Ақша реформасының маңыздылығы

Жоспар:

Кіріспе

І Бөлім Ақша реформасының маңыздылығы
1.1.Ақша реформасын жүргізудің қажеттілігі мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Ақша реформасының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7

ІІ Бөлім Қазақстандағы ақша реформалары
2.1 1947 жылғы ақша реформасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.2 Теңге бағамының айналысқа шығуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.3 Қазақстан Республикасының 1993 жылғы ақша реформасы ... ... ... ... ... .18
2.4 Қазіргі кездегі теңгенің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Кіріспе

Ақша ежелгі заманда пайда болған. Олар тауар өндірісінің дамуындағы бірден бір шарт және өнім болып табылады. Тауар – бұл сату немесе айырбастау үшін жасалынған еңбек өнімі. Адам еңбегңнің өнімі (зат), оны өндірушілердің белгілі қоғамдыққатынастарын тудыра отырып, таур формасын қабылдайды. Заттардың тауарға айналуы ақшаның пайда болуындағы объективті алғышарттарды құрайды.
Ақшаның өмір сүруіндегі объективті қажеттілік ол тауар өндірісі және тауар айналысының болуына негізделеді. Кез келген тауар айналысында ақша айырбас құралы болып табылады. Тауар мен ақша бір бірінен бөлінбейді. Ақша айналысы болмаса, онда тауар айналысы да болмайды.
Алғашқы қағаз ақша 1260 жылдары Қытайда пайда болды. Капитализм кезінде қағаз ақшаның алғашқы партиясы 1690 жылы Англияның Солтүстік Америкадағы Массачусетс колониясында шығарылған болатын және ол алғашқыда солдаттарға жалақы төуге арналған. Россияда алғашқы қағаз ақшалар (ассигнация) 1767 жылы шығарыла бастады. Банк жүйесін реформалау және ақша банкнотасын өндіруге байланысты өзінің меншікті қуатын енгізуді, Қазақстандағы қолма – қол ақшамен байланысты жағдайды түбірімен өзгертті.
Бұл курстық жұмыс кіріспеден, І бөлімде Ақша реформасын жүргізудің қажеттілігі мен маңызы және ІІ бөлім Қазақстандағы ақша реформаларынан тұрады.
Курстық жұмыстың тақырыбының негізгі мақсаты – ақша реформасы, оның алғышарттары мен мазмұнына, Қазақстанда өткізілген ақша реформасына және ұлттық валюта теңгенің енгізілуіне тоқталып
        
        Жоспар:
Кіріспе
І Бөлім Ақша реформасының маңыздылығы
1.1.Ақша ... ... ... ... Ақша ... ... Қазақстандағы ақша реформалары
2.1 1947 ... ... ... ... ... ... Республикасының 1993 ... ... ... ... ... ... ... ... ... Олар ... өндірісінің дамуындағы
бірден бір шарт және өнім болып табылады. Тауар – бұл сату ... үшін ... ... ... Адам ... өнімі (зат), оны
өндірушілердің белгілі қоғамдыққатынастарын тудыра отырып, таур ... ... ... айналуы ақшаның пайда болуындағы объективті
алғышарттарды құрайды.
Ақшаның өмір сүруіндегі объективті қажеттілік ол тауар ... ... ... ... ... Кез ... ... айналысында ақша
айырбас құралы болып табылады. Тауар мен ақша бір ... ... ... ... онда тауар айналысы да болмайды.
Алғашқы қағаз ақша 1260 жылдары ... ... ... ... кезінде
қағаз ақшаның алғашқы партиясы 1690 жылы ... ... ... ... ... ... және ол ... солдаттарға
жалақы төуге арналған. Россияда алғашқы қағаз ақшалар (ассигнация) 1767
жылы ... ... Банк ... ... және ақша ... ... өзінің меншікті қуатын енгізуді, Қазақстандағы қолма
– қол ақшамен байланысты жағдайды түбірімен өзгертті.
Бұл курстық жұмыс кіріспеден, І ... Ақша ... ... мен ... және ІІ ... Қазақстандағы ақша реформаларынан
тұрады.
Курстық жұмыстың тақырыбының негізгі ... – ақша ... ... мен ... ... өткізілген ақша реформасына және
ұлттық валюта теңгенің енгізілуіне тоқталып, алып ... ... Ақша ... ... Ақша ... ... қажеттілігі
Революцияға дейінгі Қазақстанда жүргізілген 1895-1807 жылдары ақша
реформаларын нәтижесінде алтын ... ... бар ... ... ... ... алтын күміс және мыс монеталар жүрді. Негізгі
ақша белгілеріне 92 ... ... ... ... ... ... ... жатады. Ақша массасының басты бөлігін алтын монеталарға
ауыстырылатын ... ... ... ... да ... ... ... болды.
1917 жылы жазда Уақытша үкімет 20 және 40 рубльдік ақша ... олар ... ... ... ... ... бұны ... «керенки» деп те атайды. Несиелік ақшалар мен керенкилерден басқа
Уақытша үкімет айналысқа сурогаттың әр түрін енгізді: ... ... ... міндеттемесі, займ купондары.
Мемлекеттік шығыстарды жабу мақсатында үкімет ірі ... ... ... Ұсақ ... ... ... ... маркалар және басқа
да ақшалай сурогаттар атқарды. ... ақша ... ... ... оның ... да өзіндік ықпалы болды. Қазан ... ақша ... ... ... ... ... Үш жыл ішінде (1913-
1920) айналыстағы қағаз ... ... 48 ... ... өсіп кетті. Ақша
он мың есеге құнсызданды. 1919 жылы алғаш рет ... ... ... ... есеп ... ... ... шығарылды.
Түркістанда, Солтүстік Кавказда, Кавказда, Қиыр ... және ... ... ... ақша ... ... ... берілді. Ақша массасы
сан алуан түрлі болды. Жергілікті ақша белгілері Жетісуда, Верный қаласында
шығарылды.
Ақшаның қатты ... ... ... ... мен ... ... ... болып табылады.1920 жылдардың
соңынан бастап «еңбек паегін» ақысыз беру басталды. 1921 жылы наурызды
болған РКП (б) – ның х ... жаңа ... ... (ЖЭС)
қабылданды.Шаруалар өнім салықтарын ... ... ... ... ... сатуға мүмкіндік туды.
Біртіндеп еңбекақыны ақшамен төлеу қалпына келтірілді. Егер 1921 жылдың
көктемінде ақшалай еңбекақыны төлеу тек 10 ... ғана ... онда ... бірінші желтоқсанында ол 800 пайыздан астамын құрады. Бұл ... ... ғана ... ... жылы ... Ресей Кеңестік Федеративтік ... ... ... ... ол ... басты эмиссиялық
орталығы болып саналады. Мемлекеттік банктің басты міндеті ақша реформасын
жүргізуге дайындық жасау болды.
Ақша ... ... ... ... ЖЭС ... шаруашылық жағдайдың біршама жақсаруы әртүрлі өнеркәсіп
салаларындағы өнімдерінің көлемінің өсуі (бидай, ... және т.б) ... ... ... ... ақша ... ... болуының екінші бір
алғышарты – бұл ақшаның алтынмен ... ... 1922 ... ... ... 1923 жылдың бірінші қаңтарына дейінгі жылдар аралығында
Мемлекеттік банктің алтын ... ... 6,7 ... 31 млн ... ... 1922 жылы ... ... металдарды жән тастарды еркін ... ... ... оған ... ... ... мемлекетке тапсыруға
міндетті болатын. ... ... ... ... мен ... ... алу мен сатуды Мемлекеттік банктің өзі ғана жүргізуге
монополиялық құқығы болды.
Ақша ... ... ... басты бір қадамына 1922 жылы
мемлекеттік ақша белгілерін шығару жатты. Мұндағы 1 ... ... ... мың рубльге теңесті. Ақшаларды қайта есептеу олардың төрт нөлін сызып
тастау арқылы жүргізілді. 1922 ... 1 ... ... ... ... ... жүзеге асты. Айналыстағы ескі ақша белгілерін 1923 ... ... ... ... ... Екінші рет деноинациялау
барысында 1923 жылғы үлгідегі 1 рубль 1922 жылы 100 рубльге немесе бұрынғы
кеңестік ақша ... 1 ... ... ... ... ... оайлатты, ақша айналысын бірқалыпқа
келтіру жөніндегі ұмтылыстарды куәландырды. ... де ... ... ... Мемлекеттік бюджеттің тапшылығы жағдайында жаңа ақшалар ... ... ... де, олар ... ... ... Ақша ... жүргізудің маңыздылығы.
Ақша реформасы екі кезеңде жүргізілді. 1922 жылы 25 ... және ... ... ... ... ... 1,2,3,4,5,10,25 және 50
червонец тұрғысындағы банктік билеттерді шығару туралы ... ... ... ... ... алтын монетадағы (7,74234г) 10 ... ... банк ... ... векселдік және тауармен
қамтамасыз етілген қарыздар беру арқылы шығарылып ... Бұл ... ... ... червонецтерді шығаруға ... ... ... ... ... ... өтеу
барысында банкке қайтарылуына ... ... ... мен ... ... ... да червонецтер эмиссия саласынан 25 пайыз
алтынмен және ... ... ... ... ... ... алтынға
айырбасталмады, бірақ банк червонецтердің алтын рубльдегі ... ... ... ... ... ... ... ғана тұрақты валюта болып табылады.
Сауда саттықтың жән банктік несиелердің ұлғаюына қарай ... ... ... ... Олар ... ... ақша массасының нақты
құнының 1.04.1923 жылы – 15%, 1.07.1923ж – 37% және ... – 74 ... ... ... ... ... есеп ... мемлекеттің
кірістері мен шығыстары және басқа да төлемдер червонецтермен бейнелене
бастады.
Червонецтер ірі ақша ... да олар ... ... ... ... ... Кеңестік ақша белгілері өздерінің ұсақ құндылығына
қарамай олар ұсақ ... ... және ... айналысында қызмет ете берді. Шын
мәнісінде елде екі ... ... ... ... ... ... несиелеу барысында ... ... ... қажы ... ... ... жабу ... шығарған
кеңес ақшасының белгілері.
1924 жылдың бірінші мамырында ... ақша ... ... – 762,3 ... рубльге жетті. Бұл ақша массасының нақты құны 15,2
млн рубльді құрады.
Кеңестік ақша бірліктерінің ... ... ... және ... ақшалардың жетіспеушілігіне әкеліп соқтырды. Сөйтіп ұсақ ақшалар
ретінде әртүрлі ақшалар, әсіресе, ... ... ... шығарды.
Кеңестік ақша бірліктерінің құнсыздануы шаруаларға үлкен зиян келтірді.
Червонецтер ... ... ... іс жүзінде олар ауылдарға жетпеді. Ауыл
шаруашылығы өнімдерінің тауарлығы төмендей бастады. Мұның бәрі ... ... ... ... ... Бұған деген өзіндік экономикалық
алғышарттары болды: ... ... 15%-ға ... ... ... ... айналымының өсуі байқалды, алтын қоры ұлғайды ( 1.01.1923ж 10,9 ... ... ж 153,6 млн ... дейін)
1924 жылдың бесінші ақпанында Орталық атқару комитеті және ... ... ... ... ақша ... тоқтатылды.
Айналысқа 1,3 және 5 рубльдегі қазыналық билеттершығарылды, мұндағы ... ... құны 1 ... теңесті. Кеңес ақша белгілеріншығару
тоқтатылды.
1888 жылы ... ... ... ... ... ... 1922-
1924 жылдар арасында ақша реформасын ұйымдастырушы және теоретигі болды. Ол
1922 жылдың басынан бастап ... ... ... ... ... ... деп дәлелдеді. Осы уақыттарда көптеген шаруашылық
иелері құнсыз кеңестік ақша ... ...... табысты
бірінші кезектегі мемлекеттік қажеттілікке қайта бөлудің мүмкін ... деп ... Бұл ... ... болған Г.Я. Сокольников барлық
тауарлық шаруашылықта ақша тек қана ... және ... ... ... сондай-ақ құн өлшемі және қорлану құралы болып табылады деп
санаған.
Қорлану құралы ... ... ... ... ... , тұрақты
валютаның келуін талап етті. Алтынға валютаның еркін ауыстырылуын жақтаушы
ретінде ғана ... ... ... Г.Я. Сокольников алтын резервтерін
жинақтау қажет деп ... ... үш рөлі ... ... есеп ... ... қор ... Ішкі нарықта червонец бағамын реттеуші (Мемлекеттік банк алтынды
шетел валютасымен бірге ішкі нарықтан сатып алынып отырады);
3. Көзге көрінбейтін жағдайларға ... ... ... тарихқа «алтын» деген атпен кірді, бұл жерде оның мазмұны
патшалық он рубльдің алтын мазмұнына ... ... ... ... банк валюталық бағамды өзгеріссіз қалыпта ұстау мақсатында
«еркін нарықта» алтынды және шетел валютасын сатып және сатып алып ... ... ... және ... ... ... сұраныс пен ұсыны
қатынасына араласуын валюталық интервенция деп атай отырып, ол өз ... ... ... оның ... ... мүмкіндік берді.
Сонымен қатар червонецтер кеден баждарын төлеуге де ... ... ... ... лаумүмкіндігі, сондай ақ червонецтегі
бағалардың тұрақтылығының қамтамасыз етілуін оған ... ... ... оның ... ... кеңейте түсті. 1923 жылдың бірінші шілдесінде
червонецтер елдегі ақша массасының 45пайызын құрайды. Ең басты червонецтер
тұрақты қорлану ... ... ... ... ... ... және
шетел валюталарының қатты құйылымы басталды.
1922-1924 жылдары ақша ... ... ... құнсыз ақшалардың
орнына мыс монеталардың келуі таңғажайып нәрсе деп баға берді.
Ақша айналысын реттеуді, ақша ... ... ... Ұлы Отан ... ... ақша ... ... басуға
мүмкіндік жасады.
ІІ Бөлім Қазақстандағы ақша реформалары
2. 1. 1947 жылғы ақша реформасы
Ұлы Отан ... елге – 679 млрд ... ... әкелді, оның ішінде
әскери шығындар 551,1 млрд рубльді құрады.
Өндіріс пен ... ... ... ... ... аяқ ... мемлекеттік бюджеттің табыстарын азайтты. Осы уақыт ішінде әскери
шығыстар өсе бастады. Оларды жабу үшін халықтан ... ... ... әскери салық, әскери адамдарға салық және жалғыз басты азаматтарға
салынатын салықтар ... ... ... ... ... ... ... және әскери техникаларды құрауға ерікті жарналар беру
жұмыстары ... ... ... ... барлығы 270 млрд рубль
немесе мемлекеттік табыстардың 25,4 % шамасында ... ... ... ... ... ... ... көлемінің
қысқаруымен айналыста ақша массасы жоғарылады. Бұл ұйымдастырылмаған
нарықта бағаның көтерілуіне ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылды. Бұған халық тұтынатын тауарларды
сатуда карточкалық жүйе арқылы қол ... ... ... ... ... ... зардаптарын жою үшін экономика облысында рубльдің тұрақтылығын
және оның сатып алу ... ... ... ... ... және
ауыл шаруашылығында өндіріс көлемінің ... ... ... ... көбеюі ақша реформасын жүргізуге (КСРОКеңес
министрлігімен БКП ( ОК ... ... 1947 ... 14 ... ... жүргізу туралы және азық түлік пен ... ... алып ... ... ... берді. Айналысқа жаңа ақша
бірліктері 1,3,5,10,25,50,100 номиналдық ... ... ... ескі ... 1: 10 ... ... Бұндай жолмен
айналыста ақша массасы 10 есеге азайды. Мемлекет жасанды ... ... ... ... 3000 ... ... ақшалары қайта
бағалауға ұшыраған жоқ, 3000 ... 10000 ... ... 3:2 жеңілдік
арақатынасымен 10000 жоғары 2:1 арақатынасымен қайта бағаланды. Мемлекеттік
кәсіпорындар мен ұйымдардағы ақша қаражаты ... ... ... ... және несиелік мекемелердің шоттарындағы ақша
қаражаты жеңілдік ... 5:4 ... ... ... айырбасталуы
қысқа мерзімде 15:20 желтоқсан аралығында жүзеге асырылды. Ол арнайы
ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... монета айырбасталуға жатпады және айналыста номиналы бойынша қала
берді. Желтоқсанның бірінші ... үшін ... ... ... жаңа
ақшамен төленді.
Реформаның басты элементтернің бірі бұрынғы шығарылған мемлекеттік
займдары ( 1947 ... ... ... 1948 жылы ... ... ... ... Барлық бұрынғы займдар облигациялары 3:1 қатынасымен
айырбасталды.
Ақша реформасын жүргізумен қатар, ... ... ... және ... ... ... жүйе ... тасталынды және карточкалық
жүйемен салыстырғандағы нанның бағасы 10-12% төмендеді.
Еркін мемлкеттік сауданың ... ... ... бағалар
төмендеді. 1948 жылдың бірінші тоқсанында рубльдің сатып алу күші 1947
жылдың бірінші тоқсанымен салыстырғанда 41 %-ға ... ... ақша ... ақша ... ... ... ... жоқ. Оны жүргізгеннен кейін де реформаға дейінгі болған ақша
айналысының құрылымысақталды. Бұның сәл ғана ... сол, ... ... ... емес ... түрінде шығарылатын болды.
Реформа ақша жүйесін нығайта отырып ақшаның барлық қызметтерінің
маңызын арттырды. Бұл ... өз ... ... рет ... ... ... пен ... саласында ұсыныс аралығындағы тепе-теңдікті сақтап қала
алды. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... саясатының әсерінен бұзылды.
2.2 Теңге бағамының айналысқа шығу тарихы
1993 жылдың қарашасында теңгенің айналысқа ... ... ... ... ... ең ... ... бірі болып
табылады. Ол еліміздің тәуелсіздігін нығайту жолындағы ... ... ... үшін ... тарихи қадам
болды. Төл теңгеміз пайда болғалы жүргізіліп келе жатқан ... ... ... ... ... нарықтық институттар
макроэкономикалық тұрғыдан тұрақталып, біртіндеп қалыптаса бастады.
 Өзіміздің ақша ... ... ... ... қол ... табыстарымыздың негізін қалады. Оның дұрыстығы қаржы-несие
секторының белсенді ... және ... ... ... дәлелденді.
Ақша мен экономиканың өзара байланысы өте ... олар ... ... құрамы болып табылады. Ақша жүйесі экономикалық үдерістерге
оларды күшейтумен немесе бәсеңдетумен әсер етеді.
Елдің ... ... сол ... ... кеңістіктегі
интеграциясы мемлекеттің ақша жүйесіне, оның атқаратын қызметіне ... ... ... ақша рыногында белгілі бір тепе-
теңдіктің болуын қалайды. Олардың ішіндегі ең бастысы ақшаға деген сұраныс
пен ... ... жылы ... ... ... ... жүзеге асыра бастады. Алайда,
сол кезде жұмыс істеген бірыңғай ақша жүйесі тұрақсыз ... ... ... соң бірі ... ... ... немесе уақытша
ақша белгілерін енгізе бастады. 1992 жылы ... ... ... ... және ... ... ғана ... Республикаға кеңестік
рубльдің бақылаусыз көптеп келуі инфляцияның ... ... ... ... өз ... ... мәжбүр болды. Өйткені, рубль аймағында
тұрып, Қазақстан Ресейдің ... ... ... күй кешті, дербес
монетарлық, экономикалық саясатты жүргізе ... жылы 3 ... ... ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік комиссия ... ... ... дайындады. Бұл құжатта жаңа валютаның енгізілу мерзімі,
тәсілі, жаңа ... ... ... ... мәселелері, қолма-қол
ақшаны айырбастау коэффициенті мен лимиттері, ... ... ... ... маңызды мәселелер айқындалды. Ұлттық валютаны енгізудің
заңдылығын сақтау және ... ... ... үшін ... ... ... туралы халықаралық ұйымдар және көрші елдердің ... ... ... ... күн ... Қазақстан Республикасының Президенті теледидар
арқылы халыққа алда болатын акцияны түсіндіре ... сөз ... ... ... ... ... бүгінгі мүмкіндіктері мен күні
ертең көрінетін жаңа көкжиегі астастырылғанын, өз жолымен, ... ... ... ... ... түрде 1993 жылы 15 қарашада енгізілді. Ең бірінші бағамы 1
АҚШ долларына 4,75 теңге болды. Әр ... 500 ... ... ... қызметінен кейін оның құнын жоғалтпай ұстап тұру – ең маңызды
шаруалардың бірі ... ... ... ... ... ... банкі туралы”,
“Қазақстан Республикасындағы банк және банк қызметі туралы” заң күші бар
жарлықтарға қол ... Бұл ... ... ... қызметін
тоқтату және іске қосу тәртібі, сондай-ақ ... ... ... банк ... ... ... мен ... бекітілді.
Ұлттық валюта енгізілгеннен кейінгі алғашқы екі жыл біздің еліміз үшін
өте қиын жылдар болды. Жалпы экономикалық ... ... ... ... және өндірістің құлдырауына байланысты инфляцияның
жоғары деңгейі, импорт тауарларына деген қанағаттандырылмаған сұраныстың
едәуір көлемі) ... ... ... ... ал ... ... өсуіне
әкеліп соқты. 1994 жылы кәсіпорындардың сәтсіз жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... айларда теңге
айналысының жағдайын біршама қиындатты. Енгізілгеннен кейін алғашқы 7 ... 8 есе ... ... ... ... ... инфрақұрылымды қайтадан құруға тура
келді. Бұл іс банк жүйесінен басталды. Содан ... ... ... көшірілді. Бұдан кейін кезек күттірмейтін валюта айырбастайтын
биржа ... ... және ... ... ... ... ... іске қосу
сияқты маңызды шаралар шешілді. Барлық қаржы операциясы ... ... оның ... ... ... ... күнбе күн
нақтыланып отырды.
Теңгенің экономикалық өсімге ... ... ... ... ... болды. Бұған дейін теңге құлдырап бара жатса, Ұлттық банк өзіндегі
алтын-валюта қорынан қосымша ақша жұмсап, оны ... ... ... ... жасанды бағамның жасалуына жол ашты. Теңгенің шын бағамын белгілеу
үшін оны еркін жүзуге жіберу ... ... ... ... кейін теңге
бағамы АҚШ долларына шаққанда бірден екі есеге сатылап ... ... ... ... ... АҚШ ... қатынасы бойынша
құнсыздану қарқыны едәуір баяулады. ... егер 1995 жылы ... ... ... ... 1996 жылы – 15,4 ... ... 2001 жылы теңгенің
номиналдық құнсыздануы 5,17 пайыз, ал 2002 жылы – 3,25 пайыз ... ... ... ... бір ... оның ... Ішкі ... инфляция деңгейімен, ал сыртқы құндылығы басқа
валютаға баламалау арқылы ... ... ... ... ... 1995 жылы 276,2 пайыздан 2005 жылы 5,9 пайызға төмендеуімен
теңгенің ішкі құндылығын ... ... ... ... АҚШ ... сыртқы құндылығының тұрақтануы 1999 жылы ұлттық валютаның еркін
айырбасқа жіберілуіне және ... ... ... ... ... – 167,4 ... өсуі) байланысты болды. Егер 1999 жылға дейін
инфляцияның монетарлық факторы басым ... одан ... ... емес ... әсер ... ... ... қамтамасыз ететін монетарлық
факторлардың арқасында тұрақтылыққа жетті. Бұл ... ... және ... ... алуда Ұлттық банк жағымды саясат жүргізіп отырды.
Президенттік басқару институты осындай ... ... ... ... жолы ... ... монетарлық емес факторлар әлі де өзекті мәселеге айналып отыр.
Соның ішінде ...... ... өңдеу салалары сапасының
төмендігінен, шығындылығынан олардың айтарлықтай тиімсіз жұмыс ... ... ... ... ... ... отырған бәсекелестіктің ойдағыдай дамымауы, заңдылықтың бұзылуы
жатады. Ол үшін ұлттық валютаны ел экономикасын ... ... ... ... ... ... белгілі бір кезеңдерге бөлсек, 1993-1996 жылдар инфляцияны
ауыздықтау, ұлттық валютаның және ... ... ... 1991 ... ... ... 8,2 ... төмендеуіне
қарамастан, осы кезеңнің соңында инфляцияның деңгейін 60,3 пайызға
төмендетуге қол ... 1993 жылы ... ... ... ... ... банк ... едәуір дәрежеде реформаланған болатын. ... банк ... ... ... ... ... акционерлік
банктер болып қайта құрылды, ал Ұлттық банкке ... ... ... берілді. Бұл өз валютамызға көшуді және Қазақстанның ... ... ... едәуір жеңілдетті. 1993-1996 жылдары банк
секторын сауықтыру ... ... ... ... ... саны ... 101-ге дейін қысқарды.
1997-1999 жылдары экономиканы тұрақтандыруға қол жеткізілді және банк
жүйесін жедел түрде ... ... ... реформалауды жалғастыру нәтижесінде ІЖӨ-нің 2,7 пайызға өсуін,
инфляция деңгейінің 17,8-ге төмендеуін және нақты жалақы индексінің 13,1-ге
жоғарылауын айта кету ... Банк ... ... және ... екінші деңгейдегі банктер санының 55-ке азаюына ықпал етті. 1998
жылдан бастап нарықтық қатынастар ... ... үш ... ... ... 2000 жыл экономиканың тұрақты өсуі, қаржы секторын
қарқынды дамыту және ... ... ... ... көше
бастауымен ерекшеленді.
Сондықтан Ұлттық банк алдағы уақытта Қазақстанның БСҰ-ға кіруін ескере
отырып, банк секторының ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1993 жылғы ақша реформасы
Бір адамның ауыстырылатын ақшасының ең ... ... ... ... Ал ... 200 ... аспайтын мөлшерде
айырбасталуға рұқсат етілді. Белгіленген лимидтен жоғары соммада ақшасы бар
адамдарға табыс ... ... ... арнайы комиссияға бару керек
болды.
1991 жылы 23 қаңтардан бастап бір уақытта салымдарды беруге де шек қою
енгізілді. Салымдарды тек қана ... ... ... ... жеріне
байланысты айна 500 рубльден аспайтын соммада беріле отырып, ол ... ... ... реформасы нәтижесінде айналыстан 8 млрд рубль ... оның ... ету ... ... ... бұл шара ... ... алу қабілетінің ұлғаюына әсер етпеді.
Бағаның жіберілуі ақшаның ұстамсыз өсуінде байқалды.
Қайта құру ... ... ... ... айналыстағы ақша
массасының өсуі қатар жүрді. Тауарлар мен азық –түліктер көбіне шетелден
сатып алынды. Бұл үшін ... ... 1,63 млрд ... ... алтынды
сатудан түсті: 1989 жылы 300 тенге, 1990 жылы 234 теңге.
1990 жылы нақты ақшаның эмиссиясы 25 млрд рубльді ... бұл ... қоса ... ... ... Қыруар ақша массасы бос
тұтыну нарығына сәйкес келмеді.
1991 жылы қаңтарда «1961 ... 50 және ... ақша ... ... ... ... ... және олардың айырбастау тәртібін
тоқтату мен азаматтардың салымдарынан қолма қол ақша беруді шектеу туралы»
Президенттің ... мен КСРО ... ... ... қабылданды.
Айналысқа 1991 жылы шығарылған жаңа купюралар енгізілді. Жеке тұлғаларға
ескі ақшаны жаңа ақшаға айырбастауына не бары үш күн ... ... соң ... ...... ... ... ТМД-ға
кірмейтін елдерді қоса лағанда , тәуелсіз мемлекеттер аумағында айналыста
жүре берді. Әртүрлі себептерге ... ең ... жаңа ... тәуелдікке ұмтылуы, сондай-ақтез қалыптасып ... ... ... ... ... нарыққа өтуі мүмкін
еместігіне байланысты біртұтас валютаны сақтау аумағы сәтсіз үзілді.
КСРО ыдрған соң ... ... ... өте ... ... ... ... мемлекеттерінің меншікті ұлттық валюталарын енгізілуімен
аяқталды.
КСРО республикалырының ... ... ... ... 15 ... бір біріне тәуелсіз түрде орталық банктер рөлін атқара ... ... ... ... ... ... ... Украина ұлттық
банкі 1992 жылы маусымда несие беру көмегімен кәсіпорындарды міндеттемелері
бойынша өзара есеп ... ... Бұл ... ТМД ... ... ... қайталанды. Ресей қолма-қол рубльді шығаруда монокомитетке
айналғанымен де кейбір ... ... ... ... ... ... ... республикалардың сатып алушыларынан «қорғау»
мақсатында өздерінің ... ... ... ... ... Украинада, Литва, Латвияда және Әзірбайжанда болды. 1992 ... ... ... корреспонденттік шоттарындағы ақша қаражаттар
көлемінде және Ресей мен ... ... ... ... ... екі ... ... есеп айырысу талабын ескере отырып, енгізілгенде
ғана бұл іс жүзінде ұлттық қолма ... ... ... әкеліп
соқтырды. Келесі қадам меншікті валюталардың шығарылуы екені, осы ... ... ... 1992 жылы маусым шілде айларында Эстония, Латвия;
1992 жылы қазанда Литва, 1992 жылы ... ... мен ... өз ... ... ... ... 1993 жылы мамырда
Қырғыстан, тамызда Грузия өз ұлттық валюталарын енгізе бастады. Бұл жерде
соңғы ... ... ... (1995 жлы Тәжікстанды қоспағанда)
Түркіменстан, ... ... ... және ... (1993ж ... Бұл елдер тобы рубль аймағын Ресей орталық банкінің 1993 ... ... ... ... жүргізген соң барып
кетті. Кейбір елдердің оның қатарында ... ... ... қалпына
келтіруге деген ұтылысынан еш нәтиже шықпады.
1992 жылы 9 қазанда ТМД елдерімен қол қойылған «Рубльді ... ... ... ... мемлекеттердің біртұтас ақша жүйесі мен келісім
ақша-несие және валюта саясаты туралы» соңынан 1993 жылы қыркүйекте ... ... ... ... жаңа ... құру ... да келісімдері
жасалды. Бұл сұрақ бойынша Ресейдің екі жақты келісім ... ... ... ... ... қана ... бұрынғы кеңес мемлекеттерінің
макроэкономикалық тұрақтылыққа байланысты ... ... ... жылы ... ... ыдырағаннан кейін Қазақстан ТМД-ның басқа да
елдерімен ... ... ... қала ... 1992 жылы ... ... ... шықты. Олардың эмитенті ретінде жұмысын
тоқтатқан КСРО Мемлекеттік банкі атап ... 1992 ... ... рет ... 5000 ... ... 10000 және 50000 купюралыры
шығарылды.
Сөйтіп, Ресей Федерациясында және одан ... ... ... үш ... 1961-1991 жылдары кеңес ақшалары, 1992 жылы кеңес
үлгісіндегі (200,500,1000 рубль) Ресей Орталық ... ... ... ... ... ... ... реселік ақшалар жүрді.
1993 жылы 23 шілдеде Ресейдің Орталық банкі 1961-1991 ж.ж ... ... ... 1992 жылы 5000 және 1000 ... алу ... ... Бастапқыда олардың айырбасына бір ... ... 35 мың ... аспайтын соммалар жатты.
Қазақстан Республикасы президентінің жарлығымен екі күн өткен соң
айырбас мерзімі 1993 жылы 1 ... ... ... ... ... ... ... 100 мыңға дейін ұлғайтылды.
Ресейдегі ақша реформасы ескі үлгідегі ақшаларды ТМД ... ... ... қарай жаппай ығысуына жол берді.
1992 жылдың бірінші жарытысында Қазақстан ... ... ... ... күдер үзіп, өз валютасын шығаруға ... ... Жаңа ... шығаруға ағылшынның «харрисон» фирмасымен шарт
жасалды. Сөйтіп, 1993 жылы ... және 100 ... ... ... ... қолдан жасаудан қорғалатын 18 дәрежесі бар.
1993 жылы 12 қарашада Қазақстан ... ... ... ... ... ... валютаны енгізу туралы» Жарғыға
қол қойды. Осы жарғымен 1993 жылы 15 ... ... 8-ден ... ... ... ... ... және 1992-1993 ж.ж. Ресей үлгісіндегі қазыналық және
банктік билеттерді айырбастау 20 ... ... 18-де ... ... ... шоттардың, салымдары және
міндеттемелердің теңгеге айырбасы 1 теңге үшін 500 ... ... ... жүргізілді.
Қазақстан Республикасының 16 жастан асқан барлық азаматтары 100 мың
рубль шегінде ақша ... ... ... бір рет қана ... ... ... ... соғылды. 100 мыңнан асатын рубльдер арнайы жеке бет
шотына ... оны 6 ай ... ... ... ... ... ... қаражаттың шығу тегінің заңдылығын арнайы ұрылған комиссия
тексерді. Комиссияның шешімі бойынша бұл ... ... ... ... 18 қаршаға дейін аралықта халық теңгемен және рубльмен де
есеп айырыса ... ... ... ... мен сол ... ... ... асырушы және халыққа ақылы қызмет көрсеттетін тұлғалардың ақшалай
түсімдері күнделікті қабылданады: теңгеде – ... ... ... ... ... 1993 жылы ... ... орташа шамасынан аспайтын соммада, 1,3 коэффициентке түзілетін
шамада қабылдады.
Кәсіпорындардың баланстарындағы ... ... ... мен
пассивтер екі күн ішінде (15-16 ... ... ... ... ... және ... мен пассивтерді қайта есептеу кезеңінде
банктер клиенттермен операциялар ... ... ... ... ... ... бағамын: 1
доллар=4 теңге 70 тиын шамасында ... ... ... ол ... ... ... сәйкес баға мен жалақы да өсті.
Инфляцияның өсуі біршама ірі ақша купюраларын қажет етті. 1994 ... ... және 2000 ... ... ... ... ұсақ ... біртіндеп айналыстан шығыпқалды, ... ... ... ... ... ... ... шығарыла бастады.
Сонымен қатар Абай құнанбайұлының жүз жылдық мерейтойының құрметіне ... ... ... шығарылды. Жалпы салмағы 57,54 г ... 1,2,5 және 10 мың ... ... ... ... 1995 жылдың
аяғында «Жібек жолы» жиынтығын құрайтын жоғары сыныпты төрт алтын ... ... 816 ... ... Қазақстан Теңгесі соңғы жылдары
тұрақты төлем құралы болып қана қоймай, еркін алмастырылатын ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның сәтті енгізілуі, әрі қарай оның ... ішкі ... ... ... ... ... Қазіргі кездегі теңгенің рөлі.
Бүгінгі күндері біздегі банк жүйесі ТМД-дағы ең жедел ... ... ... ... ... меншік капиталының баламасы шамамен 1,4
миллиард АҚШ долларына, жиынтық активтері 10,5 ... АҚШ ... Банк ... 60 ... ... ... түрінде
орналастырылады. 2003 жылдан бастап барлық банктер қаржылық есеп берудің
халықаралық стандарттары бойынша жұмыс істейді.
 Елімізде ... ... және ... ... ... ... ... депозиттерінің жалпы көлемі 2005 жылдың 1
шілдесінде 847,4 ... ... ... ... ... ... ... өткен жылғы осы мерзімдегі көрсеткіштермен салыстырғанда ... 58,7 ... өсіп ... бәрі теңгенің тұрақты валютаға айналғанының айқын дәлелі.
Қаржы секторының барлық бөліктерінде құрылымдық реформа ... ... ... ... ... тұрған 36 банктің 25 банкі депозиттерді
сақтандыру жүйесіне кірді. Осы шаралардың бәрі ... банк ... ... ... ықпал етеді. Салымдардың мөлшері бойынша халықтың жан
басына шаққанда 142 АҚШ доллары болып, Ресейден ... ТМД ... ... орында тұр. Банк кредиттеріне балама кредиттеу де дамып келе жатыр.
Микрокредиттік ... ... ... ... ... үй ... ... жүйесінің дамуына көп көңіл бөлінді.
Сондай-ақ 2000 жылы іске қосылған вексельдік қайта қаржыландыру жүйесі
банктік кредиттеудің баламасы бола ... ... ... ... ... байланысты халықтың ішкі жинақ ақшасын жұмылдырудың
және қайта бөлудің ... ... ... инвестициялық және пай
қорларының институты болды.
Қазіргі уақытта құрылып отырған кредиттеудің үш деңгейлі жүйесі елдің
түрлі аймақтарында ... ... ... ... және ... қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Ол екінші деңгейдегі
банктерден, ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
ұйымдардан және микрокредиттік ұйымдардан тұрады. Бүгінгі күні ... ... ... мүмкіндік беретін микрокредиттік
ұйымдарды дамыту ерекше маңызды.
Қаржылық қызмет көрсетуді аймақтық қамтуды кеңейтуге сондай-ақ пошта-
жинақ жүйесі де ... ... ... ... шешу үшін ... 2001 ... ипотекалық кредиттеудің екі деңгейлі жүйесі енгізілді. Оның бірінші
деңгейі банктер және ипотекалық кредиттер беретін ... емес ... ... ...... міндеті қайталама рынокта ипотекалық кредиттеуді
жүзеге ... ... ... ... ... табылатын Қазақстан
Ипотекалық компаниясы.
Ең қысқа мерзімде құрылған және 1998 ... ... ... келе ... зейнетақы жүйесі халықты әлеуметтік қорғауға барынша үлес
қосуда. Жинақтаушы зейнетақы жүйесі салымшыларының саны 2005 ... ... ... адам болды. Бұл — экономикалық белсенді халықтың 80 пайызы.
Қазіргі уақытта жинақтаушы зейнетақы қорлары ірі ... ... ... ... жалпы көлемі 540,8 млрд.
теңге. Бұл ІЖӨ-нің 8 пайызын ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарына және ... ... сол, ... қаржы жүйесі ТМД-ның басқа елдерімен
салыстырғанда әлдеқайда ... ... және ... ... ... секторын дамытудың жемісті болуы елдің кредиттік ... ... ... даму көрсеткіштеріне болжам ... ... ... теңгені еркін айырбасқа жіберу туралы мемлекеттік
бағдарлама бекітілді. Осыған орай теңге барлық ... ... ... ... ... ... валютаға айналады.
Қаржы рыногының ең дамыған сегменті мемлекеттік бағалы қағаздар рыногы
болып табылады. ... ... ... 58 мемлекеттік облигациялардың
эмиссиясы қызмет істейді және олардың ... ... 116,9 ... ... ... 3 ... құрап отыр.
Сақтандыру рыногы дамып келе жатыр, дегенмен оның деңгейі ... өтей ... ... 32 ... ... сақтандыру
қызметін іске асыру ... бар, ... ... 7-еуі шет ... қатысуымен жұмыс істейді, ал 1-еуі адам ... ... ... ... ... активтері 24,4
миллиард теңге, жиынтық меншік капиталы 7,8 ... ... ... ... ... ... мыналар кіреді: төлем жүйелері,
Қазақстан қор биржасы, Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы, ... ... ... ... ... ... сарайы,
құндылықтарды сақтау орталығы.
Қазақстанның төлем жүйесінің негізі – банкаралық ақша ... ... ... ... төлемдер жүйесі болып ... ... ... пластикалық карточкалары 1,8 миллион данаға жетті,
яғни экономикалық белсенді халықтың төрттен бірінің төлем карточкалары бар.
Ұлттық ... ... ... жүйесін құру бағдарламасы қабылданды
және ол халыққа қызмет көрсетуде электрондық ақша қолдану ... ... ... құруға жағдай жасайды. Осындай межелі нәтижеге жеткізген
қаржы секторындағы реформалар мемлекеттік саясаттың дұрыстығын айғақтайды.
Қорытынды
Ресейде ақша жүйесінің ... ... ... оның Қазақстанға да
өзіндік ықпалы болды. Қазан революциясынан кейін ақша айналысының жағдайы
біршама нашарлай ... Ақша ... ... ... қатты
құнсыздануына байланысты оның нәтижесі: ... ... мен ... ... ... ... табылады.
1922-1924 жылдары ақша реформасында көптеген адамдар құнсыз қағаз
ақшалардың орнына мыс ... ... ... ... деп баға берді.
Реформа ақша жүйесін нығайта отырып, ақшаның барлық ... ... Бұл ... өз кезегінде бірнеше рет төлем қабілетті бар
сұраныс пен тұтыныс салдарында ... ... ... сақтап қала
алды. Бірақ бұл елуінші ... ... ақ ... ... ... ... ... әсерінен бұзылды.
КСРО ыдырағаннан соң ақшаны дезинтеграциялау процесі өте күрделі
жүргізіліп, және ... ... ... ... ... ... аяқталды.
1993 жылы 12 қарашада Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаев «Қазақстан Республикасына ... ... ... ... қол ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зейнетақы қорының инвестициялық портфелін қалыптастыру9 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша жүйесі41 бет
Ақша реформасы: ұлттық экономиканың дамуындағы қажеттігі мен маңызы24 бет
Ақша реформасын жүргізудің қажеттілігі мен маңыздылығы29 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының таулы аймақтарының географиясы мен оның рекрациялық маңызы85 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь