Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы және дамуының ерекшеліктері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

I. Несиенің құрылымы, формалары және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1 Несие формалары мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Несиенің экономикадағы рөлі және несие заңдары ... ... ... ... ... ... ... ... 10

II. Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы және дамуының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1. Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы ... ... ... ... ..15
2.2.Нарықтық қатынастарда әлемдік несие жүйесінің дамуының қазіргі тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.3. Қазақстан Республикасының несие жүйесінің қазіргі жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
Кіріспе
Несие — нарықтық экономиканың тiрегi ретiнде экономикалық дамудың ажырамас элементiн бiлдiредi. Оны барлық шаруашылық субъектiлерiмен қатар, мемлекетте, үкіметте, сондай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Құнның қозғалысы — бұл несиенiң қозғалысының кiндiгiн сипапайды. Несиелiк Қатынастардың пайда болатын экономикалық негiзiне капитал айналымын жатқызуға болады.
Көбiне несиенi ақша ретiнде түсiнедi. Бiр жағынан қараганда бұган негiз де бар сияқты. Себебi, қазiргi шаруашылықта қарыз көбiне ақшалай түрде берiлуде. Бiрақ бұл жерде ақша мен несиенiң әр түрлi ұғымды бiлдiрiп, әр түрлi қатынастарды түсiндiретiнін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар, несие мен қаржы категорияларын бiр санайтындар да аз емес, несие — бұл ақшалай қаражаттың екi жақты қозғалысын, яғни қаражаттың уақытша берiлуiн және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы — сол қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейдi, яғни қаржы: дотация, субвенция, субсидия түрiнде берiлсе, олар кайтарымсыз сипатқа ие.
Несие — бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға (қарызға) берiлетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. Несие — бұл банктiң қаражатын құрайтын көзi ретiнде барлық несиелiк қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлi формаларының болуын және сондай-ақ олардың жұмсалымдарының формасын бiлдiретiн кең ұғымды сипаттайды. Ссуда — бұл ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын несиелiк қатынастарды ұйымдастырудың бiр ғана формасын бiлдiредi.
Қарыз берушi — қарызды беретiн несиелiк қатынасының бір жағы. Қарыз берушi — бұл уақытша пайдалануға қарыз берушi субъектiлер болып табылады. Қарыз берушiлерге: банктер, банктiк емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық субъектiлерi және халық жатады.
Қарыз алушы — бұл несиенi алушы және оны қайтаруга міндеттi, несиелiк қатынастың екiнші жағы. Борышқор және қарыз алушы бiр-бiрiмен жақын сөздер болғанымен де, олардың түсiнiктерi әр түрлі. Мысалға, кәсiпорын немесе жеке азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты төлемдерi кешігуi мүмкiн, бiрақ бұл жерде ешқандай да несиелiк қатынас туындамайды. Борыш бұл тек қана экономи калық қатынасты емес, сондай-ақ ада адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш — бұл өте ауқымды ұгым. Ал қарыз алушы — бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар тұлга.
Қарыз берушi және қарыз алушымен қатар несиенiң құрылымының элементiне берiлетiн объекті де жатады. Беру объектiсi — бұл құнның ерекше бөлiгi, яғни қарызға берiлген құнды бiлдiреді.
Несие — ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып абылады. «Кредит» деген сөз, «қарызға», «несие» деген «kredo»- сенемiн деген магына беретiн латынша «kreditum» деген сөзден шығады. Ол экономикалық дәреже ретiнде әр турлi экономикалық қоғамдарда қызмет етедi. Ол тауар өндiрiсiнiң пайда болған кезінен бастап қарапайым формаларында: бай және кедей қоғамдарда көрiнедi. Несие қатынастарын ақша қатынастары сияқты үнемi даму үстiнде болады. Алғашқы несие табиғи түрде қоғамның дәулеттi топтарынан мүлiксiз шаруалар мен кәсiпкерлерге тұтыну муктаждығы мен қарыздарды өтеу үшін ұсынылған. Тауар-ақша қатынастарының дамымен несие ақша түрiнде көштi.
Құндық қатынасты ерекше формасы сияқты несиенiң пайда болуы шаруашылық жүргiзуi бiр субъектiден босаған құн шаруашытлық мәмiледе қолданысқа түсетiн, бiрақ бiр уақыттарда жаңа қайта өндiру цикiліне ене алмайтын кезде ғана жүзеге асады. Несиеге байланысты бұл құн қосымша қаражатқа уақытша қажеттiлiгi туып отырган басқа субъектiге өтедi және қайта өндiру процесiніц шеңберiнде қызметiн жалгастыра береді. Бiрақ, несиелiк қатынастардың пайда болуың экономикалық байланысқа түсуге дайын меншiк иелерi сияқты бiр-бiрiне қарсы тұралатын тауар иеленушiлер арасындагы айырбас ауқымынан iздеген жөн. Тауарларды Қолдан-қолға өткiзу сияқты тауар айырбастау және қызмет көрсетумен ауысу несиелiк қатынастардан туындаған экономикалық жемiс.
Несиелiк қатынастар пайда болатын және дамығын нақты экономикалық негiзде қаражат айналымы мен ауыспалы айналым, яғни несиелiк қатынастың материалдық негiзi боп құн козғалысы саналатын болады.
Қарызға алуына несиенi кедей болғаны үшiн алмайды, ол өзнiң меншiктi қорларының ауыспалы айналым мен капитал айналымының объективтi күшне толық шамада жетпей тұрғандықтан өз iсiн алға бастыру үшiн алады.
Несие объективтi қажеттiлiктен туындаған және ол когамдық өндіріс процесiнде маңызды рөл атқарады. Несие ақшалай капиталдық қарызга трансформациясын қамтамасыз етедi және несие берушiлер мен қарызга алушылардың арасындагы қарым-қатынасты бiлдіредi.
Оның көмегімен мемлекеттiң, халыктың, ұйымдардың және кәсiпорындардың табыстары мен бос (еркiн) ақшалай қаражаттары жинақталып, уақытша пайдаланудың төлемiне аударылатын несие капиталына айналады.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1) Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша Несие Банктер»: Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2005.
2) Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие»: -Алматы: «ИздатМаркет», 2004.
3) Баймұханова С.Б.; Балапанова Ә.Ж. «Бухгалтерлік есеп». – Алматы; Қазақ университеті, 2002.
4) Ержанов М.С; Ержанова А.М.; «Основы бухгалиерского учета и новая корреспонденция счетов» (с 1 января 2003 г.). – А.; Ержанов и К, 2003 г.
5) Международные стандарты финансовой отчетности КМСФО/ Пер.И.Тарусина/ Ред. коллегия:А.С.Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и др. – М.; 1998 г.
6) Радостовец И.К. ; Радостовец В.В.; Шмидт.О.И. Центраудит-Казахстан, 2002 г.
7) Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов хозяйственных операций по типовому плану счетов бухгалтерского учета финансовой – хозяйственной деятельности субьектов. – А.; БИКО, 2003 г.
8) Бункина М.К. Национальная экономика. М: 2006 г.
9) Гальперин В.М. и д.р. Макроэкономика: учебник СПБ.:экономическая школа, 1994 г.
10) Саяси экономия. Оқулық-Алматы, Ана тілі, 1992.
11) Банковское дело. Учебник. / Под ред. Сейткасымова Г.С.—
Алматы: Қаржы-қаражат, 1998
12) Банковское дело / Под ред. Сейткасымова Г.С. — Алматы:Қаржы-Қаражат, 1998.
13) Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. — М., 1992.
14) Банки и банковские операции в России / Под ред. Лапидуса М.Х. - М., 1996.
15) 5.Банковское дело / Под ред. Колесникова В.И. — М., 1995.
16) 6.Банковское дело: стратегическое руководство / Под ред.
Платонова В., Хиггниса М. — М.: Консалтбанкир, 1998.
17) Банки и банковские операции / Под ред. Жукова Е.Ф. — М.,1997.
18) Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
19) «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
20) 10.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының
№ 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арнал-
ған пруденциялық нормативтер туралы» ереже.
21) «ҚР Ұлттық банкі туралы» ҚР заңы. 30.03. 1995.
22) «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.
30.03. 1995.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................4
I. Несиенің құрылымы, формалары және
қызметтері...................................6
1.1 Несие формалары мен
түрлері.....................................................................
..6
1.2 Несиенің экономикадағы рөлі және несие
заңдары................................10
II. Қазақстан Республикасының несие ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қазіргі
тенденциялары...............................................................
.......................................16
2.3. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... әдебиеттер
тізімі......................................................................
.......35
Кіріспе
Несие — нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... Оны ... шаруашылық субъектiлерiмен қатар,
мемлекетте, үкіметте, сондай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Құнның ... — бұл ... ... ... сипапайды.
Несиелiк Қатынастардың пайда ... ... ... ... ... ... ... ақша ретiнде түсiнедi. Бiр жағынан қараганда бұган
негiз де бар сияқты. ... ... ... ... ... ақшалай
түрде берiлуде. Бiрақ бұл жерде ақша мен несиенiң әр түрлi ұғымды бiлдiрiп,
әр түрлi қатынастарды түсiндiретiнін естен ... ... ... несие мен қаржы категорияларын бiр санайтындар да аз
емес, несие — бұл ақшалай қаражаттың екi жақты қозғалысын, яғни ... ... және ... ... соң ... баяндаса, ал қаржы — сол
қаражаттың бір ... ... ... яғни ... ... ... түрiнде берiлсе, олар кайтарымсыз сипатқа ие.
Несие — бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша ... ... ... капитал қозғалысы.
Несие мен ссуданың арасында да өзара ... бар. ...... қаражатын құрайтын көзi ретiнде барлық несиелiк қатынастарды
ұйымдастырудың әр түрлi ... ... және ... ... ... бiлдiретiн кең ұғымды сипаттайды. Ссуда — ... шот ... ... ... ... ... бiр ғана формасын бiлдiредi.
Қарыз берушi — қарызды беретiн несиелiк қатынасының бір ... ... — бұл ... ... ... ... ... болып табылады.
Қарыз берушiлерге: банктер, банктiк емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық
субъектiлерi және ... ... ... — бұл ... ... және оны ... ... несиелiк
қатынастың екiнші жағы. Борышқор және қарыз ... ... ... ... де, ... ... әр ... Мысалға, кәсiпорын немесе жеке
азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. ... ... ... ... бұл ... ... да несиелiк қатынас туындамайды.
Борыш бұл тек қана экономи калық ... ... ... ада адамзаттық
қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш — бұл өте ауқымды ұгым. Ал ... — бұл ... ... ... сұранысы бар тұлга.
Қарыз берушi және қарыз алушымен қатар несиенiң құрылымының элементiне
берiлетiн объекті де жатады. Беру объектiсi — бұл ... ... ... ... ... құнды бiлдiреді.
Несие — ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып абылады. «Кредит»
деген сөз, «қарызға», «несие» деген ... ... ... магына беретiн
латынша «kreditum» деген сөзден шығады. Ол экономикалық ... ... ... ... ... қызмет етедi. Ол тауар ... ... ... ... ... ... бай және ... қоғамдарда
көрiнедi. Несие қатынастарын ақша қатынастары сияқты ... даму ... ... ... ... ... қоғамның дәулеттi топтарынан мүлiксiз
шаруалар мен кәсiпкерлерге тұтыну муктаждығы мен ... өтеу ... ... қатынастарының дамымен несие ақша түрiнде көштi.
Құндық қатынасты ерекше формасы сияқты несиенiң пайда болуы шаруашылық
жүргiзуi бiр ... ... құн ... мәмiледе қолданысқа
түсетiн, бiрақ бiр уақыттарда жаңа қайта ... ... ене ... ... жүзеге асады. Несиеге байланысты бұл құн қосымша қаражатқа уақытша
қажеттiлiгi туып ... ... ... ... және қайта өндiру
процесiніц шеңберiнде қызметiн жалгастыра ... ... ... ... ... ... байланысқа түсуге дайын меншiк
иелерi сияқты бiр-бiрiне ... ... ... ... арасындагы
айырбас ауқымынан iздеген жөн. Тауарларды Қолдан-қолға өткiзу сияқты тауар
айырбастау және қызмет көрсетумен ... ... ... ... ... ... ... болатын және дамығын нақты экономикалық
негiзде қаражат айналымы мен ауыспалы айналым, яғни ... ... ... боп құн ... ... ... алуына несиенi кедей болғаны үшiн алмайды, ол ... ... ... ... мен ... ... ... күшне толық
шамада жетпей тұрғандықтан өз iсiн алға бастыру үшiн алады.
Несие объективтi қажеттiлiктен ... және ол ... ... ... рөл ... ... ... капиталдық қарызга
трансформациясын қамтамасыз етедi және ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттiң, халыктың, ұйымдардың және ... мен бос ... ... ... ... уақытша
пайдаланудың төлемiне аударылатын несие капиталына айналады.
I. Несиенің құрылымы, формалары және ... ... мен ... ... ... ... ... әдiстемелiк принциптердi
ұстану керек, несиелердiң барша түрi ... ... оның ... керек:
- несие мәмiлесi тұтасымен алғанда несиенiң мәнiн ашуы керек. Егер бiр
мәмiледе ... ... онда ... ... қасиетiн жоғалтатыны
бiлдiреді.
- несиенiң мәнiн талдауда несиенің құрылымын, ... ... ... қарастырған жөн.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып қалатын ... - ... ... ... сияқты несие де бір-бiрiмен өзара әрекетке
тусетiн бiрнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең ... ... ... ... ... ... анықтағанымыздай, бұл
субьектілерге несие берушi мен қарызға алушылар жатады. ... ... ... ... ... ... ... қарасты жағдайда ғана несиенiң
мәнiн анықтауға болады.
Несие ...... ... ... ... ... Мұны iске ... онда ақшалай қаражаттың белгiлi бiр қоры болуы керек. Ол ақша ... ... ... ... ... ... ... да мумкiн.
Қазiргi уақытта қарызга ақша ұсынатын негiзгi несие беруші - банк болып
табылады.Ол кәсiпорындардың, ұйымдардың, кеңселер мен халықтың ... ... ... ... ... ... ... пайдалану үшін
несие түрiнде ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиенi тек ... ... ... ... ... да ... иесiне тартылған ресурстарды
қайтаруға мiндеттi. Бұл арада банк бiр ... ... ... ... екiншi
жағдайда— қарыз алушы болып көрiнедi.
Қарызга алушы — ... ... ... ... алып, алған қарызды
қайтаруға міндеттi жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша мұқтаждығы
туғандар ... ақша ... ... ... Қазiргi заман талабына сай
қарызга алушылар — кәсiпорындар, ... ... ... ... ... мумкiн. Алайда, қарызга алушы карызға алынган қаражаттың
меншiк иесi ... ... ... ... айналымда оны ол өз
қалауымен қолданады. Бұл жагдайда ол ... ... гөрi, ... ауыспалы айналым қоры таусылғаннан кейiн оны iске асырып,
пайдаланганы ушiн өтемақы төлеп, қарызды ... ... ... ... ... ... несие берушiге тәуелдi, оған ... өз ... ... Алайда, карызга алушы мен несие ... ... ... ... ... болып табылады. Олар міндеттi турде
қатысуы керек және бұл жагдайда олар орындарын ... ... ... ... ... ... Несие берушi мен қарызга алушы өзара іс
әрекеттерiнде қарама-қайшылықтың бiрлiгi ... ... ... ... ... олар оны ... ... тұрады.
Олардың мүдделерi де бөлек, несие берушi неғурлым ... ... ... келеді, қарыз алушыға мүмкiндiгiнше арзан несие алып, қосымша
қаржылар табу ... ... ... орны мен рөлi, оның атқаратын қызметтерiмен
сипатталады. ... ... ... категория ретiнде мынадай
қызметтердi атқарады:
- қайта ... ... ... ... ... ... ... орнын уақытша алмастыру;
- капиталдың шоғырлануын жеделдету;
- ғылымы-техникалық прогрестi желелдету.
Несиенiң қайта бөлу қызметi кез ... ... ... ... ... ... ... өз үлесi несиенiң бұл қызметiнiң көмегiмен
экономикалық ... бiр ... ... бiр ... ... ағымы
болады.
Несиенiң айналыс шығындарын үнемдеу қызметiнің iс жүзіне асуы несиенiң
экономикалық мәнінен ... ... ... ... ... мен жұмсалуы арасындағы уақытша болатын алшақтық кей
жағдайларда қаржылай ресурстарга деген қажеттiлiктi туындатады.
Ал келесі, қызметi, яғни несиенiң ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықты мұндай орнын алмастыруга
толық мумкiндiк бар.
Капиталдық шоғыалану ... ... ... ... ... ... үшiн ... болып табылады. Мұндай мiндеттердi ... бұл ... ... ауқымын ұлғайта отырып, пайда ... ... ... — бұл ... қатынасының сырттай нақты көрініс ... ... ... мәнi мен ұйымдастырылуын синтездейдi Несие қатынасының
формасы мен мазмұны ажырағысыз әрі диалектикалық жағнан бiртұтас ... ... ... оның ... мен ... ... керек.
Таңдап алынған жiктеу өлшемiне қарай несиенiң мынадай ең ... ... ... ... (9.1. ... ... ету ... қарай — ұлттық және халықаралық несие;
- несие ... ... ... — ақшалай және тауарлық несие;
- несие қатынасының субъектiсiне ...... ... тұтынушылық несиелер.
2-схема. Несиенің негізгі формалары.
Жорғарыда қарастырылган несие формаларының көптеген түрлерi ... ... — бұл оның ... ... үшiн ... ... белгілерi бойыша ең детальданған сипаттамасы, ягни,
несиенiң iс-тәжiрибедегі нақты қосымшасы.
а) ... ... ... былайша жiктеледi: несиелеу объектiнiң
экономикалық белгiлерi бойынша:
— айналым қаражатын қалыптастыруга ... ... ... ... ... ... несие;
— ТМҚ аясында шұгыл ... ... ... ... ... ... қажеттлiкке берiлетiн несие;
— өндiрiстiң маусымдық шыгыны аясында берiлетiн несие;
— жол үстiндегi (жолдагы) есеп ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етiлуi бойынша:
— жылжымалы және жылжымайтын мулікпен, ... ... ... ... қамтамсыз етiлген;
— iшiнара қамтамасыз етiлген;
— қамтамасыз етiлуi болмайтын банкiлiк (сенiмдiлiк).
б) қайтарылу мерзiмi бойынша:
— қысқа мерзiмдi;
— орта мерзiмдi;
— ұзақ ... ... ... бойынша:
— бөлiп-бөліп төлеу (мерзiмін ұзарту);
— бір жолғы өтеу;
кезең сайын (бір қалыпты емес) өтеу.
г) ... ... ... ... ... ... сенiмдi;
— сенiмсiз;
— ұзартпалы.
ғ) арқылылығы бойынша:
— қалыпты пайыздық мөлшерлемесi;
жоғары пайыздың мөлшерлемесi;
төмен пайыздың ... ... ... ... ... сауда-саттық несиесi;
— өнеркәсiп несиесi;
— ауылшаруашылық несиесi;
—құрылыс несиесі;
ж) ашылатын шот турлерi бойынша:
— жай ... шот ... ... ... ... шоты ... несие;
— контокорренттiк шот бойынша несие;
— овердрафт бойынша несие;
— несие желiсi бойынша несие.
Несиенiң айрықша ... ... ... ... ... ... етiлген, қысқа мерзім ссуда мөлшерi ... ... ... ... ... негiзгi әр алуан турлерiне кұнды қағаз кепiлдiгiмен,
тауар кепiлiдiгiмен, талап кепiлдiгiмен ... ... ... ... ... ... өз ... шектеусiз пайдалана алады.
Жаңартпалы несие (ағл. Revolve- айналыста болу, кезең сайын ауыстырып
отыру) - ... ... ... және ... нарықтарында жаңгыртпалы
несие. Ол белгiленген берешек лимитi шегiнде және өтеу мерзiмi ... ... ... ... ... қосымша келiсімөзсiз автоматты
түрде берiледi.
Несие желiсi қарыз ... ... ... ... оған ... ... әрекет етуі кезеңi iшіндебелгілі бір мақсатқа
және келісілген мөлшерде несиені беру жөніндегі заң ... ... ... ... ... ... ... мен қарыз алушының ұзақ
уақытқа созылатын тығыз ынтымақтастығын білдіреді.
1.2. Несиенің экономикадағы ролі.
Несие жүйесi — жалпы банктердiң ... және ... және ... ... ... ... асыратын банктiк емес мекемелердiң
жиытығы.
Несие жуйесi ұғымы банк жүйесiне қарағанда кеңiрек, яғни мұнда өзге де
несиелiк мекемелер ... Әр ... ... ерекшелiгiне қарай несие
немесе банк жүйесiнiң ... ... ... ... жүйе ... ... бiрiншiсi — банктiк жүйе, ал екiншiсi — ... ... емес ... ... ... ... жүйесiнiң
құрылымы мынадай сызбамен берiлген.
3-схема.
Келтірілген сызбаға енген ... ... ... ... ... ның ... ... кестеде
берілген.
Кесте-1
| | ... аты ... ... қызметі |
|Несие| ... | ... | ... | | | | ... | | | | | |
| | | | ... ... ... |
| |Банк жүйесі |І ... ... ... қолма-қол |
| | | | ... ... есеп |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... айырысу |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... басқару. |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | ... |Орталық |Клиенттерге |
| | |ІІ ... ... ... ... |
| | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | ... | |
| | | |ған ... ... ... |
| | | | | ... ... | | | | ... ғана |
| | | | | ... |
| | | ... ... |Манманданған |
| |Парабанк |ІІІ ... ... ... ... |
| |жүйесі | ... ... ... ... |
| | | | ... |қызмет көрсету |
| | | ... ... ... |
| | |IV ... ... ... қызметін |
| | | | |(АҚ ... ұсақ |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... | ... саны ... ... ... 90-шы ... басында олардың
саны 200-ден асты, сөйтiп банк жуйесiн реформалау натижесiнде олардың саны
35-ке дейiн (06.2003 ж.) ... ... ... қатарында мемлекеттiк
банктер (мемлекеттiң 100% қатысуымен ... саны — 2. ... ... ... капиталының қатысуы кеңейе түсуде, олардың саны ... яғни ... ... санының жартысына жуығын алады. Ал банктiк емес
мекемелер санының керiсiнше, өсiп келе ... ... ... несиелік қатынастардың жұмыс iстеуiне ... ... ... ... ... ... қызметi арқылы ұдайы өндiрiс
процесiне әсер етедi. Жоғарыда аталып өткендей, несиенiң өз ... ... ол ... ... ... ... ... айналымда
пайдаланылмай тұраған, қайта айналып ... ... ... ... мүмкiн бөлгiмен ғана байланысты. ... ... ... қогамдық дамудың әр түрлi кезеңдерiнде өзгерiп отыруы мүмкiн.
Жаңа ... ... ... ... iсiнде де несиенiң атқаратын рөлі
зор. Несиенiң көмегiмен ... ... ... шоғырландыру мен
орталықтандыру жаңа өндiрiстердiң iрi жобаларын iске ... ... ... ... ... құны бар ... өндiрудi қайта
жарақтауга байланысты салынатын мол ... ... ... ... ... ... бағытынан арылып, жоғары дамыған
өңдеу секторын құру ... ... ... ... ... ... даму ... жүзеге асуда. Бұл ретте өзiнiң
несиелiк қаржыларын осы багдарламаны жүзеге ... ... ... ... ... ... Несиенi капиталдық салымдар есебiнде
пайдаланудың бюджеттiк қайта айналмалы қаржыландырумен айтарлықтай маңызды
артықшылықтары бар. Ол ... ... ... осы ... ... ... ... мүмкiндiктерiн анықтаумен әрi несие
шараларының өтелу ... ... ... ... ... ... бақылауга мүмкiндiк бередi.
Несиенiң ақша айналымы саласында да алатын орны айрықша. Ол ... ... ... ... өзiнiң қызметi — айналысының
құралын құруға байланысты:
— бiрiншiден, ақша белгiлерiн ... ... есеп ... ... ... екiншiден, несие бос ақша қаржыларын сан рет пайдалана отырып, қолма-
қол ақшасыз ... ... ... ... ... ... айналымның шыгындары маусымдық қажеттiлiктерді қосымша
қаржылар есебiнен көбейткенде қорлардың кемуіне ... ... ... инфляцияның өрлеген кезiнде мемлекет пайыздық
ұтысты көтеру арқылы айналымдағы ақша ... қысу үшiн ... ... ... ... Ал, ... өрлеу кезiнде
экоюмиканы жандандырып, әрi ... үшiн ... ... ... яғни ... ... кемiту арқылы несие тасқыны көбейiп,
ақша көлемi ұлғаяды. ... ақша ... ... ... ... ... несиелердiң шектелуi, ал 1998 жылдан бастап несие
экспансиясы саясаты жургiзiлдi.
Несиелiк (ипотекалық ... ... ... ... үй ... ... және ... да тұрмыстық машиналар мен аппараттар алу
мен шаруашьтлықты ... ... ... ... ... ... қол ... отыр.
Несиенiң көмегiмен басқа мемлекеттермен байланыстар ныгайып, әлемдiк
экономикага ... ... туып ... ... ... айналысушы экономикалық субъектiлердiң
өмiр сүруi мен жалпы халықшаруашылыгының дамуына да, ... ... ... ... ... көтеруде несиенің
атқаратын рөлi өте зор екен.
Несие саласын ... ... да керi ... бар, ... төлем
қаржыларының жеткiлiксiздiгiнен шаруашылық субъектiлерi ТМҚ-ны, жабдықтарды
сатып ала ... ... ... ... төлей алмайды, негiзгi
қорларды жалға ала алмайды және т.б. Сайып келгенде мұның бәрi өндiрiсте,
тауарларды ... өз ... ... ... ... ... анықтау мен сақтаудың сұраныс пен ұсыныстың,
айналымдағы тауар мен ақша көлемдерiнiң, өндiрiс пен ... ... ... ... ... ... тұру үшiн маңызы
зор.
Несиенiң сандық шегi несиелiк қаржыларды ... ... ... Шектеулердiң әдісi әр турлi, тура әдiс — Ұлттық банк мiндетті
қор көздерiнiң мөлшерiн ... ... ... ... ... ... ... әдiс — пайыздық мөлшерлеменi ... ... ... ... ... шектерi — бұл жағдайда несие
тар көлемдiк деңгейде де, кең ... ... де керi әсер етуi ... ... ... ... ... байланысты кең көлемдi
деңгейде оң немесе терiс түрде ... әсср ... ... ... пайдаланылуы мен оның тар көлем деңгейiнде әсер етуi көп
факторларга, ең ... ... ... қатысушы жақтардың
ықыластарғы мен мүмкiндiктерiне байланысты, атап айтқанда:
— қарыз алушылардың қарыз қаржыларына деген ... мен ... ... ... ... ... щығындарды азайтуға олардың
ықыласты болуы;
— банкiлердiң өз табыстарын ұлғайту ... ... ... ... ... несиелiк тынымдарға ... ... ... ... ... заңдарын бiлу және соның негiзiнде тиiмдi несие механизмiн ретке
келтiру өндiрiс ... ... мен ... бiркелкi
еместiгiне байланысты бос тұрған қаржыларды орынды пайдалануға ... ... ең ... Несие заңының пайда болуы жатады. Ол несие
қатынастарының пайда болуы мен қарыз беру ... ... ... пайда болу заңының экономикадағы ... ... ... ... ғана ... күшi бар. ... ... қатынастары
шаруашылық байланыстары баламалық және тепе-теңдiк қатынастарға негiзделген
экономика салаларында ғана туындайды.
Егер шаруашылық субъектiсiнiң өзi ... ... ... ... нақты материалдық жауапкершiлiгi болмаса, несиелiк қатынастардың дұрыс
жұмыс iстеуiнiң, несиенiң қайтарылып келетiндiгiнiң кепiлдiгi болмайды.
Несиенiң пайда болу ... ... ... ... ... әкеп ... заңдарының басқа да экономикалық заңдар сияқты жалпыламалық,
объективтiк, қажеттiлiк, өте маңыздылық, нақтылық ... ... ... ... ... ... ... көрiнiсi бар.
Жоғарыда анықтағанымыздан, несиелік қатынастар тартылған құндылықтар несие
берушiден қарыз алушыға өтiп, ... ... ... ... яғни ... ... ... үстiнде болады. Егер ол бiр буында тоқтап ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан несиенiң
қозғалысы объективтi, қажеттi, маңызды, жалпыламалы, нақты ... ... ... оның аса ... ... өмiр суруiнiң заңы.
Несие заңына тән Заң - оның ... ... ... ... ... ... ... категорияларынан бөлектеп тұратын белгiсi ...... ... ... Егер ... ... ... несие берушiге қайта айналып келмейтiн болса, онда өзiнiң мәнiн
жоғалтып, жеке ... ... ... ... боп ... ... ... өзi шыққан пунктке қайта оралып келу ушін белгiлi бiр
жумыс iстейдi, яғни ... ... ... ... ... ... уақытша пайдалануға берiлген бастапқы мөлшерiн қайта ... ... ... ... ... Бұл процесте:
объективтiлiк, қажетттілiк, жалпыламалық және т.б. экономикалық талаптардың
барлық белгiлерi бар. Осы аталған ... ... ... ... заңы ... ... ... Тарылған құндылық несие берушiден оны ... ... ... ... ... (өндiрiс құралдарына
қарағанда), сондай-ақ ... ... да, ... ... ... ... сақтап, жаңа айналымға түсуге дайын екендiгiмен
бастапқы пункке (несие берушіге) қайта оралады. Және бұл ... ... ... әрi ... ... ... қарастырылған заңдары мен олардың ерекшелiктерiн танып бiлудiң
тәжiрибелiк маңызы бар. Олардың бұзылуы: ақша айналысын тұрақсыздандыру,
экономикадағы ақша ... ... ... аса ... ... ... Ұлттық валютаның сатып алушылық ... ... ... ... және ... Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы және дамуының
ерекшеліктері
2.1. Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы
Несие жүйесінің өз қызметтерін орындауы барысында ... ... ... бос ... ... жинақтап, оны қайтару және ақы
төлеу шартында қайта бөлуге ... ... ... әр түрлі
субъектілер арасындағы экономикалық байланыстар ... ... ... ... ... ... тек қана ... капиталды жинақтап,
оны заңды және жеке тұлғаларға уақытша пайдалануға берумен ғана ... ... ... ... өндірістік айналымы үшін төлем
құралдарының қосымша массасы құралады. Төлем ... аса ... ... ... мен ... және ... мен алушылар арасында
экономикалық қатынастарды қалыптастырумен қатар, несиелік ... ... ... ... жүйесі арқылы өтеді.
Несие жүйесінің елдегі ақша айналымын реттеудегі, заңды және жеке
тұлғаларға әр ... ... ... ... ... қатынастарды да несиелік қатынастар мазмұнына жатқызуға
болады.
Несиелік қатынастар екі ... ... ие және ... ... де, ... несие жүйесінің мекемелері үшін де бірдей қажет. Ақшаны
несиелік мекемелерде сақтау - несиелік ресурстарды құруды ... ... ... және ... ... үшін орналастыру -несие беруді
білдіреді.
Екі жақты қатынас: шаруашылық ұйымдары мен несие ... ... ... ... ... пен несие жүйесі, несиелік мекемелер, әр түрлі елдердің
несиелік мекемелері арасында болуы мүмкін.
Жоғарыда түсіндіргеніміздей, ... ... ... ... формада
несие экономикалық категориясының қызмет етуі барысында жүзеге асырылады.
Несиелік қатынастардың сыртқы көрінісі несие ... ... ... ... мәні және ... синтездейді. Несиелік
қатынастар формасы мен мазмұны диалектикалық бірлікте болады. ... ... ... ... ... ... және оның дамуын
ынталаидыруы тиіс. Өндірістік қатынастардың өзгерісі несиелік ... мен ... ... ... ... екі ... ... тауарлық және ақшалай. Тауар несиесі
коммерциялық несиенің бірінші ... ... ... ... ... ... беруі барысыңда, аталған несие формасында
ақшалай формада қайтарымды. Өйткені, ... ... ... ... ... алғанын куәландыратын вексельді, сондай-ақ салынған жүлйс туралы
парақты немесе басқадай құжаттарды береді. Бұл тұста несиелік ... ... ... ... және банк ... ... мазмұнындағы өзгерістер нәтижесінде тауар формасындағы несие
ақшалай формаға қайта ауысады. Сөйтіп, тауар формасы негізінде несиенің
ақшалай, ең ... ... ... ... ... ... қатынастарда әлемдік несие жүйесінің дамуының қазіргі
тенденциялары.
Бүгінгі таңдағы ... ... ... ... ... ... ұшырады.
Банк жүйесінің барлық компоненттері жалпы әлемдік экономикадағы құрылымдық
қайта құруда жүріп жатқан өзгерістерге ... ... ... ... ... себепші болған өндірістің шоғырлануы
капиталдың шоғырлануымен орталықтандыруын талап етті, соған сәйкес ... ... ... ... ... ... қарай түрлендіре
бастады, яғни қазіргі банк жүйесінің ... ... ... бейімделу қатар жүреді банк жүйесінің құрылымдылық қайта
құрылуы көз ... ... бір ... сақгалуымен қатар, банк
қызметінің шоғырлануы мен әмбебаптануы орын алады; банктік емес несиелік
мекемелердің ... ... ... жеке ... ... мен банктік емес мекемелер арасындағы өзгешеліктердің немесе
бөгеулердің ... ... - ... жылдары несие жүйесінің құрылымдық қайта
құрылу тенденциясының маңыздысының бірі.
Ірі әмбебап банк өз ... үшін ... ... жүргізу, қолма-
қолсыз есеп айырысу, жинақтарды қабылдау, әр түрлі несиелер беру, бағалы
қағаздарды ... алу, ... ... бойынша басқару және ... ... ... және ... ... ... ... бойынша
операциялардың көптеген түрлерін (кейбір бағалаулар бойынша 200 шамасында)
жүзеге асырады. Несиелік мекемелер қызметінің осындай көп ... ... ... ... ... ... ... сай келеді.
Несиелік мекемелердің әмбебаптануы екі бағыт бойынша көрінеді. Біріншісі
- дәстүрлі емес банктік ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық-кеңес беру бизнеске және
т.б. кіруге тырысады. Олар ... ... ... ... ... немесе өте сирек қатысқан ... ... ... ... және ... қызмет көрсетуге, лизингтік
істерге қатыса отырып несиелік мекемелердің басқа да топтарымен тікелей
конфронтацияға баруда.
Екіншісі - ... ... ... емес ... ... жинақ, сенімгерлік компаниялар, зейнетақы қорлары және т.б.)
енуі ... ... ... ... ... инвестициялық қызметте,
ақпараттық-кенестік қызмет көрсетуде, сонымен қатар, таза банктік сфера -
депозиттік-қарыз операцияларымен барынша бәсекеге түсуде.
Соңғы ... ... мен ... арнайы қаржы-несие мекемелері арасындағы
халықтық және фирмалар мен компаниялардың жинақтары үшін күрес ... ... ие ... ... ... халық жинақтарын тартудағы депозиттер бойынша
мөлшерлемелерді өсіру сияқты тиімді қаруды ... ... ... Оларға
мерзімді және жинақ салымдары иелеріне төлеуге ... ... ... ... шегі ... еді, ал ... арнайы несиелік
мекемелерде мұндай шектеулер болмады. Әрине, соңғылары бәсекелестік күресте
артықшылыққа ие болды. Қазір жағдай өзгерді. Банктер пайызды ... ... ... ақша ... сертификаттарын шығару
рұқсатына қол жеткізді. Сонымен қатар 1980 жылы ... ... ... ... мен ақша ... бақылау туралы заң са-
лымдар бойынша пайыздарды төлеуге қандай да болмасын шектеулердің күшін
жойды.
Ірі банктік ... ... ... ... ... сақтап қалуымен үйлесім табады. Әмбебаптанудың өзі мекемелердің
жеке түрлеріне қатысты алғанда өзіндік ... ... ... ... ... ... ... мамандануының жойылуы туралы сөз
қозғалып ... ... ... бұл тенденция қызмет көрсету сапасының артуына
ықпал жасап, бірінші кезекте нарықтық аялардың, яғни ... ... ... ... аудармаған қызмет түрлерін табуға ұмтылатын шағын және орта
банктерге әсер ... ... ... ... ... ... ... қолдап отыр.
Өзгерген экономика жағдайларына сәйкес банктік қызметтің өзінің,
дәстүрлі банктік операциялардың ... ... ... ... айта ... ... банктік қызметті реттейтін әкімшілікке ережелер күшінің
жойылуы, яғни бейреттеу ықпал ... ... ... - ... ... кең ... пайдалануға, банктік қызметтер
нарығын белсендірек әрекет етуге итермелеу болып табылды.
Банктік қызметті ... ... те, ... те ... ... Коммерциялық банктердің активтік операциялары ... ... ... ... олар ... несиелеуден (кепілге беру
және вексельдерді есепке алу) ... мен ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды пайдалану арқылы
рәсімделетін несиелік мәмілелер кең ... ... ... ... ... ... ... ал несиелік мекемелер тәуекелдерді
белсендірек бөл-шектеу мүмкіндігіне ие болды. Бұл тенденция банктердің ... ... ... ... ... талпынысында нақтылай
көрініс табуда.
Несиелеу объектілерін ірілендіру жүзеге асады. Коммерциялық банктер өз
активтерінің ... ... ... ... ... ... сапасын дәл
және уақтылы бағалау -банктер сенімділігінің кепілі.
Банктер басшылығы өз активтерінің сапасына, жаңа ... ... ... ... ... қамтамасыз ету), заем
алушының несия шарттарын сақтауына және т.б. ... ... ... ... несиелеу де даму үстінде. Коммерциялық банктердің
қаражаттарды тарту ... ... ... да ... ұшырайды.
Оларды үкімет белсенді қолдауда. Мұны 1933 жылы енгізілген ... ... ... банктік пайыз үшін максималды шектерді алып тастау бойынша
80-жылдары АҚШ-тағы бейреттеу ... ... ... Бұл ... ... нығайтылуына мүмкіндік берді, себебі олар талап етуге
дейінгі сальшдар бойынша да пайыздарды белгілей алатын болды, ал бұл ... ... ... ... ... ... құрылымы күрт өзгерді: егер 1950 жылы
АҚШ коммерциялық банктері балансының ... ... ... ... тек ... құраса, 80 жылдары соңғылары 60%-дан артық
үлесін құрады.
Банктердің пассивтік операцияларының инновациясы ... ... ... ... ... жаңа ... ... көрініс тапты. Пайызы
бойынша, нарық пайызына жуықтайтын салымдардың жаңа ... ... ... ақша нарығының депозиттік шарттары жатады. Көптеген коммерциялық
банктер ақша нарығында еркін айналыста ... ... ... бір ... ... ... ... операциялардың дамуында ерекше рольді ақпарат ... ... ... ... атқарады. Банк ісі бұрын-сонды
болмаған ақпаратты дер кезінде беру, оның тез ... мен ... ... жағдайды талдау мен ақша нарығының даму
перспективаларын дұрыс бағалауға байланысты болып ... ... ... өз ... ... үшін барынша көп ақпарат қажет ... банк ... ... ... ... ... ... техниканы игерусіз банктік қызметі тиісінше
модернизациялау мүмкін емес.
Банк ... ... ... ... ... ... мекемелердің
"көтерме" операциялардан "бөлшек" операцияларға өтуін атап көрсетуге
болады, бұл олардың ... ... ... әкеледі. Екінші
дүниежүзілік соғысқа ... ... ... ... тек ... "ерекше
сенімді" клиенттерге ғана қызмет көрсететін, ал қазір ірі ... ... ... Олар ... ... ... ... түрде
араласумен қатар, шағын бизнесті де қамти отырып, жаппай клиентураға, соның
ішінде тұрғындардың тұрмысы төмен топтарына да бағдарлануда. Бұл ... ... ... оның ... ... ... кезең нарықтық қатынастары дамыған елдер
экономикасындағы өндірістің шоғырлануының ... ... ... өз ... ... капиталдың шоғырлануы мен орталықтануына, аталған
процестің жаңа формаларының пайда болуына, ел ішіндегі және әлемдік қаржы
нарықтарында да ... ... ие - ... ... ... ... ... Мұнда банк-алпауыттар ең алдымен Жапония, ... АҚШ араб ... ... ... ... олардың активтері 100 млрд АҚШ
долларынан көп соманы құрайды.
Біз тек дамыған нарықты экономикалы елдердегі қазіргі ... ... ... маңызды жағдайларға ғана ... ... ... ... ... қайта құрушы Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... қызығушылық тудырады, себебі
нарықтық экономикаға өту өзіндік нарықтық несие ... ... ... ... үшін ... ... ... көшіру орынды емес,
өйткені оның экономикасы нарыққа өтудің ең бастауында түр, ал Батыс болса,
мұнда бүрыннан қызмет ... ... бұл ... ... кезең
жағдайында қолданыс табуы ... ... ... ... ... ... ... жетімсіздігі құбылысының дамуы, әсіресе,
1994 жылдың бірінші ... ... ... ... ... бір дәрежеде
мемлекеттік рестриктивтік ақша-несиелік саясаты жағдай ... ... ... ... ... көрінетін жеткілікті түрде жалпы
сипаттағы факторларға, сонымен ... ... ... мерзімі несиеге
деген сұраныс жағдайы, несиелік ресурстар нарығындағы жағдайлар, ... ... ... клиенттердің мінез-құлқы (құрылтайшылар,
үлескерлер, сала кәсіпорындары, т.б.) оның сенімділігі, салық ... ... ... ... бар. ... ... саясаты да осындай
факторлардың бірі ... ... ... пайыздық мөлшерлемелердің
динамикасында көбіне тікелей ... ... ... ... ... сондықтан оның мөлшерлеме шамасына әсер етуі тек жанама ... ... ... мемлекеттік қазыналық міндеттемелер (МҚМ) бойынша пайыздық
мөлшерлеме ажыратылады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға бола ды, онда
қарыз алушы ... ... ... ... ... министрлігі, ал
кредитор болып олардың сатыг алушылары табылады. Сондықтан МҚМ бойынша
жылдық ... ... ... ... ... болады:
Т = (НК • ДБ/ДБ) • (365 • 100/Т), (5)
мұнда:
Т - жылдық табыстылық, %; НҚ - ... ... ... ДБ - ... ... ... Т- МҚМ-нің айналыс кезеңі, күндері.
Акша қорынын ауыспалы ... ... ... ... ... ходцинг, трест, концерн мен шығын және орта ... ... ... мен өнім ... арасындағы
айырмашылыққа байланысты шаруашылыктың кейбір бөлімшелерінде уақытша ақша
қорының оңлтайда болғандығын байқаймыз. Ал, ... ... ... ... туып ... Осы мүмкіндіктер несие-банк жүйесінің өмір
сүруіне жағдай жасайды. Сондай-ақ түрғындар мен әртүрлі ұйымдарда уақытша
еркін қалған ақша қорлары пайда болады.
Әлеуметтік-бағытталған ... ... ... ... ... Ол ... нарығының құрамына енген.
Карыз нарығы - қаржы нарығыіың бір ... ... ... ... ... пайдалану ушін еркін қалған ақша корлары өткерілу (өткізу)
объектісі мівдетін атқарады. Қарыз нарығы еркін калған ақша қорын ... ... ақша ... ... Бұл жана ... ... және кайтарымдылығына жағдай жасалады.
Банк ұсынатын несиелер — қысқа мерзімді, орта мерзімді, ұзақ ... ... ... ... ... бір жылға берілген айналым қорларын
қалыптастыруға жұмсалады. Орта мерзімді несие екі-үш жылға жаңа құрылысқа,
өндірісті техникалық ... жаңа ... мен ... ... үш ... ... ... міндетті.
Ұзақ мерзімді несие он жылға және одан да көп уақытка ... ... ... ... ... Бұл несие бұрғындардың,
жеке үй, пәтер соңына және оны сатып алуы үшінде беріледі.
Несиенің бірнеше түрлері бар: а) банктік, ә) ... б) ... ... г) ... ... ... ... векселі дисконттанып, оған
есеп-шот ашылады. Есет-шотка дисконталған вексельдің қүны салынады. Чектік
несиеде банк қарыз ... ... Осы сала ... клиент төлемдерді
өтеу үшін чек жазып береді. Белгіленген уақыт мерзімде қарыз ... ... ... ... ... созу үшін ... Бұл ... банк
кәсіпорынға уақытша мұқтаждығы үшін береді. Тұтыну несиесі — тұтынуға тауар
мен қызмет ... соза ... үшін ... ... ... ... байланыстарға қызметжасайды.
Несие өзінің қызметін банк ... ... ... көзқарас
тұрғысынан, банктер - несие-қаржы мекемесі. Банктың негізгі ... мен ... ... еркін ақша қорларын тартып,
қорландыруды жүзеге асыру.
Банк жүйесіне ... ... ... ... ... басқада банк
ұйымдарынының түрлері және арнайы осы сала мекемелері де жатады. Мұндай-ақ,
коммерциялық, сақтандыру, инвестициялық ... мен кей ... ... те жатады. Аталған мекемелердің әрқайсысы өз қызметін атқарады. ... ақша ... ... ... ... ... алу және
сатумен айналысып, коммерциялық және жинақтық ... ... ... ... ... мен компаниялар тұрғындардың бір бөлігін
ақшалай қорларын шоғырландырып, банктің коммерциялық қысқа, орташа несие
беруін ... ... ... ... ... салымдарын
шоғырландырумен айналысып, өзінің ... ... ... бағалы
қағаздарға салады. Инвестициялық банктер бағалы қағазды салуға делдалдык
^ргізіп, өнеркәсіп үшін ... беру ... ... Біздің елімізде банк
жүйесіне: а) ұлттық банк те енеді. Оның ... - ... ... ... облыста, аймак мен қалалар да бар.
ә) Коммерциялык банктер жеке және занды тұлғаларға түрлі қыз жасай отырып,
келісім негізінде несие — ... де ... ... ... банктер
әртүрлі меншік негізінде құрылады. Ола ... ... ... ... ... жек банк де ... мүмкін. Коммерциялық банкке
салынған алғащқь капитал немесе оның бір ... ... ... ... ... ... болып, оның қызметіүшін үкімет ешқандай
жауапкершілік алмайды.
Ұлттық банк ресурстарды тарту жағынан коммерциялық банкпен ... ... оның ... ... бойынша епті әдіс жасау мүмкіндігі
төмен.
Коммерциялык банктің классикалық ... ... ... ТМД ... бұл ... 30-шы ... ... Қазакстан
Республикасында 1997-ші жылы 28-ші сәуірден бастап «Вексельдік ... ... ... ... ... айналым коммерциялық
несиені жүзеге асырсада, қазіргі алатын үлес салмағы шамалы ... ... ... ... ... весельдік айналым бақылау
жасауды қамтамасыз ... ... ... ... көзі болып берген қарыздың пайызы паналады.
Сондай-ақ банктің шығындары да бар. Оларға: тұрғын-жай арендасы немесе оны
сатып алу, ... ... ... ... қызмет жасағанына ақы
төлеу, ақша капиталы мен сақтандыру ... ... ... ... және т.б. ... ... қарыз бойынша алынған пайыз
жиынтығы, басқада жүргізген операциялар табысымен бірге және ... ... алып ... ... банк ... ... Банк ... аты
маржа деп аталады.
Банкке табыс әкелетін операцияны- активті (қарқынды); ал ақша капиталын
қосу арқылы ... ...... деп айтамыз. Казіргі несие —банк
жүйесіндегі мекемелер бірнеше шартты түрден құралған. ... ... ... және пассивті ерекшеліктерімен айқындалады.
Активті (қарқынды) операциялар: вексельді, ... ... ... және баланстық операция болып бөлінеді. Қолында векселі бар
кәсіпкер, ... ... ... ... ... нақты ақшаға
ауыстыруға мәжбүр болады. Осы істі ... ... ... ... ... ... - вексель есебі мен вексет ... ... ... ... ... оның ... ... алады.
Вексель иесіне онда көрсетіп ақша сомасынан есептегі ди пайызын
шагерудегі коддығын ... ... ... ве ... ... ... қарыздарды қамтамасыз Вексельдің мерзімі біткен соң, оны заемщик
сатып алуы банктің тауар ішіндегі операциясы тауар документті немесе т ... ... ... оның ... ... ... ... операциялық бағалы қағаздар-акция, облигация ... ... Бұл ... ... ... ... мен ... беру,
банк инвестициясы жатады. Банк несиелерінің қамтамасыз етілген —вексель,
тауарлар, бағалы қағаздар -қарыздарынан өз ерекшілігі бар. Банк ... ... ... ... 10-15 ... банк ... ... жаңа түрлері белең ала
бастады. Олар: лизинг, факторинг, қаржы-трастық ... ... ... ... (машина, ірі құрал-жабдықтар т.б.)
уакытша пайдалануға алу немесе беру. Қысқа ... ... (1 ... ... сол, ... ... ірі ... сатып алып,
фирма-арендаторға 5-8 жыддан астам уақытқа жалға береді. Фирма-арендатор
пайдаланған мүліктер қарызын ... ... ... өтейді. Лизингтік
контрактнын мерзімі біткен соң, ... ... ... ірі ... ... ... ... сатып алуы; жаңа
келісім жасауы - мерзімі үзақтылады - лизингтік компанияларға материалдық
бағалылықтарды ... ... ... мен ... ... ... ... түрлеріне - қаржы лизингі және оперативтік
лизинг жатады.
Каржы лизингтік контрактсына - арендаға ... ... ... толық
амортизациясының белгіленген мерзімі кезі төленетін сомасы және оған
белгілі пайданы қамтамасыз ету ... ... ... лизингіне енбеген) содан казіргі аренданың
ірі құрал-жабдықтары енеді. Бұл жағдайда арендаға ... ... ... ... амортизацияланды.
2.3. Қазақстан Республикасының несие жүйесінің қазіргі жағдайын
талдау
Несие нарығындағы ахуалға мониторинг ... ... ... 2008 ... қаңтарда « Несие нарығының жай – күйі ... ... » ... ... жылдың екінші жартыжылдығында зерттеу нәтижелері бойынша
банктердің несие саясаты ... ... ... жүргізілген
банктердің ішінен респонденттердің жартысынан көбі ... ... және жеке ... ( ... 68 % ... 63 % - ... несиесіне қатысты ) қатысты саясатты
қатаңдатуды атап ... Бұл ... ... ... бірінші бестікті
құрайтын және несиелеудің осы бөліктерінде көш ... ... анық ... ... ... ... әсер ... факторлар:
1. капиталдың ішкі нарықтарындағы ... ... ... және ... өсуі;
2. борыштық ауырпалықтың өсуіне ... ... ... жеке ... ... ... тәуекелдерінің
ұлғаюы;
3. жылжымайтын нарықтағы жағымсыз үрдістер ... ... ету ... ... ... ... тұтастай алғанда елдің экономикалық дамуы ... ... ... ... алу ... қатаңдауына және
өтімділік дағдарысына ... ... ... несие берудің баға
және баға емес ... ... ... ... несиелеудің
тәуекелді түрлеріне, кепіл талаптарына, сондай-ақ берілетін несиелердің
ең көп ... және ... ... ... қатысты әсер
етті. Несие нарығының баға ... мен ... даму ... ... ипотекалық және тұтыну заемдарына деген ... әсер ... оның ... пікіртерім жүргізілген
банктердің жартысы мен үштен бірі атап ... ... ... ... 5 банк ... ... және ... талаптарын барынша
қатаңдатты.
Екінші жартыжылдықтың ... ... 2008 ... бірінші
жартыжылдығында да дами беретіндігін айта кету қажет. Атап ... емес ... ... ... 2 банк қана, ипотекалық
несиелеуге – 1 ... ... ... ... – 3 банк өздерінің
несие ... ... ... ниет ... Бұл ... ... несиелеуге қатысты несие саясатын одан әрі ... ... ... ... 5 банк ), бұл осы санаттағы заемшылар
тарапынан ... одан әрі ... ... ... ... ... тәуекелді түрлері ... ғана ... ... ... да баға ... әсер ... ... 2008 жылдың 1 жартыжылдығында несие тәуекелі
деңгейінің біршама ... ... ол ... ... ... проблемалы несиелердің ... ... ... алу жөніндегі
операциялар санының өсуінен көрінетін ... Бұл өсу ... ... ... ... одан әрі төмендеуін күтумен,
соған байланысты ... ... ... төмендеуін күтумен ... ... ... 2-ші ... деп ... ... ... көрсетті, ол банктердің, әсіресе ірі банктердің алдағы ... ... ... ... ... ... ... банктер өтімділікке қолдау ... ... ... ... нарығының неғұрлым қатаң ... ... ... ... қолдау көрсету мәселесі
бірінші дәрежелі мағынаға ие болады.
Кесте-2
Несие ... | ... ... ... ... соңына, млн. |
| |теңге |
| ... ... ... ... ... ... ішінде |
| | ... ... ... |субъектілер бойынша |
| | | ... | |
| | ... ... ... ... |Банктік |Жеке |
| | ... ... ... ... ... | | | | ... |тұлғаларға| |
| | | | | ... | ... |4158399 |3099970 |1457607 |5800763 |4681174 |2577195 ... |7242981 |4147127 |3095854 |1428749 |5814232 |4685205 |2557776 ... |7239542 |4115322 |3124220 |1401884 |5837685 |4696270 |2543272 |
* ... ... ... ... кестеден көріп отырғанымыздай екінші деңгейлі банктердің
экономикаға берілген ... 01.08 ... ... көлемі 7242981
млн. теңгені құрады. Оның ішінде ұлттық ... 4158399 ... ... 4147127 млн. ... Ал 02.08 жылы ... несиелердің барлық көлемі 7239542 млн. теңге. Яғни , ... ... ... 3439 млн. теңгеге аз. Ұлттық валютада
4115322 млн. теңге, шетелдік ... 3124220 млн. ... ... ... ... жылдармен салыстырғанда ... ... 5 %-ды ... ... ... ... ... « қызып кетуі » проблемасын ... ... ... ... экономикасы тұрақты болып қалады, бұлай ... ... ... ... ... ... емес ... белсенді дамуда.
2. Елдің ... қоры ... ... және ... ішкі ... ... 40 %-ға ... Олар өз мөлшерінің 2007
жылдың желтоқсан айында 17,6 миллиард ... ... ... ағымдығы жылдың наурыз айында 19 миллиард долларға ... ... ... құрам бағасының рекордтық жоғары ... ... ... ... ... ... тұрақтылықтың кепілі ретінде ... ... ... ... инвестициялардың үнемі айтарлықтай ... ... ... жабуды қамтамасыз етеді.
Қазақстанның ... ... ... ... ... кейінгі деңгейде қалып ... ... ... ... рейтингін айқындауда ... ... ... Мәселен, Moodys Inbesnors Service ... ... ... ... өз ... сақтап қалды, бұл ең
алдымен ел экономикасындағы ... ... және ... ... ... ... өзге ... агенттіктерінің пікірі
басқаша.Атап айтқанда, 2007 ... ... ... ... ... ... ... рейтингін « тұрақты »
деңгейіндегі болжамды растаумен бір саты ... Fitch ... ... ... ұзақ ... ... ... несиелік рейтингін растады және « кері » ... ... жылы ақша ... өсу ... 2006 ... 25.5 %-дан 78.1 %-ға біршама қысқарды. Бұл ... ... ... ... ... 2007 ... ұсынысының өсу қарқынының баяулауы ағымдағы жылы ... ... етуі ... ... ... 2008 – 2009 жылдарға арналған
ақша – ... ... ... инфляция бойынша белгіленген
өлшемдерге жетуді есепке ала отырып ... ... ... баға ... ету, ... ... бағамын ... ... ... ... өсіміне, қаржы жүйесінің тұрақтылығын
қамтамасыз етуге, халықтың өмір сүру ... ... ... және ... ... ... ... әлемдік
экономикаға тиімді интеграциялануға бағытталатын болады.
Келешегі бар ірі ... мен ... және орта ... ... ... тұрақты несиелеуледі қамтамасыз ету үшін ... ... қор бөлу ... ... Бұл ... ... ... несиелейтін және қаржы тапшылығын көріп ... ... ... және ... ... асырады.
Мәселен, « Алдыңғы кезектегі іс-шаралар жоспарын » жүзеге асыру
шеңберінде 2007 жылы ... және орта ... 48,8 ... ... 2008 ... 28- наурызға шаққанда ... ... ... сома 42,1 ... ... ... бөлінген қаржының 86,2 %-
ын құрады.
Сонымен қатар ... ... ... ... атқару органдары
2008 жылға арнап шағын және орта ... ... ... 8,3 ... ... ... ... қарастырған.
Мұнымен қоса қазіргі кезде үкімет бөлінетін мемлекеттік қаржы
тиімділігін ... мен ... және орта ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізуде.
Атап айиқанда, даму институттары мен екінші деңгей ... ... ... ... қарызгер үшін несие мөлшерлемесін
төмендету, бір ... шек ... ... шағын және орта
бизнестің өңдеу кәсіпорны мен ауылшаруашылығында ... үшін ... ... ... ... жұмыс жүргізіліп жатыр. Шағын және
орта бизнесті несиелеуге ... ... ... игеру нәтижелерін,
шағын және орта бизнестің ... бес ... ... ... ... кәсіпкерлер мен екінші деңгей банктерінің ұсыныстарын ... ... « ... » АҚ ... банктерде қаржыны ... жаңа ... ... ... бір ... мөлшерін 3 миллион долларға дейін арттыру ... ... ... ... ... ... ... несиелеуге мүмкіндік береді. Банктер ... ... ... алуға бағытталатын қаржының төменгі ... ... ... 50 % -нан кем ... ... ... бұл негізгі ... ... ... ... ... ... ... қатар шағын неcие беретін ұйымдардың ... ... ... ... жұмыс тиімділігін ... ... ... қоры » АҚ ... « Ауыл ... қаржылық
қолдау қоры » АҚ арқылы жылына 7 ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарды ... ... ... ... ... аталған шараларды жүзеге асыру шағын және ... ... ... ... ... бар
инвестициялық жобаларды әрі қарай тұрақты несиелеуге, сондай-ақ ... ... ... қамтамасыз етуге, үлескерлер
құқығын қорғауға және ... ... ... ... ... құрылған әлеуметтік – ... ... де ...... ... ... ... жүзеге асыру арқылы жекеменшік ... ... 2007 жылы « ... » ...... ... ... кәсіпорындарға 289,9 миллион теңге ... ... ... келіссөздер жүргізу негізінде 12 қатты
пайдалы қазбалар нысандары бойынша жер ... ... ... жылы « ... » жаңа жобаларға шамамен ... ... ... және 19,3 ... ... ... жеке ... тартуды жоспарлауда.
Қазақстан Республикасының мемлекет басшысының халыққа ... ... ... ... – мемлекеттік саясаттың
басты мақсаты » ... ... ... ... ... ... серпінді жобалар мен « ... ... ... » ... жүзеге асыру жұмыстарын
жалғастыруда. Бұл шаралардың жүзеге асуы ... емес және ... ... » ... ... ... етеді.
1999 жылдың 16 тамызынан бастап ... ... ... № 276 ... ... ... ... банктерді
несилеу бойынша құжаттауды ... ... ... ... толық
өтеу туралы несие бөлімінің қызметкерлері әрбір ... ... іс ... ... шарт ... ету ... бойынша
банк қарыз алушымен тығыз қатынасты сақтап, оның қаржылық ... ... ... пайдаланылуын, оның қамтамасыз етілуіне
кепілге берілген мүлкінің сақталу ... ... яғни ... ... мониторинг – несиені берген ... ... оны ... дейін бақылауды және қарыз ... ... ... ... ... отыруды, несие сапасының төмендеуі немесе
несиелік ...... ... ... ... қамтитын
банктің күнделікті жұмысы.
Несиелік ... ... ... ... ... мыналар
жатады:
- банкте жинақталған қарыз алушы туралы ақпараттар;
- қарыз алушыдан ... ... өзге де ... ... ... ( ... сатып
алушылардан, өзге банктерден, ... ... ... және т.б. ... толықтығына қарай несиелік мониторинг ағымдық және
тереңдетілген ... ... ... – ай сайын ағымдық мониторинг ... ... ... ... кестесінің орындалысы шегінде барлық
несиелер бойынша жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... жалпы ... алу ... ... ... мониторинг әр ай ... ... ... ... жасалады. Ағымдық несиелік мониторингтің мақсаты –
банктің барлық берген несиелер ... ... ... ... ... ... ... кестесі пайдаланылады және оның
көшірмесі шот менеджеріне беріледі.
Ағымдағы ... ... ... ... жатады:
- қарыз алушының шотындағы ақша ... ... ... клиентке ескертулер жасау ( несиені төлемеу ... екі ... ... телофон арқылы ескерту, телофон ... ... ... );
- ... орналасқан жеріне бару ( қарыз алушы ... ... ... негізінде оның қаржылық ... ... ... және т.б. ).
Қарызды қайтару күнінде несиені қайтару кестесі ... ... ... ... және ... төленгендігі тексеріледі.
Тереңдетілген мониторинг – ай ... ... ... ... ... ... қайтару кестесінің орындалысының
бұзылуына қарай, жоспардан тыс ... ... ... да ... ... ... байланысты қарыз алушының
шаруашылық және қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... мониторингтің ұзақтылығы мыналарға тәуелді:
- қарыз алушының несиелік рейтингіне;
- ... ... ... жағдайына;
Несиелік рейтинг – несиені ... ... ... ... ... ... ... несиені өтеу
қабілеттілігін бағалауды білдіреді. Мұндай ... ... ... ... консалтинг агенттіктері анықтайды.
Кесте-3
ТМД елдерінің несиелік рейтингтері
|Эмитент |Дефолтты ... ... ... |Мем- |Берген|
| |эмитенттің |эмитенттің|лық рей- |мерімді |шкала ... |
| ... ... ... ... ... |тік |соңғы |
| |мерзімді |мерзімді |бойынша ... ... |шек ... ... ... ... ... | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ВВ+ ВВ+ ... В ... |ВВ+ 05/02/07 |
| | ... |ВВВ ВВВ+ ... Ғ3 ... |ВВВ+ 21/01/06 |
| ... ... |ВВ- ВВ- ... |
| |ВВ- 25/10/06 ... | |
| |ВВ- ВВ- ... В ... |ВВ 17/08/06 ... | ... |ВВВ+ ВВВ+ ... Ғ2 |
| ... F- 17/08/06 ... | ... | |
| |В- В ... В |
| |В- 04/04/06 ... ... Fitch Ratings. Экономика және статистика №1, 2007 жыл
Статистикалық ... ... ... ... институттар
мына жағдайды ескеру керек және де ... ... ( ... ), одан ... да тәуелсіз беделді халықаралық рейтингтік
агенттіктердің бағасын ( Standart & Poors , Moodys , Fitcһ ) . Одан ... және ... ... Қазақстан Республикасының
несиелік ... ... осы ... ... Poors және Fitch ... ... ТМД елдері ішіндегі бірден – бір ... ... ... ... жоғарыдағы кестеде Қазақстан
Республикасының несиелік рейтингісінің салыстырмалы жағдайы ... және де ... ТМД ... 2006 ... желтоқсанында
Fitch Ratings дефолтты эмитенттер ... ... ( ... болжамын
өзгертті. Қазақстан Республикасындағы шетелдік және ... ... » ... « позитивтіге » .Қазақстан Республикасының шетелдік
және ұлттық валютадағы ... ... « ВВВ » және « ... ... ... тағы да растады мемлекеттік ... ... ... « ВВВ+ » және ... ... ... шетелдік валютада «
Ғ3 » .
2006 жылдың маусымында Standart & Poors ... ... ... ... « тұрақты » ... ... ... ... ... ... валютада бойынша
қарыздарды ВВВ / Позитивті / А-3 ... ... ... ... / ... / А-3 ... қазіргі жағдайындағы банктің несие ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... 2008 ... 1 ... ... ... тоқталайық.
Қазақстан жоғарыда көрсетілген уақытта екінші ... саны 35 – ке ... ... ... ... ... ... |01.01.2007ж |01.01.2008ж |
|Екінші деңгейдегі банктердің саны, оның ішінде: | 33 | 35 ... ... ... 100 ... | 1 | 1 ... ... банктер | | ... ... ... саны | 324 | 352 ... ... ... есептік-кассалық | 1489 | 2028 ... саны | | ... ... ... ... | 22 | -17 ... саны | | ... ... ... емес | 23 | 26 ... ... саны | | ... ... ... жеке ... | 32 | 33 ... кепілдік (сақтандыру), салымдар | | ... ... ... саны | | ... ... іске ... ... | 9 | 10 ... ... саны | | ... ... Қазақстанның банкі журналы №2 2008 ... ... ... саны ... жылға қарағанда
01.01.2008 жылы екі банкке ... ... ... ... ... ... капиталына 100 пайызға жуық қатысатын
банктер келетін болсақ екі ... ... ... ... ... ... саны 2007 жылы 324 ... 2008
жылы бұл көрсеткіш 352 – ге артқан. ... ... ... ... ... келетін болсақ 2007 жылы 1489
болса, 2008 жылы бұл көрсеткіш 2028 тең. ... ... ... ... саны 2007 жылы 22 ... 2008 жылы ... Қазақстан Республикасындағы резидент емес ... саны 2007 жылы 23 ... 2008 жылы 26 тең ... ... артқан. Міндетті жүйеге қатысатын жеке ... ... ... салымдар (депозит) бойынша банктердің саны 2007
жылы 32 ... 2008 жылы 33 ғана ... ... қызметіне іске
асыруға лицензиясы бар банктердің саны 2007 жылы 9 ... ... 10-ға ... деңгейлі банктердің есептелген ... ... ... 2007 жылы 613,2 млрд. теңгеге (52,5%) ұлғайды
және ... ... ... бойынша 1 781,8 млрд. теңгені құрады.
Осыған байланысты, бірінші деңгейдегі ... 57,2 % ... ... ... ... Ал, ... ... деңгейі 45,5 % ... ... ... ... банктердің несиелік көрсеткіштері
млрд. теңге
| ... | 01.01.07 | ... |
| | | ... |
|Бірінші деңгейдегі капитал | 816,5 | | 57,2 |
| | ... | ... ... | 593,6 | | 58,1 |
| | |938,5 | ... ... | 4,0 | | -5,0 |
| | |3,8 | ... ... ... | 131,6 | | 55,5 ... | |204,7 | ... | | | ... ... ... | 385,4 | | 45,5 |
| | |560,9 | ... таза табыс | 101,3 | | 2,2 рет |
| | |221,6 | ... | 368,0 | | 25,2 |
| | |460,9 | ... ... ... | 1,5| | 0 |
| | |1,5 | ... ... ... | 1 168,6| | 52,5 ... | ... | ... ... ... ... журналы №2 2008 жыл.
Банктік сектордың өзіндік ... дәл ... ... ... ... ... және к1-0,11 (норматив бойынша
-0,06) (банк үшін, банктік холдинг ... ... ... -0,05), ... ... ... 0,12 ) ... үшін, банктік холдинг болып
табылатын, норматив -0,10 ... ... банк ... құрамды бөлігінің бірі
болып ... ... ... ... АҚ тұрақты қаржылық
жағдайдағы және дамып келе ... ... ... ... ... ... тоқталып өтейік.
«Алматы сауда-қаржы банкі» АҚ банк ... 2007 ... ... зерттеулері банктің ... ... ... ... ... АҚ ... қаржылық
көрсеткіштері
мың теңге
| | | | | |Жыл ... аты |I |II |III |IV |б/ша |
| ... ... ... |квартал |барлығы |
| | | | | |249 ... |58376,4 ... ... ... |179,4 |
| | | | | |157 ... |56959,1 ... ... ... |289,4 |
|Табыс салығын | | | | | ... ... ... |23 336,9 |21 532,1 |45 603,8 |91 890,0 |
| | | | | | ... ... ... ... |4 383,4 |5 136,1 |19 694,2 |
|Табыс ... | | | | | ... ... |-1 472,3 |16 051,7 |17 148,7 |40 467,7 |72 195,8 |
Зерттеу нәтижесі ... ... ... ... ... таза табысы 72195,8 мың теңге, жоспарлы сома ... ... ... 100,7 % ... оның ... 519,3 мың ... ... филиалы қызметінің негізгі бағыттары бойынша ... ... ... ... ... ... ... және төлемдік
шарттарымен уақытша бос ... ... ... мен ... ... ... мекемелер мен әр түрлі субъектілер ... ... ... ... кең ... - бұл ... ... несие формалары мен
несиелік мекемелер жиынтығы, ал тар ... - ... ... есеп ... ұйымдастырушы, ақша айналысын реттеуші және басқа қаржылық
қызметтер көрсетуші несиелік ... ... ... ... ... Орталық банк, коммерциялық банктер
және маманданған несиелік мекемелер болып табылады.
Банктік қызмет - бұл ... ... ... банкінің лицензиясы
бойынша банктік операцияларды жүзеге асыру.
Банк - Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... ... ұйым болып табылатын заңды тұлға.
Тарихи даму барысында сегменттелген және әмбебап ... ... ... Сегменттелген құрылым банктердің қызмет ету ... ... ... заң ... бөлінуін қарастырады. Әмбебап құрылым
банктік қызметтің барлық түрлерін атқарады.
Эмиссиялық банк - бұл Қазақстан Республикасы ¥лттық банк, ал ... ... ... ... ... ... инвестициялық, ипотекалық,
жинақ және т.б. жатады.
Банктік емес несие-қаржылық ... ... ... ... ... ... банктер атқармайтын қарыз - жинақ
мекемелері, инвестициялық қорлар мен ... ... ... ... мен компаниялары, өзара көмек кассалары,
ломбарттар, т.б. жатады.
10. Несие жүйесін құрудың негізгі принциптері: елдегі банк
ісін ... ... ... ... ... ... ... мекемелер торабын барынша дамыту, оларды қызмет көрсету
орындарына ... ... ... ... ... ... банкінің автономиясы болып табылады.
11. Қазіргі әлемдік несие жүйесі біршама ... ... олар ... банктер арасында банктер мен банктік емес мекемелер арасындағы
өзгерістердің жойылуы, ... ... ... ... ... банк ісіне жаңа ақпараттық техниканы енгізу,алып
банктердің тез өсуі.
Соңғы кезде әртүрлі банктер белсенді лизинг ... ... ... банк екі ... ... ... және машина және ірі құрал-
жабдыктарды уақытша пайдалануға ол тікелей ... ... Ал, ... ... ... ол ... ... Лизингке қатысуда америка
банктері өзіндік танытуда. Оған мына мысаддар, ... 70-шы ... ... ... 100 ... ... активімен әр лизинкге
қатысқан. Жалпы лизингтік операцияға ... ... 500 ... ... Қазақстан Республикасында аренданың осы түрі жаңадан ғана ... келе ... - ... коммерциялық қызметтің бір түрі. Сондай-ақ банк ... ... ... ... оған ... ... болғандарды өндіреді.
Мысалы: жеткізілген тауарға ақы ... және ... ... пен ... ... ... ... қарай банктың ақы төлеуін
қамтамасыз етеді және жіберілген тауардың ... ... ... ... алушылардан қарызды факторингтік қызметті көрсеткен ұйым
(банк) алады. Егер клиент тарапынан міндеттемелер бұзылса (мысалы, сатып
алушылар ... ... ... жасалған контрактға сай болмаса), онда
қарызды алу тәуекелділігі қайтадан ... ... ... ... ... ... құрал-жабдыктардың айналуын ... ... ақы ... ... процентін алуға байланысты шығындарын
Қысқартып, банкпен арақатынасты барынша ыңғайлы етеді. Банк факторинпік
қызмет ... үшін ... ... төлемін алып отырады. Ол
факторингті жүзеге асырғандағы шығындарды жасады. Бұған ... ... ... ... да ... ... қамтамасыз етеді.
Факторинг банк табыстарының негізгі көзі болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) ... Ғ.С. ... ... Банктер»: Оқулық. – Алматы: «Экономика»,
2005.
2) Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие»: -Алматы: «ИздатМаркет», 2004.
3) Баймұханова С.Б.; Балапанова Ә.Ж. «Бухгалтерлік ...... ... ... Ержанов М.С; Ержанова А.М.; «Основы бухгалиерского учета и новая
корреспонденция счетов» (с 1 января 2003 г.). – А.; ... и К, ... ... ... ... ... КМСФО/ Пер.И.Тарусина/
Ред. коллегия:А.С.Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и др. – М.; 1998
г.
6) Радостовец И.К. ; Радостовец В.В.; Шмидт.О.И. ... ... ... К.К. ... ... ... ... по
типовому плану счетов бухгалтерского учета финансовой – хозяйственной
деятельности субьектов. – А.; БИКО, 2003 г.
8) Бункина М.К. ... ... М: 2006 ... ... В.М. и д.р. Макроэкономика: учебник СПБ.:экономическая
школа, 1994 г.
10) Саяси экономия. Оқулық-Алматы, Ана тілі, 1992.
11) Банковское дело. Учебник. / Под ред. ... ... ... ... ... дело / Под ред. ... Г.С. — ... Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. — М., 1992.
14) Банки и банковские операции в России / Под ред. ... М.Х. - ... ... дело / Под ред. ... В.И. — М., ... 6.Банковское дело: стратегическое руководство / Под ред.
Платонова В., Хиггниса М. — М.: ... ... ... и ... ... / Под ред. ... Е.Ф. — ... Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
19) «ҚР-дағы банктер және банктік ... ... ҚР ... ... 10.2002 жылы 3 ... ... банк Басқармасының
№ 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арнал-
ған пруденциялық нормативтер туралы» ереже.
21) «ҚР Ұлттық банкі туралы» ҚР ... 30.03. ... ... ... және ... ... ... ҚР заңы.
30.03. 1995.
-----------------------
Несиенің құрылымы
Несие беруші
Несиеленген құн (несие)
Қарызға алушы
Несие ... ... ... емес ... ... банктер
Қазақстан
Ұлттық банкі
Парабанк жүйесі
Эмиссиялық
емес банктер
Эмиссиялық
банктер
Банк жүйесі
ҚР-ның несиелік жүйесі жүйесіжүйесі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу жайлы40 бет
Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің дамуы22 бет
Delphi ортасымен танысу жайлы16 бет
Delphі тіліндегі бағдарламаның құрылымы16 бет
Turbo pascal программалау тілі туралы8 бет
«Достық» қонақ үйі10 бет
«Кеңістік» концептісіндегі жер-су атауларының вербалдануы3 бет
«компания капиталының құрылымын оңтайландыру»140 бет
Іле Алатауының физикалық – географиялық жағдайы46 бет
А,Е,Д,К,Ғ витаминдері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь