Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІ ЖОСПАРЛАУ МЕН БОЛЖАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні және оның ұйымдастырушылық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен жобалаудың теориялық және методологиялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің ерекшеліктері ... ..13

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БЮЖДЕТ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.1 Республикалық және жергілікті бюджеттердің қазіргі кезеңдегі орындалу барысын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ..29
КІРІСПЕ

Бюджеттің ролі, мәні және процедуралық аспектілері экономикада нарықтық қатынастардың белсеңді өзгеруі жағдайында түбегейлі өзгереді. Бюджет мемлекеттің саясатын жүзеге асыру бойынша негізгі құрал болып табылады. Сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, ұлттық қауіпсіздік және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету, денсаулық сақтау және білім сферасын дамыту, әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтамасыздандыруды көрсету, және де экономиканың нақты секторының дамуын қолдау сұрақтарын шешу бюджетке негізделеді. Нарықтық экономикасы бар мемлекеттің институционалды негізінің элементі болып бюджет табылады. Бюджеттің бағытын анықтаған кезде бюджеттік саясаттың барлық аспектілерімен тығыз байланыстағы мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігінің мүдделерін ескеру керек.
Бюджет – қайта өндіру процесінің жүзеге асырылуының аса маңызды құралы. Оның көмегімен әлеуметтік бағдарламаның орындалуына, қоршаған аймақты қорғауды қамтамасыз етілуіне, ғылыми – техникалық процесті жетілдіруге, қорғаныс саласының дамуына және басқа да мемлекеттік қызметтерді орындауға шарттар жасалынады. Сондықтан шаруашылық механизмінің бюджеттік қатынастарды дамытпай, ғылыми жетілген бюджетті саясат орындалмай, бюджеттік процесті басқаруының эффективті жүйесі болмай дұрыс жұмыс істеуі болмайды.
Сол сияқты, біздің еліздегі эконмикалық реформалауы қоғамдық қаржы жүйесінің қайта құрылуы қай бағыттарда болтынына, мемлекеттің бюджеттік саясаты заман талаптарына сәйкестігіне тәуелді.
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты орынды алуда. Ол жыл сайын заң түрінде нақтыланып отырады және мемлекеттің ақша қаражатының орталықтандырылған қорын дұрыс қолдану және құру бойынша экономикалық қатынастардың жүйесі болып табылады.
Жоспарлау өз кезегінде мақсаттардың, приоритеттердің жолдарын және оларға жету құралдарын анықтаудың ғылыми негізделген процессі. Тәжірибеде ол жоспар құру арқылы жүзеге асады. Оның негізгі ерекшелігі көрсеткіштердің нақтылығы, олардың сандық және уақыт бойынша анықталғандығы болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1. Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 сәуірдегі №548-11 жаңа Бюджет Кодексі.
2. “Бюджет жүйесі туралы” 1999 жылғы 1 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы.
3. “Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау туралы” 2002 жылғы 29 қаңтарыңдағы Қазақстан Республикасының Заңы.
4. Финансы. Учебник. //под редакцией Радионовой В.М. –М., 1995. –432 с.
5. Худяков А. Финансовые право Республики Казахстан (Общая часть). –Алматы, 1995. –224 с.
6. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник. -Алматы, 1997. –472 с.
7. Государственной бюджет. Учебник. // Ильясов К.К и другие –Алматы, 1994. –267 с.
8. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1998 жылы 19 сәуір.
9. Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и механизм использования. –Алматы, 1995. –160 с.
10. Эсберг К.Т. Курс финансовой науки. –Санкт-Петербург, 1913. –113 с.
11. Мельников В.Д., Ильясов К.К Финансы. Учебник. –Алматы, 2001. –512 с.
12. Қазақстан Республикасының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2004 –2006 жылдарға арналған индикативтік жоспары туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 12 қыркүйектегі № 926 қаулысы
13. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления муниципальным хозяйством. –СПБ., 1992. –540 с.
14. Пояснительная записка к проекту Закона Республики Казахстан “ О республиканском бюджете на 2005 год”. Постановление Правительства от 31 августа 2004 года № 20/5532.
15. Брачева Т.В. государственные финансы. Учебное пособие. –СПб.: Питер, 2001. –288 с.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
..........................................................................
...........3
1. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІ ЖОСПАРЛАУ МЕН БОЛЖАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... экономикалық мәні және оның ұйымдастырушылық
негіздері..........................................4
. 1.2 Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен ... ... ... ... ... 1.3 ... Республикасының бюджет жүйесінің ерекшеліктері......13
.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БЮЖДЕТ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
........................................19
. 2.1 Республикалық және ... ... ... кезеңдегі орындалу
барысын ... ... ... ТІЗІМІ ......................29
КІРІСПЕ
Бюджеттің ролі, мәні және процедуралық ... ... ... белсеңді өзгеруі жағдайында түбегейлі өзгереді.
Бюджет мемлекеттің ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, ұлттық қауіпсіздік және
қоғамдық ... ... ету, ... ... және ... ... әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтамасыздандыруды көрсету, және
де экономиканың нақты секторының ... ... ... шешу ... ... ... бар мемлекеттің институционалды негізінің
элементі болып бюджет табылады. Бюджеттің бағытын анықтаған кезде бюджеттік
саясаттың барлық ... ... ... ... ... мүдделерін ескеру керек.
Бюджет – қайта өндіру ... ... ... аса ... Оның ... әлеуметтік бағдарламаның орындалуына, қоршаған
аймақты қорғауды қамтамасыз етілуіне, ғылыми – ... ... ... ... ... және ... да мемлекеттік
қызметтерді орындауға шарттар жасалынады. Сондықтан шаруашылық механизмінің
бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... процесті басқаруының эффективті жүйесі болмай ... ... ... ... біздің еліздегі эконмикалық реформалауы ... ... ... ... қай ... болтынына, мемлекеттің бюджеттік
саясаты заман талаптарына сәйкестігіне тәуелді.
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты ... ... ... ... заң ... нақтыланып отырады және мемлекеттің ақша қаражатының
орталықтандырылған қорын дұрыс ... және құру ... ... жүйесі болып табылады.
Жоспарлау өз кезегінде мақсаттардың, ... ... ... жету құралдарын анықтаудың ғылыми негізделген процессі. ... ... құру ... ... ... Оның ... ... көрсеткіштердің
нақтылығы, олардың сандық және уақыт бойынша анықталғандығы болып
табылады.
1.МЕМЛЕКЕТТІК ... ... МЕН ... ... ... НЕГІЗДЕРІ
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні және оның ұйымдастырушылық
негіздері
Бюджет – мемлекеттің заңмен немесе жергілікті өкілді ... ... ... өз ... ... етуіне
арналған және салықтар, алымдар, басқа да ... ... ... ... алынатын кірістер, салыққа жатпайтын және заң
актілерінде ... өзге де ... ... ... ақша ... ... экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде өіне
тән объективті сипаты бар. Оның дербес бөлу сала ретінде бар ... ... ... ... ... болатын қоғамдық өндіріспен
алдынала объективті анықталған /1/.
Ақша құралдарының орталықтануы барлық халық шаруашылығы масштабындағы
қорлардың іркіліссіз ... ... және ... ... ... ... істеуін қамтамасыз етуі үшін қажет.
Айрықша бюджеттік саланың құндылық бөлінуінің бар ... тағы ... ... ... ... Соңғысы тез қарқынмен дамып
жатқан салаларды қаржыландыру үшін, ... ... ... өткізу үшін, қорғаныс саласындағы ... шешу ... ... ... ... өтеу үшін ... ... етеді. Сол сияқты мемлекеттік бюджеттің бар болуы ... ... ... емес, ол кеңейтілген қайта өндірудің
қажеттіліктерімен, табиғат және ... ... ... ... ... ... ... асырылатын қаржылық
орталықтандыру қағидасы ... ... ... қаржылық
ресурстар мемлекеттің өндірілетің ... ... ... ... және ... құрылымын дамытуға, бірінші
кезекте экономика салаларының ... ... ... ... қалыптастыру, ірі әлеуметтік ... ... ... етеді. Қаржылардың орталықтанылуы ... ... және ... ... ... жүзеге асуына жағдайлар
дайындап, қаржылар экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік бюджет
өзіндік қоғамдық арнаулы қызметін атқарады – жалпы мемлекеттік қаржыларды
қанағаттандырады/2/.
Бюджет қатынастары арқасында ... ... ... ... өндірістің салалық және территориялық ... ... ... ... ... ... шығындары
өтелінеді; жалпы мемлекеттік масштабтағы ... ... ... ... ... жалпы басқару шығындары өтелінді; ... ... және ... ... ... ... құруға кеткен шығындар, мемлекет ... ... ... Қорғаныс күштерін асырауға, интеграцияның және басқа да дамуларға
кеткен шығындар іске асырылады.
Біз көріп отырғанымыздай, мемлекеттік бюджет қаржылық ... ... ... ... ... категорияларына тән сипаттарға ие
болады: бюджеттік қатынастардың бөлу сипаты; ... ақша ... ... ... және ... ақшалай қорлармен еріп жүреді. Сонымен
қатар, мемлекеттік бюджет құндық бөлудің өзіндік саласы ретінде келесімен
сипатталады:
Мемлекет қолындағы кері өнім құны ... және ... ... ... ... бөлу
қатынастарының экономикалық түрі болып табылады;
Құндылық тұтынуға кіретін өндірістік емес саланың қаржыларын және ... ... ... ... ... қоғамдық қызмет салаларымен,
экономика секторларымен, ел территорияларымен, халық шаруашылығы салалары
арасындағы құндылықтарды қайта бөлуге ... ... ... түріндегі қозғалысымен тікелей байланысты
емес және одан белгілі ... ... ... сатысын білдіреді. Сол
уақытта материалды өндірісте және ... емес ... ... тауар-ақша қатынастарымен тығыз байланыста болады;
Қоғамдық өнім құнының бюджеттік бөлу ... және ... ... ... ... ... мақсаттармен жалпы кеңейтілген қайта
өндірудің қажеттіліктермен анықталады;
Бюджеттік бөлу саласы қаржы-несие жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... алады.
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты орынды алуда.Ол
жыл сайын заң ... ... ... және ... ақша қаражатының
орталықтандырылған қорын дұрыс қолдану және құру бойынша экономикалық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... аудан, қала бюджеттерінен тұратын жергілікті ... ... ... ... ... баланс сияқты болып келеді. Оның
кірісті бөлігіне салық, салықтық емес түсімдер жатады, ал ... ... ... кеткен шығындар, шаруашылық қажеттіліктері
(кәсіпорындарға дотациялар, ... ... ... үшін кеткен шығындар), мемлекеттік өкімет пен ... ... ... ... ... қарыз бойынша төлемдер және
т.б /3/. Мемлекетте салық салу шарттарын қою мүмкіндігі бар ... ... ... пен ... ... белсенді әсер ете алады.
Мемлекеттік баланс ... ... ... шығындар мен
кірістердің сомаларының ... ... ... ... ... ... ... асады. Ең бастысы екеуінің арасы өте алшақ
болып кетпеу керек. Көбінесе ... ... ... жабу көздерін
ішкі және сыртқы қарыз деп бөледі. Сыртқы қарыз көмегімен жабылатын ... ... ... ... байланысты бағаланады. Елдің
ішінде шығындарды ... ... ... ... ... ... әсер ... Егер де сыртқы қарыз шетелде
шығындардың ... ... онда ол ішкі ... әсер ете ... ішкі ... Ұлттық Банктен, коммерциялық банктерден
және банктік емес сектордан алынған қарыз жатады. ... ... ... ... ақша ... көлемін (қарыздың жалпы сомасы мен сол бойынша
қайтару немесе қайтарым ... ... ... ... ... бюджет жалпы шығын мен табысқа әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... құрайтын
табыстың, шығыстың және басқа да қаржылық баптардың болжамы керек. Табысты
болжамдауда экстрополяция әдісін қолдануға болады, ... ... ... нақты болмауы мүмкін,өйткені ол салықтық база эволюциясын
есептемейді, бұрынғы даму ... ... ... ... тәуелділіктерді құру арқылы жетуге ... ... ... ... ... шешім қабылдауды және де сәйкесінше есепті
салықтық базаны ... ... ... Негізгі салықтық категориялар
арасындағы айырмашылықтарды талдау керек және егер де ... ... ... ... ... онда бұл ... ... дезагрегировалау
керек.
Қосылған құн салығы үшін салықтық база болып қосылған құн мөлшері
табылады, табыс салығы үшін – ... ... ... ... ... ... ... қойылған тауарлар сатылымының сомасы, және т.б. /4/.
Салық сомасының өсімшесі салық базасының және де ... ... ... ... өсуі) өсуімен байланысты болуы мүмкін.
Өзгерудің бірінші түрін автоматты әсер, ал ... ... ... деп
атауға болады.
Автоматты әсер икемділік коэффициенті көмегімен өлшенеді /5/. Мысалы:
салықтық табыс өсімшесінің қарқыны мен ЖІӨ ... ... ... ... Және ... жүйе ... ... ішінде
өзгермеді деген шарт қойылсын.
Дискрециондық әсерді есептеу үшін қай жылы салықтық жүйе өзгертілгені
туралы ақпаратқа ие болу ... және осы ... ... ... әсер етуінің абсолютті шамасын анықтау қажет. Бұл ... ... ... ... ... әдіс фактілі салықтық
түсімдерге және дискрециондық ... әсер ... ... ... ... емес түсімдерге мүлікті қолданғанынан түскен ... және ... ... ... ... ... осындай әдіспен
және де қаржыландыратын ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... болжамдауда
олардың деңгейін анықтау мүмкіндіктері аз (тек жай ғана ... ... ... Бұл ... ... ... шешім қабылдау
процесінің саяси табиғатының салдары болып табылады. Бірақ та шығыстардың
экономикалық классификациясының шегінде ... ... ... ... ... ... ... бойынша пайыз
төлемдері олардың мөлшерімен және ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет
деңгейімен қатынаста қарастырылуы мүмкін.
Мемлекеттiк бақсарудың бюджеттiк қатынастарды реттеу саласындағы
құрылымын құрайтындар келесілер болып табылады:
     - Қазақстан Республикасының Президентi;
     - ... ... ... ... ... ... бақылау жөнiндегi есеп комитетi;
      - Қазақстан Республикасының Үкiметi;
      - экономикалық жоспарлау жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган;
      - бюджеттiк жоспарлау ... ... ... орган;
      - бюджеттi атқару жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган;
      - iшкi бақылау жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган;
      - ... - ... ... ... ... ... ... бюджеттiк қатынастарды реттеу
саласында: республикалық бюджеттi әзiрлеу және оның ... ... ... ... ... Республикалық бюджет комиссиясын құрады, ол
туралы ереженi бекiтедi, оның ... ... ... ... ... ... бюджет енгiзу туралы шешiм қабылдайды және
оны әзiрлеу тәртiбiн айқындайды; мемлекеттегi жағдай мен республиканың ... ... ... ... бағыттары туралы Қазақстан халқына ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бюджет
саясатының негiзгi бағыттарын айқындайды; Қазақстан ... ... ... жөнiндегi кеңес құрады және ол туралы ереженi бекiтедi;
Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ оны пайдаланудың көлемi мен
бағыттары ... ... ... Республикасының Ұлттық
қорын қалыптастыру және пайдалану ... ... ... ... ... ... ... қаржы жылының бiрiншi тоқсанына
арналған республикалық ... ... ... ... ... ... өзге ... жүзеге асырады.
        Қазақстан Республикасының Парламентi бюджеттiк қатынастарды реттеу
саласында: республикалық бюджеттi, сондай-ақ ... ... мен ... ... бекiтедi;
Қазақстан Республикасының Үкiметi мен Республикалық бюджеттiң атқарылуын
бақылау жөнiндегi есеп ... ... ... ... ... бекiтедi; Қазақстан Республикасының Конституциясында Парламентке
жүктелген өзге де өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
Республикалық бюджеттiң атқарылуын ... ... есеп ... ... ... ... бюджеттiң атқарылуына сыртқы бақылауды жүргiзу тәртiбiн
белгiлейдi; iшкi ... ... ... ... ... бiрлесiп
емлекеттiк қаржы бақылауының стандарттарын әзiрлейдi, сондай-ақ оларды
бекiтедi және ... ... ... жүзеге асырады;
республикалық бюджеттiң атқарылуына сыртқы бақылауды жүзеге асырады;
төтенше мемлекеттiк бюджеттiң атқарылуына бақылауды жүзеге асырады;
бақылау iс-шараларының қорытындылары ... ... ... ... жүзеге асырады;
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де ... ... ... ... ... ... уәкiлеттi орган: Қазақстан
Республикасы Yкiметiнiң орта мерзiмдi ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы,
бюджетке ... мен ... ... ... ... жобаларын
әзiрлейдi және оларды қарауға Қазақстан Республикасының Үкiметiне ... ... ... ... мен талдауды жүзеге асырады;
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де ... ... ... ... ... ... ... бюджеттiк
қатынастарды реттеу саласында: республиканың ... орта ... ... ... ... ... ... жобалардың (бағдарламалардың) ... ... ... ... ... бар ... ... және оны Қазақстан Республикасының Yкiметiне
бекiтуге ... ... ... мен ... гранттардың
тиiмдiлiгiн бағалауды жүргiзедi; Қазақстан Республикасының ... ... де ... ... ... ... ... жоспарлау мен болжаудың теориялық және
методологиялық аспектілері
Республикалық бюджет ... ... үшін ... ... ... ... ... Бұл комиссия
Экономика және ... ... ... ... ... ... негізгі болжамдық көрсеткіштерін
қарастырады.Бюджеттік процесте басты рөлді Қаржы ... ... ... ... жыл ... ... үндеуін ескере отырып, территория
дамуының экономикалық және ... ... және ... ... индикативті жоспарының негізгі
параметрлеріне негізделе ... ... үш ... мерзімге мемлекеттік
бюджеттің болжамдық ... ... ... ... ... ... дамуының ортамерзімдік (бес жылдық) және
ағымдағы (жылдық) индикативті жоспарлары құрылуда.Қоғамдық іс-әрекеттердің
барлық ... ... ... және ... ... ... өкіметтің атқарушы органы Қазақстан Республикасының
Үкіметі жүзеге асырады.Экономиканы реттеуге және жоспарлық жұмысқа тікелей
қатысатын ҚР ... ... ... ... ең ... және ... жоспарлау министрлігін жатқызамыз. ... ҚР ... ... отырысында қарастырылатын квартал
сайын “Қазақстан Республикасының ... ... атты ... құрайды. Мұнда аналитикалық және кестелі-
графикалық материалдармен көрсетілген ... ... ... ... ... ... бөлінеді, қалыптасқан негативті факторларды
шешудің жолдары көрсетіледі, және де алдағы кварталға экономикалық дамудың
болжамы ... ... ... мен Агенстволардың,
облыстардың, Алматы және Астана қалаларының, отандық және ... ... ... ... ... ... ... экономиканың
нақты көрсеткіштерінің мониторингісі жүргізіледі. Пайда ... ... ... ... ... және ... ... ұсыныстар беріледі.
ҚР-ның экономика және бюджеттік жоспарлау Министрлігі басқаруды жүзеге
асыратын орталық атқарушы орган болып табылады және заңнамамен көрсетілген
аяда ... ... ... ... ... ... ... және ҚР-ның әлеуметтік-экономикалық дамуының
индикативті жоспарын жасаудың салааралық үйлесуін ... ... ... ... ... бюджеттің болжамды көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... құрастырады /8/.
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі
бағыттарын ... ... ... және ... жоспарлау
Министрлігінің құрылымдық бөлімшесі болып келетін экономикалық саясат және
индикативті жоспарлау Департаменті айналысады.
Әлеуметтік-экономикалық дамудың көрсеткіштерінің нақты тізімі ... ... яғни ол ҚР ... ... және ҚР ... ... отырып жұмыс істейтін, ... ... және ... ... ... ... жоспарды жүзеге асыру екі кезеңнен тұрады.
Бірінші ... ... ... жылға республикалық және жергілікті
бюджеттердің жоспарларының және алдағы үш ... ... ... болжамды көрсеткіштерінің құрылуының негізі болып табылатын
Республикалық индикативті жоспар жасалынады. ... ... ... ... ... басқа да мемлекеттік органдарға, және ... ... ... ... ... ... мен көрсеткіштерінің тізімін, формасын ... Одан ... ... үш ... ... арналған экономика дамуының
макроэкономикалық көрсеткіштерінің болжамын жасайды және оны ... ... ... ... ... ... Маңызды көрсеткіштерінің болжамы бюджеттік комиссиямен қолдауы
жасалғаннан ... ... үш ... мерзімде орталық
және жергілікті атқарушы органдарға, басқа да ... ... ... ... ... жоспардың көрсеткіштерін қайта жібереді.
Екінші кезеңде елдің экономикасының дамуының ... ... ... және ... ... ... ескере отырып,
бөлімдердің түзетілуі жүргізіледі.
Қазақстан Республикасында бюджеттің құрылуы бюджеттік ... және ... ... ... ... ... ары ... бөлінуіне келіп тоқталуда. Нәтижесінде өз кезегінде төлемсіздік
тізбегін әкелетін, несиелік ... ... ... ... ... арнайы шоттар мәселесін айта кету керек. Олардың бар болуы тиімді
жоспарлау мәселесін бұзатын: тәжірибеде арнайы шоттар ... бір ... ... ... ... қосымша пайда алатын, сөйтіп, олар
коммерциялық іс-әрекетке бағытталған және ... ... ... ... ... ... ... бюджетті құру процессі мемлекеттің нақты мәселелерін шешуге
көмектеспеді және де ең бастысы қабылдау керек болған шаралардың, және ... ... ... ... қамтамасыз ету сұрақтарын
шешпеді. Бюджетті құру және қабылдау кезінде бағдарламалық приоритеттер
есептелмеген ... ... ... ... қамтамасыз ету
мәселесін шешу өте қиын.
Мысалы, осы жылдың бірінші кварталында мемлекеттік ... әр ... ... жүзеге асыру үшін 264,9 млрд.теңге ... ... ... ... үш ... әубастан жоспарланған шығынның
сомасынан 80% аз шаманы құрайды. Айта кететін жайт, бұл жерде тек ... ... ... ... бюджеттік қаражаттың шашылуы
туралы айтылып тұрған жоқ,сонымен қатар облыстық өкілдердің республикалық
бюджеттік комиссия ... ... ... ... ... ... сөз. Қаржы Министрлігігің есебі бойынша
мұндай «қаржылық диетадан» зардап көргендер отынды-энергетикалық комплекс
және жер ... ... ... бірінші кварталда жоспарланған істің тек
жартысы ғана қаржыланд ырылған), ауыл, су, орман, ... ... ... ... ... ... аз), мәдениет, спорт, ... ... ... ... аз) ... ... бірінші кварталда өздерінің «аймақтық»
қаражаттарын дұрыс қолдана алмаған. Бұл жерде көзге ... олар ... ... және ... облыстары, сонымен қатар Астана және
Алматы қалалары. Бұнымен ... ... ... ... қазна табысы
бюджетті құрған кезде жоспарланғаннан көп болып шықты. Нәтижесінде, алғашқы
үш ай қортындысы бойынша ... ... қоса ... ... табыстары
шығындарынан асып түсіп, 22 млрд.теңгені құрады.
Бұл жоспарланбаған миллиардтар ең бастысы Экономика және бюджеттік
жоспарлау министрлігінің көп ... және оның ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлаудың жоқ екенін
дәлелдейді.
Жалпы елде 1999 жылдан бастап жоспарлаудың жаңа жұмыстары ... Жаңа ... мен ... ... ... ... ... босатуға көңіл аударумен бюджеттік жоспарлау процесіне енгізілді.
Бұл, ең ... ... ... ... жету үшін қажетті осы
мақсаттардың ... ... ... ... жүйе үшін ... шешуге бағытталуын, ресурстардың бір қалыпты концентрациясын,
салық төлеуші қаражаттарының мүмкіншіліктерін және басқа да ... ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың жақсаруына республикада бюджеттік бағдарламалау
әдісінің енгізілуі ықпал етті. Бұл әдіс бағдарлама әкімшіліктері арасында
ресурстарды бөлу, мемлекеттік приоритеттерді ... мен құру үшін ... ... ... ... ... бағдарламалаудың артықшылығы
құрылатын бюджеттің негіздемелі болуын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... қоғамға көрсете
алу мүмкіндігін ашу және есепберудің жоғары болуы болып табылады.
Бюджетті жоспарлау процесіндегі позитивті ... ... жаңа ... іске асуы ... ... ... /10/. Оның ішінде
негізгілері:
─ республикалық бюджетті құру ... ... ... ... ... ... ... бюджеттердің қаржылық міндеттерін жүзеге асыру кезінде
белгілі бір қиыншылықтарға әкелетін, республикалық бюджет пайдасына келетін
салықтық ... ... ... мен ... негізделуінің жеткіліксіздігі;
─ жыл бойы республикалық бюджеттік ... ... ... ... қаржылық жылдың соңында орындалуы;
─ бөлек республикалық бюджеттік бағдарламалардың орындалмауы ... ... ... ... арналған республикалық
бюджет туралы заңның жобасын әзiрлеу. Бюджеттiк жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... шешiмдердiң
негiзiнде алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасының
түпкiлiктi нұсқасын ... оны ... ... ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет жобасының
түпкiлiктi нұсқасын қарау және айқындау ... ... ... жылының
алдындағы жылдың 1 тамызынан кешiктiрiлмей аяқталады. Тиiстi қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы заң жобасының ... ... ... жылындағы республикалық ... ... ... ... таза ... ... ... активтерiмен жүргiзiлетiн операциялар бойынша ... ... ... ... (профициттi
пайдаланудың) көлемдерi;
- жалақының, зейнетақының, айлық есептiк көрсеткiштiң ең ... ... ... ... ... бюджеттiк алып қоюлар
көлемi;
- республикалық бюджеттен жергiлiктi бюджеттерге ... ... ... ... ... Yкiметiнiң резервi мөлшерi;
- Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттiк кепiлдiктер беру лимитi;
- Үкiметтiк борыш лимитi болады.
Республикалық бюджет жобасын қарау мен бекiту  туралы жалпы ережелер.
Алдағы қаржы ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкiметi жоспарланып отырған жыл алдындағы жылдың
1 ... ... ... Республикасының Парламентiне
енгiзедi/12/. Қазақстан Республикасының Үкiметi ... ... ... ... ... ... ... жобасымен бiр мезгiлде мынадай
құжаттарды және материалдарды:
      1) әлеуметтiк-экономикалық дамудың орта ... ... 2) ... үш жылдық кезеңге арналған орта мерзiмдi фискалдық
саясатты;
      3) ... ... ... ... 4) ... ... түсiмдерi бойынша негiздемелер мен
болжамдық есептердi;
      5) ... ... ... жағдай бойынша мемлекеттiк және
мемлекет кепiлдiк ... ... жайы ... ... 6) ... ... ... арналған республикалық бюджет жобасында
негiзге алынған шешiмдердi ашып ... ... ... ... етедi.
      Алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... екi
оқылымда және ағымдағы жылдың 1 желтоқсанынан ... ... ... ... ... ағымдағы жылдың 1 желтоқсанына
дейiн алдағы қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... жағдайда, Қазастан Республикасының Президентi алдағы қаржы
жылының бiрiншi тоқсанына арналған республикалық қаржылық ... ... ... ... ол республикалық бюджеттi Қазақстан Республикасының
Парламентi бекiткенге дейiн қолданылады. Алдағы қаржы жылының бiрiншi
тоқсанына ... ... ... ... ... жылдың 30
желтоқсанынан кешiктiрiлмей алдағы ... ... ... ... ... ... бiр бөлiгі көлемiнде бекiтiледi. ... ... ... осы ... ... тәртiппен жүзеге
асырылады.
      Кезектi қаржы ... ... ... ... ... ... бекiтiлген жағдайда, осы ... ... ... бюджет сол жылғы 1 наурыздан кешiктiрiлмей тиiс. Бұл ... ... ... ... республикалық бюджет сол жылдың бiрiншi
тоқсанына арналған республикалық қаржы жоспары ескерiле ... ... ... ... арналған республикалық ... ... ... ... Республикасы Президентiнiң алдағы қаржы жылының
бiрiншi тоқсанына ... ... ... ... ... Жарлығы
қосымшаларымен бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.
Өкiлдi органдардың бюджет жобасын қарауының негізгі принциптерi
1. Өкiлдi органдар бюджет жобасын қараған кезде ... ... ... принципiн;
• бюджеттiң теңдестiрiмдiлігін сақтау принципiн/13/.
Негіздiлiк принципi депутаттардың бюджет жобасына
өзгерiстер ... ... ... ... кез ... ... ... оларға қоса тiркей отырып, осы
түзетулердi ... ... ... әлеуметтiк-
экономикалық даму басымдықтарына сәйкестiгiн жазбаша баяндаумен
қатар жүруге тиiс ... ... ... ... ... ... ... жобасына кез келген өзгерiс пен толықтыру
енгiзген кезде бюджет ... ... ... ... ... ... ... үшiн түсiмдердiң қосымша
көздерi не қысқартылатын шығыстар айқындалуға тиiс ... ... ... ... ... ... Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... Мәжiлiсi мен Сенатының жалпы
отырыстарында ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының орта мерзiмдi әлеуметтiк-
экономикалық даму жоспары, орта мерзiмдi фискалдық саясат және тиiстi қаржы
жылына ... ... ... ... ... жобасы бойынша,
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкi Төрағасының ... ... ... ... ... Республикасы Парламентiнiң палаталары
уәкiлеттiк берген адамдардың заң жобасы бойынша қорытындыларымен ... ... ... ... ... ... отырыстарда алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы
заңның жобасы бойынша республикалық бюджеттiк ... ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған
республикалық бюджет ... ... ... Қазақстан Республикасы Парламентi
палаталарының бiрлескен отырысында кемiнде екi оқылымда қаралады.
      Талқылау Қазақстан Республикасының Үкiметi уәкiлеттiк ... ... ... Республикасының әлеуметтiк-экономикалық дамуының
орта мерзiмдi жоспары, орта мерзiмдi фискалдық ... және ... ... ... ... бюджет туралы заңның жобасы жөнiндегi,
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... Республикасы Парламентiнiң Палаталары
уәкiлеттiк берген адамдардың заң ... ... ... ... қамтиды/14/.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджеттi бекiту Қазақстан
Республикасы Парламентi палаталарының бiрлескен отырысында заң ... ... ... ... Республикасының бюджет жүйесінің ерекшеліктері
Бюджет жүйесі ең алдымен, мемлекеттің ... ... ... бюджет жүйесі екі буынды қамтиды: республикалық
және ... ... ... Ал ... ... бюджет
жүйесі үш буыннан – федеральды бюджет немесе орталық үкіметтің бюджетінен,
федерация ... ... ... штаттардың, Германиядағы
жерлердің, Канададағы ... ... ... ... ... ... ... бюджет жүйесі экономикалық қатынастар мен
сәйкес құқықтық нормаларға ... әр ... ... ... ... әр ... деңгейлері жиынтығында мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... (1-
сурет).
ҚР мемлекеттік бюджет жүйесі
     
1 – сурет.
Республикада келесі деңгейлердің бюджеті бекітіледі, ... ... ... ... ... ... ... бюджет, республикалық маңыздағы қала, астана бюджеті;
• ауданның бюджеті ... ... қала ... ... ... және басқа да түсімдерден құралатын,
орталық мемлекеттік органдардың, оларға бағынышты ... ... ... орындауды және мемлекеттік саясаттың жалпыреспубликалық
бағыттарын ... ... ... жағынан қамтамасыз етуге арналған
орталықтандырылған ақша қоры. ... ... ... ... ... ... ... және басқа да түсімдерден құралатын,
облыстық, республикалық маңыздағы қала, астана ... ... ... ... бағынышты мекемелердің міндеттері мен
функцияларын орындауды және сәйкес әкімшілік-аумақтық ... ... ... асыруды қаржылық жағынан қамтамасыз етуге арналған
орталықтандырылған ақша ... Ол ... ... ... шешімімен бекітіледі.
      Аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетi
      1. Осы Кодекспен айқындалған салықтық және басқа да ... ... және ... ... ... бар қаланың)
жергiлiктi мемлекеттiк органдарының, оларға ведомстволық бағынысты
мемлекеттiк ... ... мен ... ... ... және тиiстi аудандағы (облыстық маңызы бар қаладағы) мемлекеттiк
саясатты iске ... ... ... ақша қоры ... ... бар ... бюджетi болып табылады.
      2. Тиiстi қаржы жылына арналған аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... ... бар ... ... ... бекiтiледi.
Төтенше мемлекеттiк бюджет
      1. Төтенше мемлекеттiк бюджет республикалық және ... ... ... және Қазақстан Республикасындағы
төтенше немесе соғыс жағдайларында енгiзiледi.
      2. Төтенше мемлекеттiк бюджеттi бюджеттiк жоспарлау жөнiндегi орталық
уәкiлеттi орган ... және ол ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жарлығымен
бекiтiледi.
      3. Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында төтенше ... ... ... және оның ... жою ... ... Республикасы
Президентiнiң Жарлығы төтенше мемлекеттiк бюджеттi енгiзуге және оның
қолданылуын тоқтатуға негiз болып ... 4. ... ... ... ... ... ... Парламентi дереу хабардар етiледi.
      5. Төтенше мемлекеттiк бюджеттiң қолданылу уақытына тиiстi ... ... ... ... ... ... және тиiстi қаржы жылына
арналған барлық деңгейлердегi жергiлiктi ... ... ... ... ... ... 6. Төтенше мемлекеттiк бюджет төтенше немесе соғыс жағдайы енгiзiлген
мерзiм iшiнде қолданыста болады.
      ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттердiң атқарылуы тиiстi қаржы жылына
арналған ... ... ... заңға және тиiстi қаржы жылына
арналған барлық деңгейлердегi жергiлiктi бюджеттер туралы ... ... ... ... 7. ... ... ... жерлерiнде төтенше жағдай
енгiзiлген ретте төтенше мемлекеттiк бюджет енгiзiлмейдi.
      8. Қазақстан Республикасының бiрнеше аймақтарының ... ... ... ... енгiзу төтенше жағдайдың зардабы ұлттық мүдделерге
және республиканың экономикалық қауiпсiздiгiне нақты қатер төндiруi мүмкiн
болатын ... ғана ... ... ... ... негiз бола алады.
      Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
1. Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтердi қоспғанда, өзге де мүлiк түрiндегi
активтерi Қазақстан ... ... қоры ... ... 2. ... ... Ұлттық қоры мемлекеттiң тұрақты
әлеуметтiк-экономикалық дамуын қамтамасыз етуге, қаржылық активтердiң ... емес ... ... өзге де ... ... шикiзат секторына тәуелдiлiгiн және қолайсыз ... ... ... ... 3. ... Республикасының Ұлттық қоры жинақтау және тұрақтандыру
функцияларын жүзеге асырады. Жинақтау функциясы қаржылық ... ... емес ... ... өзге де ... қорлануын
қамтамасыз етедi. Тұрақтандыру функциясы шикiзат ресурстарына әлемдiк
бағаның конъюнктурасына ... ... ... ... 4. ... ... ... қорын қалыптастыру мен пайдалану
дүниежүзiлiк және iшкi тауар мен ... ... ... және шет ... ... ... республиканың
әлеуметтiк-экономикалық дамуының басымдықтары ескерiле отырып, бұл ретте
макроэкономикалық және ... ... және ... ... ... ... мақсаттары мен ... ... ... 5. ... ... Ұлттық қорының түсiмi мен жұмсалуы ұлттық
және шетелдiк валюталармен жүргiзiледi.
      Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының операциялар жөнiндегi есебi ... ... ... ... асырылады.
      6. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенiмгерлiк басқаруды
Қазақстан ... ... ... мен ... Республикасының
Үкiметi арасында жасалатын сенiмгерлiк ... ... ... ... ... ... Банкi жүзеге ... ... ... және ... ... ... операцияларын ескермегендегі олардың
жиынтығы болып табылады. Сонымен, бюджет жүйесінің жұмыс ... әр ... ... ... ... ... және ... жасақтау,
қарау, бекіту, орындау, бақылау тәртібімен, сондай-ақ, республикалық ... ... ... ... ... ... етіледі.
Бюджет жүйесін ұйымдастыру ... ... ... тиіс: біртұтастық қағидасы ұйымдық-
экономикалық ... ... ... ... толықтылық
қағидасы бойынша үкіметтің барлық қаржылық ... ... және ... ... ... мен ... шығындарды
білдіреді; нақтылық қағидасы қаржылық ... ... ... бюджеттік ... ... ... ... қағидасы бойынша бюджеттердің шығындары мен
табыстары ... ... ... беттерінде жарияланады /16/.
Дегенмен, қазіргі кезеңде Қазақстанның бюджет ... осы ... ... отыр деп тұжырым жасауға болмайды. Бүгінгі күні бюджет
жүйесіндегі бюджетаралық қатынастардың реттелмегендігі күрделі ... ... ... ... ... ... мәселелеріне
жеке бөлім арналып отыр.
Кiрiстер, бюджет кредиттерiн ... ... ... ... түсетiн түсiмдер, сондай-ақ мемлекеттiк қарыздар ... ... ... ... бюджет кредиттерi, қаржы активтерiн
сатып алу, қарыздар бойынша негiзгi борышты өтеу бюджеттiң шығыстары болып
табылады.
Бюджеттiң құрылымы ... ... ... 1) ... ... түсiмдер;
      салықтық емес түсiмдер;
      негiзгi капиталды сатудан түскен түсiмдер;
      ресми трансферттер түсiмдерi;
      2) ... 3) ... ... 4) таза ... ... ... бюджеттiк кредиттер;
      бюджеттiк кредиттердi өтеу;
      5) қаржы активтерiмен жасалатын ... ... ... ... ... ... алу;
      мемлекеттiң қаржы активтерiн сатудан түсетiн түсiмдер;
      6) бюджет тапшылығы (профицитi);
      7) бюджет тапшылығын ... ... ... ... ... ... өтеу;
      бюджет қаражаты қалдықтарының қозғалысы.
      Бюджеттердi бекiту және бюджеттердiң атқарылуы туралы есептердi ... ... ... ... ... ... ... салық және басқа да мiндеттi төлемдер, ресми
трансферттер, мемлекетке өтеусiз негiзде ... ... ... және ... ... ... ... байланысты емес,
Бюджеттік Кодекске және ... ... ... да заң ... бюджетке eceптелуге тиiстi ақша бюджет кiрiстерi болып табылады.
      Салықтық ... - ... ... ... және ... ... басқа да мiндеттi
төлемдер. Салықтық емес түсiмдер - ... ... ... ... байланысты гранттарды сатудан
түсетiн түсiмдерге жатпайтындардан басқа, осы Кодексте және ... ... да заң ... ... ... төленетiн
мiндеттi, қайтарылмайтын төлемдер, сондай-ақ, ресми трансферттерден басқа,
бюджетке өтеусiз ... ... ... ... ... ... ... түсетiн түсiмдер болып табылады: мемлекеттiк мекемелерге бекiтiлiп
берiлген мемлекеттiк мүлiктi сатудан түсетiн ... ... ... ... ... түсетiн ақша; мемлекет меншiгiндегi ... жеке ... ... ... ... ... ... уақытша жер
пайдалануға беруден не Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... жер ... өзге ... өткiзуден түсетiн ақша; мемлекетке тиесiлi материалдық ... ... ... ... ... трансферттер түсiмдерi - бюджеттiң
бiр деңгейiнен екiншісiне, Қазақстан Республикасының ... ... ... трансферттер түсiмдерi. Кiрiстердiң жаңа түрлерiн енгiзу,
қолданылып жүргендерiнiң күшiн жою ... ... ... осы ... түрде өзгерiстер немесе толықтырулар енгiзiле отырып жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... нысаналы
мақсаты болмайды.      
       Бюджет шығындары: ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бюджет шығындары мынадай түрлерге бЈлiнедi: мемлекеттiк мекемелердiң
қызметiн қамтамасыз ететiн ... ... ... жоқ iс-шараларды
ұйымдастыру мен өткiзуге байланысты шығындар; ... ... ... - мемлекеттiк саясатты iске асыру мақсатында (мемлекеттiк
органдардың ... ... ... ... ... ... қызметтерге) мемлекеттiк органдардың ақы төлеуi;
жеке тұлғаларға ақшалай төлемдер - қызметкерлерге еңбегi үшiн ... ... ... ... заң ... сәйкес жеке
тұлғаларға ақшалай нысандағы төлемдермен байланысты шығындар; заңды
тұлғаларға ... - ... ... және ... ... ... заңды тұлғаларды өтеусіз және қайтарылмайтын негiзде
қаржыландыру; ресми трансферттер - бюджеттiң бiр ... ... ... Республикасының Ұлттық қорына трансферттер ... ... ... ... ... өзге де түрлерi.
Заңды тұлғаларға субсидиялар нақты саланы ... ... ... ... ... ... iске асырудың басқа, неғұрлым тиiмдi тәсiлi
болмаған реттерде ғана Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде ... ... ... ... ... ... берудiң басым
бағыттары орта мерзiмдi ... ... ... ... ... ... да, нысаналы мақсаты да болуы мүмкiн.
Нысаналы сипаты бар ресми трансферттер ... ... ... ... бағдарламалардың жалпы көлемi бюджет кiрiстерiнiң
көлемiнен асып түспеуге тиiс. ... ... ... жол ... мөлшерi орта мерзiмдi фискалды саясатпен ... ... ... ... ... түсiмдер - мемлекеттiк меншiктегi заңды
тұлғалардың, соның iшiнде халықаралық ұйымдардың, мүлiктiк кешен ... ... мен ... ... қатысу үлесiн, бағалы
қағаздарын, сондай-ақ мемлекеттiк ... ... ... ... ... өзге де мемлекеттiк мүлiктi сату жөнiндегi
операцияларға ... ... ... ... ... ... операциялар бойынша сальдо ... ... ... алу ... ... ... сатудан түсетiн түсiмдердiң арасындағы айырма
ретiнде айқындалады. Қаржы активтерiн ... алу және ... ... сатудан түсетiн ... ... ... ... және ... ... орта ... жоспарына
сәйкес жүзеге асырылады.
Бюджет тапшылығы (профицитi) таза бюджеттiк кредит берудi және қаржы
активтерiмен ... ... ... ... ... тастағандағы
операциялық сальдоға тең. Терiс белгiмен алынған шама - бюджет тапшылығы,
оң белгiмен алынған шама ... ... ... ... ... жол берiлетiн шектi мөлшерi әлеуметтiк-экономикалық дамудың
орта мерзiмдi жоспарымен белгiленедi.
Бюджет тапшылыын қаржыландыру - ... алу және ... ... бос
қалдықтары есебiнен бюджет тапшылығын ... ... ету. ... қаржыландыру көлемi алынған қарыздар сомасының, бюджет қаражаты
қалдықтары қозғалысының қарыздар бойынша негізгi борышты өтеу ... ... ... ... ... ... ... мәнi оң
белгiмен белгiленедi және бюджет тапшылығының шамасына сай келедi. ... ... - ... ... ... борышты өтеуге бюджет
профицитiн, қарыздар қаражатын, бюджет қаражатының бос қалдықтарын жұмсау.
Бюджет профицитiн ... ... ... ... ... ... өтеу
сомасының алынған қарыздар және бюджет қаражаты қалдықтарының қозғалысы
сомасынан асып ... ... ... ... ... ... ... белгiмен белгiленедi және бюджет профицитiнiң шамасына сай келедi.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БЮЖДЕТ ... ... ... ... және ... ... қазіргі кезеңдегі
орындалуын талдау
Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасы өзінің жеке бюджет
саясатын қалыптастыра бастады. Алғаш ... ... ... бірі ... жүйесі туралы» заң болды. ... ... ... ... ... осы заң ... Бұл заңға сәйкес жергілікті бюджет республикалық бюджеттен
тәуелсіз, сонымен ... ... ... ... ... үрдісіне
жоғарғы органдардың араласуына шектеу қойылған, жергілікті органдарға ... ... ... пайдалануға құқық берілген.
Қазақстандағы бюджеттік үрдіс «Бюджет жүйесі туралы» Заңның үш рет
(1991, 1996, 1999 ... ... ... ... ... ... келе
жатыр. Соңғы қабылданған (1999 жылғы) жаңа заң ... ... ... ... ... ... ... орындау және бақылаудың
жаңа тәртібі анықталды. Осы заңмен бюджет қаражаттарын қалыптастыру мен
жұмсаудың қағидаларына өзгерістер енгізілді, атап ... ... және ... ... ... ... бөлінді,
республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... ... жеткіліктілігін қамтамасыз ету үшін олардың
орындайтын функцияларына сәйкес бюджет ... ... бөлу ... ... ... ... өсуінің алдын алу механизмдері
жасалынды.
4. ... ... тыс ... ... заң ... тенденцияларға едәуір жақын болғанмен де, бюджет
үрдісін жеткілікті деңгейде реттеуге дәрменсіздеу, кемеліне ... ... ... 2004 ... 24 сәуірінде Бюджет Кодексі қабылданды (2005
жылдың 1 ... ... ... ... Бұл ... ... ... қатынастарды реттейтін және бюджет жүйесінің жұмыс істеуінің
негізгі ережелерін, ... мен ... ... қаражатының
құрылуы мен пайдаланылуын белгілейтін болады.
Қазақстан Республикасындағы бюджеттік ... ... ... баға беру үшін ... ... талдау жасау
керек. Бұл мақсатта 2005 жылы Республикалық және ... ... ... өтейік.
Кесте 2 - Республикалық және жергілікті бюджеттердің орындалуы
| ... ... ... бюджет |
| |2005 ... ... |2054 ... ... | |н- ... ... |1 ... |кассалық |на |н |
| ... | ... ... ... |
| ... ... | ... |
| ... | |ың %-ы | | ... | | | | | |ның %-ы |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |722034 |100,0 |101,7 |486289 |100,0 |104,4 ... оның |649000 |89,9 |101,7 |355676 |73,1 |104,2 ... | | | | | | ... ... |93,0 |104,0 |343855 |96,7 |104,4 ... емес |39348 |6,1 |76,4 |5575 |1,6 |86,8 ... | | | | | | ... |6256 |1,0 |94,6 |6246 |1,8 |111,5 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | ... ... |57630 |8,0 |100,0 |122926 |25,3 |107,2 ... | | | | | | ... |15404 |2,1 |106,7 |7696 |1,6 |76,5 ... | | | | | | ... |768935 |100,0 |97,0 |479119 |100,0 |99,5 ... ... |95,0 |97,1 |471957 |98,5 |99,8 ... | | | | | | ... ... |5,9 |96,0 |21220 |4,5 |146,1 ... | | | | | | ... көрсету | | | | | | ... |40415 |5,5 |91,3 |7153 |1,5 |100,3 ... ... |10,1 |99,9 |17771 |3,8 |99,6 ... қауіпсіздік| | | | | | ... беру |23203 |3,2 |98,9 |130966 |27,7 |99,2 ... |19104 |2,6 |100,5 |74087 |15,7 |98,9 ... | | | | | | ... |202043 |27,7 |97,9 |40145 |8,5 |97,3 ... ету | | | | | | ... ... | | | | | ... беру | | | | | | ... |10321 |1,4 |99,5 |33986 |7,2 |94,7 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |12879 |1,8 |99,5 |20910 |4,4 |96,8 ... ... | | | | | | ... ақпараттық| | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | |
2- ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |1,2 |99,2 |783 |0,2 |100,0 ... ... және | | | | | | ... қойнауын | | | | | | ... | | | | | | ... су, ... |5,7 |93,0 |7022 |1,5 |98,5 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... және |1364 |0,2 |92,0 |2501 |0,5 |95,5 ... | | | | | | ... және |58812 |8,1 |96,5 |25620 |5,4 |96,1 ... | | | | | | ... |68010 |9,3 |97,1 |30973 |6,6 |98,1 ... ... |34338 |4,7 |90,8 |1170 |0,2 |91,4 ... |93630 |12,8 |99,8 |57650 |12,2 |100,0 ... | | | | | | ... |38476 |5,0 |93,8 |7162 |1,5 |82,9 |
| | | | | | | ... |-46901 | | |7179 | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... жылдың 1 қаңтарына Республикалық бюджетке түскен түсімдер көлемі
722 ... ... ... бұл 2004 ... ... кезеңінің (565,3 млрд.
теңге) деңгейінен 27,7% артық. 2004 жылдың тиісті кезеңімен (541,6 ... ... ... ... алғандағы шығыстар 42% өсті және
2004 жылдың 1 қаңтарына 768,9 млрд. теңгені ... ... ... ... ... ... анықталып отыр.
Есепті кезеңде республикалық бюджеттің 89,9%-ын табыстар (соның ішінде
салықтар - 93%) құрады. Түсімдер көлеміндегі ... ... ... - ... ... ... - 35,2% ... сала мен жалпы мемлекеттік
қызметтер - 21,5% үлесінде. 2003 жылғы тиісті ... ... ... ... 27,4% және 25,5% ... ... ... шығындар 54,8%
өсті.
2005 жылғы республикалық бюджеттің шығыс ... мен 2005 ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты, экономиканың осы сияқты салаларына
мемлекеттік шығындар динамикасын жасау:
- ... ... ... ... ... қамсыздандыру мен әлеуметтік көмек
- тұрғын-үй шаруашылығы
- ғылыми зерттеулер
- ауыл, су, орман, балық шаруашылығы мен ... ... ... ... ... негізгі қаржылық құжаты болып табылады.
Оның негізінде Қазақстанның ... ... ... ... ... құрылады.
Өткізілген зерттеулер келесіні көрсетті:
- 2005 жылға арналған республикалық бюджеттің шығын ... ... ... ... ... ... ... 11,44%-ке өсті.
- 2004 жылғы республикалық бюджеті толығымен пайдаланбады: 01.10.2004
кезеңіне ағымдағы жыл ... ... ... ... ... ғана ... 2005 ... арналған республикалық бюджеттің шығын бөлігінде білім
беру шығындары 20 757 348 ... өсті ... ... ... ... ... жалпы республикалық бюджеттің 5,24% құрып, 1,52%-ке
өсті.
- 2005 жылға арналған республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... 814 ... өсті ... Соның
ішінде денсаулық сақтау шығындары жалпы республикалық бюджеттің
5,09% құрып, 2,04%-ке өсті.
- Ал 01.10.2004 кезеңіне ... ... мың ... ... тек қана ... мың ... (56,13%).
- 2005 жылға арналған республикалық бюджеттің шығын бөлігінде ғылыми
зерттеу шығындары 2 792 941 мыңға өсті ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттің 0,60% құрып,
0,23%-ке өсті.
-  2005 жылға арналған ... ... ... ... ... мен әлеуметтік көмек шығындары 46 734 252
мыңға өсті ... ... ... ... қамсыздандыру мен
әлеуметтік көмек шығындары жалпы республикалық бюджеттің ... ... ...  2005 ... ... ... ... шығын бөлігінде тұрғын-
үй шаруашылығы шығындары 4 182 036 мыңға кеміді (-14,67%). Соның
ішінде тұрғын-үй ... ... ... ... 2,23% ... ... ... 2005 жылға арналған республикалық бюджеттің шығын бөлігінде ауыл,
су, орман, балық шаруашылығы мен қоршаған ортаны ... ... 557 ... ... (-5,11%). Соның ішінде ауыл, су, орман,
балық шаруашылығы мен ... ... ... ... ... бюджеттің 5,71% құрып, 1,00%-ке кеміді.
Алынған нәтижелер бірқатар күрделі сұрақтардың туындауына ... ... 2005 ... ... сақтау, білім беру және ғылым саласына
түсетін ... ... ... ... ... жылы осы ... шешілмеген мәселелерге байланысты денсаулық
сақтау және білім беру шығындарын ұлғайту орынсыз. Әйтсе де, қоғам ... ... ... ... ... тиімді шығындалғанына
сенімді болуы керек. Міне ... ... ... бағыттауға
жоспарланған мақсаттар туралы нақты ақпарат болуы тиіс, ал ол мемлекеттік
шығындарды игеру мониторингін өткізуге мүмкіндік ... ... ... ... қосымша қаржыларды қайта бөлгенде
Қазақстан аймақтарын бірқалыпты емес дамуының мәселесі ... ... су, ... балық шаруашылығына, сондай-ақ қоршаған
ортаны қорғауға шығындар деңгейін қысқарту ... ... ... ... ... ... экологиялық жағдай
бұрынғыдай өте жағымсыз ... ... ... ... ... шығындар деңгейінің
қысқартылғаны қаншалықты негізді?
5. Ағымдағы жылдың денсаулық сақтау бюджетінің ... ... ... ... ... ... ... игерудегі денсаулық сақтау
шығындары қаншалықты ақталған?
7. Осы жағдайды шешу үшін ... мен ... ... қолдану қажет?
Аймақтардың қаржылық мүмкіндіктерін теңестіру үшін мемлекет жалпы
трансферт жүйесін қолданады. ... ... ... ... сақтау, шаруашылық және көлік инфрақұрылымы, қоршаған
ортаны қорғау) ... ... үшін ... ... жүйесі қолданылады.
Мақсатты трансферт алдын-ала келісілген шартпен қаржыландырылады. Соңғы
жылдарда еліміздің республикалық ... ... ... ... ... ... ... кестеден көріп отырғанымыздай, субвенция көлемі жыл санап арта ... ... ... Қазақстан облыстарында жағдай бірқалыпты.
Дегенмен, Ақмола облысына бөлінген субвенция 2001 жылы 12,4%-жы ... ... ... ... 2005 жылы 10,7% ... отыр.
Қостанай облысының динамикасы да осындай, ал Солтүстік ... ... ... ... 2001 жылы 9,5%-ы ... ... кейінгі
2003, 2004, 2005 ... 8,7%, 7,7 және 8,8% ... ... ... күрт ... ... ... тұр. Мәселен, 2002 жылы
республикалық бюджеттен бөлінген субвенция ... ... ... ... оның ... жыл сайын жылдам азайып, 2003 жылы 17%, 2004 және ... 12,5 және ... ... ... Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Батыс
Қазақстан және Қызылорда облыстарының динамикасы біркелкі, яғни субвенция
көлемі жылдан ... ... ... жоқ. ... ең көп ... ... ... мұнда оның үлесі 2002 жылы облыс бюджеті
табысының 31,2% болса, 2003 жылы 21,6% ... 10%-ға ... ... ... ... ... ... қатары Павлодар және Ақтөбемен толыққанымен,
оларға бөлінген субвенция көлемі басқалармен салыстырғанда аз ... 1,1%, ... ... 3 - ... ... ... субвенцияның мөлшері
мың теңге
|Облыстар |жылдар: |
| |2002 |2003 |2004 |2005 ... |
| |мың тг. |
| |2002 |2003 |2004 |2005 ... |2513486 |569100 |428735 |412341 ... ... ... |20114903 |19685056 |
|Шығыс-Қазақстан|2407479 |- |- |- ... |- |497040 |467825 ... |6655646 |81131 |- |- ... |38406 |- |- |- ... |8434024 |9000442 |10651255 ... ... |2057745 |1895969 |974293 |968524 ... қаласы |26298355 |17915000 |24963765 |25896304 ... ... ... |5729991 | |
* ... әр жылда бюджеттен алулар бір қалыпты болмағы көрініп ... ... ... ... ... ... ... халқы бар Атырау
облысының әлеуметтік тұрмысы көңіл ... ... ... деректерде жалақы мөлшерінен алдыңғы қатардағы облыстың бұл
көрсеткішін тек мұнайшылар не сол салаға жұмыс ... ... ... облыстың 42000 тұрғыны күнкөрісі өте нашарлар қатарына жатқызылады
[82]. Дегенмен облыста 2003 жылы 323,3 ... ... ... ескерсек, оң бағыттар байқалады. Оның 217,4 млрд. отандық
инвестиция. ... үшін айта ... 2003 жылы ... ... 244,5
млрд. теңге болған, ал 2002-де одан 12,9 ... ... ... ... ... ... жасалған және жүзеге асып жатқан 23 салалық бағдарлама
бар. ... ... ... ... ... мен денсаулығын
көтеруге бағытталған. Облыста ауыл инфрақұрылымын дамытуға айтарлықтай ... ... ... осы мақсатқа 8,25 млрд. теңге бөлінген. Бұл – бүкіл
жергілікті инвестициялық бағдарламалардың 48%-ы. Оның ... ... ... ... - 1339,2 млн. теңге, денсаулық сақтау нысандарына
– 1200,0, спорт және туризм нысандарын салуға – 107,0, ... ... және ... ... ... – 1435,1, ... жөндеуге –
1174,4, көріктендіруге – 90 ... ... ... /19/.
Бюджеттен алу механизм әміршіл - әкімшіл жүйеде ... ... яғни ... ... ... органдарның қаржы ресурстарын жинауға
және жергілікті әлеуметтік мәселелерді тиімді шешуге ынталандырмайды. ... ... ... осы механизм аймақтардың қаржылық дербес болуға
ұмтылыс білдірмейтіндіктерін және ... ... өсіп ... ... ... бюджеттен субвенция, мақсатты трансферттер
және бюджеттік кредиттер бөлінеді ... ... ... өте ... ... ... ... ортамерзімді бюджетаралық қатынастар үлгісінің
жасақталуын қажетсінуі сөзсіз дегіміз келеді.
Бюджетаралық қатынастар мәселесі жергілікті ... ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі
басқару органдары (және олар жергілікті өкілетті органдар деп аталады, егер
біз оны ... ... ... ... болсақ) көпбағытта қызмет
атқарады. Қазіргі кезде жергілікті өзін-өзі ... ... ... біз зерттеу жүргізіп отырған объект – ... ... ... болмайды. Себебі жергілікті ... ... және ... ... ... ... асуы
Қазақстан Республикасының Конституциясында және оның 1.04.2001 ... ... ... мемлекеттік басқару туралы»,
1.04.1999 жылы «Бюджет жүйесі ... және ... жылы ... және ... ... ... ... Заңдарында
бекітілген. Жергілікті өкілетті органдар салық мәселесі жөнінде де біршама
өкілеттікке ие. Олар жекелеген санаттағы салық ... жер ... ... ... ... ластағаны үшін, жергілікті маңызы
бар ерекше қорғалатын тағиби ... ... үшін ... құқықтары бар. Сонымен бірге, соңғы кезде ... ... ... ... алып ... ... ... жергілікті өкілетті органдардың ... ... ... ... ... ... түзетулер енгізуге
(әсіресе, ауыл ... ... ... бұл ... ... ... ол көбіне климаттық жағдайға тәуелді) мүмкіндік
берілсе деген ... бар ... ... ... қаржылық теңестіру бағытындағы
атқарылатын жұмыстар қатарына трансферттер жүйесін жатқызылатыны ... ... және ... деп ... ... трансферт жүйесінің
қалыптасуы көбінесе елдің жалпыэкономикалық өсу ... ... ... бюджет заңдарының жасақталу дәрежесіне
байланысты. Алғаш рет мақсатты ... ... ... ... ... көрсету үшін жергілікті биліктерге субсидия беру) 1835 жылы
енгізілген еді. Америкада да ... ... ... ... арқылы шешіледі. Сондай-ақ, Германияда 1995 жылы «Шығысты қалпына
келтіру» он жылдың бағдарламасы іске ... ... ... жыл сайын
федералды Жерлер шаруашылық инфрақұрылымды ... ... ... ... Германияның салық салу жүйесінің ерекшелігі ... ... ... ... ... ... реттеу Конституция
ережесімен бекітілген болып табылады; ал ... ... ... ... ... Ұйым ... ... салықтан түсетін түсім федералды
және Жер бюджеттері ... тең ... ... ... ... ... ... федералды және Жер бюджеттерінің арасында бөлуге жатады.
Дегенмен бұл пропорция федералды заң актілерінің ... ... құн ... ... бөлу ... әр екі жыл сайын ... және ... ... ... ... ... ... мүмкін. Қазіргі кезде бюджеттер арасында қосымша құн салығын бөлудің
заңды құрылымы мынадай: осы салық түсімінің 56% ... ... ... 44% ... бюджеттеріне түседі. Жер бюджеттеріне салықтарды
аудару нақты жерлерден келетін түсімдерге ... ... ... ... ... ... ... әр жан басына есептеумен анықталады
[85]. Швецияда қосымша құн салығы салық жүйесіне 1969 жылдың 1 ... ... ол тек ... ... мен ... ... ... жылдан бастап салық салу объектісі ... ... бір ... ... ... ... құн салығы салынатын болды. Еуропа
Одағы елдерінің ішінде осы салық бойынша ең жоғары ставкасы ... ... Ал ... ... салынатын салық 28% құрайды. Әрине бұл
басқа дамыған елдермен ... ... ... ... ... 1991
жылы ол 52% құрады, Еуропада ең ... бірі ... ... ... ... жеделдетілген амортизациясы әдісі қолданылады: бірінші
жылы оның ... 30%, ... жылы 30%, ... және ... ... ... отырылады. Алкогол, табак, бензин және энергия сияқты ... ... ... ... Жеке ... салынатын салықты алғаш король
Карл XII уақытша шара ... ... 1902 жылы ... табыс
салығының жүйесі енгізіліп, онда салық декларациясы міндетті болды. Қазіргі
таңда жеке ... ... ... ... екі бөліктен тұрады:
федералды және муниципалды салық. ... ... 389000 ... ... 20% ... ... одан ... 25% төлейді /21/]. Біздің
еліміздегі табыс көрсеткіштері төмендегідей.
Кесте 5 - ... ... ... әр түрлі деңгейлері
бойынша табыстарды бөлу құрылымы
|Бюджет |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж |2005ж ... | | | | | ... |% ... |% ... |% ... |% ... |% | |Респуб-
ликалық |250352 |53,5 |381863 |54,8 |487651 |55,3 |565282 |58,5 ... | ... |217575 |46,5 |314896 |45,2 |393436 |44,7 |386013 |41,5 |401475 ... |Мемле-
кеттік |467927 |100 |696759 |100 |881077 |100 |951295 |100 |998576 |100 | |
5-ші ... ... ... , ... ... 2003-шы жылға дейін
қаражаттардың орталықтану деңгейі жоғары екендігін көруге болады. 1999 ... ... ... жылы 59,8 ... ... . Жоғарыда көрсетілген
деректі теріс құбылыс ретінде және орталықтану тенденциясының ... ... ... ... Бірақ табыстар ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджет
арасындағы ... бөлу 1995 ... ... ... ... өзгерістердің өсу динамикасын қарастыра отырып, табыстар
бойынша ... және ... ... үлес ... нақты қарқындарын анықтау өте маңызды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасында бюджеттік үрдістің қалыптасу және даму
сатысында және оның ... ... ... ... ... жолдар
іздестірілуде. Бюджетті реттеу, жоспарлау және жобалауды жетілдіру бойынша
жүргізілген зерттеулер негізінде ... ... мен ... ... ... бірнеше жыл ішінде Қазақстан экономикасының даму үдерісін
талдау дүние жүзілік ... ... ... ... саясаттың оң
құрылымдарының Қазақстан жағдайында да болуын көрсетеді. Ол – мемлекеттік
міндеттемелердің нақтылық негізіндегі дефициттің төменгі ... ... ... ... ... ... нарығындағы төменгі проценттік
ставкалардың ... және ... ... ... ... ... ... шығындарды шектеу саясаты. Осындай саясат
экономикалық ... ... ... және ... ... сонымен жалпы халыұ жағдайы деңгейінің өсуіне әкеліп соқтырады.
Мемлекеттік бюджет мемлекеттің негізгі ... ... ... ... ... негізгі құралы болып, саяси өкіметке ... ... ... ... ... мемлекет қолына нақты саяси
және экономикалық билікті береді. Бір ... ... ... ... ... ... бекітілетін құжаттар жиынтығы ғана болып,
утилитарлық функцияны орындайды – ел басқарудың ... ... ... ... тек қана ... ... ... бар ресурстарды және мемлекетке
қажетті қаржы ресурстарын көрсетіп, ... ... ... анықтайды. Бюджет
қана нақты ... ... ... мен ... арасындағы
проценттік қатынасты бекітіп, мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... ... ... ұлттық табыс пен жалпы ішкі өнімнің
қайта бөлу процесі жүреді. Бюдет ... ... және ... ... өндіріс эффективтілігін көтеру құралы болып, ол
арқылы әлеуметтік саясат жүзеге асырылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 ... ... жаңа ... ... жүйесі туралы” 1999 жылғы 1 сәуірдегі Қазақстан Республикасының
Заңы.
3. “Республикалық және ... ... ... ... туралы”
2002 жылғы 29 қаңтарыңдағы Қазақстан Республикасының Заңы.
4. Финансы. Учебник. //под редакцией Радионовой В.М. –М., 1995. –432 с.
5. Худяков А. ... ... ... ... (Общая часть). –Алматы,
1995. –224 с.
6. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник. -Алматы, 1997. –472 ... ... ... ... // Ильясов К.К и другие –Алматы, ... ... ... ... ... 1998 жылы 19 ... Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и
механизм использования. –Алматы, 1995. –160 ... ... К.Т. Курс ... ... ... 1913. –113 с.
11. Мельников В.Д., Ильясов К.К Финансы. Учебник. –Алматы, 2001. –512 с.
12. ... ... ...... ... 2004
–2006 жылдарға арналған индикативтік жоспары ... ... ... 2003 ... 12 ... № 926 қаулысы
13. Воронин А.Г., Лапин В.А., Широков А.Н. Основы управления муниципальным
хозяйством. –СПБ., 1992. –540 с.
14. ... ... к ... ... Республики Казахстан “ О
республиканском бюджете на 2005 год”. Постановление Правительства от ... 2004 года № ... ... Т.В. ... ... ... пособие. –СПб.: Питер,
2001. –288 с.
-----------------------
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті
Республикалық бюджет
Жергілікті бюджеттер
Облыстар бюджеті
Астана және Алматы ... ... ... ... ... ... бюджеттер
Аудандар бюджеті
Облыстық бюджеттер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері туралы147 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті: реттеу, жоспарлау және жобалау61 бет
Жоспарлау мен болжаудың түсінігі және маңызы12 бет
Ғылым түсінігі6 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет
Қазақстандағы қола дәуірі туралы18 бет
Қоғам философиялық таным обьектісі ретінде7 бет
Ұлттық мерзімді басылымдардың Қазақстан тарихының өзекті мәселелеріне жаңа көзқарасты қалыптастырудағы рөлі: тарихнамалық талдау (1985-2005 жж.)205 бет
Адам капиталы теориясының методологиялық аспектiлерi13 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оны қалыптастырудың теориялық-методологиялық негіздері19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь