарға тікелей зиянын тигізбей, тек қана осы ақша айналымына
қызмет көрсететіп жатады.
Бұл моделде үш рынок қарастыралады: еңбек, капитал (құнды қағаздар)
және игіліктер. Бұл рыноктарда екі макроэкономикалық субъектілер өзара
ынтымақтастықпен әрекет жасайды: үй шаруашылығы және кәсіпкерлер.
Классикалық коцепцияда жинақ қоры пайыздық ставканың функциясы болып
табылады. Кірісті тұтыну мен жинақтауға бөлген кезде үй іші шаруашылықтары
жинақ деңгейін негізге алады.
Пайыз ставкасының жоғарылауы жоспарланған жинақ көлемін қайта қарауға
алып келеді, яғни тепе-теңдікті қамтамасыз ететін пайыздық ставка орнағанша
жоғарылау жағына және инвестицияларды төмендеу жағына қарай қайта қарауы.
Капитал рыногында жинақ қоры көлемінің инвестиция көлемінен асып кеткен
жағдайда бос кредиттік ресурстар пайда болады, бұл пайыз ставкасының тепе-
теңдік күй жағдайына дейін төмендеуіне алып келеді.
Игіліктер рыногында бейбаланстың пайда болуының әсері капитал рыногында
да көрінісін береді, сол капитал рыногында тепе-теңдікті қалпына келтіруге
мүмкіндік беретін орнатылған тұрақтандырғыш бар болғандықтан, капитал
рыногының тепе-теңдігін қалпына келтіру игіліктер рыногындағы тепе-
теңдіктің қалпына келуіне алып келеді.

Классикалық модельдегі жалпы экономикалық тепе-теңдік шарттары
Қалыптасуы өздігінен реттелу принципі бойынша, мемлекет жағынан
кірісусіз осылайша жүреді, мұны орнатылған үш тұрақтандырғыш қамтамасыз
етеді: иілімді бағалар, жалақының иілімді номиналды ставкасы және иілімді
пайыз ставкасы. Және де бұл жағдайда ақша және шынайы сектор бір-біріне
тәуелсіз болады.
Жалпы экономикалық тепе-теңдікті қамтамасыз ету үшін классикалық
тұжырымдамаларды қолдану тиімді емес, себебі мемлекеттік араласу болмаған
жағдайда жиынтық сұраныстың өсуі бағаның инфляциялық өсуіне алып келеді.
Жинақтаулар мен инвестициялар теңдігі неоклассиктер ақша рыногына кепіл
болады деп санайды. Егерде тұтынушыларға құнттылығы үшін жоғары пайыздар
төленетін болса, онда олар жинақтау жүргізеді, және де пайыз ставкасы
неғұрлым жоғары болған сайын, соғұрлым жинақ қорының көлемі де жоғары
болады. Аталмыш пайызды өндірістің дамуына жинақталған ақшаны пайдаланатын
инвестор-кәсіпкерлер төлейтін болады.
Егер жинақ қорының көлемі инвестициядан жоғары болатын болса, онда
өнімге жұмсалатын жалпы шығындардың азаюы оған деген бағаның төмендеуіне
алып келеді. Өнімге сұраныстың төмендеуі жағдайында бәсекелестер оның
бағасын төмендетеді, бұл жинақ қорлары жоқ тұлғаларға тауар сатып алуды
ұлғайтуға мүмкіндік береді. Сондықтан да жинақ қоры өндіріспен және
жұмыспен қамтудың қысқаруына емес, баға төмендеуіне алып келеді. Сонымен
бірге тауарларға деген сұраныстың төмендеуі ресурстарға деген сұранысқа,
соның ішінде жұмыс күшіне деген сұранысты төмендетеді деп пайымдалады. Ал
бұл жалақының төмендеуіне алып келетін болғандықтан, сол – төмен ставка
бойынша жұмыс істеуге тілек білдіргендердің барлығы да жұмысты болады, яғни
жұмыссыздық болмайды.
Басқаша айтқанда, неоклассиктердің пікірі бойынша нарықтық механизм
пайыздың иілімді ставкалары, баға мен жалақы икемділігі арқылы шығындар мен
кірістерді сәйкестендіреді, өндірістің қажетті көлемін, толық жұмыспен
қамтуды және макроэкономикадағы тепе-теңдікті демеп тұрады.
Жалпы экономикалық тепе-теңдіктің кейнсиандық моделі классикалық мектеп
постулаттарынан айырмасы бар принциптерде құрылған. Кейнсиандық моделде
жетекші рөл IS-LM моделі шеңберінде құрылатын тиімді сұранысына тиесілі
болады.
Дж. Кейнстің тұжырымына сәйкес, өндірілген тауарлар мен қызмет саны
жиынтық шығындардың (немесе жиынтық сұраныстың) деңгейінде, яғни тауарлар
мен қызметтердің шығындарына тәуелділікте болады. Жиынтық шығындарының өте
маңызды бөлігі тұтынушылық, бұны жинақ қорымен қоса алғанда салық
төлегеннен кейінгі кіріске тең болады. Бұған сәйкес, аталмыш кіріс
тұтынушылықты ғана емес, сонымен бірге жинақ қорындай анықтап береді.
Сонымен қатар тұтыну және жинақ қоры көлемі тұтынушылық қарыздар, капитал
көлемі сияқты және т. б. факторларға тәуелді болады.
Инвестициялар жиынтық шығындардың құрамдас бөлігі болып табылады,
олардың көлемі екі факторға тәуелді: пайыздың шынайы ставкасына және таза
кіріс нормасына. Инвестицияларға жұмсалатын шығынның көлеміне негізгі
капиталды сатып алу, эксплуатациялау, оған қызмет көрсету шығындары жатады
және осы капиталдағы өзгерістерге, технологиялар және басқа да уақытша
факторлар әсер етеді.
Соныменен, жиынтық сұраныстың көлемін айқындайтын жоғарыда
көрсетілгендей тұтынушылық пен инвестицияға жұмсалатын шығындары тұрақты
болмайды. Бұл нарықтык макроэкономкада тұрақсыздық шақырады.
Дж. Кейнстің экономиканы теңгерімдеу үшін, оның тепе-теңдігін
қамтамасыз ету үшін тиімді сұраныс болуы керек деп есептейді. Тиімді
сұраныс тұтынушылық пен инвестицияларға деген шығындардан тұрады.
Жиынтық кірістегі тұтыну үлесінің төмендеуін адам табиғатына тән жағдай
деп есептей отыра, Дж. Кейнс инвестициялар сияқты жиынтық кіріс
компонентіне демеу жасап отыру керек деп атап көрсетеді. Мемлекет жеке
инвестицияларға салық, несие-ақша саясаты және мемлекеттік қаржы бөлу жолы
арқылы демеп отыруы керек. Осы жолмен тиімді сұраныстың кемшілігі қосымша
мемлекеттік сұраныспен жабылады, бұл макро-экономикалық тепе-теңдікке қол
жеткізуге жағдай жасайды.
Кейнсиандық моделдің негізгі ерекшелігі – ондағы экономиканың шынайы
және ақша секторларының өзара байланыста болып қалуында. Бұл байланыс ақша
сұранысының кейнсиандық түсіндіру ерекшелігінде болады, бұл ерекшелік
бойынша ақша байлық болып табылады және дербес құндылыққа ие, және де пайыз
ставкасының трансмиссиялық механизмі арқылы көрініс береді.
Жалпы экономикалық тепе-теңдікті кейнсиандық моделі ішіндегі барлық
рыноктар өзара байланысты болып табылатын, және де сол рыноктарды біреуінде
тепе-теңдік шартының өзгеруі басқа рыноктардағы тепе-теңдік
көрсеткіштерінің өзгеруіне және тұтастай алғандағы жалпы экономикалық тепе-
теңдік шарттарының өзгеруіне алып келетін біртұтас жүйе ретінде сипаттайды.

Номиналды жалақының салыстырмалы түрдегі қатаңдығы ерекше мән болады.
Кейнс, қысқа мерзімде номиналды жалақы бекітілгенін атап көрсетті, себебі
ол ұзақ мерзімдік еңбек келісім-шарттарымен айқындалады, оның үстіне ол
егер өзгеретін болса, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Макроэкономикалық үлгілердегі сыртқы және ішкі өзгермелілер мен тәуекелдіктер қорының теориялық негіздері
Макроэкономикалық тепе-теңдіктің классикалық теориясы
Тауар және игіліктер нарығындағы тепе - теңдік
Экономикалық тепе - теңдіктің қалыптасуы
Тепе-теңдiк туралы түсiнiк. Теңдіктің орнау механизмі
Жеке тепе-теңдік
Нарық тепе-теңдiгi және оған қолжеткiзу механизмдерi
Рынок механизмінің негізгі элементтерімен сұраныстың өзара байланысы
Макроэкономикалық динамиканың үлгілері
Нарықтық тепе-теңдік және оның түрлері
Пәндер