Қазақстан Республикасының инновациялық саясаты

ЖОСПАР

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I РЫНОКТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ИННОВАЦИЯ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1 Инновация туралы жалпы түсiнiк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Инновациялық процесс және инновациялық қызмет ... ... ... ... ... ... .8

II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ
САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

2.1 Инновациялық саясатты жүзеге асырудағы мемлекеттiң ролi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.2.Қазақстан Республикасында инновацияның дамуы және оны
қолдау шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.3 Қазақстан Республикасының Индустриялық.инновациялық дамуының 2003.2005 жылдарға арналған стратегиясы ... ... ... ... ... ... ..21
2.4.Қазақстан 50 елдің қатарында ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
КIРIСПЕ

Бүгiнгi әлемдiк экономикада Қазақстан Республикасының өзiндiк орны айқындалып қалды. Бұл мәселенiң өзектiлiгi әлемдiк экономикалық қауымдастықта елiмiздiң нарықтық бағытта дамушы ел деп танылуымен арта түстi. Себебi Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына қосылуы керек” деп атап көрсеттi. Сондықтанда болар бүгiнгi күнi экономикалық дамудың тиiмдi жолдарын табу туралы мәселелi сұрақтар кең түрде талқылауға түсiп отыр. /1/
Егемендiк алғаннан кейiнгi макроэкономикалық көрсеткiштерге назар аударсақ ұлттық экономикада 1998 жылдан бастап экономикалық өсу байқалды. Тiптi соңғы екi-үш жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% көлемiнде болып отыр. Бұл шама елiмiз үшiн үлкен жетiстiк, яғни әлем бойынша ЖIӨ өсiмi бойынша басты орындардамыз.
Бiрақта мұндай жетiстiктерге жетуiмiз жер қойнауымыздағы минералды қорымыздың бай болуымен және соңғы жылдары мұнай және метал бағасының өсуiмен тiкелей байланысты. Елiмiз экономикасы әлi де Кеңес Одағы құрып кеткен шикiзаттық негiзде болып отыр. Ал дамыған елдердiң қай-қайсысын алып қарамасақ олар шикiзаттық өндiрiстен сервистiк-технологиялық өндiрiске өтiп, индустриялы-инновациялы дамуға бет алған. Ал шикiзаттық өндiрiспен даму жағынан артта қалған және дамушы елдер ғана айналысады екен. Елбасы атап өткендей, елiмiз жоғары дамыған елдер қатарына қосылу үшiн және экономикамыз шикiзаттық өндiрiске тiкелей байланысты емес тұрақты экономикалық өсу үшiн бүгiнде инновациялық саясатты тиiмдi жүргiзiп, әлемдегi дамыған елдердiң қатарына қосылуымыз керек. реформалар жүргiзiп және ұзақ мерзiмдi стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Қ.Р-ның инновациялық мәселелерге қызығуы XXI ғ-дың әлеуметтiк – экономикалық дамуында ең бiрiншi ғылыми техникалық дамумен байланысты болып отыр. Елдiң негiзгi экономикалық дамуына , яғни өндiрiс пен ғылыми-техникалық ресурстарды жоспарлау үшiн инновациялық қызмет ең қажеттiсi.
Алдынғы уақыттарда экономикалық өсу факторы ретiнде посткеңестiк елдерде инновация екiншi деңгейдегi жоспар болып келдi. Бiрақ әлемдегi дамыған елдер тәжiрибесi және отандық тәжiрибе бойынша тұрақты экономикалық өсуге қол жеткiзу инновациялық қызметсiз жүзеге аспайтындығына көз жеттi. Мiне осы себептен сонғы 3-4 жылда инновацияға деген көзқарас өзгердi. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев Ұлттық акедемия ғалымдарымен кездесуiнде атап өткендей, “елiмiзде ұлттық инновациялық жүйе құратын уақыт жеттi” деп атап көрсеттi.
Сондықтан мен пәнiнен курстық жұмысымның тақырыбын “Инновациялық саясатты жүзеге асырудағы мемлекеттiң ролi ” деп алдым. Бұл тақырыптың өзектiлiгi елiмiз үшiн инновациялық саясаттың маңызы мен оны дамытудың iс-шараларын қарастырып өту болып табылады.
Менiң бұл курстық жұмысты жазудағы мақсатым мен мiндеттерiмдi келесiдей топтастыруға болады:
• Инновация туралы жалпы түсiнiк қалыптастыру;
• Инновациялық өнiмдi iске асырудағы инновациялық процестiң негiзгi кезеңдерi мен оның мақсаттарын анықтау;
• Инновациялық қызметi дамыған шетелдердiң саясаттарын қарастырып, олардың елiмiз экономикасы үшiн тиiмдi жақтарын қарастыру;
• Елiмiздiң экономикалық өсуiндегi инновациялық дамудың тиiмдi екенiн дәлелдеу;
• Ұлттық инновациялық жүйенiң құрылымы;
• Елiмiзде инновациялық қызметтiң дамуы мен оны қолдау шаралары.
Мiне осыншама мақсаттар мен мiндеттер курстық жұмыс деңгейiнде емес, ол бүгiнде елiмiз экономикасы дамуының негiзгi бағыты болып отыр. Себебi, елiмiз осы мәселелердi шешiп жоғары бәсекеқабiлеттi алдынғы қатарлы елдер санатына қосылуы үшiн, тұрақты экономикалық өсудi және экологиялық тиiмдi өндiрiстi қамтамасыз ету мақсатында “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясын қабылдады және ол алғашқы жылдан бастап оң нәтижелер бере бастады. /8/
Инновациялық саланы мемлекеттік басқару индустриалды-инновациялық саясатты жүзеге асырушы ғана емес, оның бағытын анықтап, сол процестердің қарқынды дамуына ықпал етіп,дұрыс орындалуын қадағалайтын бірден-бір қуатты құрал. Біздің елімізде де осы мәселе дұрыс жолға қойылып, тікелей Президенттің қадағалауында екені көңіл қуантады.
Стратегияның басты мақсаты шикiзат бағытынан қол үзуге ықпал ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзу; ұзақ мерзiмдi жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға өту үшiн жағдай жасау болып табылады.
Өңдеушi өнеркiсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге қабiлеттi және экспортқа негiзделген тауарларды, жұмыстар және қызмет көрсетулер өндiрiсi мемлкеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты нысанасы болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Н.А. Назарбаев. Қазақстан – 2030 Қазақстан халқына Жолдауы.
2. Статистика 1991-2001 десят лет независима Казахстана. Алматы. - 2002г.
3. Шумпетер Й. Теория экономическая развития. – Москва: Прогресс. 1998. – 454 с.
4. Купешова Сауле Телеухановна / Теория и практика инновационного процесса в переходной экономике Республике Казахстан. – автореферат Алматы, 2002 г.
5. Инновационный менеджмент / К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова. – Алматы: Қазақ унивеситетi. – 1998. – 60 с.
6. Есентугелов А. Долгосрочная стратегия развития экономики и размещение производительных сил в РК // Аль-Пари, - №6. - 2000 г.
7. Ю. К. Шокоманов Состояние и перспективы экономического развития Казахстана в переходной период // Вестник КазНУ, Серия экономическая.- №4.- 2001 г.
8. Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы, 2003 ж.
9. Н. А. Назарбаев. Задача науки – способствовать развитию экономики // Казахстанская правда, 16 апрель, 2002 г.
10. Әбдiжапар Сапарбаев Инновация – негiзгi қозғаушы күш// Егемен Қазсқстан, 24 наурыз.- 2004 ж.
11. Н. Ә. Назарбаев. Бәсеке қабiлеттi Қазақстан, Бәсекеқабiлеттi экономика және Бәсекеқабiлеттi халық деген Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан, 19 наурыз. - 2004 ж.
12. Қуат Бораш Инновация, оның елiмiз экономикасы үшiн маңызы қандай // Егемен Қазақстан, 23 ақпан. - 2004 ж.
13. Бердашкевич А.П Оподдержке инновационной деятельности в Японии // Инновации №7. - 2002 г.
14. Купешова С.Т. Ғылыми-технологиялық және инновациялық саладағы мемлекеттің орны //Саясат . - №2. - 2001 г.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
.......................................3
I ... ... ... ... ... ... ... Инновациялық процесс және ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ
САЯСАТЫ
............................................................................
................................15
2.1 Инновациялық саясатты жүзеге асырудағы мемлекеттiң ... ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-
2005 жылдарға арналған стратегиясы ..........................21
2.4.Қазақстан 50 ... ... ... ... ... ... ... орны
айқындалып қалды. Бұл мәселенiң ... ... ... ... ... ... ... ел деп танылуымен арта
түстi. Себебi Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем ... ... ... ... ... ... деп атап көрсеттi.
Сондықтанда ... ... күнi ... дамудың тиiмдi жолдарын табу
туралы мәселелi сұрақтар кең түрде талқылауға түсiп отыр. /1/
Егемендiк алғаннан кейiнгi ... ... ... ... ... 1998 жылдан бастап экономикалық өсу ... ... ... жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% көлемiнде болып отыр. Бұл
шама елiмiз үшiн үлкен жетiстiк, яғни әлем ... ЖIӨ өсiмi ... ... ... ... ... жер қойнауымыздағы минералды
қорымыздың бай болуымен және соңғы жылдары ... және ... ... ... байланысты. Елiмiз экономикасы әлi де Кеңес Одағы ... ... ... ... отыр. Ал дамыған елдердiң қай-қайсысын алып
қарамасақ олар ... ... ... ... индустриялы-инновациялы дамуға бет алған. Ал шикiзаттық өндiрiспен
даму жағынан артта қалған және ... ... ғана ... ... Елбасы
атап өткендей, елiмiз жоғары дамыған елдер қатарына қосылу үшiн ... ... ... ... ... емес ... өсу үшiн ... инновациялық саясатты тиiмдi жүргiзiп,
әлемдегi дамыған елдердiң қатарына қосылуымыз керек. реформалар жүргiзiп
және ұзақ ... ... ... ... ... болды.
Қ.Р-ның инновациялық мәселелерге қызығуы XXI ... ... ... ... ең ... ... техникалық дамумен байланысты болып
отыр. Елдiң негiзгi ... ... , яғни ... пен ... ... ... үшiн ... қызмет ең қажеттiсi.
Алдынғы уақыттарда экономикалық өсу факторы ... ... ... ... ... ... болып келдi. Бiрақ әлемдегi
дамыған елдер тәжiрибесi және отандық тәжiрибе бойынша тұрақты экономикалық
өсуге қол жеткiзу инновациялық ... ... ... көз ... осы себептен сонғы 3-4 жылда ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев Ұлттық акедемия ғалымдарымен кездесуiнде атап
өткендей, “елiмiзде ұлттық инновациялық жүйе құратын уақыт ... деп ... мен ... курстық жұмысымның тақырыбын “Инновациялық
саясатты жүзеге асырудағы мемлекеттiң ролi ” деп алдым. Бұл ... ... үшiн ... ... ... мен оны ... ... қарастырып өту болып табылады.
Менiң бұл курстық ... ... ... мен ... ... ... ... туралы жалпы түсiнiк қалыптастыру;
• Инновациялық өнiмдi iске ... ... ... ... мен оның ... ... Инновациялық қызметi дамыған шетелдердiң саясаттарын қарастырып,
олардың ... ... үшiн ... жақтарын қарастыру;
• Елiмiздiң экономикалық өсуiндегi инновациялық дамудың тиiмдi екенiн
дәлелдеу;
• Ұлттық инновациялық жүйенiң құрылымы;
... ... ... ... мен оны ... шаралары.
Мiне осыншама мақсаттар мен мiндеттер курстық жұмыс деңгейiнде ... ... ... ... ... ... бағыты болып отыр. Себебi,
елiмiз осы мәселелердi шешiп жоғары ... ... ... ... ... үшiн, тұрақты экономикалық өсудi және экологиялық тиiмдi
өндiрiстi қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi
стратегиясын қабылдады және ол алғашқы жылдан бастап оң ... ... ... саланы мемлекеттік басқару индустриалды-инновациялық
саясатты жүзеге асырушы ғана емес, оның бағытын анықтап, сол ... ... ... ... орындалуын қадағалайтын бірден-бір қуатты
құрал. Біздің елімізде де осы ... ... ... ... ... ... екені көңіл қуантады.
Стратегияның басты мақсаты шикiзат бағытынан қол үзуге ықпал ететiн
экономика салаларын әртараптандыру ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға ... ... ... ... ... ... және ... көрсету саласында бәсекеге түсуге
қабiлеттi және ... ... ... ... және қызмет
көрсетулер өндiрiсi мемлкеттiк индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... ... ... Инновация туралы жалпы түсiнiк
Жалпы “Инновация” терминi XV ғ. 1-шi жартысында пайда бола ... ... сөзi ... яғни ... ... “заттар өндiрудегi жаңа
технологиялар” деген мағынаны бiлдiредi.
Австрия ... Й. ... XX ғ. ... ... ... ұғымын енгiздi. Оның ... ... ... жаңа ... ... , жаңа өнеркәсәптiк және рынок пен
өнеркәсiптiң жаңа ұйымдарының пайда болуымен түсiндiредi. Шумпетер ... – тек ... ... ол жаңа ... ... ... табылады.
Инновация категориясының экономикалық анализде басты төрт аспектiсiн
көрсетуге болады:
1. инновация – интелектуалды еңбек нәтижесi, яғни ... ... ... ... ... – бәсекелестiк күш, яғни нарықтың тепе-теңдiгiн бұзады;
3. жаңа өнiм және жаңа процесс қоғамға оң ... ... ... – экономикалық өсу факторы ретiнде. /15/
Осындағы төртiншi аспектi бiздiң елiмiз үшiн маңызды болып табылады.
XX ғ. 50 ... ... ... ... Солоу экономикалық өсудiң
басты факторы ҒТП екендiгiн айтқан. Мұны Саймон Кузнецта ... ... ... ... тұрақты өсуiн, қоғамның тұтынуын қамтамасыз етуде
технологиялық прогрестiң маңызы ерекше екенiн айтты.
Экономикалық ... ... ... ... ... олар
техника – экономикалық ... ... ... ... ... ... ұсынды:
• экономикалық динамика мен экономикалық ... ... ... ... ... болып табылады;
• экономикалық дамуда бiлiм мен интелект ... ... ... ... ... қызметтi институционализациялау оның құрылымы мен негiзi
болып табылады.
Қазiргi ... ... ... ... өсу факторларын
негiзгi 4-ке бөледi :
1. елде экономикалық ресурстардың өсуi;
2. өндiрiстiң жаңа технологиялар арқылы ... ... ... ... және ... сол ... шығару;
3. шектеулi ресурстарды тиiмдi бөлудiң әдiстерiн талдау;
4. адамдардың денсаулығының, өмiр сүру ... ... 1-шi ... ... ... өсуге жатса, ал 2 және ... ... ... ... яғни ... ... 4-шi
экономикалық емес фактор болып табылады. / (4), 29 б. /
Экономикалық өсу сандық және сапалық өсуiне ... ... ... ... ... ... Технологияда инвестицияның артуы;
• Бос уақыты жоқ қызметкерлер санының артуы;
• Тұтынушы шикiзат көлемдерiнiң, материалдардың, сыртқы капиталдардың
өсу қарқыны;
Интенcивтi ... ... ... ... яғни ... ... жүзеге
асуы;
• Қызметкерлердiң мамандық деңгейiнiң жоғарылауы, бiлiм берудi дамыту;
• Негiзгi және ... ... ... ... Қызметкерлердiң бос уақытының өсуi.
Көрiп отырғандай елiмiз дамыған елдер ... ... ... ... интенcивтi бағытының басымдырақ болуын қамтамасыз етуi
керек. Елде осы саясатты қолдау үшiн оған тиiмдi жағдайлар жасауды ... ... ... етiп ... ... үшiн елде 1990 ... кейiн құлдырап кетен барлық өндiрiстердi
инвестиция тарту ... iске ... ... ... ... шағын
бизнестi мемлекеттiк қолдау, ғылыми-техникалық еңбектерге және инновациялық
қызметтерге мемлекеттiк ... және ... ... ... ... елдегi халықтың бiлiм деңгейiн реформалау және жоғары ... ... ... сондай-ақ халықаралық экономикалық қатынастарда
тиiмдi саясат жүргiзу елiмiздiң басты мiндеттерi болып отыр.
Экономикалық iлiмдер ... ... ... ... түрлi
көзқарастар бар. Көбiнесе инновация ... ... ... енгiзумен байланыстырады. Инновацияны екi сыныпқа жiктейдi:
инновациялық ... және өнiм ... ... бұл ... ... ... де ... Шығындарды қысқартатын процестi енгiзу, шығарылатын өнiм
құрылымына өзгерiстер енгiзу, ал жаңа өнiмдер өз ... жаңа ... ... ... қажет етедi.
Техникалық прогресс теориясының дамуынан инновацияға берiлген ... ... өнiм ... кететiн орташа шығындарды азайтып,
өндiрiстiң техникалық күшiнiң жетiлуi ... ... ... ... көз ... ... ... техникалық жаңалықпен
қатар, экономикалық және әлеуметтiк құбылыс болып табылады. Сондықтан ... ... ... берген анықтамасы жақын. “Кәсiпкер
экономикалық ресурстарын төмен өндiрiстi және төмен табысты ... ... және ... ... ... ... ... Кейiн бұл
анықтаманы Шумпетер: “кәсiпкерлiк мiндет болып, ... ... ... деп атап ... Яғни, инновация кәсiпкерлiктiң ерекше құралы.
XXI ғасырда әлемде мемлекеттiк экономика жүйесiнiң дамуының үш түрi
айқын көрiндi. Оларға:
• шикiзаттық ... ... ... ... ... ... қоғам экономикасы /4, 3б./.
Кесте-1 Экономикалық қоғамдардың негiзгi сипаттамасы
|Қоғам түрi |Индустрия |Индустриалды ... |ға | ... |
| ... | | ... |Өмiр сүру ... |Өмiр сүру |
| | |өсу ... |
| | | ... |
|Базалық ... ... ... ... ... ... | |
| ... | | |
| ... | | ... ... ... ... ... ... |жекеге |анализ ... ... ... ... ... ... дайындақ, |маманданған |
|бiлiм беруi |қ |техника-инжене|университетт|
| ... |iк бiлiм ... ... ... ... | | |қ |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |Индивидуал|Конвейер |Жүйе, CALS |
|қызметтi |ные, | ... ... ... | ... |i | | ... ... |Екiншi |Төртiн- |
|құрылымы | ... ... |
| | | |шi шi ... түрi ... ... ... |
| | ... |Ақпар- |
| | |шi ... |тiк ... |
| | |дық | ... |Ауыл ... ... ... ... қаржы, |Жинау, |
|негiзгi |ы, ... |лық, ... ... ... |сақтау |
| ... ... ... |
| | | ... |
| | | |ет, ком |
| | | ... |
| | | ... ат |
| | | ... |
| | | |дық |
| | | ... |
Мұнда шикiзаттық елдерге жер ... ... ... көп ... және ... экономикасы экономика дамуында тұрақсыз шикiзаттық
бағытқа ... ... ... ... жаңа ... ... жатқызамыз және олардың ... ... ... әсер етедi. Ал экономика дамуында ең тиiмдi жол болып
табылатын ... ... ... ... ... жоғары дамыған елдерде орын алуда. Бұл экономиканы бiлiмге
негiзделген экономика деп ... да ... Ендi осы ... ... түсiну үшiн келесi 1-шi кестеге көз жүгiртсек болады. Бұл
кестеден көретiнiмiз бiздiң елiмiз әлi де ... ... ... ... ... ... ... өткеруде.
1.2 Инновациялық процесс және инновациялық қызмет
Инновациялық процестiң негiзгi кезеңдерi
1. Алынған ойларды жүйелеу:
• Рынок өзгерiсi туралы ақпарат ... ... ... ... және ... ... ... аппараттарының сауда
делдалдарынан жинаған ақпараттары және т.б;
• Фирманың жаңа өнiм өндiру ... және ... ... ... ... және оның дамуы туралы ақпараттар жинау;
2. Жекелеген ... ... және жаңа өнiм ... ... ... және ойды практикалық iске асыруды анықтау;
• Фирма дамуы стратегиясына жаңа өнiм ... ... ... ... ... өнiмнiң патенттiк айқындығын анықтау;
3. Жаңа өнiмнiң экономикалық тиiмдiлiгiне ... ... ... ... құру:
• Өнiм өндiру идеясының нақты жобаға айналу талдауын жасау;
• Өнiмнiң техникалық-экономикалық сипатын анықтау, оның сапасына және
тұтынушылық қасиетiне баға ... ... ... ... және сату ... ... ... Жаңа өнiмдi өндiруге кететiн шығындарды анықтап, өнiмнiң өз құнын
өтеу мерзiмiн белгiлеу;
• Жаңа өнiм ... ... ... ... ... ... ... машиналар, құралдар, шикiзаттар, материалдар,
кадрлық персоналдар және қаржылық ресурстар көздерi ... Жаңа ... ... және оның ... шығу ... ... ... талдап, оған маркетингтiк бағдарлама жасау;
4. Жаңа өнiмдi дайындау:
• Жаңа өнiм дамуының нақты бағдарламасын жасап дайындау;
• Өнiмнiң техникалық ... ... ... және ... оны ... ... орта ... әсерi);
• Тауардың атын белгiлеп, оның тауарлық белгiсiн, оралуын, маркировкасын
жасау;
5. Рынокта жаңа өнiмдi тестiлеу:
• Өнiмдi 3 айда ... ... ... ... ... ... шараларын талдау;
• Жарнама әдiсi мен құралдарын талдау;
• Техникалық қызмет көрсетудi ... Жаңа ... ... ... ... шешiм қабылдау:
• Жаңа өнiмнiң коммерциялық негiздемесi: сату ... ... ... ... ... өткiзудiң негiзгi
каналдары мен әдiстерi, фирманың рыноктағы имиджi, тұтынушылармен
байланыстың тұрақтылығы;
... ... ... бар ... ... ... маманданған қызметкерлермен толық қамтамасыз етiлуi;
• Қаржылық мүмкiншiлiктер: инвестициялар, ... және ... Жаңа ... ... қорғаныстың болуы. / 5 /
Инновацияны жүзеге ... үшiн оны ... ... ... ... ... iске асуы үшiн оны қамтамаасыз
ететiн қаржылық институттар және оны ... ... ... ... мекемелер,
ҒЗТКЖ ұйымдарын қалыптастыруымыз керек.
Сондай-ақ инновациялық қызмет өз кезегiнде сыртқы ортамен ылғида қарым
қатынаста болып отырады. (Сурет 1)
1-сурет. ... ... ... ... ... ... С.Т. ... и практика инновационного процесса в переходной
экономике Республики Казахстан
1-ші ... ... ... ... процестi дамытуда
сыртқы орталармен тығыз байланыста. Сондықтан инновацияны ... үшiн ... ... да жетiлдiруiмiз, оларды инновациялық қызметке
ынталандыруымыз ... ... ... ... ... ... желiлердi дамыту керек. ... таяу ... бiр ... ... ... тiзбектелген технология
бойынша соңғы өнiм шығаруға қол ... ... ... ... жаңа ... ғана Қазақстанның өндірістік саласының тұрақты
дамуына және ел ... ... ... жүйеге
интеграциялануына мүмкіндік береді. Экономикалық өсу, ЖҰӨ-дегі шикізатты
көп қажет ететін өнімді ... ... және ... ... ... ... ... әлеуетін тиімді түрде пайдалану
“Қазақстан-2030” стратегиясының маңызды мәселелерінің бірі.
2002 жылдың шілде ... ... ... қызмет” туралы
Заңы Республиканың ғылым саласына, ел экономикасына үлкен серпіліс әкелетін
жаңалық болды. Мақсаты отандық өндірістің инновацияларға сұранысын ... ... ... алу, ұлттық технопарктер құру, инновациялық
даму салаларының басым бағыттарын белгілеп, сол арқылы ел ... ... ... ... көрсеткендей, ғылыми-техникалық потенциал- кез-
келген мемлекеттің өркендеуінің кепілі. Экономикалық ... ... ... ... ... ... және ... салада лидер
болу. Инновациялар және жаңалықтар экономиканың құлдырауына төтеп беріп,
ғылыми-техникалық прогрестің белсенді ... ... ... ... ... ... мен бәсекеге қабіліеттігін жоғарылатады.
1.3 Инновациялық саясатты жүзеге асырудағы мемлекеттiң ролi
Рыноктық қатынаста бәсекенiң дамуымен ... ... ... ... ... елдер тәжiрибесi бойынша тек қана нарықтық
принциптер негiзiнде материалдық-техникалық базаның қалыптасуы мүмкiн ... ... даму ... араласуынсыз оң нәтиже бермейдi,
сондықтан инновация мен инвестиция ... ... ... болып
табылады.
Көптеген дамушы елдер табиғи ресурстарға бай бола ... ... ... ... ... Қысқа мерзімде шикізат экспорты бұл елдердің
мемлекеттік ... ... ... тұрғындардың әл-ауқатын көтереді.
Алайда, уақыт өте келе ... ... ... ... яғни
мемлекетті шикізат экспортынан және оның әлемдік рыноктағы ... ... ... аз қажет ететін жаңа саланың дамуын ынталандырмайды
және шикізаттың күндердің күнінде таусылатынын еске алсақ, бұл ... ... ... ... осы ... шығудың бiрақ жолы
бар, ол - жоғары технологиялық өндірісті дамыту.
Қазіргі таңда ел экономикасы дамуының шешуші ... - ... ... ... ... күннен-күнге көз жеткізіп келеміз. Бүкіл
әлемде озық технология мен ... ... 1951 ж. ... ... жүзіндегі ең алғашқы технопарк – АҚШ-тағы “Силикон
аңғарының” ... ... ... ... ... ғасырдың 80-жылдары
технопарктер тек АҚШ, Еуропада ғана ... ... ... ... ... ... Жапонияда да құрыла бастады.
Жапондықтар жаңа өнімді ойлап табу және оны ... ... ... мен ... да ... ... ... 1 айдан кейін шықса, АҚШ-та –4, Еуропада 2 ... ... үшін ... ... ... ... жеткізу үшін 4 ай
жеткілікті, ал АҚШ-та бұл көрсеткіш- 11 ай . /2/
Ал Қытайда жаңа ... мен ... ... ... ... ж. құрылған ҒТИП ... ... ... технологиялық жетістіктер коммерциялық және өндірістік
жағынан қарқынды жылдамдықпен игеріледі.ҒТИП қарамағына әр ... ... ... мен ... кіреді.ҒТИП олардың құрылуына жағдай
жасайды, ғылыми зерттеулерін жүргізуге көмектеседі,ақпарат және ... ... ... ... ... , ... ... жасайды.Қытай экономикасына үлкен үлес қосып, инновацияны дамытып
отырғанын ҒТИП құрамына кіретін кәсіпорын санының өсуінен ... 1992 ж. –9678, 1996 ж. ... 2000 ж. ... ... ... ... ... Корея/ ғылым мен техниканы соңғы
50 жылда өте қарқынды дамытты. ... ... ... әлемдегі ең
кедей елдердің бірі болып шығып, соғыстан кейінгі зерттеулердің ... ... ... және ... ... ... ... саясатын өткен ғасырдың 60-жылдарының
ортасында қолға алды. 1967 ж. ... ... ... ... және ... ... болып табылатын Ғылым және технология Министрлігі
құрылды және Ғылым мен ... ... ... Заң ... Осыдан
кейінгі дамуы 5 жылдық кезеңдерге жоспарланған. /14/
Финляндия 1991 жылға дейін экспортының жартысын ... ... ... кеткеннен кейін және 90- жылдардағы ... ... ... да ... әсер ... ... деңгейі
1991 ж 3,5%-дан 1993 ж 20%-ға дейін өсіп ... Осы ... ... үшін ... ... 1991 ж жаңа ... ... міндеті- Финляндияны дамыған елдер ... ... ... ... ... Үкімет ұлттық инновациялық жүйені
құрды. Оның қызметін тікелей Финляндия Президенті қадағалайды.
1990 ж. ... КСРО ... ... жағымсыз жағдай
қалыптасты. Қазақстанда барлық салалар дағдарысқа ұшырап, ғылымға көңіл
бөлінбеді, көптеген кәсіпорындар жұмысын ... ... ... қайта
құрылу сияқты құрылымдық өзгерістерге ұшырады.Мұның ... ... ... ... ... болды.Тозған құрал-жабдық, шығыны көп ... ... ... сын ... ... ... және осы сынды
мәселелер аяғына шырмауық болып ... көшу ... ... ... ... экономиканың
жанданып дамуы шикізат (газ, мұнай, металл) сатудан түскен ... ... ... ... ... ... ... өсу байқалды. Бірақ бұл өсім ... ... ... ... яғни ... ... екенін түсінген ҚР Үкіметі қырағылық
танытып, елдің индустриалды-инновациялық саясатын қолға алды. 2002 ж ... ҚР ... ... “Инновациялық қызмет" туралы Заң күшіне
енді.
Әрбір ел дүниежүзілік рынокта өз ... ... ... айрылмауға
тырысады. Бұл тікелей инновацияларға қатысты екені мәлім. ХХ ғасырдың 50-60
ж.ж дамыған елдер қолға алған негізгі ... де осы ... ... ... ... ... ... бюджеттен
қаржыландырып немесе басқа қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... да ... /14 /
Іс жүзінде ғылыми зерттеулер мен инновациялық процестерді мемлекеттік
қолдаудың негізгі кең тараған 3 әдісі бар.
1. Ғылыми зерттеулерге мемлекеттің ... ... ... ... ірі ... ... ақысыз түрде көпшілікке ұсыну. ... бұл ... ... ... ... ауыл ... мәселелерін
шешумен айналысады;
2. Қайтарымсыз негізде субсидиялар бөлу;
Мемлекеттік емес лабораторияларда іске асырылатын ғылыи зерттеу жұмыстарына
қайтарымсыз негізде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бойынша толық есеп беру, алынған нәтижені ... ... ... ... мен ... ... ... жеке бизнеске салық жеңілдіктерін ұсыну.
Елiмiздегi инновациялық ... ... ... ... 2-шi
суреттегi жүйе бойынша iске асады. (Сурет 2) / (4), 56 б. /
2-сурет. Инновациялық қызметке мемлекеттiк қолдау көрсету
* ... С.Т. ... и ... ... процесса в переходной
экономике Республики Казахстан
2-шi сурет бойынша инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау үшiн ... ... ... ... ... ... бойынша
орындалуда. Ал мемлекеттiк қаржылық қолдау және инновациялық ... үшiн оған көп ... ... ... Осы ... ... елiмiзде күрделi
мәселенiң бiрi болып отыр, сондықтан қаржыландыру, ... ... ... ... ... ... Даму ... несиелер мен инвестицияны сақтандыру корпорациясы сияқты даму
институттары құрылды.
Бұл ... шет ... ... шешілетініне назар аударып көрелік.
Жапонияда инновацияларға II ... ... ... көп көңіл
бөліне бастады.Елде шағын және орта кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... 2 қызметін атауға болады
Мемлекет
Құқықтық- нормативтік жағынан ... ... ... қаржыландырады
Ал мемелекет инновациялық саясатты солар арқылы жүргізеді. Шағын
кәсіпорындар барлық кәсіпорындардың 99%-н ... ... ... ... ды ... ... саясатының шағын және орта бизнестегі
кәсіпкерлікті қолдауының мәні қажетті ... ... мен ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік деңгейде кәсіпорындарына мынандай қолдау көрсетеді:
1. Мамандандырылған мемлекеттік мекемелер (шағын ... ... ... комисссиялар, кәсіпорындарды қолдайтын бас
басқарма, регионалдық органдар, мемлекеттік даму ... ... ... ... шағын инновациялық кәсіпорындардың
бүкіл жапондық регионалдық орталық комитеті) ... ... ... ... ... Қаржылық кепіл беру мен. қаржылық көмек көрсету;
Оны 59 филиалы бар мемлекеттік қаржылық корпорация, 102 филиалы бар ... ... 117 ... бар ... және өндірістік кооперацияның
Орталық банкі, шағын инновациялық кәсіпорындарға арналған ... ... ... асырады.
Шағын және орта бизнесті қолдаудың жапондық жүйесінің негізгі
элементі ол ... ... ету ... ... Оған ... орта бизнесті мемлекеттік қолдау” туралы Заңнан бастап “Жаңа қызмет
түрін енгізуде туындайтын төтенше жағдайлар” туралы ... ... т.б. ... қамтиды.
Жапонияда орталық банктер кредиттердің 47% -н, ал жергілікті
коммерциялық ... ... ... және орта ... ... ... ... қаржылық қолдаудың арнайы механизмдері
қолданылады. Олар “жеңіл қарыздар” деп аталады. Егер жай қарызды 4-8%-бен
алса, ... ... ... ... ... жартысымен алады.
/13/
Шет елдер тәжірибесінен инновацияны дамытудағы мемлекеттің рөлінің
өте маңызды екеніне көз жеткіздік, енді ... ... ... ... ... ... көрсетілетінін және жалпы инновациялық
дамудың ерекшелiктерiне тоқталайық.
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ САЯСАТЫ
2.1 ... ... ... ... және оны ... ... ... және экономикалық даму тәжiрибесi көрсеткендей
инновациялық дамуда жаңа технологиялар экономиканы тиiмдi модернизациялауды
қамтамасыз етедi. Бұл ... ... үшiн өте ... өйткенi 1990 жылдан
бастап елiмiзде технологиялық дағдарыс ... ... ... құлдырады, ғылыми өнiмдердiң шығуы ... ... ... ... ... бұрынғы экономикалық жүйе түгелiмiн
жойылды, елiмiз өзiнiң iшкi сұранысын қамтамасыз ете ... ... ... ЖIӨ ... де 1990 ... салыстырғанда 1995 жылы 40%-ға дейiн
азайды.
Ал 1996 жылы ЖIӨ-нiң 0,5%-ға өсуiмен экономикалық ... керi ... ... ... ... Осы ... ЖIӨ көлемiне назар
аударсақ тек қана 2003 жылы 1990 жылғы деңгейге жеткен екенбiз. Оны келесi
экономикалық ... пен ... ... ... ... болады. ( Сурет 3 ) / (7), 38 б. ... 1990 – 2003 ... ... экномикалық дағдарыс пен
қайта жанданудың параболалық диаграммасы
* Ю. К. Шокоманов “Состояние и ... ... ... в ... ... // ... ... Серия экономическая,
№4, 2001 г.
Сонымен қатар елiмiзде ... мен ... ... ... өте аз, оның ... 0,9% ... ... Ал индустриалы-инновациялы
саясатты жүзеге асырмасақ, онда 2015 жылы болжам бойынша оның ... ... ... ... Бұл ... ... асырған жағдайда 2015 жылы болжам
бойынша ғылым және ғылыми-инновациялық қызметке ЖIӨ-нен бөлiнетiн қаржы
1,7%-ға дейiн ... ... ... мұны дамыған елдермен салыстырсақ ғылымға бөлiнетiн ... 45%, АҚШ пен ... – 36%, ... – 20% ... ... стратегия жүзеге аспағандағы және асқандағы ЖIӨ-нiң
құрылымының болжамы ( % ), ( ... 4 ). / (8), 95-100 б. ... ... ... ... ЖIӨ көлемiнiң
стратегияны жүзеге асырғанда және оны жүзеге асырмағандағы үлесi. (%)
* Стратегия / “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы ... ... ... ұзақ ... ...... 2003 ... инновациялық саланы ... ... ... ... ... ... ... болады. Оның негізгі
бағыттары келесідей:
1. Инновацияның ... ... ... ... бағдарламарды
жасау.
2. Мемлекеттің инновациялық саясатын ... ... ... ... ... және ... ... Инновациялық инфрақұрылымды құру.
4. Мемлекеттік бюджеттен инновациялық бағдарламалар мен жобаларды
мақсатты қаржыландыру
5. Бәсекеге ... ... ... ... ... ... тапсырыспен орындалатын инновацияларды міндетті түрде
рынокпен қаматамасыз ету.
7. Отандық инновацияларды шетелге шығару. /10/
Сурет-5 - ... ... ... ... С.Т. Теория и практика инновационного процесса в переходной
экономике Республики ... ... ... ... ... ... даму ... құрылған. Оның ішінде 3 қаржылық және 2 қызмет
көрсету институтары бар. ... ... ... өсу ... посткеңестiк елдерде инновация екiншi деңгейдегi жоспар болып
келдi. ... ... ... ... ... және ... тәжiрибе
бойынша тұрақты экономикалық өсуге қол жеткiзу инновациялық ... ... көз ... Мiне осы ... ... 3-4 ... деген көзқарас өзгердi. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев ... ... ... атап ... ... ұлттық
инновациялық жүйе құратын уақыт жеттi” деп атап көрсеттi. / ( 4), 205 бет ... ... ... үшiн оны ... ... құқықтық
актiлер, инновациялық қызметтердiң iске асуы үшiн оны ... ... ... және оны ... ... ... асыратын мекемелер, ҒЗТКЖ
ұйымдарын қалыптастыруымыз керек. Елiмiздiң ұлттық инновациялық ... ... ... ... болады: (Сурет 5 ) / (4), 84 б. /
Қ.Р-ның ... ... ... ... ... негiзiнен шикiзаттық салаларға тартылуда. Өйткенi шетелдiк
инвесторлар дайын өнiм шығаруға ... ... ... олар ... ... өнiм
шығару арқылы өз елдерiне бәсекелес болуға ұмтылмайды. ... ... ... ... ... (Сурет 6) /12/
6-сурет. 2000 жылы өнеркәсiп саласында негiзгi капиталға тартылған
инвестицияның үлесi
* Қуат Бораш “Инновация, оның елiмiз ... үшiн ... ... //
Егемен Қазақстан, 23 ақпан, 2004 ж.
Қазақстан ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк қызмет даму үстiнде. Кәсiпкерлiк, ... ... ... ... ... қанды қызмет ету үшiн кәсiпорын жаңа
технологиялар мен жаңалықтар ашып отыруы керек. ... ғана ... ... мен ... бәсекеқабiлетiне ие болады. Бiрақ бүгiнде отандық
кәсiпорындардың ... ... ... болып, соның салдарынан
отандық товарлардың бәсекеқабiлетi әлсiз екенi белгiлi.
Әйтсе де бұл ... ... ... ... ... туындап
отыр, ол қаржыларды ЖIӨ-нiң құрамынан көп мөлшерде ала алмаймыз, ... ... ... ... ... сұранысы туындап отыр, әсiресе
әлеуметтiк салаларға. Сондықтан қаржы тартудың ... бiр көзi ... ... ... ... ... байланысты ендiгi жерде iшкi және сыртқы
инвестициялардың негiзгi ... ... ... ... ... ... қолдау арқылы ынталандыруымыз керек. Ол үшiн ондай салаға
салынатын инвестицияларға белгiлi дәрежеде ... ... ... ... ... жеңiлдiктерi, пайыз мөлшерлемесiнiң жоғары болуы және
қолайлы инновациялық орта жағдайын айтып өтсем ... ... ... ... ол ... ... ең ... болып табылады. Оған ақпараттық технология және
коммуниация саласындағы әлемдегі озық компаниялар ... ... Packard, Siemens т.б ... ... ... ... қол ... Ерекше экономикалық зона ... ... ... артықшылықтары бар:корпорация салығы екі есеге төмендетіліп,
жер және мүліктік салықтан мүлде босатылады.
Елiмiзде үкімет тарапынан жүргізіліп ... ... ... мен ... ... ... ... -ден, бұл үрдістердің жүруін тездететін құқықтық қамтамасыз ету және
экономикалық шараларды ... ... ... заң ... ... ... туралы, “Техикалық реттеу”,”Қазақстанның инвестициялық
қоры”, ”Сауда қызметі”, ”Сауда өндірістік палаталар”, ”Арнайы экономикалық
зоналар” туралы Заңдар ... ... ... ... мен
толықтырулар пакеті қабылдануға дайын.
2- ден, индустриалды стратегияның дайындық ... ... ... және ... ... ... бәсекелестікке жарамды
салаларын анықтау. Елбасының ... ... ... және ... ... ... ... Ай Остин”
компаниясымен осы бағытта зерттеулер ... Оның ... ... ... белгілі болады. /14/
Шетел инвесторлары және даму ... ... ... ... құру жұмыстары да жүргізілуде. ... ... ірі ... және ... ... арасында
инвестициялық жобаларды бірлесіп жүзеге асыруға күш салып келеді. Дүние
жүзіндегі ірі ... ... ... Паккард”, “Сименс”,
“Циско” ынтымақтастық жөнінде меморандумдарға қол қойылып және ... ... ... ірі ... ... асыруға бағытталуда.
Дәл осылай “Қазақстан-Камаз” автомобиль концорциумы құрылды. Оның мақсаты
автомобиль және трактор жасауды дамыту.
Қостанайда “Агромашхолдинг” ААҚ ... және ... ... ... “Қазақстан Инжиниринг” біріккен
кәсіпорны құрылды. Онда биыл ... ... ... ... ... жобалар іске асады.
Мемлекеттік Даму Институттары да нақты істі орындауға көшіп келеді.
Мысалы, Қазақстан Даму ... 562,6 млн $-ға ... 22 ... ... Осы жылы ... Даму ... ... тағы
10 өнеркәсіп іске қосылады деп күтілуде, оның ... ... ... ... ... және ... мақта-мата өндіретін өнеркәсіп
орындары.
Экспорттық кредиттер мен ... ... ... ... ... ... 20,5 млн $-ға бағаланған 23 жобаны сақтандыру
туралы шешім қабылдады.
Қазақстанның ... қоры осы ... ... ... 100 ... тұратын 2 жобаны қаржыландырдыру көзделiп отыр.
Ал Ұлттық инновациялық қор геостационарлық спутникті құру және ... ... ... Осы орайда Үкімет “ҚР космос саласының 2005-
2007 жылдарға ... ... ... бағдарлама жасады. Курчатов
қаласындағы Ұлттық ядролық орталық аясында бірқатар маңызды ... ... ... 70 Мвт ... ... атом ... ... радияциялық техниканы пайдалана отырып шуды изоляциялайтын материал
өндіру қолға алынды.
2.2 ... ... ... ... ... жылдарға арналған стратегия
Индустриялық саясат дегенiмiз мемлекеттiң бәсекеге түсуге қабiлеттi
және тиiмдi ұлттық өнеркәсiптi ... үшiн ... ... ... және ... ... бағытталған шаралар ... ... осы ... ... ... ... ... елдер санатына қосылуы үшiн, тұрақты ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... жылдарға
арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясын қабылдады және ол ... ... ... нәтижелер бере бастады. Сондай-ақ Елбасымыз биылғы жылы “Бәсекеге
қабiлеттi ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауында, елiмiз үшiн өзектi
мәселелердiң бiрi Индустриалды-инновациялық стратегияның негiзгi ... ... ... ... – бәсекелестiкке шыдайтын, импорт
алмастырушы және ... ... ... ... өнеркәсiптер құрып,
қызмет көрсету саласын мығымдау. ... даму ... ... бiз ... бағытынан арылып, Қазақстанның индустрияландыруының тездетуге,
машина жасау мен өнеркөсiп жабдықтарын шығаруды жолға ... ... ...... ... күш ... осы тұрақты экономикалық өсудiң бүгiнгi таңдағы ең негiзгi
қозғаушы факторы ... ... ... даму ... мен ... туралы ... ... ... ... ... ... қол үзуге ықпал
ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi жоспарда сервистiк-технологиялық экономикаға өту
үшiн жағдай жасау ... ... ... және ... ... ... ... түсуге
қабiлеттi және экспортқа негiзделген тауарларды , ... және ... ... ... ... ... басты
нысанасы болып табылады. / (7), 23 б. /
Дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында ... ... ... ... ... ... орын алуда: / (7), 17 б.
• экономиканың бiр ... ... ... ... ... ... ... ел iшiндегi салааралық және өңiраралық ... ... iшкi ... ... мен ... тұтыну сұранысының мардымсыздығы
(шағын экономика);
• өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi ... ... ... ... ... яғни кәсiпорындардың бiр орталыққа
шоғырланбауы;
• мұнай-газ және ... ... ... ... ... қорлардың тез тозуы;
• кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық артта қалушылығы;
• ғылыми зерттеу және тәжiрибелiк-констукторлық жұмыстарға ... ... ... ... мен ... ... ұтымды байланыстыболмауы;
• мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау мен ... ... ... жүйесiнiң болмауы;
• экономиканың өңдеушi секторларына инвестициялар салуға ... ... үшiн ... ... ... ЖIӨ-нiң 1 долларына электр энергиясының жұмсалу деңгейi бойынша, сондай-
ақ экономика салаларындағы еңбек өнiмдiлiгi бойынша кейбiр ... ... 7-10 ... ... ... қалып отырмыз;
Сурет-7 - 2000 жыл бойынша әлемдегi бiрнеше елдiң электр энергиясының
шығындары
* ... ... ... негiзгi қорлары құлдырау алдында, 2001
жылдың басында негiзгi ... тозу ... орта ... 29,7% ... бұл ел ... ... түсу ... төмендеуiне душар етедi.
Егер Қазақстанда ЖIӨ-нiң 1 ... ... 2,8 ... сағат жұмсалатын
болса, Ұлыбритания, Германия, Италия және ... ... ... ... 0,22 – 0,3; АҚШ, ... ... ... – 0,4-0,6; Канада мен
Қытайда – 0,8-1,2 киловатт сағатты құрайды. /8/
Ендi ... ... ... энергиясының шығындарын ( ЖIӨ-нiң 1
долларына ... ... ... ... ... бойынша және оларды
Қазақстанмен салыстырып көрсек. Оны келесi 7-шi ... көре ... ... шешу қызметi барысында стратегияның келесi мiндеттерiн
атап өтсе ... ... ... ... ... жылдық өсу қарқынын 8-8,4% мөлшерiнде
қамтамасыз ету, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 жылы ... ... 3 есе ... және ЖIӨ ... сыйымдылығын 2 есе төмендету:
• өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi қорларының өнiмдiлiгiн арттыру;
• кәсiпкерлiк құрылымды ... ... ... қоғамдық институттарды қамту; қосылған құнға барынша қол
жеткiзе отырып, нақты өндiрестерде қосылған құн ... ... ... көп қажет ететiн және жоғары технологиялық экспортқа негiзделген
өндiрiстер құруды ынталандыру;
• сапаның әлемдiк стандартына көшу;
• дүниежүзiлiк ...... және ... процестерге қосыла
отырып, өңiрлiк және дүниежүзiлiк экономикамен ықпалдасуды күшейту./8 /
Осы стратегияны iске асыру мерзiмi 2003-2015 жылдарды ... және ... ... ... ... тұрады:
1-шi кезең – 2003-2005 жылдар
2-шi кезең – 2005-2010 жылдар
3-шi кезең – ... ... ... ... саясатты белсендi
жүргiзу экономиканың өсу қарқынын ... 8,8-9,2% ... ... ... ... ... 2015 жылы ЖIӨ көлемiн 3,5-3,8% еседей ... ... ... ... ... өнеркәсiпте орташа жылдық өсу
қарқынын 8-8,4%-ке дейiн жеткiзуге, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 ... ... ... 3 есе ... және ЖIӨ ... сыйымдылығын 2
есе төмендетуге мүмкiндiк бередi. ЖIӨ ... ... және ... ... үлестiк салмағын 2000 жылғы 0,9%-тен 2015 жылы ... ... ... ... 50 елдің қатарында
Еліміздің Президенті ... ... ... ... ... 50 елдің қатарына кіру стратегиясы” атты Жолдауында “Біз
Қазақстанның жаһандық экономикалық үрдістерге сәйкес дамып келе ... ... ... ... ... жаңа мен озық ... бойына сіңірген,
дүниежүзілік шарушылықтан шағын да болса өзіне лайық “орнын” иемденген әрі
жаңа экономикалық ... ... ... ... ел ... деп дәл ... жаңа экономика – инновациялық экономика
қалыптастырудың айрықша маңызды екендігін танытады.
Жаңа технологияларды дер кезінде ... жаңа ... ... жаңа
қызмет түрлерін көрсету бәсекеге қабілеттіліктің айқындаушы факторына
айналды.
Қазіргі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жағдайында десекте болады. Бірақ ... ... ... ... шет ел ... ... ... табысты түрде игеріп, оларды жоғарғы
қарқынмен қызметтеріне енгізіп келеді. Әрине бұл ... ... ... көтерілуге мүмкіндік береді, бірақ сол ... ... ... тек біз үшін ғана ... ... үшін олар кешегі күнгі ... ... ... мен ... ... қатар өз ұлттық ғылыми-техникалық
потенциалымыздың дамуына жағдай ... ... ... ... ... ... ... бағалай білуіміз керек. Осыған
сәйкес ... ... ... ... ... өнімдерді өндіруге
негізделген жаңа ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы қабылданған. Стратегияның мақсаты – шикізат бағытынан
қол үзуге ықпал ... ... ... ... ... елдің
тұрақты дамуына қол жеткізу, ұзақ мерзімді жоспарды сервистік-технологиялық
экономикаға өту үшін ... ... ... табылады.
Өндірісті технологиялық жабдықтау құралдарына (жеке өндірістік қуат,
техникалық деңгей) ... жүйе ... бір сан мен сапа ... ... бағытталады. Өндірістік жүйелердің техникалық деңгейін шикізат,
материалдар, энергия, табиғат ресурстарын үнемді пайдалану, ... ... ... ... ... ... ету, ... бағытын өзгертуде икемділігіне байланысты байқауға болады.
Басқаша айтқанда, өндірістік қуаттарды максималды пайдалану немесе
кәсіпорын ... ... ... материал сыйымдылығын ғылыми
қамтымдылығын немесе өндірістік жүйелердін ... ету ... ... ... энергиясын тұтынуды қысқарту қандай пропорцияда болатындығын
анықтау қажет.
Әрине, техникалық базаны күшейту жолдары ... ... ... ... ... бәсекелестік ортаға және тағы басқа
көптеген факторларға байланысты болады. Техникалық базаны ... ... ... ... біріншісі интенсивті, яғни прогрессивті ... ... іске ... ... ... ... ... көтеру, өндірісті қайта жарақтандыру және реконструкциялау,
инновациялық әлуетті көтеру және т.б., ... ... ... ... ... ... /1 ... ресурстардың ең басты сипаттамасына олардың прогрессивтілік
дәрежесі немесе ресурстардың техникалық деңгейі жатады.
Өнеркәсіпте техникалық ... ... ... ... ... түрлері қолданылады. Олар өндірістің
техникалық деңгейін бағалау әдістері деп ... ... ... базаның жағдайын сандық бағалауға болады. Бірақ салалық әдістеме
бұл жағдайды өндірістік жүйе мақсатын жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысынан
бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... ... механикаландыру деңгейіне, құралдардың құрамына, қолданылатын
технология ... ... ... ... ... Технологиялық үрдістердің ұйымдастыру-техникалық деңгейін бағалау
өндірістің ішкі резервтерін және мүмкіндіктерін өнімнің ... ... ... жүзеге асырылады.
Технологиялық үрдістердің ұйымдастыру-техникалық деңгейін бағалау үшін
оған әсер ететін факторларды анықтау ... ... ... ... ... ... мазмұнына қарай топтарға бөлінеді. Өнеркәсіптік өндірістің
ұйымдастыру-техникалық дең
гейі факторлардың екі ... ... ... ... /2 ... ... ... сандық бағалау:
кәсіпорынның ұйымдастыру-техникалық деңгейінің ... ... ... салыстыру үшін, талдау мақсатымен олардың жеке
көрсеткіштерінің ... ... ... осал түстарын анықтау, ағындық
және перспективалық ... ... даму ... жасау;
кәсіпорынның ұйымдастыру-техникалық деңгейін бірыңғай жалпылама
көрсеткіш көмегімен кешенді бағалау, ... ... ... үшін инвестиция тартуда оның деңгейін анықтау;
кәсіпорынның ұйымдастыру-техникалық деңгейінің ... ... ... ... ... ... оның сыртқы нарықтағы орнын
анықтау;
Өнеркәсіптік сектор әлеуметтік-экономикалық өсу мен ұлттық экономиканың
сыртқы қауіпсіздігін ... ете ... ... ... ... аясында тең құқылы серіктестікте болуға жағдай
жасайды. Соңғы жылдарда өнеркәсіп өндірісінің негізгі ... ... ... ішкі өнім ... 2006 жылы ... ... ... өскендігін байқаймыз. Республикалық ... ... ... ЖҚҚ-ның үлесі 2003-2006 жылдары 33,2% дан ... ... ... ... ... ... айтылған жылдар
аралығында 1798260 млл. теңгеден 2836002 млн. теңгеге өсіп, ... ... ... және ... ... ... өз ... қосқан. Соның әсерінен ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің саны 2006 жылы алдыңғы
жылмен ... 73,8 мың ... ... (3 ... Бұл ... ... салық төлеушісі ретінде халықтың еңбекке қабілетті 25 %-
ға жуығын ... ... ... негізгі әлеуметтік функциялардың бірін
орындады. Өнеркәсіп өнімдерінің мұнай, метал сияқты түрлері әлемдік нарықта
еліміздің мамандануын анықтаумен бірге валюталық түсімнің және ... көп ... ... ... мәліметтерінен 2001-2006 жылдар аралығында өнеркәсіп
өндірісінің құрылымында меншік нысандары ... ... ... мемлекеттік, Республикалық және коммунальдық меншік түрлері бойынша
азайып, ал оның ... жеке ... түрі ... ... ... мемлекеттік
емес заңды тұлғалардың меншігі және олардың бірлестіктерінің ... ... ... ... ... меншігі бойынша өнім
келемі 23,1%-дан 18,7%-ға ... ... ... бірлескен
кәсіпорындардың меншігіндегі өнім көлемі 31,3% дан 43,3%-ға ұлғайған, ал
шетелдік заңды тұлғалар меншігіндегі кәсіпорындардың ... ... ... ... ... өнеркәсіптің дамуына күрделі және ұзақ мерзімдік
проблемалардың шиеленісуі кері ықпалын тигізді.
Стратегиялық ... ... ... "Қазақстанның 2010
жылға дейін дамуының ... ... ... ... саясаттың 2010 жылға дейінгі негізгі бағыттары ұсынылған және
осы саясатты жүргізудің үш кезеңі атап көрсетілген:
Бірінші ... яғни ... ... зардаптарын
жоюға бағытталған тұрақтандыру кезеңі (2001-2004ж.);
Екінші кезең-индустриялық ... ... ... ... ... Оның ... базасын құру және онда
қоланылатын ... ... ... ... ... және ... ... ұлттық экономиканың кіруі (2005-2008ж.);
Үшінші кезең-инновациялық-тұрақты даму сатысынан индустрияландырудан
кейінгі ақпараттық сатыға ... алғы ... ... ... ... алға ... нақты мақсаттарға жету үшін өнеркәсіптік
саясатты үдемелі ... ... ... ... ... ... әдістер мен тәсілдердің арсеналын пайдалану керектігі ұсынылған.
Өнеркәсіптің салалық құрылымындағы оң ... көп ... ... ... ... тигізді. 2006 жылы өнеркәсіптегі ... ... ... ... 2003 ... ... 244478 ... яғни 63,3%-ға өскен Қазақстан өнеркәсібі үш негізгі сектордан
тұрады: кен өндіру, ... ... ... газ бен су ... және ... жылы ... өндірісінің 47,9%-ын кен өндіру өнеркәсібі, 43,3%-
ын - өңдеу өнеркәсібі, электр энергиясын, газ бен су өндіру және ... 2006 ... 47,3%; 42,0%; 8,5% ... ... ... республикада өнеркәсіп өндірісінің тұрақты
түрде өсіп отырғанын байқаймыз /5 ... ... ... ... ... ... пайда өңдеу
өнеркәсібіне қарағанда әлдеқайда жоғары екендігін ... ... ... ... Өнімдердің тиімділік деңгейі де екі ... /7 ... ... ... ... 2002-2006 жылдары отын-энергетикалық
пайдалы қазбаларды өндіру-3,39 есе, көмір, лигнит және шым тезек ... есе, шикі ... және ... газ ... есе, ... және газ
өндіруге байланысты көрсетілетін қызмет ... ... ... ... есе, ... ... ... есе, түсті металл кендерін
өндіру-2,34 есеге артқан. ... мен газ ... ... ... түрлерінің көп есе өсуі оған осы салада ... ... ... болсақ Экономикалық дамудың ... ... ... ... даму стратегиясын жүзеге
асыруда кездесетін проблемаларды анықтап, одан ... ... ... ... ... ... әрі қарай зерттеу контурларын анықтауға
және практикалық міндеттерді шешуге көмектеседі.
Экономикалық жүйенің негізін ... ... ... алғы ... бәсекеге қабілеті жоғары, тұтынушылық
қасиеті ерекшс өнім өндіру және оның сұранысқа ие болуын қамтамасыз ... ... ... ... бағытталуы, қосылған құны жоғары жаңа
технологияларға негізделген және ... ... бар ... ... нәтижесінде өнеркәсіп кәсіпорындары көрсеткіштерінің сапалы ... ... ... үрдістері үш сатыны қамтиды. Төменгі саты
болып саналатын кәсіпорындарда инновациялық ... ... ... ... ... ... ... сатыны, яғни
кен өндіру өнеркәсібінің, өңдеу өнеркәсібінің және электр энергиясы, ... суды ... және бөлу ... қамтып, оның салдарынан ең жоғары
сатыдағы жалпы отандық өнеркәсіптің жылдам ... ... ... ... ... ... анықтау үшін көрсеткіштер
жүйесі анықталуға тиіс. Ондай көрсеткіштерге бәсекеге түсуге қабілетті
тауарлардың ... өнім ... үлес ... ... ... ... ... үлесі, жоғары технологиялық өнімдердің үлесі,
инновацияға жұмсалатып қаржы ... және т.б. ... ... деңгейін көтерудің басты ... ... ... ... ... ... ... индустрияландырудың басым бағыттарына
импорт алмастыру, инновациялық, инвестициялық, экспорттық, ... даму ... ... болады. Қазақстан өнеркәсібінің
құрылымын қайта құру және ондағы өндірілетін тауарлардың ... ... үшін ... ... ... мемлекеттік реттеу шаралары қажет.
Мемлекеттік және жеке сектор өнеркәсіптік кәсіпорындардың мемлекетпен өзара
қатынасын мемлекеттік өнеркәсіптік ... ... ... ... барлық аспектілерін қамтиды. Ғылыми түрғыда дәлелденген
әдістемелердің болмауы экономиканың ... даму ... ... орын ... әкеп соқтырады.
Өнеркәсіпті қайта индустрияландырудың ең ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық
және инновациялық әлуетті көтеру, өнеркәсіптің ... ... ... ... индустрияландыруды жедел түрде жүргізу үшін оны
басқарудың экономикалық ... ... ... деп ... ... өнеркәсіптің индустриялық деңгейін көтерудің нгізгі
тетіктеріне төмендегілерді жатқызуға болады:
- өнеркәсіптің өңдеуші салаларының инвестициялық тартымдылығын көтеруге
қолайлы жағдай жасау;
- ... ... ... ... ... тауар нарығында
монополиялық құрылымдардың пайда болуына тосқауыл қою;
- өнеркәсіптің ... ... ... ... көтеру үшін жеке
түрде артықшылықтар мен преференциялар беру;
- бәсекелестік ортаны қалыптастыру және ... ... ... ... ... дамытуды ынталандыру.
ҚОРЫТЫНДЫ
Барлық әлеуеттi бәсекеге қабiлеттi, оның iшiнде экономиканың
шикiзаттық емес ... ... ... ... ... ... ... саясаттың басымдықтары болып табылады.
Ұзақ мерзiмдi стратегиялық мiндеттердi шешу мақсатында ғылымды көп ... және ... ... ... ... үшiн ... жасауға
ерекше көңiл бөлу қажет.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, нарықтық экономикалы мемлекет
экономикада ... ... ... ... жеке сектормен
ынтымақтастық орната алады. Осындай ынтымақтастықтардың көрнекi ... ... ... Малайзияда және соңғы отыз жылда өздерiнiң
экономикалық даму саласында iрi ... ... ... да ... ... шешу және Стратегия аясында алға қойылған мақсаттар ... қол ... үшiн Даму ... қызметiн жандандырумен қатар
Қазақстанның инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру ... ... қор ... арнайы даму иеституттарын құру көзделiп отыр.
Стратегия елде ғылымды және инновациялық қызметтi ынталандыруға ... ... ... және ... ... ... көздейдi.
Стратегияны ойдағыдай iске асыру экономиканың адам капиталын, ... ... ... ... ... негiзделген тұрақты өркендеуiне
алып келетiн оның құрамында сапалы өзгерiстер ... ... ... ... сапалық жаңа деңгейiне шығуына ықпал етуi
керек.
Экономиканы ... ... ... мен ... ... ... ұсыныстарды негiздеу үшiн ... ... ... ... және ... ... саясатты iске
асыру жөнiндегi шет елдердiң тәжiрибесi, оның iшiнде ... ... ... мен ... сондай-ақ әлемдiк рыноктарда бәсекелестiк
артықшылыққа қол жеткiзуге мүмкiншiлiк беретiн факторлар келтiрiлген.
2003 жылы Индустриялық-инновациялық стратегиямызды iске ... жылы ... ... даму ... ... олар ... ... салаларды жаңғыртуға нақты ықпал жасай бастады. Даму ... ... ... ... ... 20 инвестициялық жобаға кредит бөлiп
отыр.
Мұны жақсы нышан деу керек, бiзде тәуелсiздiк ... ... ... ... ... рет өңдеушi өнеркәсiптiң өсу қарқыны өндiрушi өнеркәсiптiң ... асып түтi. ... ... бұл ... 20 ... ... ... шаруашылығы өнiмдерiн өңдеу көлемi өткен жылы нақтылы есептегенде 9,5
пайыздан аса ұлғайып отыр.
Қорытындылай келе, индустриялық-инновациялық саясатты жүзеге ... ... ... ... ... инновациялық күштердi қалыптастыру және нығайту;
• мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... құру. Бұл – бiлiм, ғылым, қаржы фискальдық және
тарифтiк саясатты жетiлдiрудi қажет етедi;
... ... ... ... ... ... ... халықаралық рыноктарда бәсекеқабiлеттiлiгiн арттыру
үшiн әлемдiк стандарттар мен сертификаттарға көшу;
• инновациялық қызметке мемлекеттiк қолдау көрсету, ... ... ... дамыған елдер қатарына қосылу үшiн сол елдердiң даму ... ... ... ... ... ... ала бiлуiмiз қажет.
Бiздiң елiмiзге әсiресе Оңтүстiк ... ... жаңа ... ... ... ... ... отыр. Яғни “Азия айдаһары мен жолбарысы”
атанған елдер қысқа мерзiмдi аралықта ... ... ... ... ... ... қол жеткiздi. Яғни , инновация –
экономикалық өсуде негiзгi қозғаушы күш ... ... ... ... алдағы кезеңде тиiмдi реформалар
жүргiзу арқылы және индустриялы-инновациялы саясатты iске ... ... өсу ... әлем ... ... ... дамыған елдер
қатарына “Азия барысы” деген атаумен қосылатындығына сенiмiм мол. Ол ... ... ... осы шара үшiн ... ... етуi керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Н.А. Назарбаев. Қазақстан – 2030 ... ... ... Статистика 1991-2001 десят лет ... ... ... ... ... Й. Теория экономическая развития. – Москва: Прогресс. 1998.
– 454 с.
4. Купешова Сауле Телеухановна / ... и ... ... в ... ... ... ... – автореферат
Алматы, 2002 г.
5. Инновационный менеджмент / К.Нарибаев, С.Джуманбаев, А.Нусупова. ... ... ... – 1998. – 60 ... ... А. ... ... развития экономики и размещение
производительных сил в РК // Аль-Пари, - №6. - 2000 ... Ю. К. ... ... и ... ... развития
Казахстана в переходной период // Вестник КазНУ, Серия ... 2001 ... ... / ... Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының
2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – ... 2003 ... Н. А. ... ... науки – способствовать развитию экономики //
Казахстанская правда, 16 апрель, 2002 г.
10. ... ... ...... ... күш// Егемен
Қазсқстан, 24 наурыз.- 2004 ж.
11. Н. Ә. ... ... ... ... ... және Бәсекеқабiлеттi халық деген Қазақстан халқына Жолдауы. //
Егемен Қазақстан, 19 наурыз. - 2004 ж.
12. Қуат ... ... оның ... экономикасы үшiн маңызы қандай //
Егемен ... 23 ... - 2004 ... ... А.П ... ... деятельности в Японии //
Инновации №7. - 2002 г.
14. Купешова С.Т. ... және ... ... орны ... . - №2. - 2001 г.
-----------------------
Жалпы шаруашылық және саяси-әлеуметтiк жағымды ... және ... ... ... ... ... қолдау
Мемлекеттiк құқықтық қолдау
Өңдеушi сала – 14%
Өндiрушi сала – 86 %
Банктер, инвестициялық, сақтандыру және зейнетақы компаниялары,
инновациялық қорлар, инновациялық банктер, ... ... ... ... сақтандыру жөнiндегi корпорация және Даму банкi.
Ғылыми зерттеу институттары, ғылыми конференциялар, тәжiрибе-құрастырушылық
орталықтар, ЖОО-дары, кәсiпорындар, фирмалар және шағын кәсiпкерлiк.
Заңдар, Жарлықтар, салық және ... ... ... ... ... ұзақ ... ... инновациялық жүйе
Қаржылық институттар
Мемлекеттiк реттеудiң тiкелей және жанама құралдары
ҒЗТКЖ ұйымдары
Инновациялық процесс
Ұйымды басқару
Құқықтық және саяси жағдай
Экономикалық, технологиялық.
Әлеуметтiк, ... және ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инновациялық әлеует саясаты80 бет
Мемлекеттің инновациялық саясаты39 бет
Қазақстан Республикасы индустриялы-инновациялық саясаты36 бет
ҚР индустриялды- инновациялық саясатының басымдықтары6 бет
ҚР индустриялды- инновациялық саясатының басымдықтары жайлы9 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
Жастар саясаты64 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
"Рыноктық экономикадағы инновация."35 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь