Мемлекеттік бюджет - экономиканы мемлекеттік басқарудын құралы ретінде

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ . ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫН ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕ
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңыздылығы ... ... ... ... ..5
1.2 Мемлекеттік бюджеттің құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.4 Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен жобаладың теориялық және методологиялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2.БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ, ПАЙДАЛАНУ
2.1 Қазіргі жағдайдағы бюджеттің пайдалану проблемалары ... ... ... .18
2.2 Бюджет тапшылығы және оны қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.3 Қазақстан Республикасы бюджет жүйесін қалыптастыру ... ... ... 24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
КІРІСПЕ

Өкіметтің таңдап алған эконмикалық саясаты негізінде жасалынатын әрбір дамып жатқан қоғамның экономикалық құрылымның құрылуына және дамуындағы алдыңғы, аңықтаушы рөлді мемлекеттік реттеу алады. Соның ішінде мемлекетке өзінің экономиалық және әлеуметтік реттеуін жүзеге асыруға беретін аса маңызды механизмдердің бірі - қоғамның қаржы жүйесі.
Осы қаржы жүйесінің ең маңызды саласы — мемлекеттік бюджет. Осы қаржы жүйесі арқылы мемлекет мемлекет органдарына жүктелген қызметтерін орындауға мүмкіндік беріп, орталықтанған және орталықтанбаған қаржы қорларының құрылуына ықпал етеді.
Бюджеттің рөлі, мәні және процедуралық аспектілері экономикада нарықтық қатынастардың белсеңді өзгеруі жағдайында түбегейлі өзгереді. Бюджет мемлекеттің саясатын жүзеге асыру бойынша негізгі құрал болып табылады. Сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, ұлттық қауіпсіздік және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету, денсаулық сақтау және білім сферасын дамыту, әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтамасыздандыруды көрсету. және де экономиканың нақты секторының дамуын қолдау сұрақтарын шешу бюджетке негізделеді. Нарықтық экономикасы бар мемлекеттің институционалды негізінің элементі болып бюджет табылады. Бюджеттің бағытын анықтаған кезде бюджеттік саясаттың барлық аспектілерімен тығыз байланыстағы мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігінің мүдделерін ескеру керек.
Мемлекттiк бюджет кез-келген мемлекеттiң өмiр сүруiнiң мiндеттi шарты болып табылатын ақша қаражаттарын қалыптастыруды, бөлудi және пайдалануды ұйымдастыруды қамтамасыз ететiн, мемлекеттiң негiзгi қаржылық заңы болып табылады. Мемлекеттiк бюджет мемлекеттiк органдарға өз функцияларын орындауды қамтамасыз етедi. Бюджет мемлекеттiң iшкi және сыртқы саясатын жүргiзу үшiн экономиканың барлық секторларының қаржаттарын жинақтау құралы ретiнде қолданылады. Бюджеттiң көмегiмен ұлттық табысты сектораралық, салааралық, территорияаралық қайтабөлу, экономиканы мемлекеттiк реттеу және ынталандыру, әлеуметтiк саясатты қаржыландыру жүзеге асырылады.
Бюджетке ақша қаражаттарын жинақтай отырып, мемлекет өзiнiң алдындағы әртүрлi саяси, әлеуметтiк, мәдени бағдарламаларын жүзеге асырып, экономикалық, тұрғын үй, құрылыс, денсаулық сақтауды қамтамасыз ету, бiлiм беру, еңбекпен қамтамасыз ету, т.б. сұрақтарын шешедi.
Бюджет мемлекеттiң және мемлекеттегi барлық мемлекеттiк органдардың өмiр сүруiнiң қаржылық базасын құрайды. Мемлекеттiк аппарат, құқық қорғау органдары, атқару органдары, мемлекеттiк мекемелер, бюджет есебiнен қаржыландырылатын ұйымдар сәйкес бюджет есебiнен өмiр сүредi. Бюджетке жинақталған қаржылар мемлекеттiк әлеуметтiк-экономикалық саясатты жүргiзу үшiн, қорғанысты, мемлекеттiң қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету үшiн пайдаланылады. Бюджет мемлекеттiң қолындағы мықты басқарушы механизм болып табылады. Ол мемлекеттiң қаржылық саясатын жүргiзiудегi жолсапаршысы. Экономикадағы кризистiк жағдайлар және қаржылық жүйедегi ауытқушылық бюджет алдындағы тұрған мiндеттердiң толық көлемде орындалуына кедергi жасайды. Сондықтан, мемлекет бюджеттегi келеңсiз оқиға – бюджет тапшылығының болуына жол бермеу шараларын, оның зиянды салдарларын болдырмаудағы мүмкiн деген шараларын жасап отырады.
Бюжетті дұрыс пайдалану - қайта өндіру процесінің жүзеге асырылуының аса маңызды құралы. Оның көмегімен әлеуметтік бағдарламаның орындалуына, қоршаған аймақты қорғауды камтамасыз етілуіне, ғылыми - техникалық процесті жетілдіруге, қорғаныс саласының дамуына және басқа да мемлекеттік қызметтерді орындауға шарттар жасалынады. Сондықтан шаруашылық механизмінің бюджеттік қаты-настарды дамытпай, ғылыми жетілген бюджетті саясат орындалмай. бюджеттік процесті басқаруының эффективті жүйесі болмай дұрыс жұмыс істеуі болмайды.
Сол сияқты, біздің еліздегі эконмикалық реформалауы қоғамдық қаржы жүйесінің қайта құрылуы қай бағыттарда болтынына, мемлекеттің бюджеттік саясаты заман талаптарына сәйкестігіне тәуелді.
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты орынды алуда. Ол жыл сайын заң түрінде нақтыланып отырады және мемлекеттің ақша қаражатының орталықтандырылған қорын дұрыс қолдану және құру бойынша экономикалық қатынастардың жүйесі болып табылады.
Қалыптастыру өз кезегінде мақсаттардың, приоритеттердің жолдарын және оларға жету құралдарын анықтаудың ғылыми негізделген процессі.
Тәжірибеде ол жоспар құру арқылы жүзеге асады. Оның негізгі ерекшелігі көрсеткіштердің нақтылығы, олардың сандық және уақыт бойынша анықталғандығы болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 сэуірдегі №548-11 жаңа Бюджет Кодексі.
2. "Бюджет жүйесі туралы" 1999 жылғы 1 сэуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы.
3. "Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау туралы" 2002 жылғы 29 қаңтарыңдағы Қазақстан Республикасының Заңы.
4. Финансы. Учебник. //под редакцией Радионовой В.М. -М., 1995. -432 с.
5. Худяков А. Фднансовые право Республики Казахстан (Общая часть). -Алматы, 1995.-224 с.
6. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник. -Алматы, 1997. -472 с.
7. Государственной бюджет. Учебник. // Ильясов К.К и другие -Алматы, 1994.-267 с.
8. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1998 жылы 19 сәуір.
9. Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и механизм использования. -Алматы, 1995. -160 с.
10. Эсберг К.Т. Курс финансовой науки. -Санкт-Петербург, 1913. -113 с.
11. Мельников В.Д., Ильясов К.К Финансы. Учебник. -Алматы, 2001. -512 с.
12. Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуының 2004 -2006 жылдарға арналған индикативтік жоспары туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 12 қыркүйектегі № 926 қаулысы
13. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления муниципальным хозяйством. —СПБ., 1992. —540 с.
14. Пояснительная записка к проекту Закона Республики Казахстан "О республиканском бюджете на 2005 год". Постановление Правительства от 31 августа 2004 года № 20/5532.
15. Қазақстан Республикасының әлеуметтік — экономикалық дамуының 2005 - 2007 жылдарға арналған орта мерзімді жоспары туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 31 тамыздағы №917 қауылысы.
16. Хурсевич С.Н. Использование нормативноғо подхода организации бюджетного выравнивания. //Финансы. -1996. -№10. -С. 7-9.
17. Баймуратов У.Б., Зейнельгабдин А.Б., Жансарбаев Б. Проблемы совершенствования механизмов налогово - бюджетного регулирования. //Экономические реформы: особенности переходного периода. В 2-х томах /под ред. Мамырова Н.К. Том 2. -Алматы: Экономика - 1999 -С. 96-105.
18. Алимбаева А.А., Утешев С.Б., Ахметов С.Н., Таубаев А.А. Региональная социально-экономическая система. -Караганда: Санат, 2002, Том 2. 409 с.
19. Исентаев Г.К. Особенности стратегического планирования регионов. //Реалии и социально-экономического развития Казахстана. /Сборник научных трудов. Отв.ред. Мамыров М.К. -Алматы: Экономика. -1999.-C.143-148.
20. Вустер Д. Реформа межбюджетных отношений в Казахстане. //Ал-Пари.- 2000. -№2. -С.43-48.
21. Саткалиев М.А. Сущность и содержание финансовых ресурсов региона. //Экономические реформы: Особенности переходного периода./Сб.научных трудов. под ред. Мамыров М.К. -Алматы: Экономика, - 1999.-С.70-76.
22. Бримбетова М.Ж. Трансформация механизма бюджетного регулирования экономики. //Известия МО иН РК, НАН РК. -1999. -№3. -С. 14-23.
23. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов: Учебник.- Алматы: Институт развития Казахстана, 2001-295с.
24. Исахова П. Мемлекеттік бюджет: Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 1998-268с.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
.............................................3
1-БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ - ЭКОНОМИКАНЫ ... ... ... ... бюджеттің экономикалық маңыздылығы..................5
1.2 Мемлекеттік бюджеттің
құрылымы.................................................8
1.3 ... ... ... ... бюджетті жоспарлау мен жобаладың теориялық және
методологиялық
аспектілері.................................................................
............14
2-БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ, ПАЙДАЛАНУ
2.1 Қазіргі жағдайдағы бюджеттің ... ... ... ... және ... ... Республикасы бюджет жүйесін қалыптастыру............24
Қорытынды...................................................................
....................................31
Қолданылған ... ... ... ... ... ... жасалынатын әрбір
дамып жатқан қоғамның экономикалық ... ... және ... ... рөлді мемлекеттік реттеу алады. Соның ішінде мемлекетке
өзінің экономиалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... механизмдердің бірі - қоғамның қаржы жүйесі.
Осы қаржы жүйесінің ең ... ...... ... Осы ... ... ... мемлекет органдарына жүктелген қызметтерін орындауға
мүмкіндік беріп, орталықтанған және орталықтанбаған қаржы ... ... ... ... мәні және ... ... экономикада
нарықтық қатынастардың белсеңді өзгеруі жағдайында ... ... ... ... ... асыру бойынша негізгі құрал болып
табылады. Сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, ұлттық ... ... ... ... ету, ... ... және білім сферасын
дамыту, әлеуметтік көмек және ... ... ... ... ... нақты секторының дамуын қолдау сұрақтарын шешу ... ... ... бар ... ... ... ... бюджет табылады. Бюджеттің бағытын анықтаған кезде бюджеттік
саясаттың барлық аспектілерімен тығыз байланыстағы мемлекеттің экономикалық
қауіпсіздігінің ... ... ... ... ... ... өмiр сүруiнiң мiндеттi шарты
болып табылатын ақша қаражаттарын қалыптастыруды, ... және ... ... ... ... негiзгi қаржылық заңы болып
табылады. Мемлекеттiк бюджет мемлекеттiк органдарға өз ... ... ... ... ... iшкi және сыртқы саясатын
жүргiзу үшiн экономиканың барлық секторларының қаржаттарын жинақтау ... ... ... ... ұлттық табысты сектораралық,
салааралық, территорияаралық қайтабөлу, экономиканы мемлекеттiк реттеу және
ынталандыру, әлеуметтiк саясатты қаржыландыру жүзеге ... ақша ... ... ... ... ... алдындағы
әртүрлi саяси, әлеуметтiк, ... ... ... ... ... үй, құрылыс, денсаулық сақтауды қамтамасыз ету, ... ... ... ету, т.б. сұрақтарын шешедi.
Бюджет мемлекеттiң және мемлекеттегi барлық мемлекеттiк органдардың
өмiр сүруiнiң қаржылық базасын құрайды. Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... мекемелер, бюджет ... ... ... ... ... өмiр ... ... қаржылар мемлекеттiк әлеуметтiк-экономикалық саясатты жүргiзу
үшiн, қорғанысты, ... ... ... ету үшiн
пайдаланылады. Бюджет мемлекеттiң қолындағы мықты басқарушы механизм ... Ол ... ... ... жүргiзiудегi жолсапаршысы.
Экономикадағы кризистiк жағдайлар және қаржылық жүйедегi ауытқушылық бюджет
алдындағы тұрған мiндеттердiң толық көлемде орындалуына ... ... ... ... ... оқиға – бюджет тапшылығының болуына
жол бермеу шараларын, оның зиянды салдарларын болдырмаудағы мүмкiн деген
шараларын жасап отырады.
Бюжетті ... ... - ... ... ... ... асырылуының
аса маңызды құралы. Оның көмегімен әлеуметтік бағдарламаның орындалуына,
қоршаған аймақты қорғауды камтамасыз етілуіне, ғылыми - ... ... ... ... ... және басқа да ... ... ... ... ... ... механизмінің
бюджеттік қаты-настарды дамытпай, ғылыми ... ... ... ... ... ... ... жүйесі болмай дұрыс
жұмыс істеуі болмайды.
Сол сияқты, біздің еліздегі эконмикалық реформалауы ... ... ... ... қай бағыттарда болтынына, мемлекеттің бюджеттік
саясаты заман талаптарына ... ... ... ... мемлекеттік бюджет басты орынды алуда. Ол
жыл сайын заң түрінде нақтыланып отырады және ... ақша ... ... дұрыс қолдану және құру бойынша экономикалық
қатынастардың жүйесі болып ... өз ... ... ... ... ... жету ... анықтаудың ғылыми негізделген процессі.
Тәжірибеде ол жоспар құру арқылы жүзеге асады. Оның негізгі ерекшелігі
көрсеткіштердің нақтылығы, ... ... және ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ - ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚҰРАЛЫ
РЕТІНДЕ
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңыздылығы
Бюджет - мемлекеттің заңмен немесе ... ... ... ... ... өз ... ... етуіне
арналған және салықтар, алымдар, басқа да міндетті ... ... ... ... ... салыққа жатпайтын және заң
актілерінде көзделген өзге де ... ... ... ақша қоры.
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде өіне
тән объективті сипаты бар. Оның ... бөлу сала ... бар ... ... ... ... мұқтаж болатын қоғамдық өндіріспен
алдынала объективті анықталған.
Ақша құралдарының орталықтануы барлық халық шаруашылығы масштабындағы
қорлардың іркіліссіз ... ... және ... барлық
салаларының дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етуі үшін қажет.
Айрықша бюджеттік ... ... ... бар ... тағы ... ... функцияларымен шарттасылған. Соңғысы тез қарқынмен дамып
жатқан салаларды қаржыландыру үшін, қоғамдык ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешу үшін,
мемлекеттік ... ... ... өтеу үшін ... қажет етеді. Сол сияқты мемлекеттік бюджеттің бар ... ... ... қалау емес, ол кеңейтілген қайта ... ... және ... ... ... қажеттілік.
Мемлекеттік бюджетте мемлекетпен жүзеге асырылатын қаржылық
орталықтандыру ... ... ... Орталықтандырылған қаржылық
ресурстар мемлекеттің өндірілетің ... ... ... ... және ... құрылымын дамытуға, бірінші
кезекте экономика салаларының прогрессивті дамуына қажетті ... ... ірі ... ... жүзеге асыруды
қамтамасыз етеді. Қаржылардың орталықтанылуы арқасында ... және ... ... ... жүзеге асуына жағдайлар
дайындап, қаржылар экономикалық және ... ... ... шоғырланады.
Қаржылық қайта бөлудің ерекше бөлімі ... ... ... ... арнаулы қызметін атқарады - жалпы мемлекеттік қаржыларды
қанағаттандырады.
Бюджет қатынастары арқасында ғылыми-техникалық прогрессті жеделдету
және ... ... ... және ... құрылымдардағы
жоспарланған жылжытуларға жетумен байланысты өндірісті дамыту ... ... ... масштабтағы резервтік қорлар ... ... ... ... басқару шығындары өтелінді; үжымдық
қажеттіліктерді ... және ... ... ... ... қүруға кеткен шығындар, мемлекет шекарасын қорғауға ... ... ... ... ... және ... да дамуларға
кеткен шығындар іске асырылады.
Біз көріп отырғанымыздай, мемлекетгік бюджет қаржылық қатынастардың
аңықталған жиынтығы ретінде жалпы ... ... тэн ... ... ... қатынастардың бөлу сипаты; әрқашанда ақша түрінде ... ... және ... ... ... еріп ... ... мемлекеттік бюджет құндық бөлудің өзіндік саласы ретінде келесімен
сипатталады: ... ... кері өнім қүны ... және
жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты
бөлу қатынастарының ... түрі ... ... ... кіретін өндірістік емес саланың қаржыларын және құру
мен қүнның өндірістік түтынуымен байланысты ... ... ... ... ел территорияларымен, халык шаруашылығы салалары
арасындағы қүндылықтарды қайта бөлуге бағытталған;
Қоғамдық өнімнің тауарлы ... ... ... ... және одан ... ... ... қүндылық сатысын білдіреді. Сол
уақытта ... ... және ... емес ... ... тауар-ақша қатынастарымен тығыз байланыста болады;
Қоғамдық өнім қүнының бюджеттік бөлу түрлері және пропорциялары қоғам
дамуының әрбір кезеңінің ... ... ... ... ... ... ... бөлу саласы қаржы-несие жүйесінің басқа салаларымен
салыстырғанда алдыңғы қатарда жүріп, орталық орынды ... ... ... ... ... ... орынды алуда.Ол жыл
сайын заң түрінде нақтыланып отырады және мемлекеттің ақша ... ... ... ... және қүру ... ... ... болып табылады. Мемлекеттік бюджет орталықтандырылған
және облыс, ... қала ... ... ... ... болып
бөлінеді.Нысаны бойынша мемлекеттік бюджет баланс сияқты болып келеді. ... ... ... емес ... жатады,ал шығысты бөлігіне-
әлеуметтік қызметтерге кеткен шығындар, ... ... ... ... ... ... үшін кеткен шығындар), мемлекеттік өкімет пен басқару органдарын
қамтамасыз етуге кеткен ... ... ... ... ... ... ... салу шарттарын қою мүмкіндігі бар болғандықтан, ол
жалпы сүраныс пен ... ... ... эсер ете ... ... ... ... мемлекеттік шығындар мен
кірістердің сомаларының теңдігін ... ... ... ... ... ... асады. Ең бастысы екеуінің арасы өте алшақ
болып кетпеу ... ... ... ... ... жабу ... ... сыртқы қарыз деп бөледі. Сырткы қарыз көмегімен жабылатын жалпы
тапшылық қаражаттарды ... ... ... ... Елдің
ішінде шығындарды үлкейтуге бағытталған сыртқы қарыз мемлекет экономикасына
ынталандырушы эсер етеді. Егер де ... ... ... ... ... онда ол ішкі ... эсер ете ... ішкі көздеріне Ұлттық Банктен, коммерциялык банктерден
және банктік емес сектордан алынған ... ... ... ... алынған
таза қарыз ақша массасының көлемін (қарыздың жалпы сомасы мен сол ... ... ... қарыз сомасының арасындағы айырым) ұлғайтады.
Мемлекеттік бюджет жалпы шығын мен табысқа эсер ... ... ... ... ... ... Яғни, бюджетті құрайтын
табыстың, шығыстың және басқа да ... ... ... ... ... ... ... қолдануға болады, бірақ мүндай есептеудің
нәтижелері нақты болмауы мүмкін,өйткені ол ... база ... ... даму ... ... ... ... тәуелділіктерді құру арқылы жетуге болады. Мүндай құрылым
дезагрегировалық деңгейі туралы шешім қабылдауды және де ... ... ... ... талап етеді. Негізгі салықтық ... ... ... ... және егер де ... топтарының
базалары едэуір ерекше болса, онда бұл ... ... ... қүн салығы үшін салықтық база болып қосылған кұн мөлшері
табылады, табыс салығы үшін - ... ... ... ... ... ... акциз қойылған тауарлар сатылымының сомасы, және т.б.
Салық сомасының өсімшесі салық базасының 'және де салық салудың ... ... ... ... байланысты болуы мүмкін.
Өзгерудің бірінші ... ... ... ал ... түрін дискреционды деп
атауға болады.
Автоматты эсер ... ... ... ... табыс өсімшесінің қарқыны мен ЖІӨ ... ... ... ... Және салықтьіқ жүйе салыстыру мерзімі ішінде
өзгермеді деген шарт ... ... ... үшін қай жылы салықтық жүйе өзгертілгені
туралы ақпаратқа ие болу керек және осы ... ... ... эсер ... ... шамасын анықтау қажет. Бүл мақсат үшін
пропорционалды корректировка эдісі қолданылады.Бүл эдіс ... ... және ... ... эсер етуінің есептелген деңгейіне
негізделген. Салықтық емес түсімдерге мүлікті ... ... ... және ... кіреді. Бұлардың мөлшерлерінің болжамы осындай эдіспен
және де қаржыландыратын ... ... ... ... ... ... өкіметтік шығындарды болжамдауда
олардың деңгейін анықтау мүмкіндіктері аз (тек жай ғана ... ... ... Бұл ... ... бойынша шешім қабылдау
процесінің саяси табиғатының салдары болып табылады. Бірақ та шығыстардың
экономикалық классификациясының ... ... ... ... ... ... ... несие бойынша пайыз
төлемдері олардың мөлшерімен және ... ... ... ... ... құрылымы
Бюджеттік жүйе – мемлекетте жұмыс істейтін барлық бюджеттердің
жиынтығын білдіреді. Бюджеттен тыс ... ... ... жиынтығын құрайды. Бюджет жүйесінің құрылысы мемлекеттік
басқару ... ... ... ... ... ... болғандықтан басқару органдарының екі деңгейі бар: ... ... ... басқару органдарына ҚР Парламенті, ҚР Президенті, ... ҚР ... ... және ҚР ... ... орталық атқару
органдары, ҚР бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі Есеп комитеті жатады.
Жергілікті ... ... ... өкілді органдар – маслихаттар,
жергілікті атқару ... - ... және ... ... сәйкес мемлекеттік бюджет екі ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік
қаржылардың ішінде бюджеттен тыс қорлар ... роль ... ... тек екі ... тыс ... бар. Олар мемлекеттік Зейнетақы
қоры және Ұлттық қор. Бұрын, 1999 ... ... ... ... ... Заңы ... дейін бірнеше бюджеттен тыс қорлар болған ... ... ... ... ... ... ... жүргізу қоры, әлеуметтік қор, еңбекпен қамтамасыз ету қоры,
табиғатты ... ... ... ... құру ... ... қолдау
және бәсекелестікті дамыту қоры, т.б.).[1] Қазір бұл ... ... ... ... мен басқа да міндетті төлемдер республикалық
бюджетке барып ... де, ... ... және ... ... ... ... түсетін кіріс көздер бар, ... олар ... ... бір-бірімен тығыз байланыста бола отырып,
қызмет етеді. Республикалық бюджет Қазақстан Республикасының ... ... ... бюджеттер жергілікті ... ... ... ... ... органдарымен:
республикалық бюджеттің жобасы - ... ... ... ... ...... әкімдермен жасалады. Сосын олардың
орындалуын атқару органдары қамтамасыз етеді. Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің орындалуын – Рсепубликалық бюджеттің орындалуын
бақылау ... Есеп ... ... ... Түсімдерден:
- кірістерден;
- алынған ресми трансферттерден, қайтарылған
кредиттерден;
2). ... ... ... ... ... ( профицитетінен );
4). ... ... ... профицитті қолданудан ) тұрады.
Мемлекеттік басқаруды және мемлекеттік саясатты жүзеге асыру үшін
бірнеше шаралар ... ... ... біз бюджеттік бағдарламалар
дейміз. Бұл бағдарламалар ағымдағы ... ... және ... бағдарламалары деп бөлінеді. Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар заң
актілеріне сәйкес, тұрақты сипатта болатын мемлекеттік ... ... ... ... бір мезгілдік шараларды жүргізуді көрсететін
бағдарлама. Дамудың бюджеттік ... ... ... және ... ... бағытталған
бағдарламалар болып табылады.[2]
Мемлекеттік бюджетке төленетін міндетті төлемдердің түрі:
1. Салықтар.
Салықтар дегеніміз - ... ... ... ... ... шығыстарының орнын толтыруға арналған - мемлекеттік қорлар құру
үшін мәжбүрлі түрде, ақысыз, қайтарылмайтын, міндетті түрдегі ... ... ... ... ... ... басқа да міндетті
төлемдер келіп түседі. Оларға жататындар: алымдар, баждар, төлемдер.
2. Алым ... ... ... құқықтық мазмұнын анықтау үшін, оның
салықтық төлемнен негізгі айырмашылықтарын ... ... Алым бір ... ... ... ... ал ... төлемдер үшін –
тұрақты ұзаққа созылған қатынастар тән;
Б) Алым салыққа қарағанда экономикалық ... ... ... ... заңдық мағынада салыстырмалы қайтарылатын
төлем болып табылады. Алым ... үшін ... ... бір құқықтарды
иеленеді немесе мемлекеттен қандай да бір рұқсаттарды алады.
В) Салыққа қарағанда, алымды төлеу салыстырмалы ерікті түрде ... ... ... ... жеке ... егер қандай да бір
қызметпен айналысқысы ... алым ... ... ... түсетін келесі міндетті төлемнің түрі – баж болып ... ... ... маңызды әрекеттер жасағаны үшін немесе құжаттар бергені
үшін, соған өкілеттігі бар мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар мен
алынатын ... ... ... Бұл ... қарап, біз баждың алымға
жақындығын көреміз. Бірақ, Худяков А.И. ... ... ... Баж – ... яғни ... мемлекеттің кірісі, ал алым – төлеушіге
қызмет көрсеткен ұйымның кірісі. Сондықтан, классикалық теорияға ...... ... ал ... ... төлем.
Б) Баж – көрсетілген қызметтің бағасынан тәуелсіз алынады, ал алымның
мөлшері – көрсетілген ... ... ... ... яғни ... орган жіберген шығындардың орнын толтыруға тиісті.[4]
4. Төлем.
Бюджетке төленетін келесі міндетті төлемнің түрі – ... ҚР ... ... бар. Олар ... ... ... қазбаларды
пайдаланғаны үшін алынады.
Республикалық бюджеттің кіріс көздерін атайтын болсақ, салықтардың
ішінде: ... ... ... ... ... ... ... тыс түскен табысқа салық. Баждардан: біздің терриориямызға алып
кірілетін тауарларға, алып шығарылатын тауарларға кедендік баждар, ... ... ... мен ... процедуралардан түсетін түсімдер.
Алымдардан: ... ... ... ... ... құралдарының өткені үшін алынатын алым, азаматтық ... ... өзен ... тіркегені үшін алынатын алымдар,
радиоэлектрондық құралдарды тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... алымдарды
айтамыз. Сондай-ақ, салықтық еместер кірістер де бюджетті қалыптастырады.
Айталық, ... ... ... ... ... ... ... меншіктегі кәсіпорындардың дивиденттері,
мемлекеттік лотореялардан түскен пайдалар, республикалық меншіктегі мүлікті
жалға беруден түскен қаражат, ... ... ... ... айыптар және банктер төлейтін айыптар, Ұлттық қордан ... және ... ... мен ... ... ... ақшалар.
Ал, жергілікті бюджеттердің кірістеріне спирттің барлық түрлеріне,
темекі өнімдеріне, икра мен ... ... ... металлдарға, бензинге
акциздер, әлеуметтік салықтар және жеке табыс ... жеке ... ... ... ... ... жер ... мен транспорт
құралдарына салықтар, ... ... ... тұлғаларды тіркегені үшін, жеке
тұлғаларды тіркегені үшін, жергілікті маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... қызмет түрлерін
жүзеге асыру үшін рұқсат бергені үшін, жол бойына жарнамалар ілгені үшін
алынатын ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен, мемлекеттің құрылымымен анықталады.
Унитарлық мемлекеттердің бюджет жүйесі екі ... ... ... ... жергілікті бюджеттер. Ал федеративті мемлекеттерде бюджет
жүйесі үш буыннан — федеральды бюджет немесе орталық ... ... ... ... ... ... ... Канададағы провинциялардың. Ресейдегі ... ... ... құралады.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі экономикалық қатынастар мен
сәйкес құқықтық нормаларға негізделген әр ... ... ... ... әр ... ... ... мемлекеттік бюджетті
құрайтын республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... ... ... орындалады және
дербес болып табылады:
• республикалық ... ... ... республикалық маңыздағы қала, астана бюджеті;
• ауданның бюджеті (облыстық ... қала ... ... салықтық және басқа да түсімдерден құралатын,
орталық мемлекеттік органдардың, оларға бағынышты мекемелердің міндеттері
мен функцияларын ... және ... ... жалпыреспубликалық
бағыттарын жүзеге асыруды қаржылық жағынан қамтамасыз етуге арналған
орталықтандырылған ақша қоры.
Облыстық ... ... ... ... ... ... ... басқа да түсімдерден құралатын, облыстық, ... ... ... ... ... ... органдардың, оларға
бағынышты мекемелердің міндеттері мен ... ... және ... бірлікте мемлекеттік саясатты жүзеге асыруды қаржылық
жағынан қамтамасыз етуге ... ... ақша ... Ол ... ... ... шешімімен бекітіледі.
Аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджеті
1. Осы ... ... ... және ... да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын және ауданның (облыстық ... бар ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржымен қамтамасыз етуге және
тиісті аудандағы (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ақша қоры аудан (облыстық маңызы бар
қала) бюджеті болып ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қала)
бюджеті аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының шешімімен бекітіледі.
Төтенше мемлекеттік бюджет
1. Төтенше ... ... ... және ... ... ... және ... Республикасындағы
төтенше немесе соғыс жағдайларында енгізіледі.
2. Төтенше мемлекеттік бюджетті бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталык
уэкілетті орган ... және ол ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен
бекітіледі.
3. Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында төтенше немесе ... ... және оның ... жою ... Қазақстан Республикасы
Президентінің Жарлығы ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
4. Төтенше мемлекеттік бюджеттің қабылданғаны туралы ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің қолданылу уақытына тиісті қаржы
жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның және тиісті ... ... ... деңгейлердегі жергілікті бюджеттер туралы мэслихаттар
шешімдерінің қолданылуы тоқтатыла түрады.
6. Төтенше мемлекеттік бюджет төтенше немесе ... ... ... ... қолданыста болады. Төтенше мемлекеттік бюджеттің қолданылуы
тоқтатылғаннан бастап республикалық және жергілікті ... ... ... ... арналған республикалық бюджет туралы заңға және тиісті
қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... шешімдеріне сәйкес жүзеге асырылады.
7. Қазақстан Республикасының жекелеген жерлерінде төтенше ... ... ... мемлекеттік бюджет енгізілмейді.
8. Қазақстан Республикасының бірнеше аймақтарының ... ... ... ... ... ... жағдайдың зардабы ұлттык мүдделерге
және республиканың экономикалық қауіпсіздігіне нақты қатер төндіруі мүмкін
болатын ретте ғана төтенше мемлекеттік ... ... ... бола алады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкіндегі шотында шоғырландырылатын, мемлекеттің каржылық актив түріндегі,
сондай-ақ, материалдық емес ... ... өзге де ... түріндегі
активтері Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры болып табылады.
2. ... ... ... қоры ... ... дамуын қамтамасыз етуге, қаржылық активтердің және,
материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге де мүліктердің ... ... ... ... және ... ... ... төмендетуге арналған.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры жинақтау және ... ... ... ... функциясы қаржылық активтердің және,
материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге де ... ... ... ... ... шикізат ресурстарына элемдік
бағаның конъюнктурасына ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорын қалыптастыру мен пайдалану
дүниежүзілік және ішкі тауар мен қаржы ... ... және шет ... ... ... республиканың
әлеуметтік-экономикалық дамуының басымдықтары ескеріле отырып, бұл ретте
макроэкономикалық және ... ... және ... Республикасы
Ұлттық қорының негізгі мақсаттары мен ... ... ... 5. ... ... ... қорының түсімі мен жүмсалуы
ұлттық және ... ... ... ... ... қорының операциялар жөніндегі есебі мен есептілігі ұлттық валютамен
жүзеге асырылады.6. ... ... ... ... сенімгерлік
басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен ... ... ... ... сенімгерлік басқару туралы
шарттың негізінде Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттердің арасындағы
өзаратөлем операцияларын ескермегендегі ... ... ... ... ... жүйесінің жұмыс істеуі әр түрлі деңгейдегі ... ... ... және ... ... ... бекіту, орындау,
бақылау тэртібімен, сондай-ақ, республикалық және жергілікті бюджеттердің
орындалуы туралы есеппен қамтамасыз ... ... ... ... ... қағидаларға сүйенуі тиіс: біртұтастық қағидасы ұйымдық-
экономикальіқ орталықтандырылған бюджет жүйесін көрсетеді; ... ... ... ... қаржылық операцияларының бюджетте
жинақталған және барлык ... ... мен ... ... нактылық қағидасы қаржылық операциялардың бюджеттегі ... ... ... ... ... ... қагидасы бойынша бюджеттердің ... мен ... ... ... беттерінде жарияланады. Дегенмен, қазіргі
кезеңде Қазақстанның бюджет жүйесінде осы қағидалар толық ... ... ... ... ... ... күні ... жүйесіндегі бюджетаралық
қатынастардың реттелмегендігі күрделі ... ... ... ... ... ... мәселелеріне жеке бөлім
арналып отыр.
1.4 Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен жобаладың теориялық және
методологиялық аспектілері
Республикалық бюджет ... ... үшін ... Республикасының
Президенті бюджеттік комиссияны құрайды. Бүл комиссия Эконмиака ... ... ... ... республикалық бюджет
жобасының негізгі болжамдық ... ... ... роль ... ... ... Ол ... Президентінің жыл сайын
халыққа үндеуін ескере отырығц ... ... ... ... ... және ... ... дамуының
индикативті жоспарының негізгі параметрлеріне негізделе отырып алдағы үш
жылдық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының
ортамерзімдік (бес ... және ... ... ... жоспарлары
құрылуда. Қоғамдық іс-әрекеттердің барлық аспектілерінің стратегиялык
жоспарлануы және ... ... ... ... өкіметтің атқарушы
органы Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... және ... ... ... ... ҚР Үкіметінің жұмысшы
органдарының жүйесіне, ең алдымен, Экономика және ... ... ... Бүл Министерства ҚР ... ... ... ... сайын "Қазақстан Республикасының
әлеуметтік-экономикалык дамуының қорытындысы" атты доклад құрайды. ... және ... ... ... ... ... экономика дамуының тенденциясына көңіл ... ... ... ... ... ... және де
алдағы кварталға экономикалық дамудың болжамы беріледі. Материалдар
Министерствалар мен ... ... ... және ... ... және шетелдік эксперттердің ақпараттарына негізделеді.
Индикативті болжамды көрсеткіштерімен салыстыра отьтрып ... ... ... ... ... ... ... ауытқудың себептері талданады және оларды жақсарту
бойынша үсыныстар беріледі.
ҚР-ның экономика және бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... ... ... болып табылады.Және заңдамамен
көрсетілген аяда ҚР-ның әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... және ҚР-ның әлеуметтік-
экономикалық дамуының ... ... ... сала ... ... ... асырады және ортамерзімге мемлекеттік
бюджеттің болжамды көрсеткіштерін және ... ... ... бюджет жобасын құрастырады.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ҚР-ның экономика және бюджеттік жоспарлау
Министерствасының құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... Департаменті айналысады.
Әлеуметтік-экономикалық дамудың көрсеткіштерінің накты тізімі өкілетті
органмен анықталады, яғни ол ҚР Қаржы Министрлігі және ҚР Ұлттық ... ... ... ... Республикасының экономика және бюджеттік
жоспарлау Министрлігі.
Республикалық индикативті жоспарды жүзеге ... екі ... ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті
бюджеттердің жоспарларының және алдағы үш ... ... ... ... көрсеткіштерінің құрылуының негізі болып табылатын
Республикалық индикативті жоспар жасалынады.
Министрлік орталық және ... ... ... ... ... және де ... ... республикалык
индикативті жоспар Баяндамасының құрылымы мен көрсеткіштерінің тізімін,
формасын жібереді. Одан кейін Министрлік алдағы үш ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің болжамын жасайды және
оны Республикалық бюджеттік комиссияға қарастыруға жібереді. Республикалық
индикативті жоспардың Маңызды ... ... ... ... ... ... ... үш күндік мерзімде
орталық және жергілікті атқарушы органдарға, ... да ... және де ... компанияларға жоспардың көрсеткіштерін қайта
жібереді.
Екінші кезеңде елдің экономикасының ... ... ... анықталуы және бюджеттік комиссиямен қарастырылғанын ескере отырып,
бөлімдердің корректировкасы жүргізіледі.
Қазақстан Республикасында бюджеттің құрылуы бюджеттік ... және ... ... арасында шектеулі қаражаттың ары қарай
нақты бөлінуіне келіп тоқталуда. ... өз ... ... ... ... ... ... емес" бюджет құрылатын.
Әсіресе, арнайы шоттар ... айта кету ... ... бар ... ... ... ... тәжірибеде арнайы шоттар арқылы бір соманы
қабылдау кезінде ... ... ... ... ... сөйтіп, олар
коммерциялық іс-эрекетке ... ... ... ... ... «тиімсізң жұмыс істеген.
Сонымен, бюджетті қүру процессі мемлекеттің нақты мәселелерін шешуге
көмектеспеді және де ең ... ... ... ... ... және ... ... бағдарламалардың қаржылық қамтамасыз ету сұрақтарын
шешпеді. Бюджетті қүру және ... ... ... приоритеттер
есептелмеген жағдайда, елдің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету
мәселесін шешу өте қиын.
Мысалы, осы ... ... ... ... ... әр ... бағдарламаларды жүзеге асыру үшін 264,9 млрд.теңге шығындалған.
Бүл көрсеткіш жылдың алғашқы үш айында ... ... ... 80% аз ... ... Айта ... жайт, бұл жерде тек қана
қажетті, бірақ ... ... ... ... ... ... тұрған жоқ, сонымен қатар облыстық өкілдердің республикалық
бюджеттік комиссия ... ... ... ... ... ... сөз.Қаржы Министрлігігің есебі бойынша мүндай
«қаржылық диетаданң ... ... ... ... және ... ... ... бірінші кварталда жоспарланған істің тек жартысы
ғана қаржыланд ырылған), ауыл, су, орман, балық шаруашылығы және ... ... ... аз), ... ... ... және ... (70%-дан аз).
Көптеген аймақтарда бірінші кварталда ... ... ... ... ... Бұл ... ... түскендер, олар Батыс
Қазақстан, Қарағанды және Жамбыл облыстары, ... ... ... ... қалалары. Бүнымен қатар ... ... ... ... ... ... ... жоспарланғаннан көп болып шыкты. Нәтижесінде, алғашқы
үш ай қортындысы бойынша барлық аймақтарды қоса алғандағы фактілі ... асып ... 22 ... ... ... ... ең бастысы Экономика және бюджеттік
жоспарлау министрлігінің көп штаттарына және оның ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың жоқ екенін
дәлелдейді.
Жалпы елде 1999 жылдан бастап жоспарлаудың жаңа ... ... Жаңа ... мен ... ... қаражатты тиімді және
нәтижелі босатуға көңіл аударумен бюджеттік жоспарлау процесіне енгізілді.
Бүл, ең ... ... ... ... жету үшін ... осы
мақсаттардың табыс көлемімен есебін, жоспарланатын жүйе үшін ... ... ... ресурстардың бір қалыпты концентрациясын,
салық төлеуші қаражаттарының мүмкіншіліктерін және басқа да мемлекеттік
табысты жалпы ... ... ... талап етеді.
Бюджеттік жоспарлаудың жақсаруына республикада бюджеттік бағдарламалау
эдісінің енгізілуі ықпал етті. Бүл эдіс бағдарлама экімшіліктері арасында
ресурстарды бөлу, мемлекеттік ... ... мен қүру үшін ... ... ... қатар бюджеттік бағдарламалаудың артықшылығы
құрылатын бюджеттің негіздемелі ... ... ету, ... ... ... бөлу: транспарантты ақпаратты қоғамға көрсете
алу мүмкіндігін ашу және есепберудің жоғары болуы болып табылады.
2-БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУ, ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттердің орындалуы
| ... ... ... ... |
| |2004 ... |бір ... |2004 ... |
| |жылғы |тын- ... ... 1 |тын- |
| |1 ... ... ... ... |
| ... |на ... ... |на |
| ... ... ... ... |%-бен |
| ... |ның %-ы ... | |
| |, | | | | |
| ... | | | ... | | | | | ... (+), | | | | | ... |129,2 |-5642,8 |-5223,4 |-385,3 ... ... кезеңде экономиканы тұрақтандандыру басқару өнерін көптеп
қажет ететін мәселе болып табылады.Республиканың ... ... ... 1990 жылы 6 ... ... КСР ... ... бекітілген арнайы бағдарлама жасалған.
Осы бағдарламаға сәйкес тұрақтандыру шараларының бірі – мемлекеттік
бюджет тапшылығын қысқарту. Бұл үшін ... ... ... және шығыс бөліктерін қайта қарастыру ревизиясы жасалды.
Бюджет шығысын келесі баптар бойынша қарастырады:
1. өндірістік құрлысқа күрделі ... ... ... ұзақ ... бойы ... бағыттағы
объектілкрдің артықшылықты даму қағидасы сақталған.Бұл қаңида
экстенсивті экономикаға және оның ... - ... ... бағыттағы өнімдер шығаруды күшейтуге
көп көңіл бөлінеді,ал әлеуметтік салаға ... ... ... ... ... отырады деп санаған.Өндірістік
бағыттағы салымдар ауыл шаруашылық салымдарының үштен ... ... ... ... және тек ... ғана емес, қаржылық ресурстарды басқарудың біржақты
көзқарасы дұрыс ... ... ... ... ... ... жоғалтқан
қосымша шығындар,мерзімде игерілмеген бөлінген қаражаттар;
3. бұрын ... ... ... ... ... тиімсіз шығындарға жасалатын мемлекеттік ұйымның тексерісі.
Бюджет кірісін жоғарлатуда үлкен рөл атқаратындар:
1. мемлекеттік мүлікті ... ... ... ... ... ... кең шеңбнрлі айналымынан
алынатын ... ... ... ... ... ... тұтыну тауарларын сатудан
түскен түсімнің айтарлықтай ... ... ... шараларының жиынтығына үкіметтің инфляцияны
тежеу және өндірістің тиімділігін ... ... ... ... кіреді.Дайындығы төмен объектілердің құрлысы уақытша тоқталады,отын
және шикізат кен ... ұзақ ... ... беру,тұрғындарға сатуға және
мұраға қалдыру құқығымен тұрғын үйлерді сатуды күрт ... ... ... ... тапшылығын ақшалай қаржыландыру
Бюджеттік тапшылықты ақшалай қаржыландыру ... Егер ... ... ... үшін ... банктен қарыз алатын болса,
онда ол ... ... ... ... ... ... орталық банк қаржы мекемесінің қарызын сатып алады.
Ақшалай және қарыз алу арқылы қаржыландыру арасындағы айырмашылықты
білуіміз керек.Қаржы мекемесінің ... ... ... банкке сату
ақшаны қарыз айналымына жіберуге ... ... банк ... үшін ... ( күші бар) ақша ... ақша қоры ... құбылыс болғандықтан,қарызды қоғамға сатуы мен оны
орталық банкке сату арасында маңызды айырмашылық бар.
Бұдан ... ... ... ... басым болатыны
көрінеді.Ол кезде үкімет облигацияны сатудың немесе құнды ақша ... ... ... ... ... кемітеді.Немесе құны жоғары
ақша ұсынымын азайтады.
Әдетте бюджет тапшылығын қаржыландырудың кең ... түрі – ... ... алу ... ... мен активті сату арқылы қаржыландыру
аз қолданылады,алайда ол 1980 жылы АҚШ – ... және ... да ... ... бола ... ... жерді немесе өндірісті жеке
секторға сатса,онда одан түскен кірісі бюджет тапшылығын ... ... ... ... ... ... ... мұндай түрі уақытша қолданылады.
Бюджет тапшылығы және оны қаржыландыру
Бюджет тапшылығы
Бюджет ... ... ... ... алу арқылы қаржыландыру
Егерде Фед тапшылықты қоғамнан қарыз алу ... ... ... ...... ... ... деген сөз.Жеке адамдар ... оның ... ... ... ... да қаржы мекемелері
ақшаны чекпен төлейді.Ол чектер не жеке банктегі қаржы мекемесінің есебіне
немесе орталық банкке ... ... ол ... салық кірісі тәрізді
жұмсайтын болады.
Бюджет тапшылығын артыру мемлекеттік қарыздың өсуіне әкеледі.
Мемлекеттік қарыз – ... бір ... ... ... ... бұл сомадан осы уақыттағы ... оң ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру
Бюджеттік кодекс жобасының маңызын бағалау өте қиын. Соңғы уақытта
біздің қоғамымыздың демакратиялануы туралы көп ... ... ... ... демократияланудың ең бірінші, біздің ел экономикасының жүрегі
бюджеттік кодекс ... ... ... ... ... ... үкіметіміз
салық кодексін, кеден кодексін жақында ... енді жер ... ... ішінде, заң шығарушы және атқарушы өкіметтің әр - ... ... ғана ... ... ... ... әр - ... қаржылық қайнар көздерін анықтайтын, осы органдардың құқықтарын
анықтайды бюджеттік кодекс маңыздылығын анықтауға өте ... басы 2010 ... ... ... ... ... бюджеттік
кодексті жетілдіруді тапсырады. Парламентте 4 сэуірде талқыланған мемлекет
басшысының жолдауында өкіметке бюджеттік кодекс ... ... ... ... ... ... керек туралы айтылады.
Бюджеттік кодексті жазу жұмысы өткен жылдың қазанында басылғандығы
туралы еске ... деп ... Осы ... ... ... ... ... үлкен жұмыс жасалынды.
Менім ойымша Бюджеттік кодекс елдің бюджет жүйесі дамуының көп ... ... ... ... ... Егер 1995 — 1999 жылдарындағы
біздің алдымыздағы болған проблемаларды және қазіргі ... біз ... ... ... қандай жағдайымызға келгенімізді еске түсірсек,
онда келесі туралы айтуға ... ... емес ... ... сол
жылдардағы негізгі проблема болды. Негізінен, реалды емес бюджет төленбеген
төлемдер жүйесін экелген және ... ... ... ... эсерін
тигізген кредиторлық қарыздың негізгі причинасы болды. Содан басқа арнайы
шоттар проблемасы өріс ... ... ... ... бар болуы
мемлекеттік ұйымдарда басқарудың эффектілігі туралы сұрақ ... ... ... ... ал ... ... бір ... шоттарда болды. Ол
сомаларды Парламент бақылауға ала алмай, ол сомалар негізгі мануфактураны
айқындайды және де ол ... ... - ... , ... ... айқындайды. Сол уақыттағы бюджеттік кодекс өзінің
барлық стратегиясында істеп ... ... ... барлық
ресурстардың пассивті бөлінуімен анықталған бюджет өтімдердің кэдімгі
бірігуімен ... ... ... барлық бюджеттік ұйымдар арасында
шектелген ресурстардың бөлінуі болды. Осы процесте сот ... ... ... орындалуы керек болған макроэкономикалық жағдай
есептеледі және ... ... ... ... ... ... байланысты шығындарды дұрыстау ... ... ... ... ... ... еліміздің стратегиялық
қүжат анықталған экономикалық приоритетімен байланысты шаралары көрінбеді.
Сонымен, біз жүзеге асыру керек бағдарламалар мен ... ... ... ... процессі сандардың басуына экелді.
Парламентте бюджеттің соңғы қү_ны қарастырылып, дайындау ... ... біз ... ... ... ... ... сонда да бағдарламалық шығындарды аздату жұмыс табу жоқ болды.
Біздің алдымызда бюджеттік жүйе ... ... ... ... ... ... ... бас тартып, басқа принципті қолдану қажет болды.
Тандау принципі, конкурстық кезінде көптеген бюджеттік өтімдерінің ... жылы ... ... ... және ... жүмсау
саласындағы нормалық құқық базасын дамыту, сенімді алдын — ала пайда болуын
бақылау механизмдерін қүру ... ... ... қарыздардың өсуін
төменге бағытталған жұмыстар басталды. Қаржы институтының қазынашылық
комитетіміз және ... ... ... осы ... ... 2001 ... аяғында « Бюджет жүйесі туралың заңға үлкен өзгерістер
енгізілді.
Бюджеттік қаражаттар негізінде жасалған барлық азаматтық ... ... ... міндетті тіркелу нормасы іске асырылды. ... ... ... ортаға беріліп және олар ... ... ... орындалды. Бюджет ақша қаражаты жаңа қағидалары
іске қосылды.
Барлық бәсеке емес ... ... ... ... ... ... ... кіргізілді.
Менің ойымша осы кезек мемлекеттік бюджет ... ... ... ... болды.
Мемлекеттік ұйымдардың бөлінетін мемлекеттік тапсырмаларды орындау
үшін бюджеттік қаражаттардың ... ... ... ... ... дұрыс пайдалануға және кайтаруына Қазақстан
Республикасының Үкіметі ... ... ... емес ... ... біз көп қарыз аудардық.
Дұрыс жоспарлау мемлекет мақсаттарының ... ... үшін ... көлемімен есептелуі керек және жоспарланған бағыттар мен мақсатты
анықтайтын шешімдерге бағыттау ... ... ... ... ... жаңа ... қолдануға көштік Бюджеттік бағдарламалау келесі үш
қағидаға негізделеді:
• Даму бағдарламалық стратегиясын анықтау.
• Бюджет ресурстарын анықтау
... ... ... ... ... қалыптастырғанда біз бюджеттік ... ... ... ... жасау мен жүзеге асырумен
байланыстырдық.
Қаржы көздерімен қамтылмаған көптеген бағдарламалар жоғалып кетті, біз
бағдарламаларды ... іске ... ... ... байланысты
іске асырдық.
Еске түсірсек, орталық аймақтарды қаржыландырмай оған ... ... Осы ... біз 2002 ... ... шеше ... ол
бюджеттік кодексте « Бюджет жүйесі ң ... ... өз ... ... ... ... орта мерзімдік макроэкономикалық
негізінде жасалғанды бюджеттік ... ... екі ... 2002 ... тағы бір ... сіз ... бюджеттік
бағдарлама паспорты болып табылады.
Бюджеттік бағдарлама паспорты - мақсаттарды, күтілетін результаттарды
және жауапты орындауына және ... мен оның іске ... ... элементтер және бюджеттік экімшіліктің маңызы бар құжаты.
Менің ойымша 2002 жылдың ағымында біз мемлекеттік органдарда жоспарлау
түзете алдық. 2004 жылы ... ... ... экімшілер жоспарлаудың әр
кезеңдерінде өз жауапкершлігін білу үшін бюджеттік комисиямен шараларды
салу ... ... ... ... ... негізгі мақсаты -
бюджеттік процесс ... ... ... ... ... қосылуы
мен жүйеленуі. Солардың ішіндегі негізгілері: « бюджеттік жүйе туралың заң
бақылау туралы, « мемлекеттік және ... ... ... ... ... процедуралар ерекшелігі және үкімет шешімдері бюджеттік
процестермен байланысты.
Бюджеттік ... ... ... ... ... ... біріктірді - жоспарлау, атқарылу, кешелеу, қарыз алу және бюджет
атқарылуына бақылау. Әрбір тақырыпқа ... ... ... тағы айтқым
келгенім, осы кодексті негізгі қабылдаушы. Қазақстан ... ... ... ... ... ... белсенді
қатысқандардың ішінде қаржы және әрекет минздравы, есеп ... ... ... ... ... ... бюджет процестің өзінің сапалы жаңа
қағидалары енгізіледі. Біз ... ... ... ... ... ... ... бюджетті жоспарлау. Бюджеттік
кодекстің тағы бір жаңа енгізу - ... ... ... ... ... алдында біз 3 жылға орта мерзім фискалдық саясатты
қабылдау ... онда ... ... негізгі приоритеттері кандай,
бюджеттік шығыс бөлігінде қалай приоритеттерді ... ... ... - ... ... ... ... орталық
кезеңдермен приоритеттер байланысты болатынын жоспарлау.
Негізделу қағидасы - келесі жылғы бюджет ... беру үшін оған ... ... ... ... сол ... бүгін бізде бар, жиналған
бюджет орындалуға байланысты тәжірибелермен ... Егер ... ... ... ... ... ... біз
ең алдымен ТМД елдерінің тәжірибесін қарастырамыз. Сіз білетіндей, Ресей,
мен ... осы ... заң ... ... өз ... ... ... саласында Қазақстан Республикасының Үкіметі бюджет
жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... мақсатында мемлекеттік басқару деңгейлері арасында өкілеттіктерді
ажырату және бюджетаралық ... ... ... ... ... жетілдіру жөніндегі жұмыстар жүргізілді. Мысалы,
мемлекеттік басқару деңгейлері ... ... ... ... ... ... түжырымдамасы қабылданды, Бюджет
кодексінің және "Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне жергілікті
басқару мәселелері ... ... мен ... енгізу туралы"
Қазақстан Республикасы Заңының жобалары эзірленді. Бюджет саясатының үлкен
айқындылық, алдын ала болжау және ... үшін ... ... ... ... арналған басым бағыттарын нормативтік
бекіту қажет.
Мақсаттары мен міндеттері
Алдағы кезеңде мыналар ... ... ... ... ... өсімнің түрақты қарқындарын ұстауға жэрдемдесу;халықтың ... ... ... ... ... көлемі орындалу қамтамасыз
етілетін деңгейде шығыстарды ... ... ... ... ... ... ... сәйкес 2004-2006 жылдары мынадай
мәселелерді шешу ... ... ... және ... одан әрі ... ... қаражатын жүмсаудың орта мерзімді
кезеңге арналған басымдықтарын, іске ... ... мен ... ... кодексінде көзделген нормаларға сәйкес бюджеттік ... ... ... ... ретке келтіру;
бюджеттік бағдарламалау эдістерін одан әрі ... ... ... нормативтік эдісін енгізу; бюджеттік бағдарламалардың
тиімділігін бағалау эдістерін ... ... ... ... ... оның ішінде бюджеттік даму шығыстарын қалыптастыру
жүйелілігін қамтамасыз ету мақсатында бюджет ... ... ... ... ... ... ... ретке келтіру; әрбір
мемлекеттік басқару деңгейінің бюджет ... ... ... ... мен ... қол жеткізу жолдары
Алдағы кезеңге арналған ... ... ... ... және салалық бағдарламаларда көзделген бағыттарға негізделетін
болады, яғни бюджет шығыстары ... ... ... ... тиіс.
Бағдарламаларды іске асыру кезінде тиімділік пен нәтижеліліктің ішкі ... ... ... ... ... тиіс. Бағдарламаны одан әрі іске
асырудың орындылығы туралы шешім ... ... ... орындауға: материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын пайдалану
тиімділігін талдауға; мемлекеттік бағдарламаны іске ... ... ... ... бағалау. Осылайша, бір уақытта
мемлекеттік органдардың жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... ... органдар өз саласында ... іске ... ... барынша тиімділікпен бар ресурстарды пайдалана
алатын белгіленген өлшемдерге сүйенуді қамтамасыз ету жоспарланады. Алдағы
кезеңде елдің ауыл ... мен ... ... ... мен ... даму міндеттерін шешу, денсаулық сақтау мен білім беруді одан
әрі дамыту, ғылым мен ... ... ... құндылықтарды
сақтау бюджет қаражатын ... ... ... ... ... басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіктерді ажырату ... ... ... ... іске ... ... өкілеттіктерін мемлекеттік басқару деңгейлеріне бекіту реттеледі және
бюджетаралық трансферттердің ... ... ... ... Оның ... мемлекеттік басқару деңгейін қаржы құралдарымен қамтамасыз ... ... ... ... кодексінің нормаларын енгізу және 2005
жылдан бастап іске ... ... ... жұмсаудың тиімділігін арттыруды;
бюджет шығыстарының үлкен айқындылығына қол жеткізуді; бюджет ... ... ... ... ... рөлін күшейтуді
көздейтін бюджет шығыстарын басқарудың сапалы жаңа деңгейіне ... ... ... құқықтық актілердің нормаларын Бюджет
кодексінің нормаларына келтіру және ... ... іске ... ... ... актілерді эзірлеу. жөніндегі ... ... 2005 ... ... ... және
жергілікті бюджеттерді қалыптастыру Бюджет ... ... ... болады. Бюджет кодексінің жобасында көзделген жыл сайын Алдағы
үш жылға арналған орта мерзімді ... ... ... орта ... ... саясатын қалыптастыруға бағытталатын болады. Осы қүжат
орталық және жергілікті мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... табылады. Ұлттык қордың активтерін
тиімді басқаруға бағытталған саясат жүргізілетін болады. ЖІӨ-ге проценттік
қатынаста бюджеттің тапшылығын біртіндеп ... және ... ... ... ... Мемлекеттік сатып алу рэсімдерін іске
асырудың уақытылығы мен ... ... ... ... ... 2004 ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасы
Үкіметінің сыртқы борышы үкіметтік борыштың жалпы көлемінің 79%-ін ... ... ... ... ... нәтижесінде қаржылық
шығындардың басталу рәсіміне елеулі үшырады және осы тұрғыдан экономикалық
қауіпсіздіктің өлшемдеріне сәйкес келмейтін осал ... ... ... ... ... мақсатында ішкі рынокта қарыз алуды бір
уақытта арттыру кезінде сыртқы қарыз алу ... ... ... мен ... ... ... ... және мемлекет кепілдік
берген қарыз алу мен борыш ... ... ... жылдары мынадай 2
бағытта іске асырылатын болады: ЖІӨ-ге проценттік қатынаста ... ... ... ... ... ЖІӨ-ге проценттік қатынаста
республикалық бюджет тапшылығының мөлшерін ... және ... ... ... ... қол ... болады;
Республикалық бюджеттің тапшылығын қаржыландырудың жалпы құрылымында
сыртқы қарыздардың есебінен республикалық бюджеттің тапшылығын қаржыландыру
үлесін қысқарту ... ... ... ... сыртқы борыштың үлесін
біртіндеп азайту.Жүргізілетін саясат шеңберінде мынадай мәселелерді шешу
үйғарылады:республикалық бюджет ... ... ... ... ... саясат шеңберінде Үкіметтік борыштың ... ... ... ... ... ... және қысқа және орта
мерзімді перспективада Үкіметтің ішкі борышын өтеу ... ... ең ... ... төмендету, ол үшін басым орта мерзімді және ... ... ... ... ... ... республикалық
инвестициялық жобалардың тізбесіне енгізілген жобаларды дайындау және
сараптау сапасын ... және ... ... ... пайдалану;
жергілікті атқарушы органдардың қарыз алу процесін ретке ... ... ... ... алуы республикалык бюджеттен
инвестициялық жобаларды каржыландыруға бюджеттік кредиттер алу ... ... ... ... ... кросс-бағамдары және теңгені
айырбас бағамы өзгерген жағдайда ... ... ... ... валюталары жөніндегі Үкіметтің сыртқы қарыздарының ... ... ... мен ... қол ... мемлекеттік
борышты қауіпсіз деңгейде сақтауды, оның құрылымын оңтайландыруға және үзақ
мерзімді перспективада ... ... ... ... етуі
тиіс.
Қорытынды
Соңғы бірнеше жыл ішінде Қазақстан ... ... ... ... ... анықталған бюджеттік саясаттың оң ... ... ... да ... көрсетеді. Ол - мемлекеттік
міндеттемелердің реалистік деңгейі негізіндегі дефициттің төменгі деңгейі
немесе жол ... ... ... ... ... ... ... болуын және жекеменшік секторды қаржыландыруды
көтеруді қамтамасыз ететін мемлекеттік шығындарды ... ... ... ... ... ... темптеріне және жұмыссыздықтың
төендеуіне экеліп, сонымен жалпы ... ... ... өсуіне экеліп
соқтырады. Мемлекеттік бюджет мемлекеттің негізгі қаржы жоспары болы, қаржы
құралдарының аккумуляциясының ... ... ... ... өкіметке өзінің
биліктік қүзіретін орындауға мүмкіндік беріп, мемлекет қолына нақты ... ... ... береді. Бір жағынан бюджет биліктің бір
тармағымен орындалып екіншісімен бекітілетін ... ... ғана ... ... ... — ел басқарудың мемлекет таңдаған стилін
бекітеді. Бюджет орындалатын биліктің ... ... ... ... болып, таңданған қоғам дамуының нұсқасына тәуелді және қзіндік
рөлді ... тек қана ... ... қолда бар ресурстарды және ... ... ... көрсетіп, елдің салықтық райын анықтайды. Бюджет
қана ... ... ... ... мен салалар арасындағы
проценттік қатынасты бекітіп, ... ... ... ... болып табылады. Бюджет арқылы ұлттық табыс пен жалпы ішкі ... бөлу ... ... ... ... ... және ... белсенділік, өндіріс эффективтілігін көтеру құралы болып, ол
арқылы әлеуметтік саясат жүзеге асырылады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік несие, мемлекеттік шығындар) қосып, ... ... ... ... ... ... ... қоғамда маңызды
экономикалық рөлмен катар саяси рөлді алады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 ... ... жаңа ... ... жүйесі туралы" 1999 жылғы 1 сэуірдегі Қазақстан Республикасының
Заңы.
3. "Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын ... ... ... 29 ... Қазақстан Республикасының Заңы.
4. Финансы. Учебник. //под редакцией Радионовой В.М. -М., 1995. -432 ... ... А. ... ... ... ... ... часть). -Алматы,
1995.-224 с.
6. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник. -Алматы, 1997. -472 с.
7. ... ... ... // Ильясов К.К и другие -Алматы, 1994.-
267 с.
8. Қазақстан ... ... 1998 жылы 19 ... Зейнельгабдин А.Б. Финансовая ... ... ... ... ... ... 1995. -160 с.
10. Эсберг К.Т. Курс финансовой науки. -Санкт-Петербург, 1913. -113 с.
11. Мельников В.Д., Ильясов К.К Финансы. Учебник. ... 2001. -512 ... ... ... ... - экономикалық дамуының 2004 -2006
жылдарға арналған индикативтік жоспары туралы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2003 жылғы 12 ... № 926 ... ... А.Г., ... В.А., ... А.Н. Основы управления муниципальным
хозяйством. —СПБ., 1992. —540 с.
14. ... ... к ... ... ... ... ... бюджете на 2005 год". Постановление Правительства от 31
августа 2004 года № 20/5532.
15. Қазақстан Республикасының әлеуметтік — ... ... 2005 ... жылдарға арналған орта мерзімді ... ... ... ... 2004 жылғы 31 тамыздағы №917 қауылысы.
16. Хурсевич С.Н. Использование нормативноғо подхода организации бюджетного
выравнивания. //Финансы. -1996. -№10. -С. ... ... У.Б., ... А.Б., ... Б. ... механизмов налогово - бюджетного ... ... ... ... ... В 2-х ... ред. Мамырова Н.К. Том 2. -Алматы: Экономика - 1999 -С. 96-105.
18. Алимбаева А.А., Утешев С.Б., Ахметов С.Н., ... А.А. ... ... -Караганда: Санат, 2002, Том 2. 409 с.
19. Исентаев Г.К. Особенности стратегического ... ... и ... ... ... /Сборник научных
трудов. Отв.ред. Мамыров М.К. -Алматы: Экономика. -1999.-C.143-148.
20. Вустер Д. Реформа межбюджетных ... в ... ... -№2. ... ... М.А. ... и содержание финансовых ресурсов региона.
//Экономические реформы: Особенности переходного периода./Сб.научных
трудов. под ред. ... М.К. ... ... - ... ... М.Ж. Трансформация механизма бюджетного регулирования
экономики. ... МО иН РК, НАН РК. -1999. -№3. -С. ... ... В.Д., Ли В.Д. ... курс финансов: Учебник.- Алматы: Институт
развития Казахстана, 2001-295с.
24. Исахова П. Мемлекеттік бюджет: Оқу ... ... ... ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû» Áþäæåò æ¾éåñi òóðàëû Çà»û. 1 ñ¸óið 1999 æ., 6-
2 ... ... Ñ.Ì. ... ... ... – 1996æ.; 45 ... Õóäÿêîâ À.È. Íàëîãîâîå ïðàâî ÐÊ. Àëìàòû, 1997 æûë. 54 – øi ... ... ... ... ... 24 ... 2004 ж. ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналысы және формалары31 бет
Мемлекеттік бюджет мемлекеттік секторды басқарудың құралы ретінде7 бет
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік бюджеті – қаржы жүйесінің категориясы ретінде 23 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
1932 жыл ашаршылық ақиқатын ашатын кез келді9 бет
Esri(ақш) фирмасының arc/info және erdas imagine бағдарламасы3 бет
Promt 98 бағдарламамен жумыс істеү5 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь