Тәрбие ісіндегі жеке тұлғаның даму мәселелері


1 Педагогика үшін мәнді мәселенің бірі
2 Жеке адамдықтың критерийлері
3 Жеке адамдық дамудың ықпалды көзі
Тәрбиенің негізгі мақсаты: жеке адамды қалыптастыру және оны жан-жақты дамыту.
Ал бұл міндеттердің нәтижелі болуы жеке адамның қалыптасуына қандай жағдайлардың ықпал ететінін білумен байланысты. Тәрбие қоғамдық өндірістік және мәдени өмірдің белсенді қатысушысын даярлауды мақсат етіп қойған жеке адамды қалыптастырудың жүйелі үрдісі. Педагогика үшін мәнді мәселенің бірі – “жеке тұлға” түсінігінің өзін айқындап алу. Адамның дамуында бір-біріне байланысты екі өзек байқалады, оның бірі – биологиялық, екіншісі – әлеуметтік. Адам туғанда тек биологиялық тіршілік иесі болып танылады, жеке тұлғалыққа жету әлі ерте. Биологиялық нышандар мен қасиеттердің дамуы адамның өмір бойы мүшелік пісіп жетілуі және қалыптасуы үрдісінің сипатын көрсетіп отырады. Адамның биологиялық кемелдену және өзгеру үрдісі, оның дамуының жастық сатылары мен мінез-құлығында көрініп, осыдан балалық, жасөспірімділік, ересектік және қариялық табиғи бітістерін ажыратамыз. Жеке адам қоғам өмірінің өнімі болғанымен, оның тірі организм екенін ұмытпау керек. Әлеуметтік және биологиялық қатынастар жеке адамның қалыптасып дамуына әртүрлі әсер етеді. Адамның табиғи дамуы сан алуан әлеуметтік сапалар мен қасиеттерді қабылдауымен тығыз байланыста бірге дамып отырады, бұл адамды қоғамдық тіршілік иесі ретінде сипаттайды. Мысалы, нәрестенің жақын адамдарды танып, күлімсіреуі, кейін тілге келуі, тік жүру қабілетін игеруі, үйдегі және көпшілік арасындағы қалыптары, еңбектеуі және т.б. Өсе келе ол білім игереді, моральдық қалыптар мен ерекшеліктерді орындайды, әртүрлі жұмыс істеу арқылы ептіліктер мен дағдылары қалыптасады және олардың барлығы да өмір барысында адамда пайда болып, дамып отырады. Баланың қабілетін дамытуда оның өзінің белсенділігі маңызды және қажетті жағдай болып табылады. Бұл белсенділік баланың кез-келген әрекетінде: ойында, оқуда, еңбекте көрінеді. Әрине бұл жағдай ересектердің бағыт-бағдар беруі арқылы жүзеге асады. Баланың қабілеті оның өз қолдауы табылған іс-әрекетінде қалыптасады және дамиды. Бала тек белсенді іс-әрекетте ғана жан-жақты дамиды да, жеке тұлға ретінде қалыптасудың реті туады.Тұлға дамуы туралы ізденістегі психологтердің айтуы бойынша әр адамның дамуы өз қолында, оны сырттан әсер етер күшпен дамытуға болмайды, тек оңтайлы ықпал жасауға болады. Осы пікірден туған білім беру мақсатының басқа да тұжырымы бар. Оқушы тұлғасын дамыту, ол оның толық өзіндік өсуінің, өзіндік қалыптасуының, өзіндік жетілуінің амалы ретінде қарастырылады.
1. Педагогика / под ред. В.А.Сластенина и др. – М., 2002. – 566 стр.
2. Подласый И.П. Педагогика. В 2-х кн. Кн.1. -М., 2002. 573 стр.
3. Қоянбаев Ж., Қоянбаев Р. Педагогика. – Астана, 1998

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 6 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жеке тұлға. Индивид.

Тәрбие ісіндегі жеке тұлғаның даму мәселелері

Тәрбиенің негізгі мақсаты: жеке адамды қалыптастыру және оны жан-
жақты дамыту.
Ал бұл міндеттердің нәтижелі болуы жеке адамның қалыптасуына қандай
жағдайлардың ықпал ететінін білумен байланысты. Тәрбие қоғамдық өндірістік
және мәдени өмірдің белсенді қатысушысын даярлауды мақсат етіп қойған жеке
адамды қалыптастырудың жүйелі үрдісі.Педагогика үшін мәнді мәселенің бірі –
“жеке тұлға” түсінігінің өзін айқындап алу. Адамның дамуында бір-біріне
байланысты екі өзек байқалады, оның бірі – биологиялық, екіншісі –
әлеуметтік. Адам туғанда тек биологиялық тіршілік иесі болып танылады,
жеке тұлғалыққа жету әлі ерте. Биологиялық нышандар мен қасиеттердің дамуы
адамның өмір бойы мүшелік пісіп жетілуі және қалыптасуы үрдісінің сипатын
көрсетіп отырады. Адамның биологиялық кемелдену және өзгеру үрдісі, оның
дамуының жастық сатылары мен мінез-құлығында көрініп, осыдан балалық,
жасөспірімділік, ересектік және қариялық табиғи бітістерін ажыратамыз. Жеке
адам қоғам өмірінің өнімі болғанымен, оның тірі организм екенін ұмытпау
керек. Әлеуметтік және биологиялық қатынастар жеке адамның қалыптасып
дамуына әртүрлі әсер етеді. Адамның табиғи дамуы сан алуан әлеуметтік
сапалар мен қасиеттерді қабылдауымен тығыз байланыста бірге дамып отырады,
бұл адамды қоғамдық тіршілік иесі ретінде сипаттайды. Мысалы, нәрестенің
жақын адамдарды танып, күлімсіреуі, кейін тілге келуі, тік жүру қабілетін
игеруі, үйдегі және көпшілік арасындағы қалыптары, еңбектеуі және т.б. Өсе
келе ол білім игереді, моральдық қалыптар мен ерекшеліктерді орындайды,
әртүрлі жұмыс істеу арқылы ептіліктер мен дағдылары қалыптасады және
олардың барлығы да өмір барысында адамда пайда болып, дамып отырады.
Баланың қабілетін дамытуда оның өзінің белсенділігі маңызды және қажетті
жағдай болып табылады. Бұл белсенділік баланың кез-келген әрекетінде:
ойында, оқуда, еңбекте көрінеді. Әрине бұл жағдай ересектердің бағыт-бағдар
беруі арқылы жүзеге асады. Баланың қабілеті оның өз қолдауы табылған іс-
әрекетінде қалыптасады және дамиды. Бала тек белсенді іс-әрекетте ғана жан-
жақты дамиды да, жеке тұлға ретінде қалыптасудың реті туады.Тұлға дамуы
туралы ізденістегі психологтердің айтуы бойынша әр адамның дамуы өз
қолында, оны сырттан әсер етер күшпен дамытуға болмайды, тек оңтайлы ықпал
жасауға болады. Осы пікірден туған білім беру мақсатының басқа да тұжырымы
бар. Оқушы тұлғасын дамыту, ол оның толық өзіндік өсуінің, өзіндік
қалыптасуының, өзіндік жетілуінің амалы ретінде қарастырылады. Сондықтан,
мектеп мақсаты баланың табиғи күштері мен мүмкіншіліктерінің өзіндік
ашылуына қолайлы жағдай жасау болып табылады. Ол үшін оқушы тұлғасының
дамуын көздейтін білім беру үрдісін ұйымдастырудың түрлі әдістері мен
амалдарын анықтап, жүзеге асыру қажет. Сонымен, адам баласы тұлға ретінде
өмір сүру барысында өзінің қоғамдық мәнін сипаттайтын көптеген әлеуметтік
сапалар мен қасиеттерді қалыптастырады, әрі дамытады. Міне, осыдан ол
ғылымда биоәлеуметтік тұлға, субъект, яғни тарихи-қоғамдық қызмет пен таным
иесі деп танылады. Демек, “адам” түсінігі осыдан биологиялық және
әлеуметтік (қоғамдық), сапа мен қасиеттердің бірлігін білдіреді. Ал “жеке
тұлға” түсінігін алатын болсақ, ол тек қана әлеуметтік сапа мен қасиеттерді
игерген тұлғаны танумен байланысты. Л.С. Выготскийдің айтуы бойынша: “Жеке
тұлғаның негізгі функциялары қоғамдық тәжірибені шығармашылықпен меңгеру
және қоғамдық қатынас жүйесіне қосылу”. Бұл тұлға қоғамдық тіршілік иесі
сипатында көрініп, тіл игеруі, санасы, әртүрлі әдеттермен ерекшеленеді.
Жеке адамдық қасиетке ие болу, оның табиғи биологиялық болмысына емес,
қоғамдық қасиеттерге тікелей байланысты. Сонымен “жеке тұлға” дегеніміз
адамның қоғамдық сипатын танытып, оның өмір барысында өзіне топтаған
әлеуметтік сапалар мен қасиеттер жиынтығын білдіреді.
Менің сыныбымдағы тәрбие жүйесінің жұмысында тиімділік өсуді
қамтамасыз ету бойынша қажетті тәжірибе-сараптама жұмысының І- кезеңінің
талдамасын көрсеттім.
1.ТСЖ жаңа тақырыпқа сәйкес сыныптағы тәрбие жүйесінің моделін жинақтадым.
2.Сынып жетекші ретінде өзімнің тәрбие жұмысымның оқушылар мен ата-аналар
көрсеткен нәтижесінің мониторингісін негізгі диагностика жүйесінде құрадым.
3.Оқушыларды жеке дамытып және оқушылардың шығармашылық мүмкіндігін дамыту
үстінде жұмыс жүргізудемін.
4.Оқушыларды тәрбиелеу бағытындағы басымдықты анықтадым.
5.Жекеше дамыту және мамандандырылған бағдарламада жұмыс жасалынды.
ІІ кезеңге қажеттілер:
1.Тәрбиелеудің формасы мен тәсіліне ақпараттандыру технологиясын жинақтау
және іздестіру.
2.Оқушылардың жекеше дамыту үрдісінде әлеуметтік-психологиялық қолдау
көрсетуді ұйымдастыру.
3. Сыныптағы тәрбие жүйесін жинақтау бойынша тәжірибелі-педагог қызметін
жүзеге асыру.
4.Сынып ұжымында жекеше дамыту және қалыптастыру мониторингін өткізу.
5.Оқушылардың шығармашылық мүмкіншілігін дамыту
6.Осыдан күтілетін нәтиже.
ТСЖ ІІ кезеңі
1.Білім беру сапасын көтеру
2.Оқушылардың адамгершілік тәрбиесінің деңгейін көтеру
3.Оқу-тәрбие үрдісінде ақпараттық технологияны енгізу
4.Білім беру үрдісіндегі адамшылыққа тәрбиелеу
5.Оқушылар мен мұғалімдердің шығармашылық мүмкіншілігін дамыту.
6.Білім беру үрдісінде жаңа әдістеме және технологияны модульдеп сараптама
шегін кеңейту.
Өзімнің компоненттігімді көтеру үшін сынып жетекші, пән-мұғалімі ретінде
жекеше тәжірибе арқылы педагогикалық іздестіруде, мектептегі оқу қызметі
арқылы біліктілікті көтеру курсы арқылы, өзімнің мектептегі әріптестеріммен
сынып жетекшілердің портфолиосы арқылы, өзімнің мамандығымды тәрбиелік
тиімділігінде көтеріп жүзеге асырдым.
Оқушылармен қарым-қатынас арқылы шығармашылық тәсілді дамыту жолындағы
білім беру субъектісінде шығармашылық жұмыс қызметіндемін. Сыныптағы
балаларды, мен қолөнер көрмесіне апарамын,ата-аналармен бірге ҚР
халықаралық тіл күні Наурыз, Жаңа жыл мерекелерін өткіземіз. Біздің
өзіміздің салт-дәстүріміз бар. 1 сыныпта адамдарды бақылау, табиғатта болу,
өмірдегі қоғамды зерттей білдік. Театрлық өнерде Наурыз-Аруы , ақындар,
жазушылар конкурсының тәсілімен дарындыларды дамытып үйретемін. Оқу- тәрбие
үрдісінде күнделікті шығармашылық тапсырма және жаттығуды Қаламқас
үйірмесінде әдейлеп жасалынған бағдарлама бойынша өткіземін.
Барлық білім беру ортасында қажетті субъектінің оның мектепте дамыту
шығармашылық патенциялын дұрыс бағалауға көмектеседі. Осы үшін мен өз
жұмысымда жаңа технологияны жекеше-жаттығулар, қызметтесу,ақпараттық-
коммуникативті, педагогикалық тәжірибемді, педагогикалық концепцияда
қолданамын ,. Оқушыларды қызықтырып құқық қорғауда, өзара қарым-қатынаста
тәрбиелеу тәсілімен жаңа технологияны енгіземін. Барлық технологияда сынып
жетекшінің тәрбиелеуін ұйымдастырып және жоспарлауға компетентті әрекетпен
жүзеге асыра отырып, білім беру үрдісінде субъектіні тәрбиелеу тапсырмасы
мен мақсатын таратуға көмектесемін.
Білім беру үрдісінде оқушылар мен ата-аналарға диагностика өткізілді.
Менің өзімнің қызметімде педагог моделінің жаңа формациясының идеалын
жүзеге асыруға тырыса білдім.
Жеке адамдық сапалар өмір барысында қалыптасқандықтан, олар біреулерде
айқын көрініп, басқаларда күңгірттеу болады. Олай болса, жеке адамдық
дәреже деңгейін қалай білеміз және оның өлшемдері қандай деген сұрақтар
туындайтыны сөзсіз. С.Л. Рубинштейн зерттеуі бойынша жеке адам өз қылығы
мен іс-әрекетін саналы басқаруға мүмкіндік беретін психикалық даму
деңгейімен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жалпы білім беретін мектепті басқарудың ғылыми-педагогикалық негіздері
Арнайы психология туралы
Қоғам дамуында тәрбиенің тигізетін әсері
Бастауыш мектеп оқушыларының экономикалық тәрбиесі
Психология жайлы түсінік
Педагогика және психология мамандығына арналған Психологиялық менеджмент
Жеке тұлға белсенділігі
Психология ғылымының, оның салалары мен тармақтарының ғылымдар жүйесіндегі орны
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы
Әлеуметтік психологияның зерттеу объектісі
Пәндер